KİK Kararı: 2022/UY.II-570 (28 Nisan 2022)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/025
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 28.04.2022
Karar No : 2022/UY.II-570 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Akh Mad. İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/599045 İhale Kayıt Numaralı “Aksaray – Ortaköy - 6. Bl. Hd. Km: 0+000-46+320 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İkmal İşleri Yapılması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü tarafından 17.12.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Aksaray – Ortaköy - 6. Bl. Hd. Km: 0+000-46+320 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İkmal İşleri Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Akh Mad. İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş.nin 26.04.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.04.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.04.2021 tarih ve 21750 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.04.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Kamu İhale Kurulunun 16.03.2022 tarihli ve 2022/MK-85 sayılı kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/795-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşağıda yer verilen iddialar doğrultusunda aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, ihaleye katılmak için gerekli yeterlik kriterlerini sağlayamadığı;

1. Açıklama istenilmeyecek analiz girdileri için 0,00 TL öngörüldüğü, bu durumun söz konusu analiz girdilerine ilişkin bedel öngörülmediği sonucu doğurduğu, bu nedenle teklifinin reddedilmesi gerektiği,

2. Açıklama istenilen YYU/1 ve YYU/2 iş kalemleri içerisinde yer alan “Amortisman, yedek parça vs. (Konkasör (primer 15'x24' + sekonder 24'x16' eleme ve yükleme tertibatlı, 25m³/saat 1' ve 40 m³ /saat 2' randımanlı)” analiz girdisine ilişkin 03.030 poz numarası ve 2020 yılı rayiç bedeli olan 323.080,00 TL ile açıklama yapıldığı, ancak ilgili poz numarasının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2018 yılına kadar yayımlanan bu tarihten sonra yayımlanmayan rayiç bedel olduğu, anılan isteklinin poz numarası ile hangi kuruma ait fiyatın kullanıldığının belirtilmediği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının fiyatının güncellenerek mi kullanıldığı, yoksa Karayolları tarafından anılan poz yerine kullanılan rayiç bedelin mi kullanıldığının belirtilmediği, bu nedenle kullanılan bedelin tevsik edilmediği gerekçesiyle teklifinin reddedilmesi gerektiği,

3. Açıklama istenilen YYS/2 iş kalemi içerisinde yer alan “C 30/37 hazır beton harcı” analiz girdisine ilişkin fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, fiyat teklifinin dayanağı olarak sunulan satış tutarı tespit tutanağı ekinde yer alan imza sirkülerinin fiyat teklifi veren firmanın şubesini temsile yetkili olduğunu gösterdiği, dolayısıyla fiyat teklifini imzalayan kişinin firmayı temsile yetkili olmadığı, firmanın şubesini temsile yetkili olduğu, fiyat teklifinin şube adına düzenlenmediği, firma adına düzenlendiği, bu nedenle fiyat teklifi ve satış tutarı tespit tutanağının geçerli olamayacağı, ayrıca satış tutarı tespit tutanağında yer alan envanter ve yevmiye defter tasdik tarihinin fiyat teklifine esas olan beyanname döneminden daha sonraki bir tarih olduğu, satış tutarı tespit tutanağının dayanağının olmadığı gerekçeleriyle isteklinin teklifinin reddedilmesi gerektiği,

4. Açıklama istenilen YYS/8 iş kalemi içerisinde yer alan “Nervürlü Beton Çelik Çubuğu ( Ø 8- Ø 12 ) mm’lik (Bağlama Teli ve Diğer Zayiat Dahil)” ve “Nervürlü Beton Çelik Çubuğu ( Ø 14- Ø 50 ) mm’lik (Bağlama Teli ve Diğer Zayiat Dahil)” analiz girdilerine ilişkin fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, her iki analiz girdisi için sunulan satış tutarı tespit tutanağının fatura bilgileri tablosunda aynı seri numaralı faturaların beyan edildiği, ayrıca malın cinsi bölümünde 8-12 mm ve 14-50 mm şeklinde belirtildiği, ancak faturalarda demir hangi çapta ise onun yazılmış olması gerektiği, sunulan tutanağın fiyat teklifine uydurulmaya çalışıldığı, bu nedenlerle her iki satış tutarı tespit tutanağında aynı seri numaralı faturaların esas olamayacağı ve demir çaplarının fiyat teklifine göre uyarlandığı gerekçesiyle faturaların ilgili meslek mensubundan istenilerek değerlendirme yapılması gerektiği,

