KİK Kararı: 2022/UY.II-993

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/039
Gündem No : 19
Karar Tarihi : 17.08.2022
Karar No : 2022/UY.II-993
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Baran Yapı İnşaat Metal Nak. Mad. San. Ticaret A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/404559 İhale Kayıt Numaralı “Ankara İli, İmrahor Vadisi 1 Etap Millet Bahçesi ve Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İkmal İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından 26.05.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ankara İli, İmrahor Vadisi 1 Etap Millet Bahçesi ve Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İkmal İşi” ihalesine ilişkin olarak Baran Yapı İnşaat Metal Nak. Mad. San. Ticaret A.Ş.nin 08.07.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.07.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.07.2022 tarih ve 33017 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.07.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/752 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklamalarının idare tarafından uygun bulunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, aşırı düşük teklif sahibi diğer isteklilerin ise açıklama sunmadıkları, diğer geçerli teklifler yüksek bulunularak ihalenin iptal edildiği, ancak aşağıda açıklanan nedenlerle aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun görülmemesinde hukuki isabet bulunmadığı, bu nedenle tekliflerinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesinin gerektiği, şöyle ki;

1. İdarece ilk olarak; aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında 56 adet iş kalemi için öngörülen metrajlar ile idarenin öngördüğü metrajlar kıyaslandığında 13 iş kalemine ait metrajın idare metrajından % 92,67 ila %1,15 arasında düşük olduğu gerekçesi ile aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata aykırı olduğu, gerek Kamu İhale Kurulu kararları gerekse Danıştay kararları dikkate alındığında, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle yapılan ihalelerde, imalat miktarlarının ihale dokümanı içerisinde isteklilere verilmemesi dolayısıyla isteklilerce miktar tespitinin proje, pursantaj listeleri ve mahal listeleri üzerinden hesaplanması gerektiğinden ve isteklilerce belirlenen miktarların ise idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenemeyeceği, dolayısıyla söz konusu farklılıklar nedeniyle açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı ve kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususunun dikkate alınmasının gerektiği, bu bakımdan, açıklama istenen iş kalemleri için taraflarınca belirlenen birim fiyatlar ile idarece belirlenen miktarlar çarpıldığında ortaya çıkan sonucun tekliflerinin sıralamasını diğer tekliflere göre değiştirmediği, dolayısıyla metraj farklılıklarının firmaları lehine bir avantaj sağlamasının söz konusu olmadığı hususları dikkate alınarak bahse konu gerekçeyle aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata aykırı olduğu,

2. Açıklama istenilen iş kalemlerinden olan "Özel-YP-31-Eliptik Bisiklet, Özel-YP-63 Elektronik Çok Kaleli Oyun Grub, ÖzeI-YP-64 Ark Elektronik Oyun Grubu (Sona)" iş kalemleri için satış tutarı tespit tutanağına dayalı bir açıklama yapılmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine (… yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılamasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir. Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.) ması durumunda göre aşırı düşük teklif açıklaması yaptıkları halde, “fiyat teklifline konu mallara ilişkin olarak fiyat teklifini veren firma tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20'si kadar satış yapılmamış olması” hususu gerekçe gösterilerek aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata aykırı olduğu, açıklamalarını son iki dönemde alım - satımı yapılmayan Eliptik Bisiklet, Elektronik Çok Kaleli Oyun Grubu ve Ark Elektronik Oyun Grubu (Sona) için son 12 ay içinde yurt dışından ithal edilen ürünlerin gümrük beyannameleri kullanılarak bahse konu ürün için teklif edilen fiyata yönelik açıklama yapıldığından, bu mallara ilişkin olarak en az 1/20'si kadar satış yapılmış olması gerektiği gibi bir mevzuat hükmü söz konusu olmadığı, dolayısıyla bu gerekçe ile de aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

3. İhale komisyonunca aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmama gerekçeleri arasında yer alan "ÖZEL- YP-19 - File Oturma Birimi" iş kalemi için aldıkları fiyat teklifi ile birlikte sunulan Maliyet Tespit Tutanağı’nda (Ek-0.5) File Oturma Elemanı iş kalemini oluşturan maliyet bileşenleri arasında "Q18 polyemid halat”ın yer almadığı, bunun da analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmadığı gerekçesinin, idarece ihale dokümanında ve aşırı düşük teklif isteme yazısı kapsamında bahse konu "ÖZEL- YP-19 - File Oturma Birimi" iş kalemi için bir analiz formatı verilmediğinden söz konusu iş kalemi içerisinde hangi girdilerin önemli hangilerinin önemsiz girdi niteliğinde olduğunun taraflarınca bilinmesinin mümkün olmadığı, bahse konu iş kalemi için piyasada faaliyet gösteren uzman bir firmadan aldıkları fiyat teklifi, üzerinde de yazılı olduğu üzere, ihale dokümanındaki tüm şartlara uygun ve işin bütünü için verilmiş olan bir teklif olduğu, ayrıca maliyet tutanağında yer verilen girdiler içerisinde "halat" girdisinin yer aldığı, ayrıca yine "diğer maliyetler" içerisinde de önemli/önemsiz girdilerin yer aldığı dikkate alındığında, yapılan maliyet hesabı uygun bulunmayarak bu gerekçeyle de aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde, “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Ankara İli, İmrahor Vadisi 1 Etap Millet Bahçesi ve Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İkmal İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:

c) Miktarı ve türü:

1.216,58 m² İnşaat Alanına Sahip Konvansiyonel Kalıp Sistemiyle Mescit, Kıraathane, Büfe İnşaatları ve Millet Bahçesine Ait Genel Altyapı, Peyzaj Düzenlemesi, Rekreasyon Alanı Yapımı

ç) Yapılacağı yer: Ankara

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde, “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

29.06.2022 tarihli ihale komisyonu kararının incelenmesi neticesinde, başvuruya konu ihalede yapılan yeterlilik değerlendirmesi sonucunda sınır değer altında kalan beş istekliden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, açıklama sunan başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmediği ve diğer tekliflerin uygun bulunmayarak ihalenin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.

İhale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde belirtilen usulle idarenin açıklanmasını talep ettiği iş kalemlerini belirlediği, söz konusu belirleme sonucunda 56 iş kalemine ilişkin açıklamaların sınır değerin altında teklif bedeli sunan isteklilerden talep edildiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin 13.06.2022 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, açıklanması talep edilen iş kalemlerinin birim fiyatlarının ve miktarlarının yer aldığı hesap cetvelinin sunulduğu, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayınlanan birim fiyatların ve girdilerinin hangilerinin kullanıldığının belirtildiği, diğer kalemlere ilişkin analizlerin ve piyasadan alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu tespit edilmiştir.

İdare tarafından başvuru sahibinin açıklamasının incelenmesi neticesinde, yaklaşık maliyete esas miktarlar ile başvuru sahibinin metrajları arasında farklar bulunduğunun tespit edildiği, idare tarafından tespitte 56 iş kaleminin 13’ünde başvuru sahibinin metrajlarının % 1,5 ila 97,5 oranında düşük olduğunun belirtildiği görülmüş, bu doğrultuda yapmış olduğumuz incelemede 24 adet iş kaleminde miktarların aynı, 19 adedinde ise başvuru sahibinin metrajlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Anılan metraj farklılıklarının yer aldığı karşılaştırma tablosunun da kesinleşen ihale kararı ekinde başvuru sahibine gönderildiği görülmüştür.

Öncelikle, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde; iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte, söz konusu miktarlar; ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idare ve istekliler tarafından ayrı ayrı hesaplanmaktadır. İhale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü, metraj hesabı yapan kişilerin kabulleri gibi unsurlar göz önünde bulundurulduğunda, isteklilerce belirlenen miktarlar ile idarenin belirlediği miktarların birebir örtüşmesi beklenmemektedir. Bununla birlikte, idarece hesaplanan metrajlar ile istekliler tarafından hesaplanan metrajlar arasındaki farklılıkların makul ve kabul edilebilir mertebelerde olması beklenmekte ve bu farklılık nedeniyle açıklama istenen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının, isteklilerin teklif bedellerine göre yapılan sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı, diğer bir ifadeyle metraj farkının istekli lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususunun da dikkate alınması gerekmektedir.

Başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan hesap cetvelindeki metraj miktarları ile yaklaşık maliyet hesabında idare tarafından öngörülen metraj miktarlarının karşılaştırılması neticesinde;

Açıklama istenen 56 iş kaleminden 19 iş kalemine ilişkin istekli tarafından hesaplanan metrajın idarece hesaplanan metrajdan yüksek olduğu, 13 iş kalemine ilişkin idarece hesaplanan metrajın istekli tarafından hesaplanan metrajdan yüksek olduğu ve 24 iş kalemine ilişkin istekli tarafından hesaplanan metraj ile idarece hesaplanan metrajın birebir aynı olduğu belirlenmiştir.

Öte yandan açıklama istenen 56 iş kalemi için başvuru sahibi istekli tarafından teklif edilen birim fiyatlar ile metraj farklarının çarpılması sonucunda; isteklinin lehine oluşan fiyat farkının isteklinin teklifine eklenmesi suretiyle bulunan fiyatın teklif sıralamasını değiştirmediği görüldüğünden, anılan isteklinin teklifinin açıklama istenen 13 adet iş kalemi için öngördükleri metrajların, idare tarafından hesaplanan metrajlardan önemli ölçüde düşük olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olmadığı, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1. 45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

…

Sınır değer aşağıdaki eşitlikten bulunur:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir…

…

45.1.3.İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

1. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

...

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

…

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklaması bulunmaktadır.

İdare tarafından 01.06.2022 tarihinde EKAP üzerinden aşırı düşük sorgulama yazısı ekinde gönderilen açıklama istenilen iş kalemleri listesi içinde yer alan Özel-YP-31 poz numaralı Eliptik Bisitlet, Özel-YP-63 poz numaralı Elektronik Çok Kaleli Oyun Grubu ve Özel-YP-64 poz numaralı Ark Elektronik Oyun Grubu (SONA) iş kalemlerinin fiyat açıklamasının Kent Global Park Dış Tic. A.Ş. firmasından alınan “Ekte fiyat teklifi sunulan 1. Eliptik bisiklet, 2. Elektronik çok kaleli oyun grubu (Toro) ve 3. Ark Elektronik Oyun Grubu (Sona) ürünlerine ilişkin olarak son iki geçici beyanname döneminde (2021/4. Dönem ve 2022/1. Dönem) firmamaızca alım-satım işlemleri yapılmamış olduğundan, fiyat teklifi ekinde Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanağı sunamamaktayız. Bu nedenle söz konusu ürünlere ilişkin son bir yıl içinde düzenlenmiş Gümrük Giriş Beyannamelerini ekte ve kullanımlarınıza sunmaktayız.” şeklinde beyanı ihtiva eden 07.06.2022 tarihli fiyat teklifi formatında düzenlenen bir belge ile açıklandığı,

Başvuru sahibi isteklinin söz konusu iş kalemlerine ilişkin verdiği fiyatı Tebliğ’in 45.13.1’inci maddesinde sayılan yöntemlerle açıklayamama gerekçesine dayanak olarak Türkak tarafından da akredite edilmiş EuroGap Uluslararası Standart Sertifikasyon Enstitüsü Limited Şirketi’nden alınan 10.06.2022 tarihli yazıda, “…Yaptığımız denetimlerde 02.06.2022 tarihli dilekçenize istinaden bilgi talep ettiğiniz ürünlerin 2021/4. Döenm ve 2022/1. Dönem geçici vergi beyanname dönemlerinde imalat, ithalat ve ihracatını yapan bir firma bilgisine rastlanmamıştır.” denildiği,

Bunun üzerine bahse konu iş kalemlerinin açıklamasının ithalatçısı olan Kent Global Park Dış Tic. A.Ş’den gümrük giriş beyannameleri esas alınarak fiyat alındığı ve söz konusu ürünlere ilişkin montaj ve işçilik saatlerinin de ayrıca belirtildiği, mezkûr gümrük giriş beyannameleri incelendiğinde, 26.05.2022 tarihinde fiyat teklifi veren firma tarafından eliptik bisikletin 95069990 HS Code ile Faz521010801 ile ithal edildiği, Elektronik Çok Kaleli Oyun Grubu’nun ve Ark Elektronik Oyun Grubu’nun 13.05.2022 tarihinde aynı HS kodu ile ithal edildiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanun’un 38’ inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerinin sınırlı şekilde sayıldığı, bu bilgi ve belgelerle açıklama imkânı bulunmayan durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabileceği (Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabileceği) hususlarına yer verildiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.9’uncu maddesinde sadece alış faturası ile açıklamanın kabul edilmeyeceği düzenlemesine yer verildiği, malzemelerin anılan Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde sayılan belgelerle açıklama imkânı bulunmayan durumlarda ise yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gerekçesi belirtilmek suretiyle gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabileceğinin ifade edildiği, bu çerçevede son 12 ay içerisinde ilgili malların ithalatına ilişkin gümrük giriş beyannamelerine dayalı açıklama yapıldığı, gerek gümrük giriş beyannamesi veren firmanın gerekse söz konusu alanı denetlemekle yetkili EuroGap firmasında fatura ve gümrük giriş beyannamesi ile açıklama yapılan iş kalemlerinin ilgili geçici vergi döneminde üretiminin, ithalatının ve ihracatının yapılmadığına ilişkin yazı alınmak suretiyle Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde sayılan belgelerle açıklama imkânı bulunmadığının gerekçelendirildiği görülmüştür. Dolayısıyla, fatura ve gümrük giriş beyannamesi ile aşırı düşük teklif açıklaması yapılması halinde sunulması gereken kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mala ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.7) ya da stoklarında bulunduğuna ilişkin stok tespit tutanağının (Ek-O.8) sunulmasına gerek bulunmadığından başvuru sahibi isteklinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdare tarafından 01.06.2022 tarihinde EKAP üzerinden aşırı düşük sorgulama yazısı ekinde gönderilen açıklama istenilen iş kalemleri listesi içinde yer alan Özel-YP-19 File Oturma Birimi iş kaleminin analiz girdileri olarak da Özel-YP-19 Malzeme ve Özel-YP-19 İşçilik şeklinde gönderildiği, başvuru sahibi isteklinin de aşırı düşük teklif açıklamasında Özel-YP-19 Malzeme ve Özel-YP-19 İşçilik poz numaraları altında fiyat teklifi sunduğu, teklifte işçilik ve malzemenin ayrı ayrı gösterildiği, teklife dayanak Ek:O.5 Maliyet Tespit Tutanağı’nda da bileşenlerin ilgili tablolarında ayrı ayrı gösterildiği, sunulan fiyat teklifi ve eklerinin idare tarafından verilen iş kalemi ve iş kalemine ilişkin analiz girdilerine uygun olduğu görüldüğünden söz konusu iş kalemini oluşturan maliyet bileşenleri arasında “Q18 Polyemid Halat”ın yer almadığı gerekçesi ile aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Baran Yapı İnşaat Metal Nakliye Madencilik Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece belirtilen gerekçelerle uygun bulunmamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca, Baran Yapı İnşaat Metal Nakliye Madencilik Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece belirtilen gerekçelerle uygun bulunmamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği gerekçesiyle “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Anılan kararda, başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak, başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan hesap cetvelindeki metraj miktarları ile yaklaşık maliyet hesabında idare tarafından öngörülen metraj miktarlarının karşılaştırılması neticesinde, açıklama istenen 56 iş kaleminden 19 iş kalemine ilişkin istekli tarafından hesaplanan metrajın idarece hesaplanan metrajdan yüksek olduğu, 13 iş kalemine ilişkin idarece hesaplanan metrajın istekli tarafından hesaplanan metrajdan yüksek olduğu ve 24 iş kalemine ilişkin istekli tarafından hesaplanan metraj ile idarece hesaplanan metrajın birebir aynı olduğu, açıklama istenen 56 iş kalemi için başvuru sahibi istekli tarafından teklif edilen birim fiyatlar ile metraj farklarının çarpılması sonucunda; isteklinin lehine oluşan fiyat farkının isteklinin teklifine eklenmesi suretiyle bulunan fiyatın teklif sıralamasını değiştirmediği görüldüğünden, anılan isteklinin teklifinin “açıklama istenen 13 adet iş kalemi için öngördükleri metrajların, idare tarafından hesaplanan metrajlardan önemli ölçüde düşük olduğu” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olmadığı ifade edilmiştir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde isteklilerce belirlenen miktarlar ile idarenin belirlediği miktarların birebir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, idarece hesaplanan metrajlar ile istekliler tarafından hesaplanan metrajlar arasındaki farklılıkların makul ve kabul edilebilir mertebelerde olması beklenmekte ve bu farklılık nedeniyle açıklama istenen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının, isteklilerin teklif bedellerine göre yapılan sıralamada değişikliğe sebep olmaması gerekmektedir.

Uyuşmazlık konusu ihalede, başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan hesap cetvelindeki metraj miktarları ile yaklaşık maliyet hesabında idare tarafından öngörülen metraj miktarlarının karşılaştırılması neticesinde, açıklama istenen 56 iş kalemi için başvuru sahibi istekli tarafından teklif edilen birim fiyatlar ile metraj farklarının çarpılması sonucunda; isteklinin lehine olmak üzere 18.362.472,00 TL tutar da fiyat farkı oluştuğu, diğer bir anlatımla, istekli tarafından idarenin öngördüğü metrajlar esas alınarak teklif verildiği takdirde teklif bedelinin, mevcut teklif bedelinden 18.362.472,00 TL daha yüksek olacağı (128.500.000,00 + 18.362.472,00 = 146.862.472,00 TL), bu haliyle incelenen ihalede, başvuru sahibinin teklifinin teklif sırasını değiştirdiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibi isteklinin teklifinin, açıklama istenen 13 adet iş kalemi için öngördükleri metrajların, idare tarafından hesaplanan metrajlardan önemli ölçüde düşük olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olduğu ve başvuru sahibinin bu konudaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi yönündeki düşüncemizle, Kurul çoğunluğunca verilen “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyoruz.