KİK Kararı: 2023/UH.I-445

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2023/017
Gündem No : 6
Karar Tarihi : 08.03.2023
Karar No : 2023/UH.I-445
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Halil ÇALIK/Assos İnşaat,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Metro İstanbul Sanayi ve Ticaret A.Ş,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2023/16161 İhale Kayıt Numaralı “Araç Kiralama Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Metro İstanbul Sanayi ve Ticaret A.Ş tarafından 20.02.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Halil Çalık / Assos İnşaat’ın 14.02.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.02.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.02.2023 tarih ve 81112 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.02.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2023/327 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, İdari Şartname’nin 46.1.1'inci maddesinde b3 (Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı) için katsayının sıfır olarak belirtilmesinin sözleşmenin yürütülmesi aşamasında fiyat farkının sağlıklı hesaplanmasına engel teşkil edeceği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Fiyat farkı verilebilmesi” başlıklı 8’inci maddesinde “Sözleşme türlerine göre fiyat farkı verilebilmesine ilişkin esas ve usulleri tespite Kamu İhale Kurumunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz” hükmü,

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “(1) 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen ve 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre Türk parası üzerinden sözleşmeye bağlanan hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkı bu Esaslara göre hesaplanır. …” hükmü,

Anılan Esaslar’ın “Fiyat Farkı Hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde “…

c) Diğer hizmet alımlarında;

F = An x B x ( Pn-1)

İn AYn Yn Gn Mn

Pn = a1 + a2 —— + b1 —— + b2 —— + b3 —— + c ——

İo AYo Yo Go Mo

(2) Formüllerde yer alan;

a) F: Fiyat farkını (TL),

b) B: 0,90 sabit katsayısını,

c) An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

ç) Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

d) a1: Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6 ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı,

e) a2: Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

f) b1: Akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

g) b2: Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

ğ) b3: Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı

h) c: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

…

ifade eder.

(3) Ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur. Katsayıların belirlenmesinde öncelikle a2, b1, b2, b3 ve c katsayıları belirlendikten sonra bunların toplamı birden çıkarılarak bulunan sayı a1 katsayısı olarak alınır.

(4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den;

a) İo, İn: İşçilikle ilgili temel asgari ücreti ve güncel asgari ücreti,

b) AYo: Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını,

AYn: Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını,

c) Go, Gn: İhale konusu hizmet kapsamında yer alan malzeme ve diğer hizmetler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları,

ç) Yo, Yn: Diğer katı ve sıvı yakıtlar için, Endeks Tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri”, 19.1 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 19.2 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

d) Mo, Mn: Makine ve ekipmana ait amortisman için, Endeks Tablosunun 28 numaralı “Makine ve Ekipmanlar b.y.s.”, 28.1 numaralı “Genel Amaçlı Makineler”, 28.2 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 28.3 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 28.4 numaralı “Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahları”, 28.9 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

ifade eder.

(5)Yukarıdaki endekslerden Go ve Gn için idarece; Endeks Tablosundan alt sektörler itibarıyla malzeme ve diğer hizmetlerin niteliği ve gereklerine uygun olan endeksin tespit edilerek ihale dokümanında belirtilmesi zorunludur. İdarelerin bu tespiti yapamamaları durumunda ise Go ve Gn endeksleri için Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayılar esas alınır. Ancak malzemeli yemek hizmeti alımlarında Endeks Tablosunun 10 numaralı “Gıda Ürünleri” sütunundaki sayı veya bu endeksin alt endekslerinde belirtilen sayılardan uygun olan birinin veya birkaçının ihale dokümanında belirtilmesi gerekir.

…

(8) Yukarıdaki endekslerden birinin veya birkaçının sözleşmenin uygulanması sırasında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından değiştirilmesi halinde, değiştirilen endekse eşdeğer yeni bir endeks belirlenir ise bu endeks; yeni bir endeks belirlenmez ise, Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayı esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.” açıklaması,