5. Sunulan iş deneyim belgesini düzenleyen kurum tarafından esaslı unsur olarak A/V belirlendiği, ancak iş deneyim belgesine konu iş kapsamında yol altyapısı işi olmadığı, yol üst yapısı işi olduğu, bu nedenle anılan belgenin esaslı unsur belirlemesinin hatalı tespit edildiği, söz konusu belgenin ihalede benzer işe uygun olarak değerlendirilemeyeceğinden isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhale süreci içerisinde başvuru konusu ihaleye ilişkin alınan 07.05.2021 tarihli ve 2021/UY.II-992 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile “Başvurunun reddine” karar verildiği,

Anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada Danıştay Onüçüncü Dairesi’nin 16.12.2021 tarihli ve E:2021/3761, K:2021/5209 sayılı kararı üzerine alınan 16.03.2022 tarihli ve 2022/MK-85 sayılı Kurul kararı ile “1- Kamu İhale Kurulunun 07.05.2021 tarihli ve 2021/UY.II-992 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin iddialarının esasının incelenmesine,” karar verildiği anlaşılmıştır.

Söz konusu Kurul kararı üzerine esas incelemesi başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesindeki iddiaları ile sınırlı yapılmıştır.

1. Başvuru sahibinin 1, 2, 3 ve 4’üncü iddialarına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9 İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur. …” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Aksaray Ortaköy - 6. Bl. Hd. Km: 0+000-46+320 arası toprak işleri, sanat yapıları ve üstyapı ikmal işleri yapılması

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 1986E04-128-65017 (1986E040380-0011 - Kırşehir-Aksaray ),2020E04-152940 ( - Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi)

d) Kodu:

e) Miktarı:

24 kalemden oluşan 46 km yol yapım işlerinin yapılması

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Aksaray” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü tarafından 17.12.2020 tarihinde açık ihale usulüyle ihalesi gerçekleştirilen “Aksaray – Ortaköy - 6. Bl. Hd. Km: 0+000-46+320 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı İkmal İşleri Yapılması” işine ilişkin 14.02.2022 tarihinde onaylanan 4 numaralı ihale komisyonu kararından; ihaleye ilişkin doküman indirenlerin sayısının 100 olduğu, teklif veren istekli sayısının 42 olduğu, aşırı düşük teklif sayısının 16 olduğu, ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Saylık Yol Yapı İnşaat Madencilik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ise başvuru sahibi olarak belirlendiği görülmektedir.

Teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilere idarece 28.12.2020 tarihinde aşırı düşük teklif açıklama yazısı tebliğ edildiği, anılan yazıda “17.12.2020 tarihinde ihalesi yapılan 2020/599045 İhale Kayıt Numaralı "Aksaray – Ortaköy - 6. Bl. Hd. Km: 0+000-46+320 arası toprak işleri, sanat yapıları ve üstyapı ikmal işleri yapılması” ihalesindeki teklifinizin aşırı düşük teklif olduğu tespit edilmiştir.

Ekte belirtilen iş kalemleri için Kamu İhale Tebliğinin 45.maddesi uyarınca sorgulama yapılacaktır. Sorgulama yapılacak iş kalemleri ile bunlara ait açıklama istenilecek ve istenilmeyecek olan analiz girdileri tabloları ektedir. Bunun için ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatlarına uygun analizleriniz ile buna ait bilgi ve belgeler ile açıklamalarınızı tebliğ tarihinden itibaren 5 (BEŞ) iş günü içerisinde idaremize sunmanız gerekmektedir.

İhale komisyonu tekliflerin,

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler,

c) İşin yerine getirilmesinde kullanacağınız avantajlı koşullar,

d) Yapım işinin özgünlüğü

hususlarında belgelendirmek suretiyle istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle ihaleyi sonuçlandıracaktır.” ifadelerine yer verildiği, söz konusu yazı ekinde 6 adet iş kalemine ait açıklama istenilecek ve istenilmeyecek olan analiz girdileri tablolarına da yer verildiği görülmektedir.

İhale üzerinde bırakılan Saylık Yol Yapı İnşaat Madencilik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi’nin idareye sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik olarak başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin yapılan incelemede;

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdileri için bir bedel öngörülmesi gerektiği, öngörülen bedelin açıklama kapsamında belirtilmesinin yeterli olduğu, bahse konu girdiler için açıklayıcı bilgi veya tevsik edici belge sunma zorunluluğunun bulunmadığının anlaşıldığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama yapılması istenilmeyen analiz girdilerinin her birine 0,01 TL birim fiyat öngörüldüğü anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmamıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin yapılan incelemede;

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, açıklama istenilen YYU/1 ve YYU/2 iş kalemleri içerisinde yer alan “Amortisman, yedek parça vs. (Konkasör (primer 15'x24' + sekonder 24'x16' eleme ve yükleme tertibatlı, 25m³/saat 1' ve 40 m³ /saat 2' randımanlı)” analiz girdisine ilişkin 03.030 poz numarası ve 2020 yılı rayiç bedeli olan 323.080,00 TL ile açıklama yapıldığı, söz konusu analiz girdisine ilişkin hangi kamu kurumunun rayiç fiyatının kullanıldığının belirtilmediği görülmektedir.

Bahse konu analiz girdisinin Çevre Şehircilik Bakanlığı tarafından en son 2015 yılında yayımlandığı, daha sonraki yıllarda yayımlanmadığı, ancak 2015 yılından sonra Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından güncellenerek kullanıldığı görülmüştür.

Şikayete konu analiz girdisine ilişkin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama kapsamında poz numarasına ve pozun açık adına yer verildiği, 2020 yılının rayicinin kullanıldığının da belirtildiği, bu haliyle söz konusu “Amortisman, yedek parça vs. (Konkasör (primer 15'x24' + sekonder 24'x16' eleme ve yükleme tertibatlı, 25m³/saat 1' ve 40 m³ /saat 2' randımanlı)” analiz girdisinin kamu kurumu olan Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 2020 yılında yayımlanan rayiç fiyatın kullanılarak açıklandığı tespit edilebildiğinden, hangi kamu kurum ve kuruluşun birim fiyatının kullanıldığının istekli tarafından ayrıca belirtilmemesinin esasa etkili olmadığı sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin yapılan incelemede;

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama istenilen YYS/2 iş kalemi içerisinde yer alan “C 30/37 hazır beton harcı” analiz girdisine ilişkin Niğde As Beton İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nden alınan fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, söz konusu fiyat teklifinin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanağının eki olarak sunulan mükellefe ait imza sirküleri incelendiğinde; bahse konu belgenin Bor 1’inci noterliği tarafından düzenlendiği, Niğde As Beton İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Niğde İli Bor İlçesi Şubesi’ne ait olduğu, dolayısıyla fiyat teklifini veren şirketin şubesine ait olduğu, anılan şubenin müdürünün Sabrı Baran olduğu ve 23.07.2015 tarihli ve 8868 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi dayanağı ile şubeyi münferiden temsile ve ilzama yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

Ancak bahse konu imza sirküleri her ne kadar fiyat teklifi veren şirketin şubesine ait olsa da Niğde As Beton İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin 17.05.2015 tarihli ve 8843 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi incelendiğinde Sabrı Baran’ın aksi karar alınıncaya kadar şirket müdürü sıfatıyla münferiden temsile ve ilzama yetkili olarak seçildiği, dolayısıyla hem şirketin hem de şirketin şubesinin temsile ve ilzama yetkili kişisinin Sabrı Baran olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmamıştır.

