KİK Kararı: 2022/UY.II-1348

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/050
Gündem No : 64
Karar Tarihi : 03.11.2022
Karar No : 2022/UY.II-1348
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Genç Atasoy İnşaat Medya Gıda Hayv. Tem. Tekstil Tic. ve San. Ltd. Şti.

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Solhan Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/783996 İhale Kayıt Numaralı “Solhan Belediyesi Taş Duvar Yapımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Solhan Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 29.08.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Solhan Belediyesi Taş Duvar Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Genç Atasoy İnşaat Medya Gıda Hayv. Tem. Tekstil Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 15.09.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 20.09.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.09.2022 tarih ve 52584 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.09.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/1087 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan fiyat tekliflerinin çok düşük olduğu, sunulan fiyat tekliflerinin gerçek durumu yansıtmadığı ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak hazırlanmadığı, fiyat tekliflerinin ekinde yer alan tutanakların eksik ve hatalı olduğu, açıklama kapsamındaki analiz girdilerinin miktarlarının eksik ve hatalı olduğu, analizlerde aritmetik hata yapıldığı, nakliye mesafelerinin eksik olduğu, mazot girdisinin hatalı şekilde açıklandığı, beton girdisi için nakliye mesafesinin dikkate alınmadığı, açıklamada kullanılan kamu kurumu rayiçlerinin liste halinde sunulmadığı, işçilik pozları için saatlik asgari ücretin kullanılmadığı sonuç olarak anılan aşırı düşük teklif açıklamasının ihale dokümanı düzenlemelerine ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı, ihale üzerinde kalan isteklinin teklifinin reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması,

“Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4 İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, (Ek- Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı: Taş Duvar Yapım İşi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde):

d) Kodu:

e) Miktarı:

Ocak taşı ile 200 dozlu çimento harçlı kargir inşaat yapılması 5,000.00 m³

Makine ile yumuşak ve sert toprak kazılması

(Serbest kazı) 9,122.00 m³

C 12/15 beton harcı; Gri renkte, normal beton harçları (TS EN 206-1+A1) 127.00 m³

Ø 100 mm çapında bir ucu muflu sert PVC yağmur borusu temini ve yerine tespiti 1,862.00 MT

Kazı taşı ile istifsiz taş dolgu 2,106.00 m³

Şantiye Dışına Kazı Malzemesi Nakli 3,200.00 m³

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Solhan İlçesi Merkez Mahalleleri yapımı” düzenlemesi,

“Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

“Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İncelenmekte olan ihalenin konusunun taş duvar yapılması yapım işi olduğu, ihalede 13 adet ihale dokümanı indirildiği, 29.08.2022 tarihinde yapılan ihaleye sekiz isteklinin katıldığı, ihale komisyonunca yapılan teklif değerlendirmesi sonucunda sınır değerin 1.686.991,14 TL olarak belirlendiği, 29.08.2022 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazılar ile iki isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, sadece ihale üzerinde kalan istekli aşırı düşük teklif açıklamasını idareye sunduğu, sunulan teklif açıklamasının idarece uygun bulunduğu ve başvuru sahibi isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlenerek ihalenin neticelendirildiği görülmüştür.

İlgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, ihale dokümanında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacağına ilişkin düzenlenme bulunan yapım işi ihalelerinde, idare tarafından yaklaşık maliyetin hazırlanması esnasında, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/gruplarının, ilgili iş kalemi/grubunu oluşturan tüm analiz girdilerinin ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi ve aşırı düşük tekliflerin sorgulanması aşamasında, teklif açıklama yazısının ekinde isteklilere, sıralı iş kalemleri/grupları listesi ile ilgili iş kalemleri/gruplarına ilişkin açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirtildiği analiz girdi tablolarının sunulması, istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasının hazırlanması ve sunulan teklif açıklamasının idare tarafından değerlendirilmesi aşamalarında anılan tablolarının esas alınması gerektiği anlaşılmıştır.

İddiaya konu hususlara ilişkin olarak, ihale işlem dosyası incelendiğinde, yaklaşık maliyetin belirlenmesi esnasında idare tarafından sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/gruplarının, ilgili iş kalemi/grubunu oluşturan tüm analiz girdilerinin ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmemiş olduğu, 29.08.2022 tarihinde iki istekliye gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazılarının ekinde herhangi bir bilgi veya belgeye yer verilmediği görülmüştür.

Yapılan tespit ve incelemeler neticesinde; idarenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine uygun şekilde aşırı düşük teklif açıklamasına konu iş kalemleri/gruplarının ve iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin belirlenmemiş olduğu, aşırı düşük tekliflerin sorgulanması aşamasında, isteklilere teklif açıklamasına konu iş kalemleri ile açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin belirtildiği analiz girdileri tablolarının sunulmamış olduğu, sadece ihale üzerinde kalan isteklinin teklif açıklamasını idareye sunduğu, teklif açıklamasına konu iş kalemleri/grupları listesi ve analiz girdilerine ilişkin tabloların hazırlanmamış olması nedeniyle, sunulan teklif açıklamasına ilişkin sağlıklı bir değerlendirme yapılamayacağı anlaşıldığından idare tarafından “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” hazırlanması, aşırı düşük teklif sorgulamasına konu iş kalemleri/gruplarının belirlenmesi, yine ilgili iş kalemleri/gruplarına ilişkin analiz girdileri tablolarının oluşturulması ve açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi, aşırı düşük tekliflerin sorgulanması aşamasında, sorgulama yazısının ekinde açıklamaya konu iş kalemleri/grupları listesi ve açıklanması istenilmeyecek analiz girdilerinin belirtildiği analiz girdileri tablolarının isteklilere sunulması suretiyle teklif değeri sınır değerin altında kalan her iki istekli için de aşırı düşük teklif sorgulaması işleminin yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili açıklamaları doğrultusunda, teklif değeri sınır değerin altında olan tüm istekliler için yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.