KİK Kararı: 2022/UY.II-299 (23 Şubat 2022)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/011
Gündem No : 35
Karar Tarihi : 23.02.2022
Karar No : 2022/UY.II-299 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Özkar İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/417030 İhale Kayıt Numaralı “Buca Onat Tüneli İkmal İnşaatı ve (0+62,885 - 0+880,00) İle (3+450,00 - 4+200,00) Km Arası Bağlantı Yollarının Yapılması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 19.08.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Buca Onat Tüneli İkmal İnşaatı ve (0+62,885 - 0+880,00) İle (3+450,00 - 4+200,00) Km Arası Bağlantı Yollarının Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Özkar İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin 03.12.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.12.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.12.2021 tarih ve 59824 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.12.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/2112 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. 10.09.2021 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Deha Altyapı Anonim Şirketi - Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığına bırakıldığı, ikinci en avantajlı teklifin taraflarına ait olduğu, bu karara karşı Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulundukları ve başvuruları neticesinde 20.10.2021 tarih 2021/UY.II-1908 sayılı Kurul kararının alındığı, söz konusu karar üzerine idarece 23.11.2021 tarihli ihale komisyonu kararının alındığı ve anılan karar ile yeniden ekonomik açıdan birinci en avantajlı teklifin Deha Altyapı Anonim Şirketi - Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığı olarak belirlendiği, Kurul kararı üzerine, idarece tarafsız bir araştırma yapılmadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu belge ile yetinildiği, idarenin yaptığı değerlendirmelerin hatalı, eksik ve yetersiz olduğu ve komisyon kararının açıkça kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği, anılan istekliye ait aşırı düşük savunmasının reddedilmesi ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, şöyle ki;

a) İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif savunmasında hafriyat depolama alanı olarak gösterdiği Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ait tesiste kazı malzemesinin depolanmasının mümkün olmadığı, bir an için aksinin kabulü halinde ise anılan isteklinin esas aldığı gibi 5.50 TL/ton değil; Belediye tarafından belirlenen tarifeye göre 8.25 TL/ton ücretin esas alınması gerektiği,

İdarece bu itirazlarına yönelik olarak; “BFİ.47 poz numaralı “Kazının Depoya Nakli” iş kaleminin birim fiyat tarifinde, kazının geri kazanım tesisinde bertaraf edilmesiyle ilgili aksi bir ifade bulunmadığı, söz konusu işletmenin hafriyat toprağını kabul ettiği, Konak ve Bornova Belediyelerince düzenlenmiş ve yetkili kişiler tarafından imzalı Taşıma ve Kabul Belgelerinin sunulduğu, belgelerde nakliyede kullanılacak araçlara liste halinde yer verildiği, Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı’nın yazısı ile birlikte değerlendirildiğinde ise hafriyatın bu tesiste bertaraf edilmesinin uygun olmadığı yönündeki iddianın yerinde olmadığı” şeklinde cevap verildiği,

Oysaki söz konusu tesisin bir geri kazanım tesisi olup, depolama alanı olarak kullanılamayacağı,

Öncelikle BFİ.47 poz numaralı “Kazının depoya Nakli” iş kaleminde hafriyat toprağı sahalarına naklinden bahsedilmesinin, kazının geri kazanım tesisinde bertaraf edilmesiyle ilgili aksi anlama gelmediği şeklindeki gerekçenin kabulünün mümkün olmadığı,

Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin 8’inci maddesi ve 05.11.2010 tarihli 2010/16 sayılı Genelge’nin 28’inci maddesi gereğince Hafriyat Toprağı Sahası/Geri Kazanım Tesis Belgesi'nin Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenebileceği, buna göre anılan isteklinin aşırı düşük teklif savunmasında sunduğu ilçe belediyelerince düzenlenen belgelerin herhangi bir hukuki geçerliliği olmadığı,

Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenmiş 08.10.2021 tarihli ve 393884 sayılı yazıda “İlgi yazınızda “Buca Tünel İkmal İnşaatı ve (62,885- 0+880,00) ile 3+450,00- 4+200,00) km arası Bağlantı Yollarının Yapılması İhalesi "ne fırmanızca katılım sağlandığı belirtilmekle birlikte, söz konusu tünel imalatından çıkacak 650.000 m3 kazı malzemesinin Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi 1012 ada 37 parsel faaliyet gösteren tesiste depolanmasının uygun olup olmadığına dair tarafınıza bilgi verilmesi istenmektedir. Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselde Belediyemizce izinlendirilen ve faaliyet konusu “ Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım ” olan tesiste sadece geri kazanım faaliyeti yürütülmektedir. Bu kapsamda, söz konusu ihale kapsamında çıkacak olan kazı malzemesinin Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parsel bulunan tesiste depolanması uygun değildir...” denildiği, buna göre İdarece de söz konusu tesisin depolamaya uygun olmadığının teyit edildiği, ancak idarece şikâyetin reddi kararında bu yazıya değinilmediği,

İdarenin, Kurul kararı doğrultusunda verilen araştırma yetkisi çerçevesinde, 25.10.2021 tarihinde Deha Altyapı A.Ş tarafından Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığına yapılan başvuruyu dayanak aldığı, komisyon kararında “tünel inşaatı ve çeşitli kazı işlerinden peyderpey çıkacak toplam 700.000 m 3 hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının söz konusu tesise kabulü hakkında onay istendiği; Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen yazıda “... Bu kapsamda, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanımı ile ülke ekonomisine katkı sağlaması hususlarında göz önüne alınarak; İdaremizce ihalesi yürütülen söz konusu yapım işi kapsamında oluşan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselinde bulunan "Haydar Madencilik Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi”ne faaliyeti kapsamında yönlendirilmesi ve bertarafının sağlanması uygun görülmektedir.” denilmek suretiyle hafriyatın bu tesiste bertaraf edilmesi hususuna uygun görüş verildiği”nin belirtildiği, söz konusu görüşte, aslında tesisin hala bir geri kazanım tesisi olduğu ve yalnızca faaliyeti kapsamında yönlendirilmesinin ve bertarafının sağlanmasının uygun olduğunun ikrar edildiği, bu ikrar edici nitelikteki yazıya rağmen söz konusu tesisin depolama alanı olarak kullanılabileceği sonucuna varılamayacağı,

Ayrıca idarenin Kurul kararı üzerine yapması gereken araştırma kapsamında, Haydar Madencilik’e ait anılan tesisin gerek hafriyat atığı gerekse geri dönüşüm malzemesi kabulü yapıp yapamayacaklarının teyidinin gerektiği, bu teyidin gerçeğe uygun olması için tesis altyapısı ve projeden çıkacak malzemenin ayrı ayrı tetkikinin gerekli olduğu, nitekim tesis hafriyat depolama tesisi olmadığı gibi, bu faaliyete ve ayrıca kabul anlamına gelmemek kaydıyla projeden çıkacak malzemenin geri dönüşüm olarak kabulüne yalnız kanuni açıdan değil, aynı zamanda fiziken ve alt yapısal olarak da uygun olmadığı, idarenin bu noktada gerekli inceleme ve sorgulamaları yapmadığı,

Hafriyat depolama alanı olarak kullanılabilecek tesislerin yalnızca büyükşehir belediyelerince izin verilebileceği ve yetkilendirilebileceği, Haydar Madencilik Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi için dolum sahası olarak kullanılmasına dair böyle bir yetki ve izinin bulunmadığı,

İdarece Şartname’de belirtilen ilgili internet sitesinde (https;//www.izmir.bel. tr/tr/HafriyatTopragiinsaat-yikintiAtiklarininBertarafi/293/93) Haydar Madencilik'e ait Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselde bulunan tesisin Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisleri listesinde yer aldığı,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin ilçe belediyelerince Haydar Madenciliğe ilişkin olarak “Ek-2 Belgesi” sunduğu, bu belgenin yalnızca “Hafriyat Toprağı ve İnşaat Yıkıntı Atıkları Taşıma ve Kabul Belgesi” olduğu, nitekim şikâyetin reddinde, idarenin açıkça söz konusu belgede nakliyede kullanılacak araçlara yer verildiğini belirttiği,

Kaldı ki, söz konusu Ek-2 Belgeleri’nin dahi ilçe belediyelerince sunulması gerektiği, İhale Şartnamesi’nin 48.3’üncü maddesinde açıkça “... belediyemizden “Hafriyat Toprağı, İnşaat/Yıkıntı Atıkları Taşıma İzin Belgesi” alınmış olması zorunlu olup ...” ifadesinin yer aldığı,

b) Bertaraf bedelinin 8,25 TL/ton alınması gerektiği, idarece şikayete verilen cevapta, “başvuru sahibinin iddia ettiği şekilde bertaraf bedelinin 8,25 TL/Ton (KDV dahil) veya 6,99TL/Ton (KDV HARİÇ) olması durumunda bile; Kazının depoya nakli iş kalemi bedelinin; birim fiyat analizinden de görüleceği üzere, isteklinin teklif fiyatı olan 32,90 TL'nin % 12,34 altında 28,84 TL (analizinde belirttiği kar dahil) olacağı ve fiyatının uygun olduğu tespit edilmiştir.” denildiği, söz konusu tesisin geri kazanım tesisi olarak kullanılması halinde Belediye tarafından belirlenen tarifeye göre 8.25 TL/ton ücretin esas alınması gerektiği,

Diğer yandan idarece, 8,25 TL/ ton bedel esas alınsa bile fiyatın uygun olacağının belirtildiği ve aşırı düşük teklif savunması sunan istekli yerine geçerek, hiçbir tevsik edici belge yer almamasına rağmen, idarenin belirlediği mesafeden (32 km) ve hatta isteklinin savunmasında sunduğu ancak bunu dahi tevsik etmediği bir mesafeden (29 km) daha düşük bir mesafeyi esas alarak hesaplama yapıldığı, idarece istekli yerine geçilerek açıklama yapıldığı, tevsik edici belge sunulması yükümlülüğü ile birim fiyat tarifelerine uygunluk yükümlülüğünün göz ardı edildiği,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re 'sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. ’’ hükmü yer aldığı, buna göre birim fiyat tarifesine aykırılığın aşırı düşük teklif açıklamasının reddini gerektirdiği,

İlgili maddede ihale komisyonunun sadece aritmetik hatalarda analiz hesaplarının düzeltilebileceğinin düzenlendiği, aşırı düşük teklif savunmasının esasını oluşturan ve teklif niteliği taşıyan analizlerdeki girdilerin ihale komisyonu tarafından değiştirilerek tekrardan hesaplama yapılamayacağı, kaldı ki analiz girdilerinin alternatifli olarak verilebileceği yönünde bir düzenlemenin olmadığı, ilgili belediyenin usule aykırı olarak sunulan alternatif analiz girdileri ile ortalama taşıma mesafesi tespiti yaptığı,

c) İdarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı 32 km nakliye mesafesinden daha düşük bir mesafenin kullanılamayacağı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.15’inci maddesinde "Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1. 2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarım kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir." hükmünün yer aldığı, buna göre ilgili Tebliğ’de sadece yapı malzemelerinin nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapılabileceği, yapı malzemesi niteliği taşımayan hafriyat toprağı ve inşaat artığı malzemelerinin nakliye mesafelerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanılamayacağı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.15’inci maddesi dayanak gösterilerek açıklama yapan isteklilerin ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen ve onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerektiği, ancak nakliye mesafesinin 29 km alındığı hususunun uydu görüntüleri ile tevsik edildiği, uydu görüntülerinin mevzuatın aradığı anlamda tevsik edici belge olmadığı, bu uydu görüntüleri dahi incelendiğinde, bu hesabın gerçeği yansıtmadığı, oluşturulan güzergahların hafriyat kamyonlarının kullanabileceği yasal güzergahlar olmadığı, nakliye güzergâhlarının Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 5 (b) maddesinde yer verilen "Bu atıkların yönetiminden sorumlu kişi, kurum/kuruluşlar, atıkların çevre ve insan sağlığına olabilecek zararlı etkilerinin azaltılması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler. " hükmüne aykırı olarak belirlendiği, güzergâhların normal otomobillerin bile zor geçeceği dar sokaklardan geçtiği, insan hayatını ve sağlığını tehlikeye atacak nitelikte olduğu,

2. a) Anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında Ek-O.6 fiyat tespit tutanaklarının mevzuata uygun olarak sunulmadığı, EK-O.6 kapsamında faturaya konu malın veya işin nevi sunulmamış ise sonradan sunulan faturalar ile teyidinin mümkün olmadığı,

Kurul tarafından yapılacak incelemede 2021 yılı 1’inci ve 2’nci dönem firma satışlarının ortalamasının, iş kalemleri için teklif ettiği fiyatın üstünde olduğunun tespit edilebileceği, üçüncü kişilerden alınan fiyatların da ortalama birim fiyatların çok altında olduğu yine EK-O.6 fatura bilgileri tablosunda beyan edilen bilgiler ile faturalar arasında faturaya konu malın nevi ve miktarı açısından uyumsuzluk olduğu,

