KİK Kararı: Yol Çizgi Boyası İhalesi Aşırı Düşük Teklif Şikayeti Reddedildi

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/021
Gündem No : 45
Karar Tarihi : 06.04.2022
Karar No : 2022/UY.II-465
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Sami Sivrikaya- Canip Yıldırım Özaltaş İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/900162 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 9 Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Yollarda İdare Malı Soğuk Yol Çizgi Boyası İle Yatay İşaretleme Yapılması Yapım” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 26.01.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karayolları 9 Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Yollarda İdare Malı Soğuk Yol Çizgi Boyası İle Yatay İşaretleme Yapılması Yapım” ihalesine ilişkin olarak Sami Sivrikaya-Canip Yıldırım Özaltaş İş Ortaklığı’nın 10.03.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.03.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 17.03.2022 tarih ve 13185 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.03.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/288 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, söz konusu açıklamanın belgelendirilmediği, sadece beyan olarak verildiği, sunulan belgelerin mevzuattaki şekil şartlarına aykırı olduğu, hiçbir somut proforma fatura, belge ve hesap ile kanıtlanamadığı ve detayları itirazen şikâyet dilekçesinde belirtilen diğer hususlara uygun olmadığı, belirtilen sebeplerle aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmeyerek teklifinin reddedilmesi gerektiği,
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, söz konusu açıklamanın belgelendirilmediği, sadece beyan olarak verildiği, sunulan belgelerin mevzuattaki şekil şartlarına aykırı olduğu, hiçbir somut proforma fatura, belge ve hesap ile kanıtlanamadığı ve detayları itirazen şikâyet dilekçesinde belirtilen diğer hususlara uygun olmadığı, belirtilen sebeplerle aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmeyerek teklifinin reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 41’inci maddesinin üçüncü fıkrasında “İsteklinin kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir. Tevsik işleminin aslına uygunluğu noter tarafından onaylanmış ruhsat örneklerinin sunularak yapılması halinde örnek çıkarma işleminin ilan veya davet tarihinden sonra yapılmış olması zorunludur.” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım İşi İhalelerine İlişkin Özel Hususlar” başlıklı Birinci Bölümünde yer alan “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinin birinci fıkrasında “Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinin birinci fıkrasında “İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1,00

Söz konusu ihalenin Yaklaşık Maliyeti hesaplanırken Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayınlanan bütün 2021 yılı Birim Fiyatları; en son açıklanan (2021 Ekim Ayı) İnşaat Maliyet Endeksi (2015=100) ve Değişim Oranına göre güncellenmiştir. ((2021 Ekim Ayı: 322,84) / (2021 Ocak Ayı: 258,24))

4 Aralık 2015 tarih ve 29552 sayılı Resmi Gazete'de çeşitli ilanlar bölümünde yer alan "Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yapılan yapım işleri ihalelerinde; Sınır Değer Katsayısı (A) Alt Yapı İşlerinde N = 1,00 olarak belirlenmiştir" hükmü gereğince Sınır Değer Katsayısı (N) 1,00 (bir) olarak belirlenmiştir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece yapılan yaklaşık maliyet cetvelinde yer alan iş kalemleri listesi aşağıdaki gibidir:

S. No

Poz No

İmalatın Cinsi

Birim

Miktarı

Birim fiyatı

Tutarı

KGM/60.201

Yatay işaretlemenin silinmesi

m²

5.000

…

KGM/60.230

Malzeme idareden soğuk yol çizgi boyası ile yol çizgilerinin çizilmesi (Makine ile)

m²

1.800.000

…

KGM/60.231

Malzeme idareden soğuk yol çizgi boyası ile yaya geçitleri ve yavaşlama uyarı çizgilerinin çizilmesi