Anılan Esaslar’ın “Uygulama Esasları” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için, söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. Ancak, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan bu hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur. Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin usul ve esaslarda sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz...” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Araç Kiralama Hizmet Alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı: Toplamda 28 adet sürücüsüz araç, 24 ay süre ile kiralanacaktır.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: İdarenin Esenler Yerleşkesi” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “..İsteklilerin teklif edecekleri fiyata sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak her türlü vergi (KDV hariç), sözleşme damga vergisinin tamamı, resim ve harç giderleri ,sigorta ve ulaşım giderleri (trafik sigortası ve kasko), periyodik bakım, ağır bakım, onarım, arıza giderme, tamir, lastik ve lastik değişim, ekspertiz giderleri ve araçlarda teknik olarak kullanılması gereken varsa adblue vb giderler, muayene giderleri, araçların yasal zorunluluklarının yerine getirilmemesi nedeniyle uygulanan trafik cezaları ve benzeri gibi teknik şartnamede tanımlanmış ve tarif edilmiş yüklenici sorumluluğunda olduğu belirtilmiş tüm giderler teklif edilen fiyata dahildir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

46.1.1.

Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:
F = An x B x ( Pn-1)
Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo
Formülde yer alan;
F: Fiyat farkını (TL),
B: 0,90 sabit katsayısını,

An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

ifade eder.

Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosudur.

Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n):

Katsayı

Endeks

a1 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı)

0

a2 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı)

0

b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı)

0

b2 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı)

0

b3 (Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı)

0

c (Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı)

1

Mo, Mn

Endeks tablosunun 28 numaralı "Makine ve ekipmanlar b.y.s." sütunundaki sayı

düzenlemesi yer almaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde “14.1. Yüklenici, gerek sözleşme süresi, gerekse uzatılan süre içinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamaz.

14.2. Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı hesaplanacaktır…” şeklindeki düzenlemenin devamında da İdari Şartname’nin 46’ncı maddesinde belirtilen formüllere ve tabloya yer verildiği görülmüştür.

Yine Teknik Şartname’nin “Konu” başlıklı (B) bölümünde “İdare’nin; şirket yöneticileri için belirleyeceği birimde şehir içi ve şehir dışı alanlarında ihtiyaç duyulan hizmetlerin giderilmesi amacıyla, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Yasası’nın ve Tüzüğü’nün ve tüm mevzuatlarda/yönetmeliklerde uygun gördüğü şartlara ve konfora haiz olacak şekilde çalıştırmak üzere, Ek-1 de cins ve miktarları verilen hizmet araçların, yakıt idareden, şoförsüz, bakım-onarım, tamir masrafları ile her türlü vergi, resim, harç; her türlü muayene, trafik sigortası, kasko vb. giderler yükleniciye ait olmak üzere 24 Ay süre kiralanması işi.” düzenlemesi yapılmıştır.

Başvuru sahibinin şikayet başvurusuna karşılık idarece verilen cevapta, “İdari Şartname’nin 46’ncı maddesinde (c) makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını (1) diğer katsayıların ağırlık oranları (0) olarak belirlenmiştir. İhale kapsamındaki işin niteliği ve söz konusu işte kullanılacak girdiler göz önüne alındığında fiyat farkı hesaplamasına ilişkin ihale dokümanı düzenlemelerinde sürücüsüz ve akaryakıtın idareye ait olduğu araç kiralama hizmetinin niteliği gereği işin ana unsuru olduğu anlaşılan makine ve ekipmanın amortismanın ağırlık oranlarını temsil eden katsayıya yer verilmiştir .” ifadelerine yer verilmek süratiyle iddia konusu husus reddedilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve ihale dokümanında yer alan düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, sözleşme süresi 365 günün altında olan hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı verilebilmesi hususunda idarelerin takdir yetkisinin bulunduğu fakat personel çalışmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanıldığı hizmet alımlarında işçilik maliyetlerine ilişkin fiyat farkı hesaplanacağının ihale dokümanında belirtilmesi ve fiyat farkına ilişkin ihale dokümanında düzenlemeye yer verilmesi gerektiği, ayrıca diğer girdiler için fiyat farkı ödeneceğinin öngörülmesi durumunda fiyat farkına ilişkin olarak ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için hesaplamaya esas endeksin belirlenmesinin zorunlu olduğu, ayrıca sözleşmenin imzalanmasından sonra sözleşmelerde yer verilen fiyat farkına ilişkin usul ve esaslarda değişiklik yapılamayacağı anlaşılmaktadır.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde yer alan düzenlemelerden, incelenen ihalenin konusunun “toplamda 28 adet sürücüsüz aracın, 24 ay süre ile kiralanacağı” hususu olduğu,

