KİK Kararı: 2022/UY.II-580 (11 Mayıs 2022)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/027
Gündem No : 21
Karar Tarihi : 11.05.2022
Karar No : 2022/UY.II-580
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Doğan İnşaat Asfalt ve Ticaret Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/700101 İhale Kayıt Numaralı “Antalya - Alanya Devlet Yolu (Takriben Km: 78+200-131+200 Arası) Bsk Onarım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü tarafından 16.12.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Antalya - Alanya Devlet Yolu (Takriben Km: 78+200-131+200 Arası) Bsk Onarım İşi” ihalesine ilişkin olarak Doğan İnşaat Asfalt ve Ticare Ltd. Şti.nin 03.03.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.03.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.03.2022 tarih ve 13686 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.03.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/298 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 24.01.2022 tarihinde sundukları aşırı düşük teklif açıklamalarının idare tarafından kabul edilmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;

Ek-O6 Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının her sayfasının mükellef ve meslek mensubu tarafından imzalanmadığı gerekçe gösterilerek aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata aykırı olduğu,

6102 sayılı Ticaret Kanunu ile birlikte, şirketlerin ana sözleşmelerinde yazılı konular dışında ticaret yapamayacaklarına yönelik anlayış 2012 yılından itibaren kaldırılmış olduğundan teklif alınan şirketin faaliyet alanında olmadığı gerekçesi ile aşırı düşük açıklamalarının kabul edilmemesi yönündeki kararın mevzuata aykırı olduğu, kaldı ki fiyat teklifi alınan PL Mühendislik Danışmanlık İnşaat Limited Şirketi’nin 19.09.2019 tarih ve 9912 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi’nde firma faaliyet, amaç ve konularına inşaat başlığı altında, “İnşaat işlerinde kullanılan her türlü demir, çelik, bakır, çivi, alüminyum ve mamulleri, tuğla, ateş tuğlası, kiremit, kireç, doğrama, alçı, çimento, fırınlanmış kum, mermer, mozaik, fayans, seramik, vîtrifîye, marley, parke, armatür, pvc boru ve birleştirme parçaları, temiz su ve birleştirme parçaları, izolasyon malzemeleri, duvar kağıdı, boya, banyo ve mutfak aksesuarları, hazır kapı, merdiven ve bütün elektrik malzemelerinin alım, satımı, ihracat ve ithalatı” faaliyetlerinin eklendiği diğer bir ifade ile “inşaat malzemelerinin alım ve satımı”nın firma faaliyet konuları arasında bulunduğundan bu nedenle aşırı düşük açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata aykırı olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aynı malzemeye ilişkin teklif aldığı Açıkalın Altyapı Ltd. Şti.nin faaliyet alanında “BSK Bitümlü Sıcak Asfalt Karışımı” işleri ile ilgili tek kelime geçmemesine rağmen aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

KGM/6212-A-A poz nolu ve KGM/6405-M-A poz nolu iş kalemlerinin aşırı düşük açıklama için verilen analizlerinde re’sen düzeltmeyi gerektirecek hiç bir aritmetik hata bulunmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ncı maddesinde, “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) İhale, aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapılmaksızın sonuçlandırılır.

c) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.

(3) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin üçte birine eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin üçte birine kadar olan ve açık ihale veya Kanunun 21 nci maddesinin (b) ve (c) bentleri gereğince pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde, ikinci fıkranın (a), (b) veya (c) bendindeki seçeneklerden birisinin kullanılması zorunludur.

(5) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin üçte birine kadar olan ve belli istekliler arasında ihale veya Kanunun 21 nci maddesinin (a), (d) ve (e) bentleri gereğince pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ikinci fıkranın (b) bendinin kullanılması zorunludur.

(6) Kurum tarafından yayımlanan aşırı düşük teklif sorgulaması yapılamayacak alımlar listesinde yer alan işlerin ihalelerinde ikinci fıkranın (b) bendinin kullanılması zorunludur.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde, “…45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39’uncu maddesinin ikinci fıkrasında, “Birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutar, analizlerde de her bir girdi miktarı ile rayicinin çarpımı sonucu bulunan tutar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir. Ancak toplam teklif tutarı, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.