Öte yandan idarenin incelemediği faturalar yönünden geniş kapsamda ve detaylı olarak yapılan itirazlar, örneğin isteklinin analizlerde “R-32N’’ olarak tanımlanmış İBO bulonu için aldığı bulon tekliflerinin farklı sınıflarda olduğu (R32L, R32N/20. R32N/18,5, R32S, R32SS gibi), fiyat teklifi alınan diğer analiz girdilerinin de kanuna ve mevzuata aykırılık teşkil ettiği, söz konusu hususun savunmada sunulan Ek-O.6 tutanağından tespit edilemiyor ise daha sonra tespitinin mümkün bulunmadığı, eksik ve usulsüz doldurulan tutanağın sonradan temin edilecek faturalar ile teyidinin mümkün bulunmadığı,

b) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından iş hacmine ilişkin sunulan açıklamaların daha sonra temin edilecek faturalar ile teyit edilemeyeceği, idarece ilgili faturaların istenerek teyidinin yapıldığı ancak pilot ortağın belirttiği iş hacmine ilişkin kısmın ilgili mevzuat uyarınca aşırı düşük savunmasında faturalar ile teyit edilmesi gerektiği,

İş ortaklığının sağlaması gereken oranın tek başına pilot ortağın iş hacmine ilişkin bilgi ve belgelerin kontrolü ile teyit edilemeyeceği, bu haliyle de ihale komisyon kararı eksik ve hukuka aykırı olup, sonradan bilgi ve belge eksikliği giderilemeyeceğinden anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

3. Deha Altyapı Anonim Şirketi - Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığının sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasında yer vermediği hususlar ve sunmadığı belgelerin sonradan istenerek söz konusu açıklamanın genişletilemeyeceği, somut olayda, aşırı düşük savunması sırasında özellikle nakliye mesafesine ilişkin açıklamaların tevsik edici nitelikte bilgi ve belgelerle açıklanmadığı, daha düşük mesafe kullanılmasına ilişkin açıklamanın ilgili ve yetkili kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik edilmediği, yine benzer şekilde ‘’lbo bulonu R-32N” analiz girdisine ilişkin satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer verilen fatura bilgilerinin “R-32N" sınıfında olan İbo bulonuna ait olup olmadığına ilişkin maddi gerçekliğin faturaların sunulması suretiyle tevsik edilemediği ve söz konusu analiz girdisinde yer verilen malzemeye ait olup olmadığının tespitinin yapılamadığı, yine ihale üzerinde bırakılan isteklinin pilot ortağı Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunda, iş hacmine ilişkin kısmının “********75 -2020 yılı Güncellenmiş Yapım Fatura Tutarı" şeklinde beyan ettiği faturaların teyidinin savunmada verilen belgelerden yapılamadığı, söz konusu eksik hususlar çerçevesinde, isteklinin savunmasının reddi gerekirken, belgelerin teyidine imkân tanınmasının mümkün olmadığı,

Emsal Kurul kararlarında açıkça tevsik edici belge istemenin altında yatan mantığı açıklandıktan sonra, amacın idarenin belirlediği şartlara uygunluğunun tespit edilmesinin önem taşıdığının vurgulandığı, buna göre önemli olan isteklinin, teklifini hazırlarken sahip olduğu öngörüsü olduğu, diğer bir deyişle teklifini hazırlarken esas aldığı bir tesisin yetkili veya izinli olup olmadığını bilmeyen isteklinin, itirazen şikâyetten sonra izinli olduğunu tevsik etmesinin bir anlamı olmadığı, somut olayda anılan isteklinin aşırı düşük savunmasını verirken sahip olmadığı bir bilgi; yani Haydar Madencilik’e ait tesisin hafriyat depolama alanı olarak kullanılıp kullanılamayacağı bilgisinin, istekli tarafından öngörülerek idareye sunulan açıklamada esas alınmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, buna göre itirazen şikâyet üzerine verilen Kurul kararından sonra söz konusu alana ilişkin uygunluk sorulması ve İdarece bu uygunluğun verilmesinin söz konusu “öngörü” şartını sağlamadığı, aşırı düşük teklif veren isteklinin “öngörü" şartını ihlal ettiği gibi; diğer isteklilerin de eşit muamele hakkını ihlal ettiği,

4. Anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının ilaveten aşağıdaki gerekçelerle mevzuata aykırı olduğu,

İş kalemlerindeki analiz miktarları ve hesaplamalarında aritmetik hata bulunduğu,

Sunulan bilgi/belge ve proforma faturalarda; bilgi/belgelerin ve faturaların içeriğindeki girdilere ilişkin, gerek analizlerde gerekse fiyat teklifinde ayrıntılı olarak açıklama yapılmadığı,

İş kalemlerine ilişkin analizler ve bu analizleri tevsik edici bilgi ve belgeler ve EK- O.5 ve EK-O.6 fiyat tespit tutanaklarının mevzuata uygun olarak sunulmadığı,

Kullanılan asgari işçilik maliyetlerinin düşük gösterildiği,

Kamu ihale mevzuatında belirlenen biçimiyle ayrıntılı bir biçimde belirtilmediği, akaryakıt girdisi için öngörülen bedelin, EPDK tarafından açıklanan fiyatlardan daha düşük olduğu,

Açıklamada yer alan iş kalemleri, farklı tür ve miktarda girdiler içeren iş kalemleri olduğundan geleceğe dair bir fiyatlandırma yapıldığı,

Hesaplamaya esas alınan her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı (k) pozunun birim fiyatının yanlış kullanıldığı,

Analizlerin taşıma birim fiyat hesaplamalarında kullanılan malzeme yoğunluklarının ilgili kurum ve kuruluşlarca açıklanmış olan yoğunluklara uymadığı,

Analiz girdi miktarlarının, idarece açıklama isteme yazısı ekinde verilen analiz formatlarında yer alan girdi miktarları ile aynı olmadığı,

Malzemelerin (çimento, katkı vb.); ihale dokümanı kapsamındaki birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına ve teknik şartnamelere uygun standartları karşılamadığı,

Analizlerde kullanılan makine ve ekipmanlara ait açıklamaların kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,

İlan ile ihale tarihi arasında sunulması gereken tarifeyi gösterir belgelerin usulüne uygun sunulmadığı,

Stokta bulunan mala ve isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatlara ilişkin yapılan açıklamalarda ve tutanaklarda kamu ihale mevzuatına aykırılıklar olduğu,

EKAP platformu üzerinde yapılması gereken işlemlerin tam ve eksiksiz bir biçimde yapılmadığı,

Kamu idare rayiçlerini girdileriyle açıkladığı analiz girdilerinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “…Hafriyat Toprağı: İnşaat öncesinde arazinin hazırlanması aşamasında yapılan kazı ve benzeri faaliyetler sonucunda oluşan toprağı,

İnşaat Atıkları: Konut, bina, köprü, yol ve benzeri alt ve üst yapıların yapımı esnasında ortaya çıkan atıkları,

Yıkıntı Atıkları: Konut, bina, köprü, yol ve benzeri alt ve üst yapıların tamiratı, tadilatı, yenilenmesi, yıkımı veya doğal bir afet sonucunda ortaya çıkan atıkları,

…ifade eder.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Genel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “Hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıklarının yönetimine ilişkin genel ilkeler şunlardır;

a) Atıkların kaynağında en aza indirilmesi esastır.

b) Bu atıkların yönetiminden sorumlu kişi, kurum/kuruluşlar, atıkların çevre ve insan sağlığına olabilecek zararlı etkilerinin azaltılması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.

c) Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanılması ve özellikle alt yapı malzemesi olarak yeniden değerlendirilmesi esastır.

d) Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının karıştırılmaması esastır.

e) Sağlıklı bir geri kazanım ve bertaraf sisteminin oluşturulması için atıkların kaynağında ayrılması ve "seçici yıkım" esastır.

f) Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atığı üreticileri, atıklarının bertarafı için gerekli harcamaları karşılamakla yükümlüdürler.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Bakanlığın Görev ve Yetkileri” başlıklı 6’ncı maddesinde “Bakanlık;

a) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan atıkların yönetimine ilişkin program ve politikaları saptamak, Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik işbirliği ve koordinasyonu sağlamak ve gerekli idari tedbirleri almakla,

b) Geri kazanılmış ürünlerin kullanımını özendirmekle,

c) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan atıkların oluşumundan bertarafına kadar yönetimlerini kapsayan bütün faaliyetlerin kontrolünü ve denetimini yapmakla,

yükümlüdür.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Belediyelerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 8’inci maddesinde “İl belediye mücavir alanı içerisinde il ve ilçe belediyeleri, büyük şehirlerde büyükşehir belediyeleri, büyükşehir belediyeleri dışında ise ilçe belediyeleri,

a) Hafriyat toprağı, inşaat/yıkıntı atıkları ile doğal afet atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması ve bertarafı ile ilgili yönetim planı hazırlamakla,

b) Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri sahaları ile depolama sahalarını belirlemek, kurmak/kurdurtmak ve işletmek/işlettirmekle,

c) Depolama sahası yerinin seçimi, inşaatı veya işletilmesi sırasında çevre ve insan sağlığını olumsuz etkilemeyecek şekilde gerekli tedbirleri almak veya aldırtmakla,

d) Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, taşınması ve bertaraf bedelini belirlemekle,

e) Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları için toplama, taşıma hizmeti verecek firmaların adresleri ve telefon numaraları ile nakliye bedellerini halkın bilgileneceği şekilde ilan etmekle,

f) Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması ve bertarafı faaliyetlerini denetlemekle,

g) Belediye sınırları içindeki hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri ile depolama sahalarına izin vermek ve gerektiğinde bu izni iptal etmekle,…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Genel Esaslar” başlıklı 13’üncü maddesinde “Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının, üretici ve taşıyanları tarafından belediyelerin veya mahallin en büyük mülki amirinin gösterdiği ve izin verdiği geri kazanım ve depolama tesisleri dışında denizlere, göllere, akarsulara veya herhangi bir yere dökülmesi ve dolgu yapılması yasaktır.

Faaliyetleri sonucu hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının üretimine neden olacak özel veya resmi kişi, kurum ve kuruluşlar; bu atıkların üretilmesinden önce ilgili belediyeye/mahallin en büyük mülki amirine başvurarak gerekli izinleri almak, atıklarını bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre bu mercilerin göstereceği geri kazanım/depolama sahasına taşınmasını sağlamakla yükümlüdürler. Bununla ilgili işlemler 23’üncü maddede belirtilen esaslara göre yapılır.” hükmü,

“Hafriyat Toprağının Tekrar Kullanılması ve Geri Kazanılması” başlıklı 26’ncı maddesinde “ Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının öncelikle kaynağında azaltılması, ayrı toplanması, tekrar kullanılması ve geri kazanılması esastır.

Hafriyat sırasında, bitkisel toprak ayrı olarak toplanır. Bitkisel toprak park, bahçe, yeşil alan yapımında rekreasyon amacıyla kullanılacak ve kesinlikle depolama sahasına gönderilmeyecektir.

Bitkisel toprak dışındaki hafriyat toprağı ise öncelikle dolgu, rekreasyon, katıatık depolama alanında günlük örtü ve benzeri amaçla kullanılacak, tekrar kullanımlarının mümkün olmaması durumunda depolanarak bertaraf edilecektir.

Kimyasal/pişebilirlik özelliklerinin uygun olması durumunda yüksek miktarlardaki hafriyat toprağı çimento sanayiinde kil hammaddesi olarak öncelikle kullanılacaktır.” hükmü,

“İnşaat/Yıkıntı Atıklarının Geri Kazanılması” başlıklı 27’nci maddesinde “Doğal kaynakların korunması, sürdürülebilir üretim, depolanacak atık miktarının azaltılması ve ekonomik değer yaratılması amacıyla inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanılması esastır. Yüksek kaliteli geri kazanım ürünleri elde edilmesi ve maliyetlerin azaltılması amacıyla atıkların oluştukları yerlerde ayrılması gerekmektedir.