İdari Şartname’nin 25’inci maddesinden; ilgili mevzuat gereğince yapılacak her türlü vergi (KDV hariç), sözleşme damga vergisinin tamamı, resim ve harç giderleri, sigorta ve ulaşım giderleri (trafik sigortası ve kasko), periyodik bakım, ağır bakım, onarım, arıza giderme, tamir, lastik ve lastik değişim, ekspertiz giderleri ve araçlarda teknik olarak kullanılması gereken varsa adblue vb giderler, muayene giderleri, araçların yasal zorunluluklarının yerine getirilmemesi nedeniyle uygulanan trafik cezaları ve benzeri gibi teknik şartnamede tanımlanmış ve tarif edilmiş yüklenici sorumluluğunda olduğu belirtilmiş tüm giderlerin teklif fiyata dahil olduğu,

İhaleye ilişkin Teknik Şartname’de yer verilen düzenlemelerden; 2918 Sayılı Karayolları Trafik Yasası’nın ve Tüzüğü’nün ve tüm mevzuatlarda/yönetmeliklerde uygun gördüğü şartlara ve konfora haiz olacak şekilde çalıştırmak üzere, Ek-1 de cins ve miktarları verilen hizmet araçların, yakıt idareden, şoförsüz, bakım-onarım, tamir masrafları ile her türlü vergi, resim, harç; her türlü muayene, trafik sigortası, kasko vb. giderlerin yükleniciye ait olduğu anlaşılmıştır.

İdare tarafından hazırlanan İdari Şartname ve Sözleşme Tasarısı’nda ihale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında fiyat farkı hesaplanacağının düzenlendiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ihale edilen hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkına ilişkin esaslara göre fiyat farkı verileceği belirtilerek idarenin şirket yöneticileri için belirleyeceği birimde şehir içi ve şehir dışı alanlarında ihtiyaç duyulan hizmetlerin giderilmesi amacıyla kiralanacak araçlarla taşıma ücretlerine ilişkin fiyat farkı hesaplama formülüne yer verildiği, formülde yer alan katsayılardan sadece makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını ifade eden “c” katsayısının belirlendiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesinin zorunlu olduğu, fiyat farkı hesabında kullanılacak formülde yer alan; “a1” katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını, “a2” katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını, “b1” katsayısının akaryakıtın ağırlık oranını, “b2” katsayısının diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını, “b3” katsayısının malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını, “c” katsayısının makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı ifade ettiği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede fiyat farkı verilmesinin zorunlu olduğu ve fiyat farkı verilemeyeceğinin belirtildiği durumlar dışında fiyat farkı verilip verilmeyeceği hususunun idarenin takdirinde olduğu, fiyat farkı verileceğinin öngörülmesi durumunda, ihale dokümanında bu hususa ilişkin düzenlemeye yer verilmesi ve fiyat farkı hesabında anılan Esaslar’da belirtilen formülün kullanılması gerektiği anlaşılmış olup, fiyat farkı verilmesine ilişkin idarenin sahip olduğu takdir yetkisinin, fiyat farkı formülünde yer alan her bir bileşene yönelik fiyat farkı öngörülmesini zorunlu tutmadığı, ihale konusu işin kapsam ve niteliği dikkate alınarak bu formülde kullanılacak bileşenlerden hangilerine fiyat farkı verileceğini de kapsadığı dikkate alındığında,

İncelenen ihale kapsamında 2 iş kaleminde toplamda 28 adet araç kiralanacağı, ihaleye ait yaklaşık maliyet hesap cetveli ve birim fiyat teklif cetvelinin yalnızca kiralamaya konu araçlardan oluştuğu, herhangi bir personel giderini içermediği ve ihale konusu iş kapsamında kullanılacak olan akaryakıt giderinin de idare tarafından karşılanacağı tespit edildiğinden, idare tarafından fiyat farkına ilişkin düzenlemeler kapsamında makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden “c” katsayısı belirlenerek düzenleme yapılmasında mevzuata herhangi bir aykırılık bulunmadığı,

İşin niteliği ve ihale dokümanında yer alan düzenlemeler ile idarece şikayete verilen cevap yazısında belirtilen hususlar göz önünde bulundurulduğunda araç kiralama hizmetinin niteliği gereği işin ana unsuru olan makine ve ekipmanın amortismanının ağırlık oranlarını temsil eden katsayıya yer verildiği, dolayısıyla idarece katsayı belirlemesinin işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde yapıldığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.