m²

16.000

…

KGM/60.232

Malzeme idareden soğuk yol çizgi boyası ile ofset taraması çizilmesi

m²

3.000

…

KGM/60.234

Malzeme idareden soğuk yol çizgi boyası ile standart ok ve yazıların çizilmesi

m²

500

…

KGM/60.235

Malzeme idareden soğuk yol çizgi boyası ile standart çift ok çizilmesi

m²

500

…

TRF 1

İdare Malı Çizgi Araçlarına Boya Dolumunun Yapılması

Ton

500

…

İdare tarafından ihale üzerinde bırakılan Kisan İnş. Müh. San. ve Tic. A.Ş.ye 28.01.2021 tarihinde tebliğ edilen “…Aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazıda, söz konusu istekli tarafından teklif edilen fiyatın aşırı düşük olarak değerlendirildiği ve mezkûr yazının tebliğ tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde açıklama yapılması gerektiği ifade edilmektedir. Söz konusu yazı ekinde bulunan belgeden, yukarıda aktarılan iş kalemleri listesindeki yedi adet kalemden, idare tarafından sadece “KGM/60.230 - Malzeme idareden soğuk yol çizgi boyası ile yol çizgilerinin çizilmesi (Makine ile)” iş kalemi hakkında açıklama istendiği görülmektedir. Bahsi geçen dokümanda, açıklama istenen iş kalemine ilişkin analiz formatı üzerinde açıklama yapılması istenen ve istenmeyen analiz girdileri belirtilmiştir. Buna göre “KGM/60.230” poz numaralı iş kaleminde yer alan 11 adet analiz girdisinden ikisi hakkında [“10.120.1060 – Arazöz (pick-up)” ve “10.120.1061 – Damperli kamyon (168 HP gücünde, 7 ton kapasiteli)” pozları] açıklama yapılması talep edilmemiştir.

01.03.2022 tarihli İhale Komisyonu Kararı’nda, ihale uhdesinde bırakılan Kisan İnş. Müh. San. ve Tic. A.Ş.nin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının, İdari Şartname’nin 33’üncü ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde belirtilen hususlar dahilinde yapıldığının tespit edildiği belirtilerek adı geçen isteklinin açıklamasının uygun görüldüğü ifade edilmiştir.

İhale uhdesinde bırakılan Kisan İnş. Müh. San. ve Tic. A.Ş.nin 03.02.2022 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin tespitler aşağıda yapılmıştır:

Adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, iki sayfadan oluşan bir üst yazı, idarece açıklama istenen “KGM/60.230” poz numaralı iş kalemine ait analiz, kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatlarının kullanıldığı yedi adet analiz girdisine ilişkin bir liste, iş kalemindeki iş makineleri girdilerine ilişkin dört kalemden oluşan bir liste, 2020 yılına ait gelir tablosu ile bilanço, iş makinelerine ilişkin dört adet ruhsat sureti ve bu araçlarla ilgili TSE tarafından düzenlenmiş “Münferit Araç Uygunluk Belgesi” suretleri, mezkûr firma adına düzenlenmiş “Sanayi Sicil Belgesi” ve “Kapasite Raporu” suretleri ile ISO 9001:2015 ve ISO 14001:2015 Yönetim Sistem Sertifikası suretlerinin bulunduğu tespit edilmiştir.

Sözü edilen firmanın teklif açıklamasına ilişkin üst yazının ikinci sayfasının son paragrafında “Yukarıda belirtilen imkânlar çerçevesinde elde edilen fiyatlarımızın analizleri ayrıca ekte sunulmuştur.