Geri kazanılamayan inşaat/yıkıntı atıkları gerekli ayrıştırma ve boyut küçültme yapıldıktan sonra Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’nde belirtilen esaslara göre katı atık depolama alanında günlük örtü malzemesi olarak kullanılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmelikte geçen;

…

b) Atık: Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde tanımlanan tüm madde veya malzemeyi,

…

f) Düzenli depolama tesisi (DDT): Atıkların oluştuğu tesis içinde geri kazanım, ön işlem veya bertarafa gönderilmek üzere geçici depolandığı birimler, atığın geri kazanım veya ön işleme tabi tutulmak amacıyla üç yıldan daha kısa süreli ara depolandığı tesisler ile atığın bertaraf işlemine tabi tutulmak üzere bir yılı geçmeyecek şekilde ara depolandığı tesisler hariç olmak üzere atıkların yeraltı veya yer üstünde belirli teknik standartlara göre bertaraf edildiği sahaları,

…

m) Lot: Düzenli depolama tesisinin etkin kullanılması amacıyla nihai dolum hacmi belirli, altyapısı bu Yönetmelik hükümlerine göre inşa edilmiş olan düzenli depolama tesisi bölümlerini,

… ifade eder.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Düzenli depolama tesislerinin sınıflandırılması” başlıklı 5’inci maddesinde “… (1) Düzenli depolama tesisleri aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:

a) I. sınıf düzenli depolama tesisi: Tehlikeli atıkların depolanması için gereken altyapıya sahip tesis.

b) II. sınıf düzenli depolama tesisi: Belediye atıkları ile tehlikesiz atıkların depolanması için gereken altyapıya sahip tesis.

c) III. sınıf düzenli depolama tesisi: İnert atıkların depolanması için gereken altyapıya sahip tesis.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Lisans başvurusu” başlıklı 11’inci maddesinde “(1) Düzenli depolama tesisleri için tesisin bulunduğu belediyeden usulüne göre alınmış izin veya ruhsat üzerine Bakanlıktan lisans alınması zorunludur. Bu amaçla;

a) Düzenli depolama tesisi kurmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, öncelikle kuracakları tesisin bu Yönetmelik ve diğer hukuki ve teknik düzenlemelerde istenen şartları yerine getirebileceğini gösterir, mali fizibiliteyi de içeren ve Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 8 inci maddesinde belirtilen atık yönetim planıyla uyumlu olduğunu gösterir raporu, Bakanlığa sunmakla ve uygun görüş almakla yükümlüdür.

b) Çevresel etki değerlendirmesi süreci olumlu olarak tamamlanan ve uygulama projesi Bakanlıkça onaylanan tesisin inşaatı, uygulama projesi ve teknik şartnamesine uygun olarak Bakanlığın belirlediği usulde denetlenerek tamamlanır.

c) İnşaat süresince Bakanlığa sunulacak denetleme raporları ve işletme planı Bakanlıkça onaylanan tesis, Düzenli Depolama Tesisi Proje Onay Belgesi ile Bakanlığa Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre geçici faaliyet belgesi için müracaat eder. Geçici faaliyet izni süresi içerisinde Bakanlığa sunulacak izleme raporları ve kapatma planı ile lisans müracaatı değerlendirilir.” hükmü yer almaktadır.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2010/16 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğe İlişkin Genelge’nin 27’nci maddesinde “Hafriyat Toprağı İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Yönetmeliği Madde 26’ya göre “Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının öncelikle kaynağında azaltılması, ayrı toplanması, tekrar kullanılması ve geri kazanılması esastır.” Hafriyat toprağı öncelikle dolgu, rekreasyon, katı atık depolama alanında günlük örtü ve benzeri maksatlarla kullanılır. Bu kapsamda hafriyat toprağı için, Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik’in Madde 2 – (2) (b) bendi gereğince alan ıslahı, restorasyon veya dolgu maksatlı ve düzenli depolama tesislerinde inşaat maksatlı kullanımında, Yönetmelik hükümleri uygulanmaz. Ancak, inşaat ve yıkıntı atıkları öncelikle geri kazanılır; düzenli depolanacak ise, Yönetmeliğin hükümlerine uyulmak zorundadır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…

45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

…

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.10.Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.

…

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca, yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.” açıklaması yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Kararların uygulanması” başlıklı 23’üncü maddesinde “(1) İdare, hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.

(2) Hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının eksik veya yanlış uygulandığını iddia eden ilgililer bu hususa ilişkin başvuruyu itirazen şikâyet başvurusu olarak doğrudan Kuruma yaparlar.” hükmü yer almaktadır.

İhaleye ilişkin İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler

2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: BUCA ONAT TÜNELİ İKMAL İNŞAATI VE (0+62,885 - 0+880,00) İLE (3+450,00 - 4+200,00) KM ARASI BAĞLANTI YOLLARININ YAPILMASI

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 923

d) Kodu:

e) Miktarı:

2270 METRE ÇİFT TÜP TÜNEL VE 1570 METRE YOL İMALATLARI YAPILMASI - YAPIM İŞİ

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: BUCA/İZMİR” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “48.3 Hafriyat malzemesi ve inşaat/yıkıntı atıklarının yasal döküm alanlarına yönlendirilmesi için, kullanılan araçlarda takip cihazı bulunması ve Belediyemizden " Hafriyat Toprağı, İnşaat/Yıkıntı Atıkları Taşıma İzin Belgesi " alınmış olması zorunlu olup takip cihazı ve izin belgesi bulunmayan araçlar çalıştırılmayacaktır.(Yasal döküm alanlarına, belediyemizin; https://www.izmir.bel.tr/tr/HafriyatTopragiInsaat-yikintiAtiklarininBertarafi/293/93 internet adresinden ulaşılabilir.)” düzenlemesi yer almaktadır.

Birim fiyat teklif almak suretiyle 19.08.2021 tarihinde gerçekleştirilen başvuru konusu ihalede 68 adet doküman indirildiği, ihaleye 25 isteklinin katıldığı, 10.09.2021 onay tarihli ihale komisyonu kararından, ihalenin Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Özkar İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

İhale konusu işin yaklaşık maliyetinin 812.350.852,32 TL olduğu, sınır değer hesaplama aracı ile teklif mektubu ve geçici teminatları uygun görülen 25 teklif üzerinden yapılan hesaplamada sınır değerin 557.820.763,28 TL olarak tespit edildiği, buna göre Barankaya İnşaat Hafriyat Taahhüt Akaryakıt Maden Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi, Dido-Ray Yapı Sanayi Ticaret A.Ş- İnelsan İnşaat Elektrik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı, Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığı, Açılım İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi, Neoray İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi- Efe Raylı Sistemler Anonim Şirketi- Potenza İnşaat Anonim Şirketi İş Ortaklığının vermiş olduğu tekliflerin aşırı düşük teklif olarak tespit edildiği,

İdarece sınır değerin altında teklif sunan isteklilere 31.08.2021 tarihinde EKAP üzerinden “Aşırı Düşük Açıklama Talebi” konulu yazının gönderildiği, söz konusu yazıda “19.08.2021 tarihinde gerçekleştirilen “BUCA ONAT TÜNELİ İKMAL İNŞAATI VE (0+62,885 - 0+880,00) İLE (3+450,00 - 4+200,00) KM ARASI BAĞLANTI YOLLARININ YAPILMASI” ihalesinde 4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi ile idari şartnamenin 33. maddesi gereğince teklifiniz aşırı düşük olarak saptanmıştır.

Yazımız ekinde listelenen aşırı düşük sorgulamaya esas iş kalemlerine ait, ekteki analiz formatlarına uygun analizlerinizin; Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45. maddesi kapsamında ve belgelere dayalı olarak düzenlenmesi, herhangi bir tereddüte mahal verilmemesi adına tüm fiyat tekliflerinize ait meslek mensubunca onaylı EK-O.5, EK-O.6, EK-O.7 ve EK-O.8 numaralı tutanakların da açıklamanız ekinde sunulması ve üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alındığının belgelendirilmesi suretiyle;

08.09.2021 tarih, saat 17:30’a kadar idaremize sunulması için bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.

Ekler:

Aşırı düşük sorgulamasına esas iş kalemleri listesi ve girdi cinsleri belirtilen analiz örnekleri (11 sayfa)” ifadelerine yer verildiği,

Söz konusu yazı ekinde açıklama istenecek iş kalemleri listesi ve açıklama istenen ve istenmeyen girdiler listesinin eklendiği anlaşılmıştır.

Yine idarece sınır değerin altında teklif sunan isteklilere 02.09.2021 tarihinde EKAP üzerinden “Aşırı Düşük Açıklama Düzeltilmesi” konulu yazının gönderildiği, söz konusu yazıda “31.08.2021 tarihinde gönderilen açıklama talebimiz ekindeki BFİ.047 poz numaralı KAZININ DEPOYA NAKLİ iş kaleminin analizindeki " Hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları bertaraf bedeli" girdisinin birimi sehven metreküp olarak yazılmıştır. Doğrusu ton olacaktır.

Düzeltilmiş analiz formatı ekte sunulmuştur.

Bilgilerinizi rica ederim.” ifadelerine yer verildiği, söz konusu yazı ekinde “BFİ.047 kazının depoya nakli” iş kalemine ilişkin düzeltilmiş analiz formatının isteklilere gönderildiği görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklama talebi kapsamında isteklilere gönderilen yazıda,

- BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli

- BFİ.070 - C 30/37 Hazır Beton Harcı İle Demirli Beton Yapılması

- BFİ.079 - Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemine Göre Her Türlü Zemin Sınıfında Tünel Kazısı Yapılması

- BFİ.080 - Tünelde Püskürtme Betonu Yapılması (Herşey Dahil) (C30/37 Betonu İle)

- BFİ.086 - Ibo Bulonu Tesis Edilmesi (Herşey Dahil)

- BFİ.089 - Tünel Nihai Beton Kaplamasının Yapılması (C 30/37 hazır beton harcı ile)

- BFİ.091 - Tünelde 3,5'' Çapında Çelik Boru İle Kendinden Delen Süren yapılması (Herşey Dahil)

- BFİ.098 - Betonarme İçin Ø 8 - Ø 12 mm.lik İnce Nervürlü Çelik Temini ve İşçiliği

- BFİ.099 - Betonarme İçin Ø 14 - Ø 32 mm.lik Kalın Nervürlü Çelik Temini ve İşçiliği

BFİ.100 - Çelik İksa Yapılması (Herşey Dahil)

İş kalemlerinin açıklanması istenen iş kalemleri olarak belirlendiği görülmüştür.

10.09.2021 onay tarihli ihale komisyonu kararından, Barankaya İnşaat Hafriyat Taahhüt Akaryakıt Maden Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi, Dido-Ray Yapı Sanayi Ticaret A.Ş- İnelsan İnşaat Elektrik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı, Açılım İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi, Neoray İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi- Efe Raylı Sistemler Anonim Şirketi- Potenza İnşaat Anonim Şirketi İş Ortaklığının tekliflerinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmadıkları gerekçesiyle reddedildiği, açıklama sunan Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale komisyonunca uygun görüldüğü tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi Özkar İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından anılan karara karşı, 16.09.2021 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idarenin 21.09.2021 tarihli işlemi ile şikâyeti uygun bulmadığı, başvuru sahibinin 28.09.2021 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

Söz konusu itirazen şikayet başvurusuna ilişkin olarak Kurulca alınan 20.10.2021 tarihli ve 2021/UY.II-1908 sayılı karar ile “Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kazıdan çıkan hafriyatın nakli için kullanılacağının belirtildiği İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”nde yer alan tesisin depo olarak kullanılıp kullanılamayacağına ilişkin idarece gerekli araştırma yapıldıktan sonra karar verilmesi, “Ibo bulonu R-32N” analiz girdisine ilişkin satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer verilen fatura bilgilerinin “R-32N” sınıfında olan Ibo bulonuna ait olup olmadığına ilişkin idarece ihale üzerinde bırakılan istekliden bahse konu faturaların temin edilerek fiyat teklifi veren üçüncü şahsın yapmış olduğu satışların söz konusu analiz girdisinde yer verilen malzemeye ait olup olmadığının tespitinin yapılması ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin pilot ortağı Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunda, iş hacmine ilişkin kısmının “********75 TL – 2020, 2020 yılı Güncellenmiş Yapım Fatura Tutarı” şeklinde beyan ettiği faturaların idarece istenerek teyidi yapıldıktan sonra karar verilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi …” yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği,

Söz konusu Kurul kararının “ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kazıdan çıkan hafriyatın nakli için kullanılacağının belirtildiği İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”nde yer alan tesisin depo olarak kullanılıp kullanılamayacağına ilişkin idarece gerekli araştırma yapıldıktan sonra karar verilmesi,…” yönündeki düzeltici işlem kararı çerçevesinde, 24.11.2021 onay tarihli ihale komisyonu kararında, Deha Altyapı Anonim Şirketi’nin 25.10.2021 tarihli başvurusu üzerine İzmir Büyükşehir Belediyesi Atık Yönetimi Daire Başkanlığı’nın taraflarına da dağıtımlı olarak gönderilen cevabi yazıda, hafriyatın bu tesiste bertarafının uygun olduğuna ilişkin görüş verildiğinin ifade edildiği,

İhale işlem dosyası kapsamında yer verilen, Yapım İhaleleri Daire Başkanlığı ve Deha Altyapı Anonim Şirketi’ne dağıtımlı olarak gönderildiği anlaşılan söz konusu yazı içeriğinde “İlgi yazıda, Yapım İhaleleri Dairesi Başkanlığımızca ihale edilen “Buca Onat Tüneli İkmal İnşaatı ve (0+62,885 - 0+880,00) ile 3+450,00 - 4+200,00) Km Arası Bağlantı Yollarının Yapılması” yapım işi tünel imalatları ile çeşitli kazı işlerinden çıkacak olan toplam 700.000 m3 kazı (hafriyat toprağı) malzemesinin Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parsele dökümünün kabulüne yönelik ilgili ilçe belediyelerinden “Atık Taşıma ve Kabul Belgesi (EK-2 Belgesi)” alındığı belirtilmekte olup, ihalenin uhdenizde kalması durumunda Firmanızın tünel inşaatı ve çeşitli kazı işlerinden peyderpey çıkacak hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanımının sağlanmak üzere döküm ve bertaraf edilmesi konusunda hukuki bir sorumluluk ve cezai işlemle karşılaşmamanız için Buca İlçesi Yıldız Mahallesi 1012 ada 37 parselde bulunan ve idaremizce uygun görülen hafriyat toprağı, inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisine kabulü hakkında gerekli yazının tarafınıza verilmesi istenmektedir.

