KİK Kararı: 2022/UY.II-1449

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/054
Gündem No : 32
Karar Tarihi : 23.11.2022
Karar No : 2022/UY.II-1449
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Özdemireller Hafriyat Nakliyat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi- Saygınlar Peyzaj Hafriyat İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Ankara Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/759032 İhale Kayıt Numaralı “Ankara İl Sınırları İçerisindeki Muhtelif Yol, Cadde, Bulvar ve Kavşaklarda Bariyer, Bordür ve Kaldırım Yapım İşi-3” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Ankara Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından 28.09.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ankara İl Sınırları İçerisindeki Muhtelif Yol, Cadde, Bulvar ve Kavşaklarda Bariyer, Bordür ve Kaldırım Yapım İşi-3” ihalesine ilişkin olarak Özdemireller Harfiyat Nakliyat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi-Saygınlar Peyzaj Hafriyat İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı’nın 14.10.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.10.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.10.2022 tarih ve 57743 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.10.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/1216 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

a) YFA-06.A poz no’lu iş kaleminin analizindeki Özel-01 ve Özel-04 poz no’lu girdiler ile YFA-07.A poz no’lu iş kaleminin analizindeki Özel-02 ve Özel-05 poz no’lu girdiler için öngörülen girdi birim fiyatlarının açıklanması kapsamında fiyat teklifi ve Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7, Ek-O.8 tutanaklarından herhangi birini sunmadıkları ve söz konusu rayiçlere ilişkin sunulan analizlerin idarece verilen analiz formatına uygun olmadığı gerekçeleriyle aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunmamasının yerinde olmadığı şöyle ki;

Projesine bakıldığında anılan iş kalemlerindeki Özel-01 ve Özel-04 Özel-02 ve Özel-05 poz no’lu girdilerdeki girdilerindeki ankraj ve mil kiti imalatlarının ağırlıklı olarak 5, 6 ve 8 mm kalınlığındaki galvanizli sacların kesilerek birleştirilmesinden oluştuğu, bahse konu girdi fiyatlarının açıklanmasında Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5 ve 45.1.6’ncı maddelerinde yer alan açıklamalar çerçevesinde Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın (ÇŞB) 15.550.1201 (Y.23.167) no’lu “Çeşitli Profil demiri ve sac levhalardan münferit imalat yapılması ve yerine konulması” iş kaleminin analizinden faydalanarak analiz oluşturdukları, yeni oluşturdukları analizde 15.550.1201 (Y.23.167) pozunun analizindeki malzeme fiyatları yerine daha pahalı olan galvanizli sac rayicinin, mil kiti ve ankraj elemanlarının kesilmesi, birleştirilmesi ve hazırlanması karşılığı olan atölye giderinin aynen kullandıkları, idarece verilen analizde üretim ve montaja ait tüm işçilikleri kapsadığından yeni oluşturdukları analizde 15.550.1201 (Y.23.167) pozunun analizindeki “yerine konulması” işçilik girdisi için bir birim fiyat öngörmeme nedeninin mükerrer işçilik maliyeti hesaplanmaması olduğu,

Mil kiti ve ankraj elemanlarının sadece ihale konusu işte kullanılacak olan tipteki bariyer imalatına göre özel tasarlandığı, sadece Ankara Büyükşehir Belediyesi mücavir alanlarında kullanılmaya başlandığı, sadece bu işi daha önce yapmış olanların, belirli bir üreticiye ürettirerek adet olarak alım yapma hali haricinde, sürekli üretilen piyasada hazır halde adet olarak bulunmadığı, bu denli çok miktardaki sac malzemesini sözleşme imzalamadan önce hiçbir firmanın stoğunda bulunduramayacağı, dolayısıyla mil kiti ve ankraj elemanlarının birim fiyatlarının açıklanması kapsamında Ek-0.5, Ek-0.6, Ek-0.7 ve Ek-0.8 tutanaklarının düzenlenmesinin mümkün olmadığı, mil kiti ve ankraj elemanlarının birim fiyatlarının, bir adetinin üretilmesi için gerekli olan kg cinsinden farklı malzeme girdi miktarlarının hesaplanıp, malzemelerin kg cinsinden birim fiyatlarına ilişkin piyasa fiyatları ya da Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayiçleriyle çarpılması sonucunda bulunabileceği, bu nedenle kendilerinin de hesapladıkları 1 adet eleman için gerekli olan malzeme miktarıyla (kg cinsinden) 15.550.1201 (Y.23.167) pozunun analizinden faydalanarak buldukları birim fiyatı (TL/kg) çarparak Özel-01 ve Özel-04 ve Özel-02 ve Özel-05 girdilerinin birim fiyatlarını hesapladıkları ifade edilerek anılan girdiler için yaptıkları açıklamanın uygun olduğu,