Bu analizlere göre;

Analizlerde kullandığımız işçilik fiyatları; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 2021 yılı rayiç fiyatlarının; İdari Şartname’nin Diğer Hususlar başlıklı 48. maddesinde belirttiğiniz Ekim 2021 İnşaat Maliyet Endeks ve Değişim Oranına göre düzenlenmiştir (Ek-6. Kamu kurum ve kuruluşlarının 2019 yılı içinde yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi). Yine makine fiyatları da Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 2021 yılı rayiç fiyatlarının; ihalenin İdari Şartnamesinin Diğer Hususlar başlıklı 48. maddesinde belirttiğiniz Ekim 2021 İnşaat Maliyet Endeks ve Değişim Oranına göre düzenlenmesinden sonra çıkan rakam baz alınmış, araçların yaşına göre her sene için %10 yıpranma payı düşülerek yenilenmiştir…” ifadeleri bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihalenin ilan tarihi 31.12.2021; ihale tarihi ise 26.01.2022’dir. Bu doğrultuda, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.5 numaralı bendine göre ilan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir. Aynı Tebliğ’in 45.1.9 numaralı bendine göre ise iş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

Bu tespite göre ilan tarihi 31.12.2021 olduğundan ve söz konusu tarihte cari yıl birim fiyatları yayımlanmış olduğundan, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarında 2021 yılına ait birim fiyatlardan faydalanmaları gerekmektedir.

Aynı tespite göre ihale tarihi 26.01.2022 olduğundan ve 17.12.2021 tarih ve 31692 sayılı Resmi Gazete’de 01.01.2022-31.12.2022 tarihleri arasında uygulanacak asgari ücrete ilişkin karar yayımlandığından, başvuru konusu ihalede isteklilerce yapılacak aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılacak saatlik asgari ücretin 2022 yılı brüt asgari ücret üzerinden hesaplanacak tutarın altında olmaması gerekmektedir. Buna göre 2022 yılındaki saatlik asgari ücret, 5004,00 TL / 30 / 7,5 = 22,24 TL olmaktadır.

İhale üzerinde kalan isteklinin idarece açıklama istenen “KGM/60.230” poz numaralı iş kalemine ait analiz girdilerine ilişkin olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarının kullanıldığı beyan edilen yedi adet analiz girdisine ilişkin liste aşağıdaki gibidir:

S. No

Poz No

İş kaleminin adı

Kâr ve genel gider dâhil birim fiyat

Kâr ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kâr ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

10.100.1062

Düz işçi

16,45

20,57

10.100.1060

Formen

33,00

41,26

10.100.1055

Operatör makinist

26,40

33,01

10.100.1057

Operatör yrd.

21,65

27,07

10.100.1051

Şoför

22,95

28,69

10.100.1063

Erbab işçi

17,55

21,94

10.160.1026

Mazot (motorin)

6,54

8,18

Yukarıda yapılan tespitlere göre, ihale üzerinde kalan isteklinin “10.100.1062 - Düz işçi” ve “10.100.1063 - Erbab işçi” analiz girdileri için teklif ettiği birim fiyatların, 2022 yılındaki saatlik asgari ücret olan 22,24 TL’den az olduğu görülmektedir. Bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.9 numaralı bendinde yer alan açıklamaya aykırı olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinin ikinci sayfasının ikinci paragrafındaki işçilik girdilerine ilişkin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

İdarece açıklama istenen “KGM/60.230” poz numaralı iş kalemine ait analiz girdilerine ilişkin olarak, ihale üzerinde kalan isteklinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları üzerinden İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan 48’inci maddesinde yer alan İnşaat Maliyet Endeks ve Değişim Oranına göre güncellediği ve kullanılacak makine ve ekipmanların beyan edilen model yılları üzerinden amortisman giderleri düşülerek teklif edilecek birim fiyatları tespit ettiği iş makineleri analiz girdilerine ilişkin dört kalemden oluşan liste aşağıdaki gibidir:

S. No

Poz No

İş kaleminin adı

Kâr ve genel gider hariç BF

Güncellenen Birim Fiyat

Kullanılacak Mak. ve Araçlar

Amortisman sonrası teklif edilen birim fiyat

10.120.1096

Soğuk yol çizgi makinası (takriben 168 HP)

575.000,00

718.865,00

4 yaşında 2018 model

(34 B… …8)

471.647,33

10.120.1094

Süpürge makinası vakumlu (takriben 130 HP+81 HP)

407.000,00

508.831,40

2 yaşında 2020 model

(34 D… ...7)

412.153,43

10.120.1061

Damperli kamyon (168 HP gücünde, 7 ton kapasiteli)

106.750,00

133.458,85

1 yaşında 2021 model

(54 A… …4)

120.112,97

10.120.1060

Arazöz (pick-up)

28.800,00

36.005,76

4 yaşında 2018 model

(34 B… …4)

23.623,38

Bu listenin üçüncü ve dördüncü sırasında bulunan girdiler, idarece açıklama istenmeyecek analiz girdileri arasında bulunmaktadır.

İhale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında, yukarıda verilen tablonun arkasından, daha önce belirtildiği üzere, tabloda beyan edilen iş makinelerine ilişkin dört adet ruhsat sureti ve bu araçlarla ilgili TSE tarafından düzenlenmiş Münferit Araç Uygunluk Belgesi suretlerinin sunulduğu görülmektedir. Ancak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41’inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan hüküm gereğince, isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması dâhilinde, söz konusu ruhsat suretlerinde belirtilen araçlara ilişkin noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir/serbest muhasebeci mali müşavir raporu veya ruhsat suretleri üzerinde belgenin aslına uygun olduğuna dair ilan tarihinden sonra yapılmış bir noter onayı olmadığı gibi beyan edilen araçların satın alınma bedellerine ilişkin bir belge de bulunmamaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda verilen 45.1.13.17 numaralı alt bendinde yer alan açıklamaya göre iş makinesi analiz girdilerine ilişkin açıklamaların, ya resmi rayiçler üzerinden veyahut isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılması mümkündür.

İsteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden nasıl açıklama yapması gerektiğine ilişkin izahat Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda verilen 45.1.13.17 numaralı alt bendindeki ikinci fıkrada yapılmıştır. Buna göre satın alma bedeli üzerinden yapılacak açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ancak söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu iş makineleri analiz girdilerine ilişkin dört kalemden oluşan listede yer alan ve idarece açıklama yapılması istenen “10.120.1094” poz numaralı araç için teklif edilen tutar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2021 yılı için yayımladığı ilgili rayicin üzerinde ve uygun olmakla birlikte, “10.120.1096” poz numaralı araç için teklif edilen tutar, yukarıda aktarılan tabloda da görüleceği üzere, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2021 yılı için yayımladığı ilgili rayicin altındadır ve dolayısıyla da kamu ihale mevzuatına uygun değildir.

Ancak, ihale uhdesinde kalan isteklinin, aşırı düşük teklif açıklamasında, bahis konusu iş makinelerine ilişkin teklif ettiği tutarları belirlerken Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2021 yılı için yayımladığı ilgili rayiçleri kullandığı ve bu rayiçler üzerinden önce güncelleme, arkasında da amortisman bedeli düşerek teklif edeceği tutarı belirlemek istediği anlaşılmaktadır.

Böyle bir iş makinesi analiz girdisi birim fiyat tespit yöntemi mevcut kamu ihale mevzuatında bulunmamakla birlikte yine de söz konusu açıklama yöntemi irdelenmiştir. Buna göre, isteklinin beyan ettiği ve ruhsat suretlerini sunduğu araçların hâlihazırda isteklinin elinde olup olmadığı ve bu araçlara ilişkin satın alma bedelleri, konuya ilişkin herhangi bir belge sunulmadığı için anlaşılamamaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yukarıda aktarılan “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 41’inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan hükme göre isteklilerin kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir ve tevsik işleminin aslına uygunluğu noter tarafından onaylanmış ruhsat örneklerinin sunularak yapılması halinde örnek çıkarma işleminin ilan veya davet tarihinden sonra yapılmış olması zorunludur.