Öte yandan başvuru sahibinin söz konusu fiyat teklifinin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanağında yer alan envanter ve yevmiye defter tasdik tarihinin fiyat teklifine esas olan beyanname döneminden daha sonraki bir tarih olduğu, satış tutarı tespit tutanağının dayanağının olmadığı yönündeki iddiasına ilişkin olarak;

Bahse konu fiyat teklifinin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanağının “Mükellefin tespit yapılan geçici vergi beyanname dönemine ait yasal defter tasdik bilgileri;” bölümünde yevmiye / işletme defteri tasdik makamının e-defter olduğu, envanter defteri tasdik makamının Ankara 10. Noter olduğu, tasdik tarihinin 24.12.2020, tasdik numarasının 22795 olduğu, geçici vergi beyanname döneminin ise 2020 yılının 3’üncü dönemi olduğu görülmektedir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Defterlerin tasdiki” başlıklı 10’uncu bölümünün 220’nci maddesinde “Aşağıda yazılı defterlerin bu bölümdeki esaslara göre tasdik ettirilmesi mecburidir:…1. Yevmiye ve envanter defterleri…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Tasdik zamanı” başlıklı 221’inci maddesinde “Bu kanunda yazılı defterleri kullanacak olanlar, bunları aşağıda yazılı zamanlarda tasdik ettirmeye mecburdurlar:

1. Ötedenberi işe devam etmekte olanlar defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda;

2. Hesap dönemleri Maliye Bakanlığı tarafından tesbit edilenler, defterin kullanılacağı hesap döneminden önce gelen son ayda…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Tasdik makamı” başlıklı 223’üncü maddesinde “Defterler, iş yerinin, iş yeri olmayanlar için ikametgahın bulunduğu yerdeki noter veya noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar, menkul kıymet ve kambiyo borsasındaki acentaları için borsa komiserliği tarafından tasdik olunur.

Tasdik makamı, bu Kanuna göre tasdike getirilen defterleri sosyal güvenlik ile ilgili kuruluşların mevzuat hükümlerine bağlı kalmaksızın tasdik eder.

Defterler anonim ve limited şirketler ile kooperatiflerin kuruluş aşamasında, şirket merkezinin bulunduğu yer ticaret sicili müdürlüğünce tasdik edilir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.11’inci maddesinde “Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur…” açıklaması yer almaktadır. Aynı Tebliğ ekinde yer alan Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı Standart Formunun 3’üncü bölümünde yer alan tablonun aşağıda belirtilen şekilde olduğu görülmüştür.

“3- Mükellefin tespit yapılan geçici vergi beyanname dönemine ait yasal defter tasdik bilgileri;

Defterin Cinsi

Tasdik Makamı

Tasdik

Tarih

No

Yevmiye / İşletme Defteri

Envanter Defteri

Geçici Vergi Beyanname Dönemi

(……) Yılı (……) Dönemi

(İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; 4 numaralı başlık altında yer

alan tablolar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre doldurulacaktır.)

[Mükellefin defterlerini elektronik ortamda tutması (e-defter, defter beyan sistemi gibi) durumunda defter tasdik bilgileri kısmında bu hususun belirtilmesi gerekmektedir.]”

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve Tebliğ açıklamaları ile tespitler uyarınca yapılan değerlendirmede;

Anılan satış tutarı tespit tutanağında, yasal defter tasdik bilgileri kapsamında düzenlenen envanter defteri bilgilerinin, söz konusu tutanakların esaslı unsurları arasında olduğu, Vergi Usul Kanunu’nun “Tasdik zamanı” başlıklı 221’inci maddesinde yer alan “Ötedenberi işe devam etmekte olanlar defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda” hükmü gereği geçici vergi beyanname dönemi 2020 yılının 3’üncü dönemi olan envanter defterinin 2019 yılının aralık ayında tasdik ettirilmesi gerekirken 24.12.2020 tarihinde tasdik ettirildiği, dolayısıyla envanter defteri tasdik tarihinin geçici vergi beyanname dönemini tevsik edici nitelikte olmadığı ve sunulan fiyat tekliflerinin dayanaktan yoksun olduğu sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin yapılan incelemede;

İhale üzerinde bırakılan isteklinin YYS/8 iş kalemi içerisinde yer alan “Nervürlü Beton Çelik Çubuğu ( Ø 8- Ø 12 ) mm’lik (Bağlama Teli ve Diğer Zayiat Dahil)” ve “Nervürlü Beton Çelik Çubuğu ( Ø 14- Ø 50 ) mm’lik (Bağlama Teli ve Diğer Zayiat Dahil)” analiz girdilerine ilişkin Saadetler İnşaat Pet. Ürn. Otomotiv İth. İhr. San. ve Tic. Ltd Şti. firmasından aldığı iki adet fiyat teklifi ile açıklamada bulunduğu, bahse konu fiyat tekliflerinin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanaklarının fatura bilgileri tablosunun her ikisinde de ortak olan M012020000000144, M010020000000128, N012020000000050 ve N012020000000063 fatura seri ve sıra numaralarının yer aldığı görülmektedir.

Söz konusu aynı seri ve sıra numarasına ait faturaların, faturaya konu malın veya işin nevi itibariyle fatura bilgileri tablosundaki bilgilerle uyumlu olup olmadığının tespiti için 14.04.2022 tarihli ve E.2022/6880 sayılı Kurum yazısı ile “1) Saadetler İnşaat Pet. Ürn. Otomotiv İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından “Beton çelik çubuğu, nervürlü 14-50 mm (S420, B420B-C, B500B-C)” işine ilişkin Saylık Yol Yapı İnşaat Madencilik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi’ne verilen fiyat teklifine dayanak teşkil eden 24.12.2020 tarihli ve 02 sayılı ilgide kayıtlı satış tutarı tespit tutanağındaki fatura bilgileri tablosunda belirtilen tüm faturaların onaylı birer örneğinin gönderilmesi,

2. Saadetler İnşaat Pet. Ürn. Otomotiv İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından “Beton çelik çubuğu, nervürlü 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C)” işine ilişkin Saylık Yol Yapı İnşaat Madencilik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi’ne verilen fiyat teklifine dayanak teşkil eden 24.12.2020 tarihli ve 01 sayılı ilgide kayıtlı satış tutarı tespit tutanağındaki fatura bilgileri tablosunda belirtilen tüm faturaların onaylı birer örneğinin gönderilmesi gerekmektedir.” ifadelerine yer verilerek ilgili meslek mensubundan bahse konu faturalar istenmiştir.

Meslek mensubu tarafından gönderilen ve 25.04.2022 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan faturalar incelendiğinde; fiyat tekliflerine konu Nervürlü Çelik Çubukların çaplarına göre ayrı ayrı satırlarda faturalandırıldığı, dolayısıyla fatura bilgileri tablolarında yer alan faturaya konu malın veya işin nevi, miktarı ve birim fiyat bilgilerinin bahse konu faturalarla uyumlu olduğu görüldüğünden başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Yukarıda yer verilen inceleme ve tespitler doğrultusunda ihale üzerinde bırakılan Saylık Yol Yapı İnşaat Madencilik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu “C 30/37 hazır beton harcı” analiz girdisine ilişkin Niğde As Beton İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nden alınan fiyat teklifinin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanağında, yasal defter tasdik bilgileri kapsamında düzenlenen envanter defteri bilgilerinin, söz konusu tutanakların esaslı unsurları arasında olduğu, Vergi Usul Kanunu’nun “Tasdik zamanı” başlıklı 221’inci maddesinde yer alan “Ötedenberi işe devam etmekte olanlar defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda” hükmü gereği geçici vergi beyanname dönemi 2020 yılının 3’üncü dönemi olan envanter defterinin 2019 yılının aralık ayında tasdik ettirilmesi gerekirken 24.12.2020 tarihinde tasdik ettirildiği, dolayısıyla envanter defteri tasdik tarihinin geçici vergi beyanname dönemini tevsik edici nitelikte olmadığı ve sunulan fiyat tekliflerinin dayanaktan yoksun olduğu sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

2. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

…

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

…

2. İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler,

b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler

…

Birinci fıkranın (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde belirtilen belgelerden, yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde, denetleme veya yönetme görevi nedeniyle alınanlarda gerçek kişinin mühendis veya mimar olma şartı aranır. İş bitirme, yönetim veya denetim suretiyle elde edilecek belgeler, belge sahibi kişi veya kuruluşların dışındaki istekliler tarafından kullanılamaz, belgeler devredilemez, kiraya verilemez ve satılamaz. Bu belge sahiplerinin kuracakları veya ortak olacakları tüzel kişilerin ihaleye girebilmesinde en az bir yıldır tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip olması ve bu sürede bu Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olması, bu şartların her ihalede aranması ve teminat süresi sonuna kadar muhafaza edilmesi zorunludur…” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.

…

“(9) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait iş deneyim belgesinin sunulması halinde; ticaret sicili müdürlükleri veya meslek mensubu yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir) tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren ortaklık tespit belgesinin sunulması zorunludur. Ticaret sicili müdürlükleri veya meslek mensubu tarafından düzenlenen ortaklık tespit belgesinin, düzenlendikten sonra iş deneyim belgesini kullanan tüzel kişinin temsilcisi ve iş deneyim belge sahibi tarafından imzalanması gerekmektedir…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde; tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez.

(2) İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir

…

(6) İş deneyim belge tutarlarının değerlendirilmesinde;

a) İş bitirme ve iş durum belge tutarları tam olarak,

b) Denetim veya yönetim faaliyetleri nedeniyle alınan belge tutarları beşte bir oranında,

dikkate alınır. …” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin 2.8’inci maddesinde “İş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun belirlenmesinde, işin yapım amacı ile işlevinin ve/veya yapılan toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımının göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Örneğin, yapılan iş tutarının %30’unun AI grubuna giren köprü işleri, %30’unun AII grubuna giren tünel işleri ve %40’ının AVI grubuna giren demiryolu işleri olan bir demiryolu yapım işinde, projenin amacı ve işlevinin canlı ve cansız varlıkların bir yerden bir yere nakli için gerekli olan demiryolunun yapılması olduğundan, esaslı unsur “AVI Grup: Demiryolu İşleri (Altyapı + Üstyapı)” olarak belirlenebilecektir.

Yine, gerçekleştirilen iş tutarının %70’inin AII grubuna giren tünel işleri, %15’inin AVI grubuna giren demiryolu işleri ve %15’inin BIII grubuna giren istasyon binası yapım işleri olan bir metro hattı yapım işinde esaslı unsur, projenin amaç ve işlevinin canlı ve cansız varlıkların bir yerden bir yere nakli için gerekli olan demiryolu yapılması olduğundan “AVI Grup: Demiryolu İşleri (Altyapı + Üstyapı)” olarak veya yapılan iş tutarı içerisinde sahip olduğu oranının büyüklüğünden dolayı “AII Grup: Tünel İşleri” olarak belirlenebilecektir.

Tamamlanamayan ya da devredilen işlerde ise, işin yapılan kısmına ilişkin belge düzenlenmesi durumunda yapılan işin projenin bütününün karakteristiğini yansıtıp yansıtmadığına göre esaslı unsur belirlemesi yapılması gerekmektedir. İşin yapılan kısmının projenin bütününün karakteristiğini yansıtması halinde esaslı unsur belirlenecektir. Örneğin, tamamlanamayan bir otoyolu projesinin yapılan kısmının hem altyapı hem de üstyapı karayolu işi içermesi halinde belgeye konu işin esaslı unsuru “AV Grup: Karayolu İşleri (Altyapı+Üstyapı)” olarak belirlenebilecektir. Benzer şekilde, birden fazla BIII grubu bina inşaatı içeren bir projede bina inşaatlarının bir kaçının temelden çatıya kaba ve ince işleri ile birlikte bir bütün olarak tamamlanması, diğerlerinin ise kısmen tamamlanması halinde belgeye konu işin esaslı unsuru “BIII Grup: Bina İşleri” olarak belirlenebilecektir. Ancak, binaların hiçbirinin bir bütün olarak bitirilmediği hallerde esaslı unsur belirlemesi yapılmayacaktır. Aynı şekilde, yapımına başlanıp tamamlanamamış bir boru hattı işinde sadece kazı işi yapılmış, boru montajı ve yerine tespiti yapılmamış ise söz konusu işte esaslı unsur belirlemesi yapılmayacaktır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında “İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Buna göre, birden fazla gruptan işleri içeren iş deneyim belgelerinde, belgeye konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olması halinde belge tutarının tamamı dikkate alınır. Örneğin; esaslı unsuru AV Grup: Karayolu İşleri (Altyapı+Üstyapı) olan ve kapsamında köprü ve tünel yapımı da bulunan bir projeye ait iş deneyim belgesinin; köprü ve tünel yapımı içermeyen bir karayolu işi ihalesine sunulması halinde, köprü ve tünel yapımına ilişkin tutar ayrıştırılmayacak ve belge tutarının tamamı değerlendirmeye alınacaktır. Aynı şekilde, esaslı unsuru AXVIII Grup: Saha İşleri olan ve kapsamında BIII grubu bir bina inşası da bulunan bir projeye ait iş deneyim belgesinin; bina inşası içermeyen bir rekreasyon alanı yapım işi ihalesine sunulması halinde, BIII grubu bina yapımına ilişkin tutar ayrıştırılmayacak ve belge tutarının tamamı değerlendirmeye alınacaktır.

İş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe ilişkin olmaması halinde ise, sadece ihale konusu işe veya benzer işe uygun nitelikteki işler değerlendirmeye alınır. Örneğin, esaslı unsuru AVIII Grup: Barajlar olan ve kapsamında santral binası, ulaşım yolları, derivasyon ve enerji tünelleri inşası da bulunan bir projeye ait iş deneyim belgesinin AII grubuna giren bir tünel yapımı ihalesine sunulması halinde, derivasyon ve enerji tünelleri yapımına ilişkin tutar belge tutarından ayrıştırılmak suretiyle değerlendirmeye alınacaktır.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Yapım işlerinde benzer iş grupları listesi” başlıklı “Ek-1” bölümünde “… V. GRUP: KARAYOLU İŞLERİ (Altyapı+Üstyapı) 1. Otoyollar 2. Devlet, il ve köy yolları 3. Cadde ve sokak yapım işleri” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.5’inci maddesinde “… 7.5.1. … İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 80'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir. …” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde “7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

11.06.2011 gün ve 27961 sayılı resmi gazetede yayınlanan Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğdeki :A-V.Grup - Karayolu İşleri (Altyapı+Üstyapı)

7.6.1 Mezuniyet belgeleri/diplomalar:

İnşaat Mühendisliği” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede ihale konusu iş veya İdari Şartname’de belirtilen benzer işlere uygun olarak teklif edilen bedelin en az %80’i oranında iş deneyimi gösteren belgelerin sunulması gerektiği, Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğinde yer alan A-V. Grup - Karayolu İşleri (Altyapı + Üstyapı) grubunda yer alan 1. Otoyollar, 2. Devlet, il ve köy yolları ve 3. Cadde ve sokak yapım işlerinin benzer iş olarak kabul edileceği anlaşılmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Saylık Yol Yapı İnşaat Madencilik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi’nin yeterlik bilgileri tablosunun “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Belgeler” sütununun “EKAP’ta kayıtlı olan iş deneyim belgesi” satırında belgeye EKAP tarafından verilen “2017/452121-2350082-3-1” sayının beyan edildiği görülmektedir. Beyan edilen iş deneyim bilgilerine ilişkin EKAP’tan yapılan sorgulamada; Ereğli Belediyesi tarafından 03.11.2020 tarihinde düzenlenen “Sıcak Asfalt, Soğuk Asfalt, Beton Parke Taşı, Bordür ve Oluk Taşı İle Yol ve Kaldırım Yapım İşi” işinden elde edilen, “Saylık Yol Yapı İnşaat Madencilik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi (%99), Baş-Ka İnşaat Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (%1) İş Ortaklığı” tarafından gerçekleştirilen yüklenici iş bitirme belgesi olduğu, anılan işte uygulanan yapı tekniği bölümünde belgeye konu işin esaslı unsurunun “A-V. Grup: Karayolu İşleri (Altyapı+Üstyapı) – Cadde ve Sokak Yapım İşleri” olduğu, belge tutarının 59.851.047,75 TL olduğu ve belge tutarının iş grupları itibariyle dağılımı bölümünde “A-V. Grup: Karayolu İşleri (Altyapı+Üstyapı) – Cadde ve Sokak Yapım İşleri % 100” ifadesinin yer aldığı görülmektedir.

Yukarıda bahsi geçen iş deneyim belgesine konu Ereğli Belediyesi tarafından 18.10.2017 tarihinde gerçekleştirilen “Sıcak Asfalt, Soğuk Asfalt, Beton Parke Taşı, Bordür ve Oluk Taşı İle Yol ve Kaldırım Yapım İşi” ihalesine ait ihale dokümanı incelendiğinde; işin amacının “Ereğli Belediyesi sınırları içerisinde muhtelif mahalleler içerisinde bulunan yollarda Bitümlü Sıcak Karışım Beton Asfalt Yol Kaplamasının, Sathi Kaplama Yol yapılması ve kaldırım düzenlemelerini sağlamak, bozulan veya değiştirilmesi gereken yerleri yeniden düzenlemek için her türlü malzeme, nakliye, işçilik dâhil olmak üzere daha yaşanabilir, sağlıklı, estetik bir görünüm oluşturmak.” olduğu, işin kapsamının ise “Bu Teknik Şartname Ereğli Belediyesi sınırları içerisinde bulunan mahallelerde, asfalt betonu binder ve aşınma tabakalarının yapılmasını, sathi kaplama yapılması idarenin belirleyeceği bozulmuş asfalt kaplamanın sökülmesi, bu yerlerde mevcut asfaltın kazıma işlerinin yapılması ve istenilen kalınlıkta sıcak karışım asfalt yapılması işlerini, ayrıca, çalışma sahasının tesviyesi, dolgusu, kullanım amacı için gerekli dayanım ve dayanıklılığı sağlayabilecek sıcak karışım asfalt, betondan yapılmış beton parke, oluk, bordür taşının yapılması idarenin göstereceği tüm mahallelerdeki sözleşmeye konu işlerin yapımı, nakliyesi, gerekli malzemenin tamamının yüklenici tarafından temini, genel giderleri dâhil şartname ve imar planına uygun aşağıda tarifleri ve ölçüleri verilen işlerin yaptırılması.” düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.

Yapılan inceleme ve tespitler doğrultusunda Saylık Yol Yapı İnşaat Madencilik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi’nin sunduğu iş deneyim belgesinin ihalede belirlenen benzer işe uygun olduğu, ayrıca Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğ açıklamaları ile iş deneyim belgesine konu ihale dokümanları birlikte değerlendirildiğinde idarece esaslı unsur belirlemesinde mevzuata aykırılık görülmediğinden başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Saylık Yol Yapı İnşaat Madencilik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.