18.03.2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin “Belediyelerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 8. Maddesi (g) bendi gereğince; hafriyat toprağı sahalarına ve hafriyat toprağı, inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesislerine Belediyemizce izin verilmektedir. Bu kapsamda; Belediyemizce izinlendirilen hafriyat toprağı sahaları (hafriyat toprağı depolama ve dolum sahaları), hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri mevcuttur.

İlgi yazınızda bahsi geçen; Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselinde bulunan tesis, Belediyemizce 17.03.2020 tarihinde Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. adına “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi” olarak izinlendirilmiştir.

İlgili Yönetmeliğin 5.maddesi (c) bendinde “Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanılması ve özellikle alt yapı malzemesi olarak yeniden değerlendirilmesi esastır.” hükmü yer almaktadır.

Bu kapsamda, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanımı ile ülke ekonomisine katkı sağlaması hususlarında göz önüne alınarak; İdaremizce ihalesi yürütülen söz konusu yapım işi kapsamında oluşan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselinde bulunan “Haydar Madencilik Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi”ne, faaliyeti kapsamında yönlendirilmesi ve bertarafının sağlanması uygun görülmektedir.” şeklinde değerlendirmelerin yer aldığı tespit edilmiştir.

İhaleye ilişkin (24.11.2021) onay tarihli olarak alınan ikinci ihale komisyonu kararında “Söz konusu KİK kararında belirtilen hususlar ihale komisyonunca değerlendirilerek;

Hafriyatın, Buca ilçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselde bulunan Haydar Madencilik Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi’nde bertaraf edilip edilmeyeceği hususuyla ilgili olarak; 25.10.2021 tarihinde Deha Altyapı A.Ş tarafından Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı’na yapılan başvuru ile tünel inşaatı ve çeşitli kazı işlerinden peyderpey çıkacak toplam 700.000 m3 hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının söz konusu tesise kabulü hakkında onay istenmesi sonrasında Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı tarafından tarafımıza da dağıtımlı olarak gönderilen yazıda "...Bu kapsamda, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanımı ile ülke ekonomisine katkı sağlaması hususlarında göz önüne alınarak; İdaremizce ihalesi yürütülen söz konusu yapım işi kapsamında oluşan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselinde bulunan "Haydar Madencilik Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi"ne, faaliyeti kapsamında yönlendirilmesi ve bertarafının sağlanması uygun görülmektedir." denilmek suretiyle hafriyatın bu tesiste bertaraf edilmesi hususuna uygun görüş verilmiştir. Dolayısıyla isteklinin aşırı düşük açıklamasının bu kapsamda uygun olduğuna karar verilmiştir.

Daha sonra, 01.11.2021 tarih ve E.434681 sayılı yazı ile ihale üzerinde bırakılan Deha Altyapı Anonim Şirketi - Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığı’ndan; aşırı düşük açıklama cevabı için sunmuş olduğu Ek-0.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nda yer verilen R-32N İbo bulonuna ait faturalar ile pilot ortak Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunun iş hacmine ilişkin kısmında beyan edilen 2020 yılına ilişkin yapım işleri faturalarının, mali müşavir onaylı olarak 08.11.2021 Pazartesi günü mesai bitimine kadar tarafımıza gönderilmesi istenmiştir. 08.11.2021 Tarih ve E.449083 sayılı cevabi yazı ekinde sunulan Ek-0.6 satış tutarı tespit tutanağına ait ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan faturalar incelendiğinde faturaların; R-32N sınıfındaki İbo Bulona ait olduğu, mali müşavir tarafından onaylandığı, eksiksiz ve Ek-0.6 satış tutarı tespit tutanağı ekinde listelenenler ile birebir aynı olduğu teyit edilmiştir.

Pilot ortak Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından sunulan iş hacmine ilişkin belgeler kapsamındaki yapım işlerine ait faturalar incelendiğinde; faturalarda mali müşavir onayının bulunduğu, Yapım işleri ihaleleri uygulama yönetmeliğinin 37. maddesine göre güncelleme yapıldığında güncellenmiş fatura tutarının 64.894.040,75 TL olduğu ve isteklinin mali yeterlilik kriterlerini sağladığı tespit edilmiştir.” değerlendirmelerine yer verilerek ihalenin yeniden Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.

20.10.2021 tarihli ve 2021/UY.II-1908 sayılı Kurul kararında “ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kazıdan çıkan hafriyatın nakli için kullanılacağının belirtildiği İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”nde yer alan tesisin depo olarak kullanılıp kullanılamayacağı”na yönelik idarece gerekli araştırma yapıldıktan sonra karar verilmesi yönünde düzeltici işlem öngörülen hususa ilişkin özetle, açıklanması istenen “BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli” iş kalemi için idare tarafından iki adet alt analizin belirlendiği, söz konusu analiz girdilerinin “Hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları bertaraf bedeli (KDV hariç) (Yoğunluk 1,6 ton/m3 kabul edilmiştir.)” ve “Kazının nakli F= K × (0.0014 × M + 0.02) - 0.0034 × K” olarak aşırı düşük teklif sahibi isteklilere gönderildiği, taşıma mesafesinin de 32 km olarak belirtildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından “BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli” iş kalemi için açıklama kapsamında “Hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları bertaraf bedeli (KDV hariç) (Yoğunluk 1,6 ton/m3 kabul edilmiştir.)” analiz girdisi için İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İnşaat Atıkları Şube Müdürlüğü tarafından yayınlanmış gelir tarifesinin sunulduğu, sunulan tarifede yer alan “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Bertaraf Bedeli”nin kullanıldığı, söz konusu fiyatın 5,50 TL/ton olduğu, hesaplamalara KDV tutarı hariç 4,6610 TL/ton olarak dahil edildiği,

Kazıdan çıkan hafriyatın nakli için İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”nde yer alan tesisin kullanılacağının belirtildiği, ilgili tesisin adresinin “Yıldız Mahallesi, Çipro Mevkii, 1012 ada 37 parsel Buca/İzmir”, kapasitesinin “1000 ton/gün” olarak belirtildiği, söz konusu tesise ilişkin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı internet sayfasından temin edilen “Atıkların Toplanma ve Depolama Alanları” listesine açıklama kapsamında yer verildiği,

Bahse konu tesise ilişkin olarak Konak ve Bornova Belediye Başkanlıkları tarafından düzenlenmiş Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Taşıma ve Kabul Belgelerinin sunulduğu, bahse konu belgelerin yetkili kişiler tarafından imzalandığı, belgelerde nakliyede kullanılacak araçlara liste halinde yer verildiği, bahse konu belgede üretilecek atık miktarının “700.000 m3”, üretilecek atığın cinsinin “hafriyat toprağı” ve “Yukarıda üretileceği yer, tahmini miktarı, taşıyıcısı de depolama geri kazanım tesisi belirtilen atığın taşınması ve depolama/geri kazanım tesisine kabulü uygundur.” ifadelerine yer verildiği,

Ayrıca açıklamada malzemenin nakli için kullanılacak tesise ait mesafelerin işin yapılacağı yere göre değişiklik gösterdiğinin belirtildiği (13 km, 17 km, 15 km ve 21 km) buna ilişkin mesafeleri gösteren uydu görüntülerinin sunulduğu, ancak iş kaleminde yer alan kazı nakline ilişkin fiyatın 29 km üzerinden hesaplandığı görülmüştür.

Uyuşmazlığın çözülebilmesi için depolama alanı olarak gösterilen tesisin sınırları içinde bulunduğu Buca Belediye Başkanlığı’na 06.01.2022 tarihinde gönderilen Kurum yazısında “…Bu çerçevede, 2021/417030 İhale Kayıt Numaralı “Buca Onat Tüneli İkmal İnşaatı ve (0+62,885 - 0+880,00) İle (3+450,00 - 4+200,00) Km Arası Bağlantı Yollarının Yapılması” işiyle ilgili Kurumumuza yapılan başvuruya ilişkin olarak aşağıda yer verilen hususlarda açıklamanıza ve dayanak bilgi ve belgelere ihtiyaç duyulmuştur.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında kazıdan çıkan hafriyatın nakli ve depolanması için İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”nde (Ek-1) yer alan tesisin kullanılacağının belirtildiği, söz konusu belgede tesis adresi olarak “Yıldız Mahallesi, Çipro Mevkii, 1012 ada 37 parsel Buca/İZMİR” adresine yer verildiği anlaşılmıştır.

Ayrıca, anılan istekli tarafından bu tesise ilişkin olarak Konak ve Bornova Belediye Başkanlıkları tarafından düzenlenmiş Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Taşıma ve Kabul Belgeleri'nin sunulduğu tespit edilmiştir. (Ek-2,3)

Söz konusu tesisin, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı internet sayfasında “Atıkların Toplanma ve Depolama Alanları” listesinde yer aldığı görülmüştür.

İhaleye katılan ve Kurumumuza itirazen şikâyet başvurusunda bulunan diğer bir istekli tarafından iddialarına dayanak olmak üzere yaptığı başvuruya cevaben İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı tarafından 08.10.2021 tarihli ve 393884 sayılı olarak kendisine verilen yazı içeriğinde “İlgi yazınızda “Buca Tünel İkmal İnşaatı ve (62,885-0+880,00) ile 3+450,00-4+200,00) km arası Bağlantı Yollarının Yapılması İhalesi”ne firmanızca katılım sağlandığı belirtilmekle birlikte, söz konusu tünel imalatından çıkacak 650.000 m3 kazı malzemesinin Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi 1012 ada 37 parsel faaliyet gösteren tesiste depolanmasının uygun olup olmadığına dair tarafınıza bilgi verilmesi istenmektedir.

Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselde Belediyemizce izinlendirilen ve faaliyet konusu “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım” olan tesiste sadece geri kazanım faaliyeti yürütülmektedir.

Bu kapsamda, söz konusu ihale kapsamında çıkacak olan kazı malzemesinin Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37parsel bulunan tesiste depolanması uygun değildir...” ifadelerine yer verildiği görülmüştür. (Ek-4)

Diğer taraftan ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan başvuruya İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı tarafından 25.10.2021 tarihli ve 426145 sayılı olarak verilen cevabi yazı içeriğinde ise “İlgi yazıda, Yapım İhaleleri Dairesi Başkanlığımızca ihale edilen “Buca Onat Tüneli İkmal İnşaatı ve (0+62,885 - 0+880,00) ile 3+450,00 - 4+200,00) Km Arası Bağlantı Yollarının Yapılması” yapım işi tünel imalatları ile çeşitli kazı işlerinden çıkacak olan toplam 700.000 m3 kazı (hafriyat toprağı) malzemesinin Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parsele dökümünün kabulüne yönelik ilgili ilçe belediyelerinden “Atık Taşıma ve Kabul Belgesi (EK-2 Belgesi)” alındığı belirtilmekte olup, ihalenin uhdenizde kalması durumunda Firmanızın tünel inşaatı ve çeşitli kazı işlerinden peyderpey çıkacak hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanımının sağlanmak üzere döküm ve bertaraf edilmesi konusunda hukuki bir sorumluluk ve cezai işlemle karşılaşmamanız için Buca İlçesi Yıldız Mahallesi 1012 ada 37 parselde bulunan ve idaremizce uygun görülen hafriyat toprağı, inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisine kabulü hakkında gerekli yazının tarafınıza verilmesi istenmektedir.

18.03.2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin “Belediyelerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 8. Maddesi (g) bendi gereğince; hafriyat toprağı sahalarına ve hafriyat toprağı, inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesislerine Belediyemizce izin verilmektedir. Bu kapsamda; Belediyemizce izinlendirilen hafriyat toprağı sahaları (hafriyat toprağı depolama ve dolum sahaları), hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri mevcuttur.

İlgi yazınızda bahsi geçen; Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselinde bulunan tesis, Belediyemizce 17.03.2020 tarihinde Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. adına “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi” olarak izinlendirilmiştir.

İlgili Yönetmeliğin 5.maddesi (c) bendinde “Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanılması ve özellikle alt yapı malzemesi olarak yeniden değerlendirilmesi esastır.” hükmü yer almaktadır.

Bu kapsamda, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanımı ile ülke ekonomisine katkı sağlaması hususlarında göz önüne alınarak; İdaremizce ihalesi yürütülen söz konusu yapım işi kapsamında oluşan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselinde bulunan “Haydar Madencilik Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi ”ne, faaliyeti kapsamında yönlendirilmesi ve bertarafının sağlanması uygun görülmektedir. ” şeklinde değerlendirmelerin yer aldığı tespit edilmiştir. (Ek-5)

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında kazıdan çıkan hafriyatın nakli ve depolanması için kullanılacağı belirtilen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”ni haiz ve Belediyeniz sınırları içinde yer aldığı anlaşılan tesisin faaliyet konusunun ne olduğu, ilgili mevzuatı ve izin/ruhsatlandırılması kapsamında hangi faaliyetlerde bulunabileceği (hafriyat toprağı/inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanımı ve/veya bertarafı ve/veya depolanması vb.), söz konusu tesisin şikâyete konu ihalede tünel inşaatı ve çeşitli kazı işlerinden çıkacak hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının depolama alanı olarak kullanılıp kullanılamayacağı ve izni ve özellikleri itibariyle buna uygun olup olmadığı hususlarında ilgili mevzuatı çerçevesinde gerekçeli açıklamalarınıza ve dayanak bilgi ve belgelere ihtiyaç duyulmaktadır.” hususlarına yer verilmek suretiyle bilgi ve belge talebinde bulunulduğu,

Buca Belediye Başkanlığı tarafından 13.01.2022 tarihinde Kuruma gönderilen 12.01.2022 tarihli ve 5299 sayılı cevabi yazıda “İlgi yazınız ile, 2021/417030 İhale Kayıt Numaralı “Buca Onat Tüneli İkmal İnşaatı ve (0+62,885 - 0+880,00) İle (3+450,00 - 4+200,00) Km Arası Bağlantı Yollarının Yapılması” işiyle ilgili, ilgi yazınız içeriği hususlar hakkında açıklamalarımızın, bilgi ve belgelerin tarafınızca onaylı örneklerinin tarafınıza iletilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

Müdürlüğümüz teknik ekiplerince, Buca İlçesi Yıldız Mahallesi 1012 ada 37 parsel taşınmaz 11/01/2022 tarihinde yerinde incelenmiş olup; taşınmaz üzerinde Haydar Mad. San. Tic. Ltd. Şti. ait hafriyat depolama ve geri dönüşüm tesisi olarak (malzeme, personel, araç ve ekipman) faal durumda olduğu tespit edilmiş olup, İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı'nın yasal döküm ve hafriyat bertaraf sahası sıfatına sahip olduğu tesis ilgililerince tarafımıza beyan edilmiştir. Gözlemsel incelemeler ile yapılan değerlendirmemizde, saha içerisinde yer alan malzemenin beyanlar ile uyumlu olduğu, geri dönüşüm sonucu oluşan malzemenin teknik altyapı çalışmalarında kullanılmaya hazır durumda olduğu, bununla birlikte tesisin birçok kurum, kuruluş ve özel sektör firmaları ile çalışması nedeni ile yığıntı malzemenin kime ait olduğunun belirlenmesinin mümkün olmadığı belirlenmiştir.

Keşif gününe ait görseller yazımız ekinde sunulmuş olup, Müdürlüğümüz arşivinde konu ile ilgili başkaca bir bilgi/belge/kayıt bulunmamaktadır.” değerlendirmelerinin yer aldığı tespit edilmiştir.

Gerek idarece gerekse Kurum tarafından “…ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kazıdan çıkan hafriyatın nakli için kullanılacağının belirtildiği İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”nde yer alan tesisin depo olarak kullanılıp kullanılamayacağına ilişkin…” yapılan yazışmalar sonucunda, söz konusu hususun netleştirilememesi üzerine, uyuşmazlığın çözülebilmesi için tekrar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na yazılan yazı ile “…İhale konusu yapım işi kapsamında yer alan “BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli” iş kalemi için İdarece hazırlanan birim fiyat tarifinde “Tünel içi ve dışında yapılan tüm kazıların ve geçici dolguların idarece belirtilen “Hafriyat Toprağı Sahaları”na nakli, döküm bedeli,...” ifadelerine yer verildiği, söz konusu iş kaleminin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında açıklanması istenen bir iş kalemi olarak belirlendiği ve “BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli” iş kalemi için hazırlanan analizde “Hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları bertaraf bedeli” ve “Kazının nakli F= K x (0.0014 x M + 0.02) - 0.0034 x K” analiz girdilerine yer verildiği tespit edilmiştir. (EK-1,2)

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında kazıdan çıkan hafriyatın nakli ve depolanması için İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”nde (Ek-3) yer alan tesisin kullanılacağının belirtildiği, söz konusu belgede tesis adresi olarak “Yıldız Mahallesi, Çipro Mevkii, 1012 ada 37 parsel Buca/İZMİR” adresine yer verildiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında kazıdan çıkan hafriyatın nakli ve depolanması için kullanılacağı belirtilen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”ni haiz tesisin ilgili mevzuatı ve izin/ruhsatlandırılması kapsamında hangi faaliyetlerde bulunabileceği (hafriyat toprağı/inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanımı ve/veya bertarafı ve/veya depolanması vb.), söz konusu tesisin “BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli” iş kalemi birim fiyat tarifi ve analizi içeriğine uygun şekilde kazı işlerinden çıkacak hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının dökülmek veya depolanmak suretiyle bertaraf alanı olarak kullanılıp kullanılamayacağı ve izni ve özellikleri itibariyle buna uygun olup olmadığı, söz konusu alanın ihale konusu iş kapsamında peyderpey ortaya çıkacak 656.000 metreküp hafriyat toprağı, inşaat, yıkıntı atıklarının dökülme, depolama ve/veya bertarafına uygun olup olmadığı hususlarında ilgili mevzuatı çerçevesinde gerekçeli açıklamalarınıza ve dayanak bilgi ve belgelere ihtiyaç duyulmaktadır.

Anılan hususlara ilişkin açıklamalarınızın ve bilgi ve belgelerin tarafınızca onaylı örneklerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (b) bendinde yer alan “Kurum, görevlerinin yerine getirilmesinde resmi ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden belge, bilgi ve görüş isteyebilir. Belge, bilgi ve görüşlerin istenilen süre içinde verilmesi zorunludur.” hükmü gereğince en geç beş (5) iş günü içinde Kurumumuza gönderilmesi gerekmektedir.” hususlarına yer verilmek suretiyle bilgi ve belge talebinde bulunulduğu,

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından 10.02.2022 tarihinde Kuruma gönderilen bila tarihli ve 2879628 sayılı cevabi yazıda “İlgi yazı ile Kurumunuza yapılan bir itiraz başvurusuna istinaden; ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında kazıdan çıkan hafriyatın nakli ve depolanması için İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş "Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi"nde yer alan tesisin kullanılacağının belirtildiğinden, söz konusu belgede tesis adresi olarak "Yıldız Mahallesi, Çipro Mevkii, 1012 ada 37 parsel Buca/İZMİR" adresine yer verildiğinden bahisle, söz konusu tesisin ilgili mevzuatı ve izin/ruhsatlandırılması kapsamında hangi faaliyetlerde bulunabileceği (hafriyat toprağı/inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanımı ve/veya bertarafı ve/veya depolanması vb.), tesisin "BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli" iş kalemi birim fiyat tarifi ve analizi içeriğine uygun şekilde kazı işlerinden çıkacak hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının dökülmek veya depolanmak suretiyle bertaraf alanı olarak kullanılıp kullanılamayacağı ve izni ve özellikleri itibariyle buna uygun olup olmadığı, söz konusu alanın ihale konusu iş kapsamında peyderpey ortaya çıkacak 656.000 metreküp hafriyat toprağı, inşaat, yıkıntı atıklarının dökülme, depolama ve/veya bertarafına uygun olup olmadığı hususlarında açıklamalarımıza ve dayanak bilgi ve belgelere ihtiyaç duyulduğu belirtilerek konuya ilişkin görüşümüz talep edilmektedir.

Hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının çevreye zarar vermeyecek şekilde öncelikle kaynakta azaltılması, toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi ve bertaraf edilmesine ilişkin teknik ve idari hususlar ile uyulması gereken genel kurallar, 18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hafriyat Toprağı İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 5inci maddesi (d) bendinde "Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının karıştırılmaması esastır." hükmü yer almakta olup öncelikle hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının karıştırılmadan yönetilmesi gerekmektedir.

Bilindiği üzere; 18/03/2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin depolamaya ilişkin olarak düzenlenen 10, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42’ nci maddelerinin 26/03/2010 tarih ve 27533 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle bağlantılı olarak yürürlükten kaldırılması sebebiyle 2010/16 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğe İlişkin Bakanlığımız Genelgesi çerçevesinde hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları yönetimi uygulamalarında uyulacak esaslar belirlenmiştir. Söz konusu Genelge'nin 27'nci maddesinde hafriyat toprağının öncelikle dolgu, rekreasyon, katı atık depolama alanında günlük örtü ve benzeri maksatlarla kullanılması, bu kapsamda hafriyat toprağı için, Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğin 2'nci maddesi ikinci fıkrası (b) bendi gereğince alan ıslahı, restorasyon veya dolgu maksatlı ve düzenli depolama tesislerinde inşaat maksatlı kullanımında, Yönetmelik hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir.

Bakanlığımız 2010/16 sayılı Genelgesi'nin 28'inci maddesinde hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları geri kazanım tesislerinin kurulması, geri kazanımının sağlanamaması durumunda bertarafı ile ilgili tüm süreç açıklanmış olup, Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği kapsamında, hafriyat toprağının, alan ıslahı, restorasyon veya dolgu maksatlı kullanımına izin vermeye yetkili kurumlar, yapılacak başvuruları incelemek ve sonuçlandırmak maksadıyla başvuru sahibi tarafından anılan Genelge'nin 20’nci ve 29’uncu maddesinde belirtildiği şekilde atık yönetim planı ile uyumlu olduğunu gösteren raporu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne sunarak uygun görüş alır ve izin verilen tesisler için Genelgenin Ek-2'sinde verilen Hafriyat Toprağı Sahası/Geri Kazanım Tesis Belgesi düzenlenir.

İnşaat ve yıkıntı atıklarının geri kazanımı ile ilgili olarak 09.10.2021 tarihli ve 31623 sayılı Resmî Gazetede Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine, bu atıklar düzenli depolanacak ise Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğin hükümlerine uyulması gerekmektedir.

Bu bağlamda; hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının karıştırılmadan yönetilmesi gerekliliğinden aynı işletmede farklı alanlarda yönetimi sağlanabilmekle birlikte (hafriyat toprağı döküm sahası, geri kazanım tesisi ve inşaat yıkıntı atıkları için III. Sınıf düzenli depolama tesisi vb.), aynı lotta depolama yapılması uygun görülmemektedir.” değerlendirmelerinin yer aldığı tespit edilmiştir.

Her ne kadar, Kurulca alınan 20.10.2021 tarihli ve 2021/UY.II-1908 sayılı düzeltici işlem kararı kapsamında Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”nde yer alan tesisin depo olarak kullanılıp kullanılamayacağına yönelik araştırma yapma görev ve yetkisinin idareye verildiği anlaşılmakta ise de, Deha Altyapı Anonim Şirketi’nin Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı’na yapılan başvurusu üzerine cevabi yazının dağıtımlı olarak ihaleyi gerçekleştiren Yapım İhaleleri Daire Başkanlığı’na da gönderildiği, bu şekliyle resmiyet kazanan ve içeriği itibariyle Kurul kararı gereği araştırılması gereken hususa ilişkin gerekli bilgileri içeren söz konusu yazışmanın ihaleyi gerçekleştiren Yapım İhaleleri Daire Başkanlığı tarafından yapılmamış olmasının esasa etkili bir aykırılık oluşturmadığı ve usul ekonomisi bakımından söz konusu yazışmanın Yapım İhaleleri Daire Başkanlığı tarafından tekrar yapılmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

a) Özetle “Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ait tesiste kazı malzemesinin depolanmasının mümkün olmadığı,” iddiasına ilişkin olarak,

Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’ne göre belediye sınırları içindeki hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri ile depolama sahalarına izin vermek ve gerektiğinde bu izni iptal etmekle il belediye mücavir alanı içerisinde il ve ilçe belediyeleri, büyük şehirlerde büyükşehir belediyeleri, büyükşehir belediyeleri dışında ise ilçe belediyelerinin sorumlu olduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kazıdan çıkan hafriyatın nakli için kullanılacağının belirtildiği, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”nde yer alan tesisin depo olarak kullanılıp kullanılamayacağı yönünde Kurulca alınan 20.10.2021 tarihli ve 2021/UY.II-1908 sayılı düzeltici işlem kararı çerçevesinde idarece yapılan araştırma kapsamında, Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından İzmir Büyükşehir Belediyesi Atık Yönetimi Daire Başkanlığı’na 25.10.2021 tarihli olarak yapılan başvuru üzerine taraflarına da dağıtımlı olarak gönderilen cevabi yazıda “…Bu kapsamda, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanımı ile ülke ekonomisine katkı sağlaması hususlarında göz önüne alınarak; İdaremizce ihalesi yürütülen söz konusu yapım işi kapsamında oluşan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselinde bulunan “Haydar Madencilik Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi”ne, faaliyeti kapsamında yönlendirilmesi ve bertarafının sağlanması uygun görülmektedir.” şeklinde görüş bildirildiği, söz konusu değerlendirme doğrultusunda, (24.11.2021) onay tarihli olarak alınan ikinci ihale komisyonu kararında, Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı tarafından hafriyatın bu tesiste bertaraf edilmesi hususuna uygun görüş verildiği gerekçesiyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu yönüyle uygun olduğuna karar verildiği,

İhale komisyonunca alınan söz konusu karara karşı yapılan şikâyet başvurusuna idarece verilen cevapta ilaveten, BFİ.047 poz numaralı “Kazının Depoya Nakli” iş kaleminin birim fiyat tarifinin “Tünel içi ve dışında yapılan tüm kazıların ve geçici dolguların idarece belirtilen "Hafriyat Toprağı Sahaları”na nakli, döküm, bedeli, müteahhit karı ve genel giderler dahil 1 m3 fiyatıdır.” şeklinde düzenlendiği, kazının geri kazanım tesisinde bertaraf edilmesiyle ilgili aksi bir ifade bulunmadığı, burada esas olan söz konusu malzemenin mevzuata uygun bir şekilde bertarafı olup, bertarafın geri kazanım olarak ya da depolanma şeklinde yapılmasının esasa etkisi bulunmadığı hususlarına yer verildiği tespit edilmiştir.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü ile yapılan yazışma üzerine anılan Genel Müdürlük tarafından verilen görüş yazısında Hafriyat Toprağı İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Yönetmeliği, Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik ve 2010/16 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğe İlişkin Genelge çerçevesinde değerlendirmeler yapılmış olup, bu değerlendirmeler sonucunda, hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının karıştırılmadan yönetilmesi gerekliliğinden aynı işletmede farklı alanlarda yönetimi sağlanabilmekle birlikte (hafriyat toprağı döküm sahası, geri kazanım tesisi ve inşaat yıkıntı atıkları için III. Sınıf düzenli depolama tesisi vb.), aynı lotta depolama yapılması uygun görülmediği yönünde görüş bildirilmiştir.

Anılan Genel Müdürlük görüş yazısında yer verilen ilgili mevzuat incelendiğinde;

Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde “Hafriyat Toprağı” inşaat öncesinde arazinin hazırlanması aşamasında yapılan kazı ve benzeri faaliyetler sonucunda oluşan toprağı, “İnşaat Atıkları” konut, bina, köprü, yol ve benzeri alt ve üst yapıların yapımı esnasında ortaya çıkan atıklar, “Yıkıntı Atıkları” ise konut, bina, köprü, yol ve benzeri alt ve üst yapıların tamiratı, tadilatı, yenilenmesi, yıkımı veya doğal bir afet sonucunda ortaya çıkan atıklar olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmelik’in 5’inci maddesinde hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanılması ve özellikle alt yapı malzemesi olarak yeniden değerlendirilmesinin ve hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının karıştırılmamasının esas olduğu hükme bağlanmıştır.

Söz konusu Yönetmelik’te belediyelerin görev ve yetkileri 8’inci maddede düzenlenmiş olup bunlar arasında hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri sahaları ile depolama sahalarını belirlemek, kurmak/kurdurtmak ve işletmek/işlettirmek, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, taşınması ve bertaraf bedelini belirlemek, belediye sınırları içindeki hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri ile depolama sahalarına izin vermek ve gerektiğinde bu izni iptal etmek görevleri de sayılmıştır. Bu çerçevede Yönetmelik’in 13’üncü maddesi uyarınca hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının, üretici ve taşıyanları tarafından belediyelerin veya mahallin en büyük mülki amirinin gösterdiği ve izin verdiği geri kazanım ve depolama tesisleri dışında denizlere, göllere, akarsulara veya herhangi bir yere dökülmesi ve dolgu yapılması yasaklanmış olup, faaliyetleri sonucu hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının üretimine neden olacak özel veya resmi kişi, kurum ve kuruluşların; bu atıkların üretilmesinden önce ilgili belediyeye/mahallin en büyük mülki amirine başvurarak gerekli izinleri almak, atıklarını bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre bu mercilerin göstereceği geri kazanım/depolama sahasına taşınmasını sağlamakla yükümlü oldukları, bununla ilgili işlemlerin söz konusu Yönetmelik’in 23’üncü maddesindeki belirtilen esaslara göre yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı Yönetmelik’in 26’ncı maddesinde hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının öncelikle kaynağında azaltılması, ayrı toplanması, tekrar kullanılması ve geri kazanılmasının esas olduğu, bitkisel toprak dışındaki hafriyat toprağının öncelikle dolgu, rekreasyon, katı atık depolama alanında günlük örtü ve benzeri amaçla kullanılacağı, tekrar kullanımlarının mümkün olmaması durumunda depolanarak bertaraf edileceği; 27. maddesinde ise inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanılması faaliyeti kapsamında doğal kaynakların korunması, sürdürülebilir üretim, depolanacak atık miktarının azaltılması ve ekonomik değer yaratılması amacıyla inşaat/yıkıntı atıklarının geri kazanılmasının esas olduğu, yüksek kaliteli geri kazanım ürünleri elde edilmesi ve maliyetlerin azaltılması amacıyla atıkların oluştukları yerlerde ayrılması gerektiği, geri kazanılamayan inşaat/yıkıntı atıklarının gerekli ayrıştırma ve boyut küçültme yapıldıktan sonra Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’nde belirtilen esaslara göre katı atık depolama alanında günlük örtü malzemesi olarak kullanılabileceği düzenlenmiştir.

Yapılan incelemede; Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları depolama sahalarının yer seçimi, inşası ve işletilmesine ilişkin esasların düzenlendiği altıncı bölümü altındaki 34 ila 42. maddelerinin 26/3/2010 tarih ve 27533 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik ile ilga edildiği anlaşılmıştır.

Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik’in 4’üncü maddesinde Atık, (Atık Yönetimi Yönetmeliğine atıfla) üreticisi veya fiilen elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişi tarafından çevreye atılan veya bırakılan ya da atılması zorunlu olan herhangi bir madde veya materyal; Düzenli depolama tesisi (DDT), atıkların oluştuğu tesis içinde geri kazanım, ön işlem veya bertarafa gönderilmek üzere geçici depolandığı birimler, atığın geri kazanım veya ön işleme tabi tutulmak amacıyla üç yıldan daha kısa süreli ara depolandığı tesisler ile atığın bertaraf işlemine tabi tutulmak üzere bir yılı geçmeyecek şekilde ara depolandığı tesisler hariç olmak üzere atıkların yeraltı veya yer üstünde belirli teknik standartlara göre bertaraf edildiği sahaları; Lot, Düzenli depolama tesisinin etkin kullanılması amacıyla nihai dolum hacmi belirli, altyapısı bu Yönetmelik hükümlerine göre inşa edilmiş olan düzenli depolama tesisi bölümleri şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı Yönetmelik’in 5’inci maddesinde düzenli depolama tesislerinin bu Yönetmelik’in Ek-2’sinde yer alan sınır değerlere göre I, II ve III üncü sınıf olarak sınıflandırılacağı; 11’inci maddesinde ise düzenli depolama tesisleri için tesisin bulunduğu belediyeden usulüne göre alınmış izin veya ruhsat üzerine Bakanlıktan lisans alınmasının zorunlu olduğu, bu amaçla; düzenli depolama tesisi kurmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, öncelikle kuracakları tesisin bu Yönetmelik ve diğer hukuki ve teknik düzenlemelerde istenen şartları yerine getirebileceğini gösterir, mali fizibiliteyi de içeren ve Atık Yönetimi Yönetmeliği’nde belirtilen atık yönetim planıyla uyumlu olduğunu gösterir raporu, Bakanlığa sunmakla ve uygun görüş almakla yükümlü oldukları hükme bağlanmıştır. Söz konusu Yönetmelik’in dört, beş ve altıncı bölümlerinde ise Düzenli Depolama Tesislerinin İnşaatı, Düzenli Depolama Tesislerinin İşletilmesi ve Atık Kabul Kriterleri, İşletme Sırasında ve Kapatma Sonrasında Kontrol ve İzleme Süreci başlıkları altında teknik düzenlemelerin hüküm altına alındığı görülmüştür.

2010/16 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğe İlişkin Genelge incelendiğinde Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Yönetimi’ne ilişkin esasların 27. maddesi altında; “Hafriyat Toprağı İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Yönetmeliği Madde 26’ya göre “Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının öncelikle kaynağında azaltılması, ayrı toplanması, tekrar kullanılması ve geri kazanılması esastır.” Hafriyat toprağı öncelikle dolgu, rekreasyon, katı atık depolama alanında günlük örtü ve benzeri maksatlarla kullanılır. Bu kapsamda hafriyat toprağı için, Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik’in Madde 2 – (2) (b) bendi gereğince alan ıslahı, restorasyon veya dolgu maksatlı ve düzenli depolama tesislerinde inşaat maksatlı kullanımında, Yönetmelik hükümleri uygulanmaz. Ancak, inşaat ve yıkıntı atıkları öncelikle geri kazanılır; düzenli depolanacak ise, Yönetmeliğin hükümlerine uyulmak zorundadır.” açıklamaları yapılmıştır.

İncelemeye konu ihalede uyuşmazlığa konu açıklama istenen iş kalemi "BFİ.047 Kazının Depoya Nakli" iş kalemi için idare tarafından düzenlenen analizde analiz girdilerinin "Hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları bertaraf bedeli (KDV hariç) (Yoğunluk 1,6 ton/m3 kabul edilmiştir.)" ve "Kazının nakli F= K x (0 0014 x M + 0.02) - 0.0034 x K" belirlendiği, taşıma mesafesinin de 32 km olarak saptandığı, söz konusu iş kaleminin birim fiyat tarifinin “Tünel içi ve dışında yapılan tüm kazıların ve geçici dolguların idarece belirtilen “Hafriyat Toprağı Sahalarına” nakli, döküm bedeli, müteahhit karı ve genel giderler dahil 1 m3 fiyatıdır” şeklinde tanımlandığı görülmektedir. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından ise aşırı düşük teklif açıklamalarında bir avantajlı koşul olarak nakliye mesafesi düşürülerek kazıdan çıkan hafriyatın nakli için İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenmiş "Hafriyat Toprağı ve İnşaat ve Yıkıntı Atıkları, Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi"ni haiz tesisin kullanılacağının gösterildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar ihale komisyonu kararına esas teşkil eden İzmir Büyükşehir Belediyesi Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı’nın 25.10.2021 tarih ve 426145 sayılı yazısında “…yapım işi kapsamında oluşan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının Haydar Madencilik Hafriyat Toprağı ve İnşaat ve Yıkıntı Atıkları, Geri Kazanım Tesisine yönlendirilmesi ve bertarafının sağlanmasının uygun olduğu…” görüşüne yer verilse de yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemeleri ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü’nün görüş yazısında ilgili mevzuatı uyarınca yapılan değerlendirmeler doğrultusunda; hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının karıştırılmadan yönetilmesi gerektiği, hafriyat toprağının öncelikle dolgu, rekreasyon, katı atık depolama alanında günlük örtü ve benzeri maksatlarla kullanılması, bu kapsamda hafriyat toprağı için, Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik’in 2'nci maddesi ikinci fıkrası (b) bendi gereğince alan ıslahı, restorasyon veya dolgu maksatlı ve düzenli depolama tesislerinde inşaat maksatlı kullanımında, Yönetmelik hükümlerinin uygulanmayacağı, inşaat ve yıkıntı atıklarının geri kazanımı ile ilgili olarak Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine, bu atıklar düzenli depolanacak ise Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik’in hükümlerine uyulması gerektiği, dolayısıyla hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının karıştırılmadan yönetilmesi gerekliliğinden hareketle aynı lotta depolama yapılmasının uygun olmadığının anlaşıldığı, bu durumda ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarına dayanak teşkil eden tesisin geri kazanım tesisi niteliğinde olduğu ve Bakanlık görüşü çerçevesinde ihaleye konu işte çıkacak hafriyatın nakli ve depolanmasına uygun nitelikte olmadığı değerlendirildiğinden aşırı düşük teklif açıklamasının bu gerekçeyle reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

b) Özetle “… söz konusu tesisin geri kazanım tesisi olarak kullanılması halinde Belediye tarafından belirlenen tarifeye göre 8.25 TL/Ton ücretin esas alınması gerektiği” iddiasına ilişkin olarak, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından “BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli” iş kalemi için açıklama kapsamında “Hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları bertaraf bedeli (KDV hariç) (Yoğunluk 1,6 ton/m3 kabul edilmiştir.)” analiz girdisi için İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İnşaat Atıkları Şube Müdürlüğü tarafından yayınlanmış gelir tarifesinin sunulduğu, sunulan tarifede yer alan “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Bertaraf Bedeli”nin kullanıldığı, söz konusu fiyatın 5,50 TL/ton olduğu, hesaplamalara KDV tutarı hariç 4,6610 TL/ton olarak dahil edildiği, bu çerçevede ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İnşaat Atıkları Şube Müdürlüğü tarafından yayınlanmış gelir tarifesinde yer alan 5,50 TL/ton tutarındaki “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Bertaraf Bedeli”nin kullanılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

c) Özetle “İdarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı 32 km nakliye mesafesinden daha düşük bir mesafenin kullanılamayacağı,…” iddiasına ilişkin olarak,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.15’inci maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin de nakliye mesafesine yönelik olarak kullanılacak tesise ilişkin İzmir Büyükşehir Belediyesi, Bornova Belediye ve Konak Belediye Başkanlıkları tarafından düzenlenmiş resmi belgeler ile açıkladığı dolayısıyla söz konusu iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci ve 3’üncü iddialarına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

… Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuruların ve tekliflerin alınması, açılması ve belgelerdeki bilgi eksikliklerinin tamamlatılması” başlıklı 57’nci maddesinde “ …

(4) Başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan belgelerden herhangi birinin, aday veya isteklilerce sunulmaması halinde, bu eksik belgeler idarelerce tamamlatılamaz.

(5) Başvuru veya teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, sunulan belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Bu çerçevede, tamamlatılması istenen bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak, idare tarafından iki iş gününden az olmamak üzere tamamlama süresi verilir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayanların başvuru veya teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.

(6) İdarelerce bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin olarak verilen süre içinde aday veya isteklilerce sunulan belgelerin son başvuru veya ihale tarihinden sonraki bir tarihte düzenlenmesi halinde, bu belgelerin, aday veya isteklinin son başvuru veya ihale tarihi itibarıyla ihaleye katılım şartlarını sağladığını göstermesi gereklidir.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Kararların uygulanması” başlıklı 23’üncü maddesinde “(1) İdare, hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.

(2) Hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının eksik veya yanlış uygulandığını iddia eden ilgililer bu hususa ilişkin başvuruyu itirazen şikâyet başvurusu olarak doğrudan Kuruma yaparlar.” hükmü yer almaktadır.

İlk iddia kapsamında detaylı anlatımı yer alan Kurul’un 20.10.2021 tarihli ve 2021/UY.II-1908 sayılı kararının “…Ibo bulonu R-32N” analiz girdisine ilişkin satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer verilen fatura bilgilerinin “R-32N” sınıfında olan Ibo bulonuna ait olup olmadığına ilişkin idarece ihale üzerinde bırakılan istekliden bahse konu faturaların temin edilerek fiyat teklifi veren üçüncü şahsın yapmış olduğu satışların söz konusu analiz girdisinde yer verilen malzemeye ait olup olmadığının tespitinin yapılması ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin pilot ortağı Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunda, iş hacmine ilişkin kısmının “********75 TL – 2020, 2020 yılı Güncellenmiş Yapım Fatura Tutarı” şeklinde beyan ettiği faturaların idarece istenerek teyidi yapıldıktan sonra karar verilmesi” yönündeki düzeltici işlem kararı çerçevesinde ihale komisyonu tarafından Deha Altyapı Anonim Şirketi’ne 01.11.2021 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıda “ 2021/417030 İhale Kayıt Numaralı “Buca Onat Tüneli İkmal İnşaatı ve (0+62,885-0+880,00) İle (3+450,00 - 4+200,00) Km Arası Bağlantı Yollarının Yapılması” İhalesine Özkar İnşaat San. ve Tic. A.Ş.ve Yüksel İnşaat A.Ş. - Makimsan Asfalt Taah. İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının yapmış olduğu itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurumu tarafından 2021/UY.II-1907 ve 2021/UY.II-1908 nolu kararları ile; “…Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, … Ibo bulonu R-32N” analiz girdisine ilişkin satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer verilen fatura bilgilerinin “R-32N” sınıfında olan Ibo bulonuna ait olup olmadığına ilişkin idarece ihale üzerinde bırakılan istekliden bahse konu faturaların temin edilerek fiyat teklifi veren üçüncü şahsın yapmış olduğu satışların söz konusu analiz girdisinde yer verilen malzemeye ait olup olmadığının tespitinin yapılması ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin pilot ortağı Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunda, iş hacmine ilişkin kısmının “********75 TL – 2020, 2020 yılı Güncellenmiş Yapım Fatura Tutarı” şeklinde beyan ettiği faturaların idarece istenerek teyidi yapıldıktan sonra karar verilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” denilerek düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir. Buna istinaden; sunmuş olduğunuz (Ek-O.6) satış tutarı tespit tutanağında yer verilen R-32N Ibo bulonuna ait faturalar ile pilot ortak Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunun, iş hacmine ilişkin kısmında, 2020 yılı Güncellenmiş Yapım Fatura Tutarı” şeklinde beyan edilen Mali Müşavir onaylı faturaların 08.11.2021 Pazartesi günü mesai bitimine kadar tarafımıza gönderilmesi hususunda gereğini rica ederim.” hususlarına yer verilmek suretiyle R-32N İbo bulonuna ait faturaların ve Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunun, iş hacmine ilişkin kısmında, “2020 yılı Güncellenmiş Yapım Fatura Tutarı” şeklinde beyan edilen Mali Müşavir onaylı faturaların talep edildiği anlaşılmıştır.

Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından 08.11.2021 tarihinde idareye gönderilen cevabi yazıda “…pilot ortağımız Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunun, iş hacmine ilişkin kısmında, “2020 yılı güncellenmiş fatura tutarı şeklinde beyan ettiğimiz mali müşavir onaylı faturalar ile EK-O.6 satış tutarı tespit tutanağında yer verilen R-32N İbo bulonuna ait faturalar ektedir.” beyanlarına yer verildiği,

Söz konusu yazı ekinde, Ibo bulonu R-32N analiz girdisine ilişkin olmak üzere, Armosan Sıcak Çekme Dikişsiz Boru San. ve Tic. A.Ş. adına düzenlenen ve SMMM tarafından kaşelenerek imzalanan 52 adet e-fatura sunulduğu, söz konusu fatura içeriklerinde R-32 N Tipi İbo Bulonu analiz girdisine, söz konusu girdinin miktarına, birim fiyatına ve hizmet tutarı toplamına yer verildiği,

Sunulan bu 52 adet e-fatura içeriğindeki bilgiler ile ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında “Ibo bulonu R-32N” analiz girdisinin tevsiki amacıyla Armosan Sıcak Çekme Dikişsiz Boru San. ve Tic. A.Ş.den alınan fiyat teklifi ile birlikte satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6), fatura bilgileri kısmında yer verilen 70 adet fatura bilgilerinin kıyaslandığı ve söz konusu bilgiler arasında uyumsuzluk olmadığı tespit edilmiştir.

Söz konusu yazı ekinde SMMM tarafından hazırlanarak imzalanan yapım işleri ciro bilgileri tablosu sunulduğu, söz konusu tablo içeriğinde “yapım işi hakediş bedeli” konulu 9 adet faturanın tarihi, seri ve sıra nosu, alıcı adı bilgileri ve fatura tutarlarına yer verildiği, söz konusu faturalara ilişkin olarak SMMM tarafından hazırlanan fatura güncelleme hesabı tablosunun sunulduğu ve söz konusu belgelerin devamında SMMM tarafından kaşelenerek imzalanan 9 adet e-faturaya yer verildiği,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin pilot ortağı Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunda iş hacmine ilişkin kısmının “*****040,75 TL – 2020, 2020 yılı Güncellenmiş Yapım Fatura Tutarı” şeklinde doldurulduğu, idarece Deha Altyapı Anonim Şirketi’nden istenen ve SMMM tarafından kaşelenerek imzalanan 9 adet e-faturanın tutarının 2020 yılına ait olduğu, söz konusu faturaların güncellenmiş tutarlarının toplamının yeterlik bilgileri tablosunun iş hacmine ilişkin kısmında beyan edilen “*****040,75 TL – 2020, 2020 yılı Güncellenmiş Yapım Fatura Tutarı” ile uyumlu olduğu, tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından “Ibo bulonu R-32N” analiz girdisi için Armosan Sıcak Çekme Dikişsiz Boru San. ve Tic. A.Ş.den fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifinin meslek mensubu ve teklifi veren firma tarafından imzalanıp kaşelendiği, fiyat teklifi ile birlikte satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) sunulduğu, söz konusu tutanağın fatura bilgileri kısmında 70 adet fatura bilgisine yer verildiği tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından “Ibo bulonu R-32N” analiz girdisi için Armosan Sıcak Çekme Dikişsiz Boru San. ve Tic. A.Ş.den fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifinin meslek mensubu ve teklifi veren firma tarafından imzalanıp kaşelendiği, fiyat teklifi ile birlikte satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) sunulduğu, söz konusu tutanağın fatura bilgileri kısmında 70 adet fatura bilgisine yer verildiği, Kurulca alınan 20.10.2021 tarihli ve 2021/UY.II-1908 sayılı düzeltici işlem kararı çerçevesinde ihale komisyonu tarafından Deha Altyapı Anonim Şirketi’ne 01.11.2021 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıya cevaben Ibo bulonu R-32N analiz girdisine ilişkin olmak üzere, Armosan Sıcak Çekme Dikişsiz Boru San. ve Tic. A.Ş. adına düzenlenen ve SMMM tarafından kaşelenerek imzalanan 52 adet e-fatura sunulduğu, söz konusu fatura içeriklerinde R-32 N Tipi İbo Bulonu analiz girdisine, söz konusu girdinin miktarına, birim fiyatına ve hizmet tutarı toplamına yer verildiği, sunulan bu 52 adet e-fatura içeriğindeki bilgiler ile satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6), fatura bilgileri kısmında yer verilen 70 kalem fatura bilgilerinin kıyaslandığı ve söz konusu bilgiler arasında uyumsuzluk olmadığı, 20.10.2021 tarihli ve 2021/UY.II-1908 sayılı düzeltici işlem kararı çerçevesinde söz konusu incelemenin Ibo bulonu R-32N” analiz girdisine ilişkin satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer verilen fatura bilgilerinin “R-32N” sınıfında olan Ibo bulonuna ait olup olmadığı hususu ile sınırlı olarak yapıldığı ve söz konusu iddiaların bu yönüyle yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin pilot ortağı Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunda iş hacmine ilişkin kısmının “*****040,75 TL – 2020, 2020 yılı Güncellenmiş Yapım Fatura Tutarı” şeklinde doldurulduğu, Kurulca alınan 20.10.2021 tarihli ve 2021/UY.II-1908 sayılı düzeltici işlem kararı çerçevesinde ihale komisyonu tarafından Deha Altyapı Anonim Şirketi’ne 01.11.2021 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı içeriğinde Deha Altyapı Anonim Şirketi’nden istenmesi üzerine anılan istekli tarafından sunulan 9 adet e-faturanın tutarının 2020 yılına ait olduğu, söz konusu faturaların güncellenmiş tutarlarının toplamının yeterlik bilgileri tablosunun iş hacmine ilişkin kısmında beyan edilen “*****040,75 TL – 2020, 2020 yılı Güncellenmiş Yapım Fatura Tutarı” ile uyumlu olduğu, idarece yapılan ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş hacmine yönelik değerlendirmenin sadece pilot ortak üzerinden yapıldığı anlamına gelmeyeceği söz konusu iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İdarece ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kazıdan çıkan hafriyatın nakli için kullanılacağının belirtildiği İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”nde yer alan tesisin depo olarak kullanılıp kullanılamayacağına, “Ibo bulonu R-32N” analiz girdisine ilişkin satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer verilen fatura bilgilerinin “R-32N” sınıfında olan Ibo bulonuna ait olup olmadığına ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin pilot ortağı Deha Altyapı Anonim Şirketi tarafından yeterlik bilgileri tablosunda, iş hacmine ilişkin kısmının “********75 TL – 2020, 2020 yılı Güncellenmiş Yapım Fatura Tutarı” şeklinde beyan ettiği faturaların teyidine yönelik tüm araştırmaların Kurulca alınan 20.10.2021 tarihli ve 2021/UY.II-1908 sayılı düzeltici işlem kararının gereğini yerine getirmek üzere yapıldığı, bu kapsamda idarece istenen bilgi ve belgelerin teklifin esasını değiştirecek yeni bir belge sunulması veya bilgi tamamlanması şeklinde yorumlanamayacağı, sunulan belge ve bilgilerin içeriğine ve teyidine yönelik olduğu bu minvalde başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 4’üncü iddialarına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere Yönelik Başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.” hükmüne,

Anılan maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendinde “Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak; Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine karar verilir.” hükmüne,

Aynı Kanun’un “Yargısal inceleme” başlıklı 57’nci maddesinde “Şikâyetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür.” hükmüne,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;

a) Başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı,

…

yönlerinden sırasıyla incelenir.

…

(4) Yapılan ön inceleme sonucunda, bir aykırılığın tespit edilmesi halinde bu hususa ilişkin ön inceleme raporu düzenlenir.” hükmüne,

Aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir...” hükmüne yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin 20.12.2021 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesinde iddia konusu edilen yukarıda yer verilen hususların, 20.10.2021 tarihli ve 2021/UY.II-1908 sayılı Kurul kararına yönelik olduğu, söz konusu iddiaların, 20.10.2021 tarihli ve 2021/UY.II-1908 sayılı kararın 1 ve 2’nci iddiaları kapsamında incelendiği, bu nedenle başvuru sahibinin iddialarının anılan Kurul kararına itiraz niteliğinde olduğu görülmüştür.

Kamu ihale mevzuatında Kurul tarafından karara bağlanan hususların yeniden incelenmesine ve bu konuda Kurulun görevli olduğuna ilişkin bir düzenleme bulunmamakta olup, şikâyetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararların Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebileceği düzenlenmiştir.