Dolayısıyla, rayiçler üzerinden güncelleme yapılması ve bunun üzerinden de amortisman bedeli düşülerek açıklama yapılması hususu kabul görse bile, beyan edilen iş makinelerinin hâlihazırda isteklinin elinde olup olmadığının tespiti için yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmünün aşırı düşük teklif açıklamasına teşmil edilerek kullanılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Böyle bir durumda, istekli tarafından teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte kullanılacak kendi malı olan iş makinelerine ilişkin noter tespit tutanağı veya meslek mensubu raporu bulunmaması sebebiyle ihale üzerinde kalan isteklinin “10.120.1096” poz numaralı araca ilişkin bahis mevzuu açıklaması bu açıdan da kamu ihale mevzuatına uygun değildir.

Yukarıda yapılan tespitlere göre, ihale üzerinde kalan isteklinin, iş makineleri analiz girdilerine ilişkin dört kalemden oluşan listede yer alan ve idarece açıklama yapılması istenen “10.120.1096” poz numaralı araçlar için teklif ettiği tutara ilişkin açıklamanın, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2021 yılı için yayımladığı ilgili rayicin altında olması ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.13.17 numaralı alt bendinde yer alan hususlara aykırılık göstermesi sebebiyle başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinin ikinci sayfasının altıncı paragrafındaki iş makinelerinin analiz girdilerinin 2021 yılı birim fiyatlarının altında olduğuna ilişkin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Bunun dışında, ihale uhdesinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu “KGM/60.230 - Malzeme idareden soğuk yol çizgi boyası ile yol çizgilerinin çizilmesi (Makine ile)” iş kalemine ait analizdeki 10.100.1060, 10.100.1055, 10.100.1063 ve 10.160.1026 poz numaralı analiz girdilerine ilişkin miktarların, idarece ilgili isteklilere tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekindeki mezkûr iş kalemine ait analiz formatındaki girdi miktarlarından farklı ve daha düşük olduğu tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.4 numaralı bendine göre idare tarafından ihale dokümanı kapsamında, teklif birim fiyatlı işlerde; sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, Tebliğ ekinde yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi; isteklilerin de yapacakları açıklamada sunacakları analizleri verilen bu formata uygun hazırlaması gerekmektedir. Dolayısıyla, teklif birim fiyatlı işlerde, idarece isteklilere verilen analiz formatlarında normal şartlarda miktar bilgisi bulunmamaktadır.

Ancak, başvuru konusu ihalede, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilere tebliğ edilen yazı ekindeki analiz formatında, idarece analiz girdi miktarları girilmiş olup, sorgulama yazısındaki 2 numaralı maddede “Ekli listede gönderilen pozlarına Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45. maddesine göre analiz formatlarına uygun olarak açıklanması gerekmektedir.” ifadesi mevcuttur.

Dolayısıyla, ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu analizdeki girdi miktarlarıyla sorgulama yazısı ekinde idarece isteklilere verilmiş olan analiz formatındaki miktarlar arasındaki fark, aşırı düşük teklif açıklamasının analiz formatına uygun olarak yapılmadığı sonucunu doğurmaktadır.

Belirtilen sebeplerle, başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinin ikinci sayfasının birinci paragrafındaki ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan analizdeki girdi miktarlarının, idarece isteklilere gönderilen analiz formatlarındaki girdi miktarlardan daha düşük olduğu ve konuyla ilgili herhangi bir avantajlı koşul öne sürülmediği yönündeki iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinde belirtilen diğer hususlarla ilgili bir aykırılık tespitinde bulunulmamıştır.

Sonuç itibariyle, ihale üzerinde kalan Kisan İnş. Müh. San. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan “KGM/60.230 - Malzeme idareden soğuk yol çizgi boyası ile yol çizgilerinin çizilmesi (Makine ile)” iş kalemine ilişkin analizde bulunan “10.100.1062 - Düz işçi” ve “10.100.1063 - Erbab işçi” analiz girdileri için teklif ettiği birim fiyatların, 2022 yılındaki saatlik asgari ücret olan 22,24 TL’den az olması; “10.120.1096” poz numaralı araç için teklif ettiği tutara ilişkin açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.13.17 numaralı alt bendinde yer alan hususlara aykırılık göstermesi ve analizdeki ilgili girdi miktarlarının idarece isteklilere gönderilen analiz formatındaki girdi miktarlarından daha düşük olması nedeniyle söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği ve teklifinin reddedilmesi gerektiği neticesine ulaşılmış ve başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdarece yapılan yaklaşık maliyet cetvelinde yer alan iş kalemleri listesi yukarıda aktarılmıştır.