İdare tarafından 11.01.2022 tarihli ve ADS-4 sayılı yazı ile aşırı teklifleri sınır değerin altında kalan 9 istekliden aşırı düşük teklif açıklamalarının istenildiği yazı ekinde açıklama istenen beş iş kalemine ilişkin miktarları belirtilen analizler ile açıklama istenen ve istenmeyen analiz girdileri listesinin verildiği,

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, 10.160.1003 poz numaralı “Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı (kapsüle duyarsız)” analiz girdisinin Yüzbaşıoğlu Kimya Av Malzemeleri İhracat İthalat Ltd. Şti.den, Özel-SBS poz numaralı “SBS asfalt katkısı, (polimer modifiye asfalt katkısı)” analiz girdisi için ise PL Mühendislik San. Tic. Ltd. Şti.den fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklama yapıldığı,

10.160.1003 poz numaralı “Amonyum nitrat, fuel –oil karışımı (kapsüle duyarsız)” analiz girdisi için alınan fiyat teklifi ekinde 2021 yılı 3’üncü dönem satışları ve 37 farklı kalem fatura dayanak gösterilerek oluşturulan Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı sunulduğu, söz konusu Tutanağın beş sayfadan oluştuğu, her sayfası imzalanmadan sadece son sayfasının ilgilinin meslek mensubu ve fiyat teklifini veren mükellef tarafından imzalandığı ve kaşelendiği, sayfalara ayrı sayfa numarası verildiği ve sayfaların Tutanağın standart forma uygun olarak birbirinin devamı niteliğinden olduğunun anlaşıldığı,

Aynı şekilde Özel-SBS poz numaralı “SBS asfalt katkısı, (polimer modifiye asfalt katkısı)” analiz girdisi fiyatının açıklaması için fiyat teklifinin dayanağı olarak sunulan Ek-O6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nın da benzer şekilde sadece son sayfasının ilgilinin meslek mensubu ve fiyat teklifini veren mükellef tarafından imzalandığı ve kaşelendiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin ekinde yer alan Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı’na ait standart form incelendiğinde, söz konusu standart formun her sayfasının taraflarca imzalanacağına ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmadığı, formun ekler başlıklı kısmında ise tutanağa ek olarak “1) Mükellefe Ait Temsile Yetkili Olunduğunu Gösterir Ticaret Sicil Tasdiknamesi veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin Aslı ya da Onaylı Sureti ile Tutanağı İmzalayanın Noter Tasdikli İmza Beyannamesi ile
2 ) Meslek Mensubuna Ait Faaliyet Belgesi (Meslek Mensubunca “Aslı Gibidir” Onaylı Sureti)”nin sunulması zorunluluğunun bulunduğu,

İdarece başvuru sahibine EKAP üzerinden tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yazıda; isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında fiyat teklifine dayanak teşkil eden tespit tutanaklarını sunması istenmekle birlikte, anılan isteklilerden söz konusu tespit tutanaklarının her sayfasının imzalanarak kaşelenmiş şekilde sunulmasının da istenmediği,

Her iki fiyat teklifine dayanak tutanakların sadece son sayfaları imzalanmışsa da, sunulan belgelerin sayfa numaralarının birbirini takip ettiği, son sayfadaki imzaların eklerle uyumlu olduğu ve bu itibarla irade beyanının ortaya konulduğu anlaşıldığından ilgililerin Tutanak içeriğinin tamamından sorumlu olacağı konusunda da bir tereddüt bulunmadığı değerlendirildiğinden, aşırı düşük teklif açıklamasının anılan gerekçeyle uygun bulunmamasının mevzuata uygun olmadığı,