Dolayısıyla, başvuru sabinin bahse konu iddialarının 20.10.2021 tarihli ve 2021/UY.II-1908 sayılı Kurul kararına itiraz niteliğinde olduğu, Kurul’un karara bağladığı hususları itirazen şikâyet üzerine inceleme görevinin bulunmadığı, şikâyetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararların Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebileceği anlaşıldığından, söz konusu iddialara yönelik başvurunun 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince görev yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığına ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurulca Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığının teklifin değerlendirme dışı bırakılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının diğer kısımlarına ilişkin Kurulca alınan karara katılmakla birlikte “BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli” iş kalemine ilişkin olarak Kurul çoğunluğunca alınan karar incelendiğinde;

Uyuşmazlık konusu ihalenin, “Buca Onat Tüneli İkmal İnşaatı ve (0+62,885 - 0+880,00) İle (3+450,00 - 4+200,00) Km Arası Bağlantı Yollarının Yapılması” işi olduğu, kesinleşen ihale kararında Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

“BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli” iş kalemi için taşıma mesafesinin idarece 32 km olarak belirlendiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama kapsamında kazıdan çıkan hafriyatın nakli için İzmir Büyükşehir Belediye lığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”nde yer alan tesisin kullanılacağının belirtildiği, ilgili tesisin adresinin “Yıldız Mahallesi, Çipro Mevkii, 1012 ada 37 parsel Buca/İzmir”, kapasitesinin “1000 ton/gün” olarak belirtildiği, söz konusu tesise ilişkin İzmir Büyükşehir Belediye lığı internet sayfasından temin edilen “Atıkların Toplanma ve Depolama Alanları” listesine açıklama kapsamında yer verildiği, bahse konu tesise ilişkin olarak Konak ve Bornova Belediye lıkları tarafından düzenlenmiş Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları Taşıma ve Kabul Belgelerinin sunulduğu, bahse konu belgelerin yetkili kişiler tarafından imzalandığı, belgelerde nakliyede kullanılacak araçlara liste halinde yer verildiği, bahse konu belgede üretilecek atık miktarının “700.000 m3”, üretilecek atığın cinsinin “hafriyat toprağı” ve “Yukarıda üretileceği yer, tahmini miktarı, taşıyıcısı de depolama geri kazanım tesisi belirtilen atığın taşınması ve depolama/geri kazanım tesisine kabulü uygundur.” ifadelerine yer verildiği, ayrıca açıklamada malzemenin nakli için kullanılacak tesise ait mesafelerin işin yapılacağı yere göre değişik gösterdiğinin belirtildiği (13 km, 17 km, 15 km ve 21 km) buna ilişkin mesafeleri gösteren uydu görüntülerinin sunulduğu, ancak iş kaleminde yer alan kazı nakline ilişkin fiyatın 29 km üzerinden hesaplandığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde sınır değerin nasıl belirleneceği, sınır değerin altındaki isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamasının nasıl istenileceği, isteklilerin açıklamalarını nasıl yapacakları ve yapılan açıklamaların nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir…” açıklaması yer almaktadır.

Diğer yandan, Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin “Genel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, “Bakanlığın Görev ve Yetkileri” başlıklı 6’ncı maddesinde, “Belediyelerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 8’inci maddesinde, “Hafriyat Toprağının Tekrar Kullanılması ve Geri Kazanılması” başlıklı 26’ncı maddesinde ve Çevre ve şehircilik Bakanlığı’nın 2010/16 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğe İlişkin Genelge’nin 27’nci maddesinde, hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıklarının yönetimine ilişkin genel ilkelerin, ilkelerin gereğinin yerine getirilmesinde il belediye mücavir alanı içerisinde il ve ilçe belediyeleri, büyük şehirlerde büyükşehir belediyeleri, büyükşehir belediyeleri dışında ise ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları ve bu atıkların tekrar kullanılması ve geri kazanılmasında izlenecek yol ve ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’ne göre belediye sınırları içindeki hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri ile depolama sahalarına izin vermek ve gerektiğinde bu izni iptal etmekle büyük şehirlerde büyükşehir belediyeleri sorumlu tutulmuştur. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından kazıdan çıkan hafriyatın nakli için kullanılacağının belirtildiği İzmir Büyükşehir Belediye lığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi” incelendiğinde; söz konusu belgenin gerek adından, gerekse açıklama kısmında yer verilen “Yukarıda firma adı ile özellikleri yazılı geri kazanım tesisine Hafriyat toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği gereğince kira süresince geçerli olmak üzere Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi verilmiştir.” ifadesinden hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıklarının karıştırılmadan yönetilmesine uygun alt yapıya sahip olduğu anlaşılmaktadır. İhaleyi yapan idareye bağlı İzmir Büyükşehir Belediyesi Atık Yönetimi Daire lığı tarafından da oluşan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselinde bulunan “Haydar Madencilik Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi”ne, faaliyeti kapsamında yönlendirilmesi ve bertarafının sağlanmasının uygun görüldüğü, ayrıca Buca Belediye lığı’nca da Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.ne ait Buca İlçesi Yıldız Mahallesi 1012 ada 37 parsel taşınmazın hafriyat depolama ve geri dönüşüm tesisi olarak (malzeme, personel, araç ve ekipman) faal durumda olduğu, İzmir Büyükşehir Belediyesi lığı'nın yasal döküm ve hafriyat bertaraf sahası sıfatına sahip olduğu görülmüştür.

Yapılan tüm bu incelemeler ve araştırma çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan Buca İlçesi, Yıldız Mahallesi, 1012 ada 37 parselinde bulunan “Haydar Madencilik Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi”nin hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının karıştırılmadan yönetilmesi faaliyetini yürütmek üzere farklı alanlarının olmadığına, söz konusu tesisin hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının karıştırılmadan yönetilmesi için uygun alt yapıya sahip olmadığına, bu bağlamda söz konusu tesisin BFİ.047 “Kazının Depoya Nakli” iş kaleminin birim fiyat tarifinde yer verilen “Tünel içi ve dışında yapılan tüm kazıların ve geçici dolguların idarece belirtilen “Hafriyat Toprağı Sahaları”na nakli, döküm …” faaliyetinin, anılan iş kalemi için hazırlanan analizde yer verilen “Hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları bertaraf …” faaliyetinin gerçekleştirilmesine uygun bir tesis olmadığına dair bir tespite ulaşılamadığından, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından “BFİ.047. Kazının Depoya Nakli” iş kalemine ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.15’inci maddesinde yer verilen “…kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etme…” açıklamasına uygun olarak, nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerektiğinden ve bu hususu da İzmir Büyükşehir Belediye lığı tarafından Haydar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş “Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Geri Kazanım Tesisi İzin Belgesi”ni sunmak suretiyle belgelendirdiğinden “BFİ.047. Kazının Depoya Nakli” iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında nakliye analiz girdisi maliyetini idarenin analiz formatında belirlediği 32 yerine 29 km üzerinden hesaplamasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; uyuşmazlığa konu ihalede, yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda ihale üzerinde bırakılan Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığının “BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli” iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunduğundan “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunun “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin kararına katılmıyorum.

KISMEN FARKLI GEREKÇE

İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurulca Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığının teklifin değerlendirme dışı bırakılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının diğer kısımlarına ilişkin Kurulca alınan karara katılmakla birlikte “BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli” iş kalemine ilişkin olarak Kurul çoğunluğunca alınan karar incelendiğinde;

Anılan kararda, her ne kadar ihale komisyonu kararına esas teşkil eden İzmir Büyükşehir Belediyesi Atık Yönetimi Dairesi lığı’nın 25.10.2021 tarih ve 426145 sayılı yazısında “…yapım işi kapsamında oluşan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının Haydar Madencilik Hafriyat Toprağı ve İnşaat ve Yıkıntı Atıkları, Geri Kazanım Tesisine yönlendirilmesi ve bertarafının sağlanmasının uygun olduğu…” görüşüne yer verilse de ilgili mevzuat düzenlemeleri ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü’nün görüş yazısında ilgili mevzuatı uyarınca yapılan değerlendirmeler doğrultusunda; hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının karıştırılmadan yönetilmesi gerektiği, hafriyat toprağının öncelikle dolgu, rekreasyon, katı atık depolama alanında günlük örtü ve benzeri maksatlarla kullanılması, bu kapsamda hafriyat toprağı için, Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğin 2'nci maddesi ikinci fıkrası (b) bendi gereğince alan ıslahı, restorasyon veya dolgu maksatlı ve düzenli depolama tesislerinde inşaat maksatlı kullanımında, Yönetmelik hükümlerinin uygulanmayacağı, inşaat ve yıkıntı atıklarının geri kazanımı ile ilgili olarak Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine, bu atıklar düzenli depolanacak ise Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğin hükümlerine uyulması gerektiği, dolayısıyla hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının karıştırılmadan yönetilmesi gerekliliğinden hareketle aynı lotta depolama yapılmasının uygun olmadığının anlaşıldığı, bu durumda ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarına dayanak teşkil eden tesisin geri kazanım tesisi niteliğinde olduğu ve Bakanlık görüşü çerçevesinde ihaleye konu işte çıkacak hafriyatın nakli ve depolanmasına uygun nitelikte olmadığı değerlendirildiğinden ihale üzerinde bırakılan Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının bu gerekçeyle reddi gerektiği ifade edilmiştir.

Uyuşmazlık konusu ihalenin, “Buca Onat Tüneli İkmal İnşaatı ve (0+62,885 - 0+880,00) İle (3+450,00 - 4+200,00) Km Arası Bağlantı Yollarının Yapılması” işi olduğu, kesinleşen ihale kararında Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

….

“45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.” açıklamaları yer almaktadır.

İdarece aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması istenilen “BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli” iş kalemine ilişkin olarak, idarece hazırlanan analiz formatında, kazılan malzemenin depoya nakli girdisinde nakliye mesafesinin 32 km olarak belirtildiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ise aşırı düşük sorgusuna verilen cevapta analizin aksine nakliye mesafesinin, depo alanı olarak düşündüğü parsel arazi esas alınarak taşıma mesafesinin idarenin bildirdiği 32 km yerine 29 km olarak belirttiği görülmüştür.

Yapılan incelemede, anılan iş kalemine ilişkin olarak yaklaşık maliyet hesabında ve aşırı düşük teklif açıklama yazısı ekinde isteklilere gönderilen analiz formatında, kazılan malzemenin depoya nakline ilişkin olarak belirtilen 32 km. lik nakliye mesafesinin, istekliler tarafından da 32 km. olarak esas alınması gerektiği değerlendirilmektedir. Şöyle ki; söz konusu analiz girdisinin mevcut yolda kazılan atık malzemenin depolanması olduğu ve bu tür bir atık malzemenin depolanmasının belediyelerin iznine tabi olduğu göz önüne alındığında, idarenin bu konuda gereken araştırmayı yaparak yaklaşık maliyetin hesabına esas söz konusu (32 km) nakliye mesafesini ön gördüğü, daha yakın mesafede atık dökülecek böyle bir alanın olması durumunda, idarenin yaklaşık maliyetinde daha kısa mesafede depolama imkanı varken bunu kullanmayarak söz konusu iş için öngörülen maliyetin olması gerekenden yüksek bir tutar olmasına ve bununla bağlantılı olarak da kamu zararına sebebiyet vermiş olabileceğinin de birlikte değerlendirilmesi gerekecektir.

Dolayısıyla ihaleyi yapan idare kamu kaynaklarını verimli kullanmakla da yükümlü olduğundan araştırmasını yaparak yaklaşık maliyet hesabında atık malzeme için nakliye mesafesini 32 km olarak bulmuş ve bulduğu bu 32 km mesafeyi de tebliğin ilgili maddesi 45.1.2. gereği aşırı düşük sorgusunda da nakliye mesafesi olarak kullanmıştır.

Diğer yandan, başvuruya konu ihale kapsamında, bahse konu analiz girdisinin işin yapımında ortaya çıkan hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarının bertarafı için iş sahasından uzaklaştırılması ve depolanması işi olduğu, dolayısıyla, ihale konusu işin yerine getirilmesinde temin edilecek (kum, çakıl, stabiliz vb.) yapı malzemelerine ilişkin bir analiz girdisi olmadığıdır. Şayet işin yerine getirilmesi için temin edilecek malzeme (kum, çakıl, stabiliz vb.) söz konusu olsa o zaman Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.15. maddesine göre aşırı düşük açıklaması yapılması beklenmesi gerekecekken, tam tersi inşaat alanından uzaklaştırılıp depolanacak atık malzemeler söz konusu olduğundan aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2. maddesinin uygulanması gerektiği ve söz konusu madde gereğince de, idarece anılan nakliye mesafesi için yaklaşık maliyet hesabında da esas alınan mesafenin kullanılması gerektiği, bu itibarla Tebliğin 45.1.2. maddesine göre zaten belgelendirme istenemeyeceği ve idarece verilen mesafe üzerinden açıklama yapılması gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu şekliyle de uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; uyuşmazlığa konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan Deha Altyapı Anonim Şirketi-Feza Taahhüt Anonim Şirketi İş Ortaklığının “BFİ.047 - Kazının Depoya Nakli” iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda yapılan değerlendirme ve tespitler doğrultusunda uygun bulunmaması gerektiği yönündeki düşüncemizle Kurulun “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin kararına katılıyoruz.