İdare tarafından ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yimtaş Müh. İnş. Taah. Tur. ve Metalsan. ve Tic. A.Ş.ye 28.01.2021 tarihinde tebliğ edilen “…Aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazıda, söz konusu istekli tarafından teklif edilen fiyatın aşırı düşük olarak değerlendirildiği ve mezkûr yazının tebliğ tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde açıklama yapılması gerektiği ifade edilmektedir. Söz konusu yazı ekinde bulunan belgeden, yukarıda aktarılan iş kalemleri listesindeki yedi adet kalemden, idare tarafından sadece “KGM/60.230 - Malzeme idareden soğuk yol çizgi boyası ile yol çizgilerinin çizilmesi (Makine ile)” iş kalemi hakkında açıklama istendiği görülmektedir. Bahsi geçen dokümanda, açıklama istenen iş kalemine ilişkin analiz formatı üzerinde açıklama yapılması istenen ve istenmeyen analiz girdileri belirtilmiştir. Buna göre “KGM/60.230” poz numaralı iş kaleminde yer alan 11 adet analiz girdisinden ikisi hakkında [“10.120.1060 – Arazöz (pick-up)” ve “10.120.1061 – Damperli kamyon (168 HP gücünde, 7 ton kapasiteli)” pozları] açıklama yapılması talep edilmemiştir.

01.03.2022 tarihli İhale Komisyonu Kararı’nda ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Yimtaş Müh. İnş. Taah. Tur. ve Metalsan. ve Tic. A.Ş.nin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının, İdari Şartname’nin 33’üncü ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde belirtilen hususlar dahilinde yapıldığının tespit edildiği belirtilerek adı geçen firmanın açıklamasının uygun görüldüğü ifade edilmiştir.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yimtaş Müh. İnş. Taah. Tur. ve Metalsan. ve Tic. A.Ş.nin 04.02.2022 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin tespitler aşağıda yapılmıştır:

Adı geçen firmanın aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, 04.02.2022 tarihli üst yazı ekinde sırasıyla imza sirküleri, vekâletname ve imza beyannamesi, Ticaret Sicil Gazetesi, “KGM/60.230” poz numaralı iş kalemine ait analiz, ortaklık bilgileri ve pay defteri, iş deneyim belgesi, bilanço ve iş hacmine ilişkin belgelerin bulunduğu görülmüştür.

Bunun dışında, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5 numaralı bendine göre isteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Böyle bir liste sunulmaması hâlinde ise aynı Tebliğ’in 45.1.13 numaralı maddesinde belirtilen analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin sunulması gerekmektedir.

Ancak, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında böyle bir liste bulunmadığı için söz konusu isteklinin açıklamasına ilişkin inceleme “KGM/60.230” poz numaralı iş kalemine ait olarak istekli tarafından sunulan analiz üzerinden yapılmıştır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin idarece açıklama istenen “KGM/60.230” poz numaralı iş kalemine ait analiz girdilerine ilişkin olarak açıklama kapsamında sunduğu analiz aşağıdaki gibidir:

S. No

Poz No

İmalatın Cinsi

Birim

Miktarı

Birim fiyatı

Tutarı

10.120.1060

Arazöz (pick-up)

Adet

…

10.120.1061

Damperli kamyon (168 HP gücünde, 7 ton kapasiteli)

Adet

…

10.100.1062

Düz işçi

Saat

…

25,00

0,13

10.120.1094

Süpürge makinası vakumlu (takriben 130 HP+81 HP)

Adet

…

389.915,05

0,21

10.100.1060

Formen

Saat

…

25,00

0,08

10.100.1055

Operatör makinist

Saat

…

25,00

0,14

10.120.1096

Soğuk yol çizgi makinası (takriben 168 HP)

Adet

…

118.472,80

0,06

10.100.1057

Operatör yrd.

