KİK Kararı: 2022/UY.II-1005

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/040
Gündem No : 18
Karar Tarihi : 24.08.2022
Karar No : 2022/UY.II-1005
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Kontrolmatik Teknoloji Enerji ve Müh. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş (Botaş),

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/313130 İhale Kayıt Numaralı “Batman-Dörtyol Hpbh Pompa İstasyonları Otomasyon Sistemlerinin Yenilenmesi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş (Botaş) tarafından 25.05.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Batman-Dörtyol Hpbh Pompa İstasyonları Otomasyon Sistemlerinin Yenilenmesi” ihalesine ilişkin olarak Kontrolmatik Teknoloji Enerji ve Müh. A.Ş.nin 13.07.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.07.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.07.2022 tarih ve 34524 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.07.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/776 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, başvuruya konu ihalede ihale dokümanları arasında yer alan sıralı iş kalemleri/grupları listesi ve analiz formatının ekte dilekçede belirtilen hususlar çerçevesinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38 ve 45’inci maddelerine uygun olarak hazırlanmaması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun şekilde yapılmadığı,

Ayrıca, yapılacak değerlendirme sonucunda değerlendirme dışı bırakılan tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesine göre değerlendirmeye alınması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.

Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.

…

Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

…

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,

karar verilir...” hükmü,

Anılan Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru Süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,

b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi,

…

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Şikayet başvuru süresi” başlıklı 4’üncü maddesinde “(1) Kanunun 55 inci maddesi uyarınca şikayet başvurusu usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmadan önce aday veya istekliler ile istekli olabileceklerin şikayete yol açan durumların farkına vardığı veya farkına varmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gün içinde ihaleyi yapan idareye yapılır.

(2) Süreler;

a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini, düzeltme ilanı yapılan hallerde düzeltme ilanının yayımlandığı tarihi, gazetelerde veya bültende birden fazla yayımlanan ilanlar arasında çelişki olması halinde son ilan tarihini,

b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi,

… açıklaması,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesinde “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir…” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Batman-Dörtyol Ham Petrol Boru Hattı Pompa İstasyonları Otomasyon Sistemlerinin Yenilenmesi İşi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 2007D00-854-150290 (-Telekom ve Endüstriyel Kontrol Sistemleri)

d) Kodu:

e) Miktarı: Batman Dörtyol HPBH üzerindeki 4 adet istasyonda Kontrol sistemlerinin (saha enstrümanları elektrik panelleri motor sürücü panelleri kontrol odaları ve kablo) yenilenmesi işidir Kontrol sistemi yaklaşık saha sinyali (AI,AO,DI,DO) sayısı 4100 adettir. Batman Dörtyol HPBH üzerindeki 4 adet istasyonda Kontrol sistemlerinin (saha enstrümanları elektrik panelleri motor sürücü panelleri kontrol odaları ve kablo) yenilenmesi işidir Kontrol sistemi yaklaşık saha sinyali (AI,AO,DI,DO) sayısı 4100 adettir. Proje kapsamında, BD HPBH pompa istasyonlarında bulunan; Saha Enstrümanları, MCC ve Saha AG besleme, motor sürücü ve yumuşak yol verici panelleri, Saha sinyal besleme üniteleri ile Cihaz besleme UPS üniteleri, Operatör, MCC ve kontrol odaları, Yenilenecek ve ilave edilecek olan saha ekipmanlarının saha sinyal ve güç kabloları, Kontrol sistemi donanım / yazılımları, haberleşme ve network bileşenleri yenilenecektir. Ayrıca Batman, Diyarbakır, Sarıl ve Dörtyol istasyonlarında toplamda 4 adet bina revizyonu yapılacaktır. Kurulacak olan DCS sistemi hat vanaları SCADA sistemi ile entegre edilecek ve boru hattı “safety shutdown” sistemi de kurulacaktır. DCS sistemi proses kontrol fonksiyonları tüm izleme ve kayıt altına alma fonksiyonlarına da sahip olacaktır. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Batman, Diyarbakır, Hatay ve Kahramanmaraş.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5’inci maddesinde “5.1. İhale dokümanı aşağıdaki belgelerden oluşmaktadır:

a) İdari Şartname,

b) Teknik Şartname,

c) Sözleşme Tasarısı,

ç) Yapım İşleri Genel Şartnamesi

d) Standart formlar, Standart Form-KİK0015.4B/EKAP-Y: Anahtar Götürü Bedel Teklif Mektubu, Standart Form-KİK0015.4BO/EKAP-Y: Anahtar Götürü Bedel İş Ortaklığı Beyannamesi, Standart Form-KİK0015.4BY/EKAP-Y: Yeterlik Bilgileri Tablosu, Standart Form-KİK023.2/Y: Kesin Teminat Mektubu, Standart Form-KİK023.3/Y: Avans Teminat Mektubu, Standart Form-KİK051.2/EKAP_Y: Geçici Teminat Bilgileri Formu, Standart Form-KİK026.1/Y: İş Deneyim Belgesi (Yüklenici İş Bitirme), Form-KİK026.2/Y: İş Deneyim Belgesi (Yüklenici İş Durum), Form-KİK027.0/Y: İş Deneyim Belgesi (Alt Yüklenici İş Bitirme), Form-KİK028.1/Y: İş Deneyim Belgesi (İş Denetleme), Form-KİK028.2/Y: İş Deneyim Belgesi (İş Yönetme), Form-KİK029.1/Y: Devam Eden İşler İçin İş Deneyim Belgesi (İş Denetleme), Form-KİK029.2/Y: Devam Eden İşler İçin İş Deneyim Belgesi (İş Yönetme), Form-KİK030.1/Y: İş Deneyim Belgesi (İş Denetleme/İş Yönetme), Form-KİK030.2/Y: Devam Eden İşler İçin İş Deneyim Belgesi (İş Denetleme/İş Yönetme), Standart Form-KİK031.1/Y: İş Bitirme/Durum/Yönetme/Denetleme Belgesinin Kullanılmasına İlişkin Ortaklık Tespit Belgesi, Form-KİK031.3/Y: Mezuniyet Belgesinin Kullanılmasına İlişkin Ortaklık Durum Belgesi, Standart Form-KİK031.4/Y: Kanun Kapsamındaki İdarelere Taahhüt Edilenler Dışında Yurt Dışında Gerçekleştirilen İşler İçin Düzenlenen Belgeler Kullanılmasına İlişkin Ortaklık Tespit Belgesi, Standart Form-KİK024.1/Y: Bilanço Bilgileri Tablosu, Standart Form-KİK024.2/Y: Yapım İşleri Ciro Bilgileri Tablosu, Standart Form-KİK024.3/Y: Yapım İşleri Ciro Bilgileri Tablosu (Ortak Girişim Olarak Yapılan İşler), Standart Form-KİK023.5/Y: Geçici Kabul Noksanları Teminat Mektubu, Standart Form-KİK023.7/Y: Kesin Kefalet Senedi, Standart Form-KİK023.9/Y: Kesin Hesap Kefalet Senedi, Standart Form-KİK023.4/Y: Kesin Hesap Teminat Mektubu, Standart Form-KİK023.10/Y: Geçici Kabul Noksanları Kefalet Senedi, Standart Form-KİK023.8/Y: Avans Kefalet Senedi, Standart Form-KİK034.0/Y: Yerli Malı Olma Şartı Aranan Makine Malzeme ve Ekipman ile Yazılım Listesi

e) İş kalemleri veya iş gruplarına ait ilerleme yüzdeleri listesi ve 25 adet analiz formatı,

f) Gizlilik Protokolü ve Gizlilik Taahhütnamesi

5.2.Ayrıca, bu Şartnamenin ilgili hükümleri gereğince İdarenin düzenleyeceği zeyilnameler ile isteklilerin yazılı talebi üzerine İdare tarafından yapılan yazılı açıklamalar, ihale dokümanının bağlayıcı bir parçasıdır.

5.3. İstekli tarafından, ihale dokümanının içeriği dikkatli bir şekilde incelenmelidir. Teklifin verilmesine ilişkin şartların yerine getirilmemesinden kaynaklanan sorumluluk teklif verene aittir. İhale dokümanında öngörülen kriterlere ve şekil kurallarına uygun olmayan teklifler değerlendirmeye alınmaz.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İtirazen şikayete konu ihalenin Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ) tarafından gerçekleştirilen “Batman-Dörtyol Hpbh Pompa İstasyonları Otomasyon Sistemlerinin Yenilenmesi işi” olup açık ihale usulü ile ihaleye çıkarıldığı, yaklaşık maliyetin 130.599.963,30 TL, sınır değerin 99.401.661,46 olarak belirlendiği, teklif tutarı sınır değerin altında bulunan istekli Yeo Tek. Ene. ve End. A.Ş.den aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, anılan istekli tarafından sunulan açıklamaların uygun bulunarak ihalenin söz konusu istekli üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi isteklinin teklifinin ise yaklaşık maliyete göre yüksek olması nedeni ile idarece geçerli teklif olarak dikkate alınmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yukarıda yer verilen 55’inci maddesinde şikayet başvurusunun, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılacağı, ilanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın edinildiği tarihte başlayacağı, ilan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetlerin belirtilen süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceği, anılan Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması hallerinde başvurunun reddine karar verileceği düzenlenmiştir.

Başvuru sahibi isteklinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde yer verdiği “…ihale dokümanları arasında yer alan sıralı iş kalemleri/grupları listesi ve analiz formatının ekte dilekçede belirtilen hususlar çerçevesinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38’inci ve 45’inci maddelerine uygun olarak hazırlanmadığı”na ilişkin iddiası incelendiğinde bahse konu ekli dilekçenin idareye yapılan şikayet dilekçesi olduğu, söz konusu dilekçede yer verilen iddiaların ise “…İdari Şartnamenin “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5.1. Maddesinde ihale dokümanının aşağıdaki belgelerden oluştuğu belirtilmektedir.“

a) İdari Şartname,

b) Teknik Şartname,

c) Sözleşme Tasarısı,

ç) Yapım İşleri Genel Şartnamesi

d) Standart formlar,

e) İş kalemleri veya iş gruplarına ait ilerleme yüzdeleri listesi ve 25 adet analiz formatı,

f) Gizlilik Protokolü ve Gizlilik Taahhütnamesi”.

5.1.e maddesi çerçevesinde verilen iş kalemlerine veya gruplarına ait ilerleme yüzdeleri listesi ve analiz formatları incelendiğinde toplam 25 iş kalemi oluşturulduğu ve bütün iş kalemlerine yönelik analiz formatı hazırlandığı, tüm iş kalemlerinin ölçü biriminin “Set” olarak belirlendiği ve 1 nolu analiz formatının girdisinin ‘işçilik’, diğer 24 analiz formatının girdilerinin ise ‘işçilik’ ve ‘malzeme’ olarak belirtildiği ancak işin teknik şartname ve projelerine bakıldığında iş kalemlerinin birçok alt bileşene sahip olduğu ve farklı girdileri de içerdiği, bu nedenle analiz formatının yalnızca ‘işçilik’ ve ‘malzeme’ olarak belirlenmesi nedeniyle aşırı düşük sorgulamasının sağlıklı yapılamayacağı değerlendirilmektedir.

Analiz formatları değerlendirildiğinde; 25 analiz format nolu İKY900 İş kalemi nolu “Batman, Diyarbakır ve Sarıl İstasyonları Bina Revizyon İşleri” isimli analiz formatı girdileri arasında yalnızca ‘işçilik’ ve ‘malzeme’ girdileri ve ölçü birimi “Set” olarak yer almaktadır. Ancak, söz konusu işin teknik şartnamesinin 186. Sayfasında “Batman, Diyarbakır ve Sarıl İstasyonları Bina Revizyon İşleri(İKY900)” başlıklı 7. Maddesinde “Ekte yer alan inşaat projeleri ve şartnamelerine uygun Batman, Diyarbakır ve Sarıl İstasyonlarına birer adet bina yapılacaktır. - Batman istasyonunda yeni binanın yapılacağı yerde laboratuvar binası, Sarıl istasyonunda lokal-ofis binası bulunmakta olup Diyarbakır istasyonunda herhangi bir bina bulunmamaktadır. İdare(BOTAŞ) tarafından söz konusu binaların yıkılması amacıyla sabit kıymetten düşürülmesi için gerekli onay/izinler alındıktan sonra Yüklenici firma yıkım çalışmalarına başlayacaktır. - Batman, Sarıl ve Diyarbakır istasyonlarına yapılması planlanan binalar için İdare(BOTAŞ) ilgili/yetkili belediyelere yapılacak ruhsat başvurusu sonucunda, Yüklenici firma yapım çalışmalarına başlayacaktır.” hükmü yer almaktadır.

Söz konusu hüküm doğrultusunda 3(üç) farklı lokasyonda yeni binaların yapılacağı, var olan mevcut binaların yıkılacağı ve şartname ekinde yer alan inşaat teknik şartnamesinde Y.15.006/2B poz numarası ile ‘Makine ile her derinlik ve her genişlikte yumuşak ve sert küskülük kazılması (Derin kazı)’, Y.15.140/04 poz numarası ile ‘Çakıl temin edilerek, makine ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması’ gibi iş kalemleri ile kazı, dolgu işlemleri yapılacağı, bununla birlikte 206 adet iş kalemi ile ilgili tariflerin yapıldığı, bina projeleri içerisinde de bina statik uygulama projesi ve çelik çatı statik uygulama projelerinin yer aldığı, inşaat mahal listelerinde de 58 adet iş kalemi olduğu görülmektedir.

Bu nedenle söz konusu işler için yalnızca ‘işçilik’ ve ‘malzeme’ girdileri ve “Set” ölçü birimi ile analiz yapılmasının mümkün olmadığı, “makine” ve “mazot(yakıt)” gibi çok önemli girdiler başta olmak üzere bina yapımı kapsamında birçok alt bileşen olması sebebiyle analiz formatının buna uygun olarak yeniden düzenlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

23 analiz format nolu İKY700 iş kalemi nolu “Batman İşletmeye Alma ve Eğitim” isimli analiz formatı girdileri arasında yalnızca ‘işçilik’ ve ‘malzeme’ girdileri yer almakta, ancak söz konusu işin teknik şartnamesinin 94. Sayfasında “İŞLETMEYE ALMA VE EĞİTİM(İKY700)” başlıklı 3.8. maddesinde; “Tüm sistem bu şartnamenin 6. Maddesinde belirtilen şekilde test edilecek ve devreye alınacaktır. Tüm sisteme ilişkin yazılım ve donanım bazında eğitim verilecek ve bakım malzemeleri temin edilecek olup detaylar bu şartnamenin 6. Maddesinde verilmektedir.” hükmü yer almakta, Teknik şartnamenin “İMALAT, SAHA MONTAJI ve DEVREYE ALMA İŞLERİ” başlıklı 6. Maddesinde, ‘Kalite Kontrol ve Güvence’, ‘Fabrika Kabul Testleri’, ‘Sevkiyat’, ‘Saha Montaj İşleri’, ‘Saha Kabul Testleri ve Devreye Alma”, “Eğitim’, ‘Garantiler’, ‘Yedek Parçalar’ alt başlıkları ile detayları verilen işler için ‘İşçilik’ ve ‘Malzeme’ girdileri dışında montaj, makine, mazot, personel, konaklama, ulaşım vb. girdilerin de önem arz ettiği ve bu girdiler olmadan ‘Set’ olarak belirtilen ölçü birimi çerçevesinde analiz yapılmasının sağlıklı bir değerlendirme olamayacağı aşikardır.

Yukarıda belirtilen analiz formatları haricindeki diğer analiz formatlarında da benzer durumların olduğu açıkça görüldüğünden Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38. ve 45. maddeleri çerçevesinde konunun değerlendirilerek birçok alt bileşen içeren analiz formatlarının yeniden düzenlenerek aşırı düşük teklif sorgulamanın yeniden yapılması, yeniden yapılacak değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif sahibinin teklifinin geçersiz sayılması durumunda tarafımızca verilen ve yaklaşık maliyetin yalnızca 1.800.036,70 TL ve oransal olarak %1,38 üzerinde olan teklifimizin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3. maddesi; ”Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” 16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır.

İhale komisyonu; a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını, b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını, c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını, Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir. 16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir. 16.3.3. 4734 sayılı Kanunun 52 nci maddesi uyarınca danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde toplam puanı en yüksek olan istekli ile görüşme yapılmak suretiyle ihalenin sonuçlandırılması gerekir. Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde, mali teklif üzerinde yapılan görüşmenin kapsamının ödeme koşulları ve planının, mali teklif tutarını değiştirmemek kaydıyla idare lehine düzenlenmesine yönelik olabileceği hükme bağlanmıştır.

Bu çerçevede, danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde toplam puanı en yüksek isteklinin mali teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olması halinde, ihale, bütçe ödenekleri dikkate alınarak toplam puanı en yüksek olan bu istekli üzerine bırakılır ya da iptal edilir.” hükmü çerçevesinde değerlendirilerek kamu yararı, ihtiyaçların zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması adına geçerli sayılmasını saygılarımızla arz ederiz” şeklinde ifade edildiği görülmüştür.

Başvuruya konu ihale tarihinin 25.05.2022 olduğu, başvuru sahibi istekli tarafından ihale dokümanının 22.04.2022 tarihinde EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği, ihale dokümanı içeriğinde yer alan belgeler incelendiğinde itirazen şikayete konu analiz formatlarının tümünün Teknik Şartname ve ekleriyle birlikte (25 adet analiz formatı) “Örnek Analiz Formatlari.pdf” belgesi içerisinde yer aldığı, dolayısıyla başvuru sahibi isteklinin söz konusu iddialarının ihale dokümanında yer verilen düzenlemelere ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden şikâyet başvurularının, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içinde ve en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar ihaleyi yapan idareye yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda, başvuru sahibinin ihale dokümanına yönelik söz konusu iddialarına ilişkin farkına varmış olması gereken tarihin ihale dokümanının edinildiği tarih olan 22.04.2022 olduğu ve anılan tarihini izleyen on gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 13.07.2022 tarihinde idareye başvuruda bulunduğu, bu nedenle söz konusu iddianın 4734 sayılı Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, idarece hazırlanan ihale dokümanı incelendiğinde, idarece hazırlanan yaklaşık maliyetin iş kalemlerine yönelik işçilik ve malzeme fiyatını içeren piyasa fiyat teklifleri hazırlanarak oluşturulduğu ve anılan iş kalemlerine ilişkin 25 adet analiz formatı düzenlendiği görülmüştür.

İdare tarafından 14 adet iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği ve söz konusu iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yazı ekinde istekliye gönderildiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4.’üncü maddesi gereğince idare tarafından ihale dokümanı kapsamında; anahtar teslimi götürü bedel işlerde iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği analiz formatının isteklilere verileceğinin belirtildiği dikkate alındığında, idarece aşırı düşük teklif açıklamasının bu şekilde istenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, başvuru sahibinin “yaklaşık maliyetin üzerinde bulunması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılan tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesine göre değerlendirmeye alınması gerektiği” ne yönelik iddiasına ilişkin,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesinde yer verilen açıklamada; yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda ihale komisyonunun yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir hususun olup olmadığına, yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığına ve verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığına ilişkin olarak sorgulama yapmak suretiyle verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese edeceği ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahip olduğu, diğer yandan yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde ise idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifin kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebileceği ve teklifin kabul edilmesi durumundaki sorumluluğun idareye ait olduğunun belirtildiği dikkate alındığında, idarece anılan Tebliğ’in 16.3’üncü maddesinde belirtilen değerlendirmelerin yapılması ve idare tarafından yaklaşık maliyetin üzerinde teklif sunan isteklinin teklifinin uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakılması hususunda takdir yetkisinin bulunduğu değerlendirilmiş olup, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.