b) YFA-01, YFA-04.A, YFA-04.B, YFA-04.C, YFA-04.E ve YFA-06.A iş kalemleri analizlerinde yer alan 10.120.1030 ve 10.120.1001 poz no’lu iş makinelerine ilişkin satırda, iş makinesi maliyet bileşenleri olan “amortisman”, “yedek parça”, “tamir bakım”, “sermaye faizi, sigorta”, “nakil, montaj, demontaj”ın ayrı ayrı satırlarda gösterildiği, kendilerinin amortisman bedelini (0) sıfır olduğunu göstermek için, diğer makine bileşenlerinin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ilgili makine rayiç fiyatıyla çarpımı sonucu ulaşılan tutarları ayrı gösterdikleri, analiz formatını değiştirmemek adına ayrıca bir hane açmadıkları, dolayısıyla idarece açıklamadaki anılan makine girdilerinin tutar kısmını doğru olduğunu kabul edip, sadece yukarıda anlatılan şekilde yaptıkları açıklamanın şekli bir değerlendirme yapılarak uygun bulunmamasının yerinde olmadığı,

c) YFA-04.F iş kalemi analizinde bulunan Özel-06 poz no’lu “pigment oksit sarı-siyah” girdisi için öngördükleri birim fiyatının 10.130.4101 poz nolu “Beton Kiremit (renksiz)” girdisi ile 10.13.4103 “Beton Kiremit (demir oksit boyalı)” girdisine ait Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayiçlerinin dikkate alındığı, söz konusu rayiçler arasındaki fiyat farkının sadece boya (demir oksit) birim fiyatından kaynaklandığı kabulüyle, kiremitin standart ağırlığı, 1 m2 kiremit imalatı için gerekli olan harç miktarı, idarece verilen analizdeki çimento oranı ve 1 m2 kiremit üretimi için kullanılacak (literatürde yer alan) çimento miktarına göre kullanılması gereken boya miktarı göz önünde bulundurularak demir oksit boya birim fiyatını hesaplamak suretiyle açıklama yaptıkları, hesapladıkları bahse konu girdi fiyatının piyasa fiyatlarına göre uygun olup olmadığının kıyaslanabilmesi için ayrıca boya üreticisi bir firmadan aldıkları demir oksit oranı %95-96 olan “pigment oksit boya” fiyat teklifi ve satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) fotokopi olarak açıklama kapsamında sundukları, yine bahse konu girdi için öngördükleri birim fiyatın piyasa fiyatlarıyla kıyaslanabilmesi için 4 farklı boya üreticisinin pigment oksit boya satış tutarlarına ilişkin internet sayfası linkine açıklama kapsamında yer verdikleri, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayiçleri temelinde söz konusu girdi için yukarıda anlatılan şekilde yapmış oldukları açıklamanın, idarece sadece öngördükleri birim fiyatın piyasa fiyatına uygunluğunun mukayesesi için ilaveten sundukları fiyat teklifi ve satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) fotokopi olma durumuna göre değerlendirilerek uygun bulunmamasının yerinde olmadığı, aşırı düşük teklif açıklamalarının teknik görüş alınarak değerlendirilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’nci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.

Örnek:

Yaklaşık maliyet hesap tablosu Sıralı iş kalemleri / grupları listesi

İş kalemi / grubu no

İş kalemi /grubu adı

Miktarı

Birimi

Birim fiyatı

Tutarı

İş kalemi / grubu no

İş Kalemi / grubu adı

Tutarı

Tutar/YM

Kümülatif toplam

1

…….

10

…

12

120

8

…….

32.000

0,3200

0,3200

2

…….

250

…

3

750

9

…….

20.000

0,2000

0,5200

3

…….

400

…

6

2.400

10

…….

16.880

0,1688

0,6888

4

…….

30

…

500

15.000

4

…….

15.000

0,1500

0,8388

5

…….

2.500

…

4

1.000

6

…….

9.600

0,0960

0,9348

6

…….

1.200

…

8

9.600

7

…….

2.400

0,0240

0,9588

7

…….

25

…

90

2.250

3

…….

2.250

0,0225

0,9813

8

……..

400

…

80

32.000

5

…….

1.000

0,0100

0,9913

9

…….

500

…

40

20.000

2

…….

750

0,0075

0,9988

10

……

844

…

20

16.880

1

…….

120

0,0012

1,0000

Toplam yaklaşık maliyet (YM)

100.000

TOPLAM

100.000

İş kalemi/grubu analizi

İş kalemi /
Grubu No: 4

Yangına dayanıklı alçı duvar levhaları ile metal iskeletli giydirme duvar yapılması (………… Duvar Levhası ile)

Ölçü Birimi m2

Sıralı analiz girdileri tablosu

Poz No

Girdiler

Ö.Br.

Mik.

B.Fiy.

Tutarı

Girdiler

Ö.Br.

Mik.

B.Fiy.

Tutarı

…..

Vida ve plastik dubel

Ad

XXX

XXX

0,54

Agraf vidası

Kt

XXX

XXX

0,31

…..

Levha xx mm (yangına dayanıklı)

m2

XXX

XXX

5,00

Ses yal. bandı 5 cm

m

XXX

XXX

0,33

…..

Tc 60 Profilli-0,6mm

m

XXX

XXX

3,50

Derz Bandı (Cam E.)

m

XXX

XXX

0,34

…..

TU 28 Prof.-0,5 mm

m

XXX

XXX

0,80

Borazan vida

Kt

XXX

XXX

0,35

…..

Agraf 12 cm

Ad

XXX

XXX

0,51

Derz dol. alçısı harcı

m3

XXX

XXX

0,43

…..

Agraf vidası

Kt

XXX

XXX

0,31

Agraf 12 cm

Ad

XXX

XXX

0,51

…..

Derz Bandı (cam.el.)

m

XXX

XXX

0,34

Vida ve plastik dubel

Ad

XXX

XXX

0,54

…..

Ses yal. bandı 5 cm

m

XXX

XXX

0,33

Düz İşçi (taş.)

Sa

XXX

XXX

0,68

…..

Borazan vida

Kt

XXX

XXX

0,35

TU 28 Prof.-0,5 mm

m

XXX

XXX

0,80

…..

Derz dol. alçısı harcı

m3

XXX

XXX

0,43

Alçı levha usta yar.

Sa

XXX

XXX

2,45

…..

Düz İşçi (taş.)

Sa

XXX

XXX

0,68

Alçı levha ustası

Sa

XXX

XXX

3,25

…..

Alçı levha ustası

Sa

XXX

XXX

3,25

Tc 60 Prof.-0,6 mm

m

XXX

XXX

3,50

…..

Alçı levha usta yar.

Sa

XXX

XXX

2,45

Levha xx mm (yangına dayanıklı)

m2

XXX

XXX

5,00

Kar ve genel giderler hariç toplam

18,49

Kar ve genel giderler (% 25)

4,62

TOPLAM TUTAR

23,11

(NOT = Örnekteki iş kalemine ait analizdeki girdiler ve tutarları gerçek verileri yansıtmamaktadır, (38.1) maddesi için oluşturulmuş sayısal örnektir.)” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. (Değişik ibare: 30/09/2020-31260 R.G./12. md.) Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

…

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…” açıklaması yer almaktadır.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İdareye ilişkin bilgiler” başlıklı 1’nci maddesinde “1.1. İdarenin;

a) Adı: Ankara Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı” düzenlemesi,

“İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

1. Adı: Ankara İl Sınırları İçerisindeki Muhtelif Yol, Cadde, Bulvar ve Kavşaklarda Bariyer, Bordür ve Kaldırım Yapım İşi-3

...

e) Miktarı:

Ankara'nın 25 ilçesinin muhtelif yol, cadde ve kavşaklarında 61 kalem bariyer, bordür ve kaldırım yapım işlerini kapsar.” düzenlemesi,

“Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi,

“Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’nci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, teklif edilen fiyatların en düşük olanıdır. …” düzenlemesi yer almaktadır.

Aktarılan İdari Şartname düzenlemelerinden şikayete konu ihalenin Ankara Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı’nın “Ankara İl Sınırları İçerisindeki Muhtelif Yol, Cadde, Bulvar ve Kavşaklarda Bariyer, Bordür ve Kaldırım Yapım İşi-3” olduğu, teklifi sınır değer altında olduğu tespit edilen isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenileceği, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin teklif edilen fiyatların en düşük olanı olduğu anlaşılmıştır.

İhale komisyonu kararından şikayete konu ihaleye 6 isteklinin katıldığı, sadece başvuru sahibi istekliye ait teklifin sınır değerin altında olduğunun tespit edilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, başvuru sahibi tarafından yapılan açıklamanın;

a) YFA-06.A “Prefabrik beton bariyer imali ve yerine döşenmesi (300x35x25 cm)” iş kaleminin analizinde bulunan Özel-01 “H350 mm Yüksekliğinde Beton Bariyer Boru Mil Kiti”, Özel-04 “150 mm boyunda M20 dişli ankraj” girdileri ve YFA-07.A “Prefabrik Beton Bariyer İmali Yapılması ve Yerine Döşenmesi (300x60x30)” iş kaleminin analizinde bulunan Özel-02 “H600 mm Yüksekliğindeki Beton Bariyerin Boru Mil Kiti”, Özel-05 “200 mm boyunda M20 ankraj” girdileri için öngörülen fiyatların açıklanması kapsamında Kamu İhale Genel Tebliği 45.1.13. maddesinde sunulabilecek belgelerden (fiyat teklifi ve Ek O.5, Ek.0.6, Ek.0.7, Ek.0.8) herhangi birini sunulmadığı, anılan girdilerin idarece verilen analiz formatına uygun ve benzer olmayan analizler sunulduğu, isteklinin kendisi tarafından analiz yapılarak açıklama yapılmasının Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olduğu,

b) YFA-01 “Beton Ön Bordür İmali ve Yerine Döşenmesi (Her Renkte ve Uzunlukta)”, YFA-04.A “10 cm Kalınlığında Siyah Renkli Beton Parke İmali ve Yerine Döşenmesi (40x40 cm / 50x50 cm)”, YFA-04.B “10 cm Kalınlığında Renksiz Beton Parke İmali ve Yerine Döşenmesi (40x40 cm / 50x50 cm)”, YFA-04.E “10x20 cm Ebatlarında 10 cm Kalınlığında Siyah Renkli Beton Parke İmali ve Yerine Döşenmesi (Her Cins ve Şekilde)”, YFA- 06.A “Prefabrik Beton Bariyer İmali ve Yerine Döşenmesi (300x35x25 cm)” iş kalemlerinin analizinde bulunan 10.120.1030 “Yükleyici (11/2 yd3 veya 5500 libre taşıma güçlü, takriben 80 HP muadili lastik tekerlekli)” ve 10.120.1001 “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100-139 HP (lYd3)” girdilerinin açıklanması kapsamında, girdi tutarı doğru belirlenmiş olsa da analiz formatındaki miktar kısmına girilen verinin Kamu İhale Genel Tebliği 45.1.13.17’nci maddesinin (a) bendinde yer alan “İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar” düzenlemesine aykırı olduğu,

c) YFA-04.F “10 cm Kalınlığında Sarı Renkli Hissedilebilir Yüzeyli (Kılavuz-Uyarıcı) Beton Parke İmali ve Yerine Döşenmesi (50x50 cm- 40x40 cm) iş kaleminin analizinde bulunan Özel-06 “Pigment Oksit Boya (Sarı- Siyah)” girdisi için öngörülen fiyatın açıklanması kapsamında sunulan Ek-0.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nın fotokopi olduğu ve ıslak imzalı olmadığı, bu yönüyle açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine aykırı olduğu gerekçeleriyle idarece uygun bulunmayarak başvuru sahibinin teklifinin reddedildiği,

İhalenin Belbeton Beton Eleman. San. Üretim ve. Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, Erk İnşaat Taah. Hazır Beton A.Ş.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale komisyonu kararı ve başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesindeki ifadeler incelendiğinde iddia konularının özetle;

Özel-01, Özel-04, Özel-02, Özel-05 poz no’lu girdilerin sadece ihale konusu işte kullanılacak olan tipteki bariyer imalatına göre özel tasarlandığı, sadece Ankara Büyükşehir Belediyesi mücavir alanlarında kullanılmaya başlandığı, sadece bu işi daha önce yapmış olanların, belirli bir üreticiye ürettirerek adet olarak alım yapma hali haricinde, sürekli üretilen piyasada hazır halde adet olarak bulunmadığı bu denli çok miktardaki sac malzemesini sözleşme imzalamadan önce hiçbir firmanın stoğunda bulunduramayacağı, dolayısıyla mil kiti ve ankraj elemanlarının birim fiyatlarının açıklanması kapsamında Ek-0.5, Ek-0.6, Ek-0.7 ve Ek-0.8 tutanaklarının düzenlenmesinin mümkün olmadığından bahisle işin projesine bakıldığında söz konusu girdilerin galvanizli saclardan imal edildiğinin anlaşıldığı, bu nedenle ÇŞB’nin 15.550.1201 (Y.23.167) no’lu “Çeşitli Profil demiri ve sac levhalardan münferit imalat yapılması ve yerine konulması” iş kalemine ait analizi referans alınarak, söz konusu analizdeki malzemeler yerine galvanizli sac kullanılarak yeni bir analiz oluşturup açıklama yapmalarının uygun olduğu, söz konusu girdiler için yaptıkları açıklamanın uygun bulunmama gerekçesinin yerinde olmadığı,

YFA-01, YFA-04.A, YFA-04.B, YFA-04.C, YFA-04.E ve YFA-06.A poz no’lu iş kalemlerinin analizindeki 10.120.1030 ve 10.120.1001 poz no’lu iş makinelerine ilişkin satırda, iş makinesi maliyet bileşenleri olan “amortisman”, “yedek parça”, “tamir bakım”, “sermaye faizi, sigorta”, “nakil, montaj, demontaj”ın ayrı ayrı satırlarda gösterildiği, amortisman bedelinin sıfır olduğunu göstermek için amortisman birim fiyatı ve tutarı kısmının boş bırakıldığı, anılan girdiler için yaptıkları açıklamanın şekli bir değerlendirme yapılarak uygun bulunmamasının yerinde olmadığı,

Özel-06 “Pigment Oksit Boya (Sarı- Siyah)” girdisinin birim fiyatının ÇŞB’nin resmi rayiçleri ile literatürde yer alan bazı bilgiler kullanılarak açıklandığı, yaptıkları hesaplamalar sonucunda ulaştıkları 1 kg Özel-06 “Pigment Oksit Boya (Sarı- Siyah)” bedelinin piyasa fiyatlarına da uygun olduğunu göstermek adına fiyat teklifi ve dayanağı olan tutanağın fotokopisini de ayrıca sundukları ancak bahse konu girdiye ilişkin açıklamanın açıklama kapsamında ulaştıkları birim fiyatın piyasa fiyatıyla mukayese edilmesi için sundukları fiyat teklifi ve dayanağı olan tutanak fotokopisinin dikkate alınıp değerlendirildiği, sunulan fiyat teklifi ve tutanağın fotokopi ve ıslak imzalı olmadığı yönündeki uygun bulmama gerekçesinin yerinde olmadığı hususlarında yoğunlaştığı anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede 29.09.2022 tarihli ve 692 sayılı yazıyla idare tarafından başvuru sahibi istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu yazı ekinde açıklama istenilecek iş kalemleri listesi, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin listesi, açıklama istenilecek analiz girdilerinin listesi, açıklama istenilecek iş kalemlerine ilişkin analiz formatı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin eki olan Ek-Y.2 Örnek analiz formatının yer aldığı, aşırı düşük teklif açıklamasının başvuru sahibi tarafından 06.10.2022 tarihinde idareye sunulduğu görülmüştür.

Yapılan açıklamanın uygun bulunmama gerekçesi olan (a) gerekçesine ilişkin olarak yapılan inceleme ve tespitlere aşağıda yer verilmiştir.

İhale işlem dosyasında yer alan yaklaşık maliyet belgeleri incelendiğinde, Özel-01 ve Özel-04 poz no’lu girdilerin YFA-06.A poz no’lu iş kalemi analizinde, Özel-02 ve Özel-05 poz no’lu girdilerin ise YFA-07.A poz no’lu iş kalemi analizinde yer aldığı, Özel-01 ve Özel-04 poz no’lu ve Özel-02 ve Özel-05 poz no’lu girdilerin birim fiyatlarının, ayrıca bir analiz yapılmaksızın piyasadan fiyat teklifi alınmak suretiyle belirlendiği, söz konusu girdiler için istekliye ayrıca bir analiz formatı verilmediği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, YFA-06.A iş kaleminin analiz girdisi olan Özel-01 ve Özel-04 poz no’lu girdiler ve YFA-07.A iş kaleminin analiz girdisi olan Özel-02 ve Özel-05 poz no’lu girdiler için yapılan açıklamada Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan 15.550.1201 poz no’lu “Çeşitli profil demiri ve sac levhalardan münferit imalat yapılması ve yerine konulması (su depoları ve benzeri)” iş kalemi analizinin revize edilerek kullanıldığı, söz konusu girdilerin birim fiyatının hesaplanmasında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayicinin kullanıldığı bilgisinin açıklamada yer alan belgelerde ifade edildiği görülmüştür.

Açıklama kapsamında sunulan analiz ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yukarıda anılan analizi karşılaştırıldığında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın analizinde yer alan malzeme girdileri olan profil demiri ve düz siyah sac girdilerinin çıkarıldığı, her iki girdi yerine galvanizli düz sac girdisine yer verildiği, bunun sebebine ilişkin olarak “Beton bariyer montaj kit ve elemanlar galvanizli olduğundan mevcut analiz malzemesi galvanizli sac olarak alınmıştır.” ifadesine yer verildiği, galvanizli düz sac miktarı olarak, resmi analizden çıkarılan girdilerin toplam miktarının dikkate alındığı,

İstekli tarafından hazırlanan analizde yalnızca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın analizindeki işçilik girdisi olan “Demir doğrama imalat atölyesi” girdisine yer verildiği, sıcak demirci ustası ve düz işçi (İnşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma) girdilerinin çıkarıldığı, bunun sebebine ilişkin olarak “Beton bariyer analizindeki diğer rayiçler kapsamında yerine montaj işçiliği alındığından mevcut analizde sadece montaj kit ve parçalarının hazırlanması (atölye) girdisi alınmıştır.” ifadesine yer verildiği,

Sunulan analizde yer alan “Demir doğrama imalat atölyesi” girdisinin açıklanmasında da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın19.100.1089/A poz no’lu “Demir doğrama imalat atölyesinin 1 saatlik ücreti” analizinden yararlanıldığı görülmüştür.

15.550.1201 poz no’lu “Çeşitli profil demiri ve sac levhalardan münferit imalat yapılması ve yerine konulması (su depoları ve benzeri)” iş kalemi analizi referans alınarak oluşturulan yeni analizin 1 kg galvanizli düz sac levhalar kullanılarak münferit bir malzemenin üretilme maliyetine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

İşin projesine bakılarak iddiaya konu girdilerin her birinin 1 adetinin üretilmesi için gerekli olan galvanizli sac miktarına ilişkin hesaplamaların yapıldığı, bu hesaplamalar sonucunda ulaşılan galvanizli sac miktarının (her bir girdinin 1 adetinin üretilmesi için gerekli olan, Özel-1 için: 3,400 kg/ad, Özel-2 için:8,830 kg/ad, Özel-4 için: 0,81 kg/ad, Özel-6 için: 0,970 kg/ad,) 15.550.1201 poz no’lu “Çeşitli profil demiri ve sac levhalardan münferit imalat yapılması ve yerine konulması (su depoları ve benzeri)” iş kalemi analizi referans alınarak oluşturulan yeni analizin tutarıyla (30,95 TL/kg) çarpılması suretiyle anılan girdilerin her birinin 1 adetinin üretim maliyetinin hesaplandığı görülmüştür.

İhale komisyonu kararı ve iddiaya ilişkin idarece verilen cevap incelendiğinde iddia konusu girdilere ilişkin açıklamaların sadece Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre fiyat teklifi ve ilgili tutanaklarla yapılmasının mümkün olduğu, idare tarafından verilen formata uygun olmayan isteklinin kendisi tarafından hazırlanan analizle açıklanmasının uygun olmadığının ifade edildiği anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yapım işi ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin açıklanmasına ilişkin usullerin düzenlendiği 45’inci maddesinde, herhangi bir iş kaleminin analizinde yer alan bir özel girdinin yalnızca fiyat teklifi ve dayanağı olan tutanaklarla açıklanmasını zorunlu kılan bir düzenlemenin bulunmadığı dikkate alındığında özel girdilere ilişkin açıklamanın analiz sunularak yapılmasının mümkün olabileceği, açıklama isteme yazısından söz konusu girdilere münhasır ayrıca bir analiz formatının idarece verilmediği, istekli tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın resmi analizi referans alınarak, projesi incelenerek ulaşılan veriler çerçevesinde açıklama yapıldığı bir arada değerlendirildiğinde, idare tarafından sunulan analiz ve analize ilişkin hesaplamalar ile açıklamaya dair ifade edilen hususların, işin projesine, birim fiyat tariflerine, teknik şartnamesi ile fen ve sanat kurallarına uygunluğu değerlendirilmeksizin “iddia konusu girdilerin yer aldığı iş kalemlerine ait idarece verilen analiz formatlarına uygun olmadığı ve bahse konu girdilere ilişkin açıklamanın sadece fiyat teklifi ve dayanağı olan tutanaklarla açıklanabileceği” gerekçesiyle başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmamasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Yapılan açıklamanın uygun bulunmama gerekçesi olan (b) gerekçesine ilişkin olarak yapılan inceleme ve tespitlere aşağıda yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, idare tarafından, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranının tespit edileceği, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine ekleneceği, ayrıca sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak istenileceği, bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verileceği anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nde ihale komisyonunca, idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirleneceği, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirleneceği, bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacağı, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edileceği, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyeceği, tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirleneceği, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyeceği, aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının %3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılacağı, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenileceği açıklanmıştır.

Açıklama isteme yazısı ekinde yer alan belgeler incelendiğinde, 10.120.1001 ve 10.120.1030 poz no’lu makine girdilerinin açıklama istenilecek analiz girdileri listesinde yer aldığı görülmüştür. Ancak 10.120.1030 poz no’lu girdinin YFA-04.A, YFA-04.B, YFA-04.E, YFA-04.F poz no’lu iş kalemlerinin analiz formatlarında açıklama istenilmeyecek girdi, YFA-01 poz no’lu iş kalemi analiz formatında ise açıklama istenilecek girdi olarak ifade edildiği, 10.120.1001 poz no’lu girdinin YFA-04.F poz no’lu iş kalemlerinin analiz formatında açıklama istenilmeyecek girdi, YFA-01, YFA-04.A, YFA-04.B, YFA-04.E poz no’lu iş kalemlerinin analiz formatlarında ise açıklama istenilecek girdi olarak ifade edildiği görülmüştür.

Anılan girdilerin açıklama istenilecek girdi olarak belirtildiği iş kalemlerinin analiz formatlarında söz konusu iş makinesi girdilerine ilişkin (10.120.1030 poz no’lu girdi için YFA-01 poz no’lu iş kalemi analiz formatında, 10.120.1001 poz no’lu girdi için YFA-01, YFA-04.A, YFA-04.B, YFA-04.E ve YFA-06.A poz no’lu iş kalemlerinin analiz formatlarında) amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj maliyet kat sayılarının ayrı ayrı gösterildiği, ancak anılan girdilerin açıklama istenilmeyecek girdi olarak belirtildiği iş kalemlerinin analiz formatlarında (10.120.1030 poz no’lu girdi için YFA-04.A, YFA-04.B, YFA-04.E, YFA-04.F poz no’lu iş kalemlerinin analiz formatlarında,10.120.1001 poz no’lu girdi için YFA-04.F poz no’lu iş kalemi analiz formatında) ise amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj maliyet kat sayılarının ayrı ayrı gösterilmeksizin bahse konu girdilerin iş kalemindeki miktarına yer verildiği görülmüştür.

Yapılan incelemede idarece verilen analiz formatlarında aynı iş makinesi girdisinin bazı iş kalemi analiz formatında açıklama istenilecek olarak bazısında açıklama istenilmeyecek olarak belirtildiği, açıklama istenilecek olarak belirlenenlerde makine maliyet katsayılarının (amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) ayrı ayrı gösterildiği, açıklama istenilmeyecek olarak belirlenenlerde ise makine maliyet kat sayılarının ayrı ayrı gösterilmediği bu durumun aynı iş makinesi girdisi için farklı iş kalemlerinde farklı açıklama yapılmasına ve açıklamanın değerlendirilmesi noktasında tereddüde neden olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla analiz girdilerinin yaklaşık maliyet hesaplanması sırasında açıklama istenilecek iş kalemleri için hazırlanan sıralı analiz girdileri listesine göre Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi çerçevesinde açıklama istenilecek olup olmadığının açıkça tespit edilmesi, analiz girdisinin açıklama istenilecek iş kalemlerinin analiz formatında tereddüde yer vermeyecek şekilde açıklama istenilecek ya da istenilmeyecek olduğunun ve farklı iş kalemlerinin analizinde bulunan aynı iş makinesi girdisi için maliyet katsayıları belirtilerek yeniden oluşturulacak olan analiz formatlarının ihalede teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen tek istekli olan başvuru sahibine verilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin açıklamalarının uygun bulunmama gerekçesi olan “iddiaya konu analiz giridleri için yapılan açıklamada girdi tutarı doğru belirlenmiş olsa da analiz formatındaki miktar kısmına girilen verinin Kamu İhale Genel Tebliği 45.1.13.17’nci maddesinin (a) bendine aykırı olduğu” yönündeki gerekçenin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Yapılan açıklamanın uygun bulunmama gerekçesi olan (c) gerekçesine ilişkin olarak yapılan inceleme ve tespitlere aşağıda yer verilmiştir.

Özel-06 pigment oksit boya (sarı-siyah) girdisinin birim fiyatı için öngörülen tutarın piyasadan fiyat teklifi almak suretiyle 47 TL/kg olarak belirlendiği görülmüştür.

İstekli tarafından yapılan açıklama incelendiğinde, 1 m3 beton kiremit harcında kullanılan pigment boya miktarının hesaplandığı, 10.130.4101 Beton Kiremit (renksiz), 10.130.4103 Beton Kiremit (demir oksit boyalı) ÇŞB rayiçleri arasındaki fiyat farkının demir oksit boya bedeline karşılık geldiği kabulüyle 1 kg pigment boya bedelinin hesaplandığı, bu hesaplama sonucunda bulunan birim fiyatın (57 TL/kg) piyasa fiyatına uygunluğunun mukayese edilmesi için fiyat teklifi ve dayanağı olan tutanak ile söz konusu girdiye ilişkin bir web sayfasındaki fiyatlara ait verilere de açıklama kapsamında yer verildiği görülmüştür.

Sunulan analizlerde, açıklama istenilen herhangi bir girdinin ölçü biriminin, idarenin belirlediği ölçü birimiyle aynı olması ve analizlerde isteklilerce belirtilen bu girdi miktarının, idarenin belirlediği girdi miktarından az olmaması kaydıyla, isteklilerin söz konusu girdi için öngördükleri birim fiyat ve analiz bedelinin, idarenin yaklaşık maliyet hesaplarken bu girdi için belirlediği birim fiyat ve analiz bedelinden az olmaması halinde, bu durumun teklif tutarının düşürülmesi noktasında isteklilere bir katkı sağlamayacağı dikkate alındığında anılan girdi için mevzuata uygun açıklamada bulunulmamasının teklifin reddedilmesine gerekçe oluşturmayacağı değerlendirilmiştir.

YFA-04.F iş kaleminin açıklanmasına ilişkin olarak sunulan analiz incelendiğinde, Özel-06 pigment oksit boya (sarı-siyah) girdisinin miktarının ve biriminin idarece verilen analiz formatıyla uyumlu olduğu, istekli tarafından Özel-06 pigment oksit boya (sarı-siyah) girdisi için öngörülen birim fiyatın 57 TL/kg olduğu görülmüştür.

Yukarıda yapılan tespitler neticesinde YFA-04.F iş kaleminin açıklanması kapsamında sunulan analizde iddiaya konu girdi için öngörülen miktar ve ölçü biriminin idarece verilen analiz formatındaki aynı girdinin miktarı ve ölçü birimiyle uyumlu olduğu, söz konusu girdi için öngörülen birim fiyatın, idarenin aynı girdi için öngördüğü birim fiyattan yüksek olduğu, bu durumun teklif tutarının düşürülmesi noktasında istekliye bir avantaj sağlamayacağı dikkate alındığında idarenin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmamasına ilişkin iddiaya konu gerekçesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden analiz girdilerinin yaklaşık maliyet hesaplanması sırasında açıklama istenilecek iş kalemleri için hazırlanan sıralı analiz girdileri listesine göre Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi çerçevesinde açıklama istenilecek olup olmadığının açıkça tespit edilmesi, analiz girdisinin açıklama istenilecek iş kalemlerinin analiz formatında tereddüde yer vermeyecek şekilde açıklama istenilecek ya da istenilmeyecek olduğunun ve farklı iş kalemlerinin analizinde bulunan aynı iş makinesi girdisi için maliyet katsayıları belirtilerek yeniden oluşturulacak olan analiz formatlarının verilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.