Saat

…

25,00

0,18

10.100.1051

Şoför

Saat

…

25,00

0,16

10.100.1063

Erbab işçi

Saat

…

25,00

0,25

10.160.1026

Mazot (motorin)

…

12,69

1,79

Toplam Tutar (K.D.V. Hariç)

3,00

Yukarıda yapılan tespitlere göre, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin “10.120.1094” poz numaralı “Süpürge makinası vakumlu (takriben 130 HP+81 HP)” iş kalemi için teklif ettiği birim fiyat 389.915,05 TL’dir. Ancak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2021 yılı için yayımladığı iş makine ve araçlarına ilişkin rayiçler arasında yer alan “10.120.1094” pozu belirlenen rayiç bedel 407.000,00 TL’dir. Dolayısıyla isteklinin teklif ettiği birim fiyat, ilgili kamu kurumunca belirlenen tutarın altındadır.

Aynı şekilde, mezkûr isteklinin “10.120.1096” poz numaralı “Soğuk yol çizgi makinası (takriben 168 HP)” iş kalemi için teklif ettiği birim fiyat 118.472,80 TL’dir. Ancak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2021 yılı için yayımladığı iş makine ve araçlarına ilişkin rayiçler arasında yer alan “10.120.1096” pozu belirlenen rayiç bedel 575.000,00 TL’dir. Dolayısıyla isteklinin teklif ettiği birim fiyat, ilgili kamu kurumunca belirlenen tutarın altındadır.

Ancak, ilgili kamu kurumunca belirlenen rayiçlerin altında olan birim fiyatlar için Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13 numaralı maddesinde belirtilen analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin sunulması gerekirken, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, yukarıda tespiti yapılan “10.120.1094” ve “10.120.1096” pozlarına ilişkin olarak teklif edilen tutarları tevsik eden herhangi bir belgeye rastlanılmamıştır.

Dolayısıyla, başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinin ikinci sayfasının altıncı paragrafındaki iş makinelerinin analiz girdilerinin 2021 yılı birim fiyatlarının altında olduğuna ilişkin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Yukarıda belirtildiği üzere, idare tarafından ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yimtaş Müh. İnş. Taah. Tur. ve Metalsan. ve Tic. A.Ş.ye tebliğ edilen “…Aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazı ile “KGM/60.230 - Malzeme idareden soğuk yol çizgi boyası ile yol çizgilerinin çizilmesi (Makine ile)” iş kalemi hakkında açıklama istendiği ve söz konusu iş kalemine ilişkin idarece hazırlanan analiz formatında yer alan 11 adet analiz girdisinden ikisi hakkında [“10.120.1060 – Arazöz (pick-up)” ve “10.120.1061 – Damperli kamyon (168 HP gücünde, 7 ton kapasiteli)” pozları] açıklama yapılması talep edilmediği görülmüştür.