Özel-SBS poz numaralı “SBS asfalt katkısı, (polimer modifiye asfalt katkısı)” analiz girdisi fiyatının açıklanması amacıyla alınan fiyat teklifini veren PL Mühendislik San. Tic. Ltd. Şti.nin İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü Ticaret Sicil Tasdiknamesinde yer alan faaliyet alanında “Reklam ajanslarının faaliyetleri (kullanılacak medyanın seçimi, reklamın tasarımı, sözlerin yazılması, reklam filmleri için senaryonun yazımı, satış noktalarında reklam ürünlerinin gösterimi ve sunumu vb. )” ifadesi yer alsa da anılan firmaya ait 19.09.2019 tarih ve 9912 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi sayfası incelendiğinde, “Amaç ve konu” başlıklı 3’üncü maddesinin “inşaat” başlığı altında, “… inşaatlarda kullanılan her türlü malzemeleri (demir, çelik, bakır, çivi, alüminyum ve mamulleri, tuğla, ateş tuğlası, kiremit, alçı, çimento, fayans, seramik, marley vb.) imalatı, alım satımı, ihracat ve ithalatını yapmak…” ifadesine yer verildiği görülmüştür. Bu durumda şirketlerin ana sözleşmelerinde yer alan bir konunun Ticaret Sicil Müdürlüğü Ticaret Sicil Tasdiknamesinde olmadığı gerekçesiyle ya da herhangi bir inşaat malzemesinin sayma yoluyla konular arasında sayılmadığı gerekçesi ile o inşaat malzemesinin faaliyet alanında bulunmadığı sonucuna varılamayacağı kaldı ki, anılan ana sözleşmede “inşaatlarda kullanılan her türlü malzeme” demek suretiyle tüm inşaat malzemesini kapsadığı, sadece örnekleme yöntemiyle parantez içerisinde sayılan malzemeler yanında “vb.” ifadesinin kullanıldığı dikkate alındığında söz konusu fiyat teklifinin alındığı firmanın teklife konu alanda faaliyet göstermediği gerekçesi ile aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmemesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında “BSK Bitümlü Sıcak Asfalt Karışımı” teminine ilişkin herhangi bir fiyat teklifi kullanılmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı,

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idare tarafından uygun görülmeme nedeni olarak belirtilen KGM/6212-A-A poz numaralı 1”2 Cm Sıkışmış Kalınlıkta 1 m2 Asfalt betonu bitümlü sıcak temel yapılması (TİP-A) (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) (astarsız temel üzerine) (idare malı bitüm ile) (Herşey dahil)” iş kalemi ile KGM/6405-M-A poz numaralı “5 cm Sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ve modifiye bitüm ile) (Tip-1) (İdare malı bitüm ile) (her şey dahil)” iş kalemine ait analiz girdi fiyatları oluşturulurken anılan istekli tarafından idare tarafından verilen miktar ve birim fiyat çarpım sonucunun virgülden sonra iki haneye yuvarlanarak yazıldığı, açıklama istenmeyecek analiz girdilerinin birim fiyatları için 0,01 TL fiyat verildiğinden küçük miktarlı analiz girdi miktarları ile çarpımı sonucunda virgülden sonra iki haneye yuvarlanması sonucunda 0,00 TL olarak gösterildiği, iş kalemine ait analiz girdi tutarının kümülatif toplamında da etkisinin görülmediği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat çerçevesinde, analiz girdi tutarının hesaplanması sırasında oluşan rakamların yuvarlanmasında isteklilere virgülden sonra iki hane veya fazlasını kullanabilme tercihi verildiğinden, söz konusu istekli tarafından 0,01 TL olarak verilen birim fiyatların fiyat verilmemiş olarak değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla söz konusu istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde aritmetik hata yapılmadığı, istekli tarafından yapılan açıklamalarda açıklama istenilmeyen analiz girdisinin birim fiyatına bedel öngörülmesinin yeterli olduğu anlaşıldığından idarenin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmemesi yönündeki değerlendirmesinin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Doğan İnşaat Asfalt ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.