Bu bilgi paralelinde yapılan incelemede, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibince sunulan ilgili iş kalemine ait analizde, yukarıda verilen tabloda görüleceği üzere, idarece açıklama talep edilmeyen “10.120.1060 – Arazöz (pick-up)” ve “10.120.1061 – Damperli kamyon (168 HP gücünde, 7 ton kapasiteli)” girdilerine ilişkin birim fiyat tutarlarına ait kısmın boş olduğu ve hiçbir tutarın teklif edilmediği belirlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.3 numaralı bendinde, teklif birim fiyatlı işlerde, isteklilerin, açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacakları; sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulmasının ise istenmeyeceği açıklanmıştır. Ancak, teklif birim fiyatlı işlerde herhangi bir iş kalemi/grubu hakkında açıklama istenmese dahi isteklilerin açıklama istenmeyen iş kalemi/grubu için birim fiyat teklif cetvelinde bir bedel öngörmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.2.3 numaralı alt bendinde, isteklilerin, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizleri oluşturan tüm girdileri göstermeleri gerektiği belirtilmekle beraber açıklama istenmeyen girdiler için bir bedel öngörülmesi gerekliliğinden bahsedilmese de iş kalemi/grupları için yukarıda yapılan tespit paralelinde, isteklilerce, açıklama istenmeyen analiz girdileri için de bir bedel öngörmeleri gerektiği sonucuna varılmaktadır. Aksi durum, analizde yer almasına karşın birim fiyat öngörülmeyen girdinin, açıklama istenen iş kaleminin ifasında kullanılmayacağı anlamına gelecektir ve sözü edilen isteklinin açıklaması kapsamında, mezkûr girdilerin bedelsiz kullanımı veya hiç kullanılmaması ile ilgili olarak seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda herhangi bir açıklama mevcut değildir. Ek olarak, bahis konusu isteklinin, açıklama istenilmeyen iki girdi için fiyat öngörmeyerek kendi lehine bir fiyat avantajı oluşturduğu açıktır.

Belirtilen sebeplerle, başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinin ikinci sayfasının beşinci paragrafındaki açıklama istenmeyen analiz girdileri için herhangi bir fiyat öngörülmeden açıklama yapıldığı yönündeki iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Bunun dışında, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu “KGM/60.230 - Malzeme idareden soğuk yol çizgi boyası ile yol çizgilerinin çizilmesi (Makine ile)” iş kalemine ait analizdeki 10.100.1062, 10.100.1060, 10.100.1055, 10.100.1057, 10.100.1051, 10.100.1063 ve 10.160.1026 poz numaralı analiz girdilerine ilişkin miktarların, idarece ilgili isteklilere tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekindeki mezkûr iş kalemine ait analiz formatındaki girdi miktarlarından farklı ve daha düşük olduğu tespit edilmiştir.

Dolayısıyla, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu analizdeki girdi miktarlarıyla sorgulama yazısı ekinde idarece isteklilere verilmiş olan analiz formatındaki miktarlar arasındaki fark, aşırı düşük teklif açıklamasının analiz formatına uygun olarak yapılmadığı sonucunu doğurmaktadır.

Belirtilen sebeplerle, başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinin ikinci sayfasının birinci paragrafındaki ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan analizdeki girdi miktarlarının, idarece isteklilere gönderilen analiz formatlarındaki girdi miktarlardan daha düşük olduğu ve konuyla ilgili herhangi bir avantajlı koşul öne sürülmediği yönündeki iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinde belirtilen diğer hususlarla ilgili bir aykırılık tespitinde bulunulmamıştır.

Sonuç itibariyle, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yimtaş Müh. İnş. Taah. Tur. ve Metalsan. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan “KGM/60.230 - Malzeme idareden soğuk yol çizgi boyası ile yol çizgilerinin çizilmesi (Makine ile)” iş kalemine ilişkin analizde bulunan ilgili iş makinelerine ait analiz girdilerinin 2021 yılı birim fiyatlarının altında olması; açıklama istenmeyen analiz girdileri için herhangi bir fiyat öngörmemesi ve analizdeki ilgili girdi miktarlarının idarece isteklilere gönderilen analiz formatındaki girdi miktarlarından daha düşük olması nedeniyle söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği ve teklifinin reddedilmesi gerektiği neticesine ulaşılmış ve başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde kalan Kisan İnş. Müh. San. ve Tic. A.Ş. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yimtaş Müh. İnş. Taah. Tur. ve Metalsan. ve Tic. A.Ş.nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin on birinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

KİK Kararı: 2022/UY.II-465 (6 Nisan 2022)

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin