KİK Kararı: 2022/UY.I-983

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/039
Gündem No : 15
Karar Tarihi : 17.08.2022
Karar No : 2022/UY.I-983
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Statik Su Yapı İnş. A.Ş. - Egemen İnş. ve Tic. A.Ş. - Arhat Enerji A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi lığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/571125 İhale Kayıt Numaralı “Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi lığı tarafından 25.03.2021 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen “Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı” ihalesine ilişkin olarak Statik Su Yapı İnş. A.Ş. - Egemen İnş. ve Tic. A.Ş. - Arhat Enerji A.Ş. İş Ortaklığı’nın 19.08.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.08.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.09.2021 tarih ve 40504 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.09.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Kamu İhale Kurulunun 03.08.2022 tarihli ve 2022/MK-250 sayılı kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/1461-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı şöyle ki;

a) Sunulan analizlerin idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine, ihale dokümanında tanımlanan yapım şartlarına ve Teknik Şartname’ye aykırı olduğu, analiz girdilerinin ve miktarlarının değiştirildiği, bazı analiz girdilerine hiç yer verilmediği, bazı girdilerin adlarının ve birimlerinin hatalı şekilde gösterildiği, analizlerin hatalı ve eksik sunulduğu, açıklanması istenilen tüm girdilerin açıklanmadığı, belgelendirme yapılmadığı, sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi hükümlerine aykırı şekilde düzenlendiği, analiz girdilerinin birimi, birim fiyatı, miktarları ve girdi tutarlarının gösterilmediği,

b) Bazı iş kalemlerinin bütün olarak tek bir fiyat teklifine konu edilmek suretiyle açıklama yapılmasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü ve 45.1.13’üncü maddesine aykırılık teşkil ettiği,

c) Açıklama yapılması istenen iş kalemlerinin birim fiyat tarifleri kapsamındaki maliyet unsurları ile bu isteklinin sunduğu analizlerdeki girdilerin birbirinden farklı olduğu, avantaj sağlamak amacıyla söz konusu iş kalemlerindeki bazı girdilerin değiştirildiği, bazı girdilere ise yer verilmediği,

d) Açıklama istenmeyen analiz girdilerine 0,01 TL ve daha düşük fiyat teklif edilmesi nedeniyle bazı analiz girdi tutarlarının 0,00 TL olarak hesaplandığı ve bu durumun söz konusu analiz girdileri için fiyat öngörülmediği anlamına geldiği,

e) Analizlerde aritmetik hata yapıldığı, yuvarlama ve aritmetik hatalardan kaynaklanan hesaplama hatalarının düzeltilmesi durumunda, düzeltilmiş analiz fiyatının o iş kalemine ait teklif edilen birim fiyatın üzerinde kaldığı,

f) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının ihaleye davet tarihi itibarıyla yayımlanmış cari yıl rayiç fiyatlarının kullanılması gerekirken bir önceki yıla ait olan fiyatların kullanıldığı ve bu suretle cari yıl birim fiyatlarının altında kalan fiyatların teklif edildiği, açıklamalarda cari yıl birim fiyat listelerinde yer almayan ancak geçmiş yıllarda birim fiyatı yayımlanmış olan pozlara ilişkin rayiç fiyatların kullanıldığı, rayiç fiyatları kullanılan pozlar ile açıklama yapılması istenilen pozların birbiriyle uyumlu olmadığı, dolayısıyla söz konusu analiz girdileri için kullanılan fiyatların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci ve 45.1.6’ncı maddelerine uygun olmadığı ve 45.1.13’üncü maddesine göre de belgelendirilmediği,

g) Analizlerdeki işçilik bedellerinin 2021 yılı için yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında olduğu, işçilik maliyetleri için saatlik asgari ücretin esas alınması gerekirken işçilik maliyetlerinin de fiyat tekliflerine konu edildiği ve bazı fiyat tekliflerinde “işçilik dahildir” ibaresine yer verilmek suretiyle mevzuata aykırı açıklama yapıldığı,

h) Farklı iş kalemlerinin analizlerinde yer alan aynı girdiler için farklı fiyatlar kullanılmak suretiyle Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olarak avantaj sağlandığı,

ı) Açıklama kapsamında para birimi olarak Euro ve Dolar cinsinden belirlenmiş fiyatların Türk Lirasına çevrilmesinde ihaleye davet tarihi ile ihale tarihi arasında geçerli olan TCMB tarafından belirlenen döviz kurları esas alınarak hesaplama yapılması gerekirken fiyat teklifine konu malın gümrükten geçiş tarihine ilişkin kurların esas alındığı,

i) Açıklamada kullanılan akaryakıt fiyatlarının, EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan ve ihale davet tarihi ile ihale tarihi arasında geçerli olan akaryakıt fiyatlarının %90’ının altında olduğu, akaryakıt için öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında mazotun litre kilogram dönüşümünde yoğunluk katsayısının 0,820-0,845 kg/lt olarak dikkate alınmadığı, benzine ilişkin olarak ise EPDK’nın ilgili düzenlemelerinin dikkate alınmadığı, akaryakıt fiyatlarının ihale konusu işin yapılacağı Adıyaman ve Malatya illerindeki fiyatların ağırlıklı ortalaması ya da daha yüksek fiyat esas alınmak suretiyle belirlenmesi gerekirken, sadece Adıyaman ilindeki fiyatların kullanılmasının hukuka aykırı olduğu, KDV hariç fiyatın hesaplanmasında hata yapıldığı, akaryakıt fiyatı kullanılan akaryakıt şirketinin işin yapılacağı yerde aktif satış yapan faal bir bayisinin bulunmadığı,

j) Asfalt çekirdek ve ince filtre zon dolgu finişeri iş makinesi ve kaplama fabrikası analiz girdileri de dâhil olmak üzere, açıklama kapsamında sunulan analiz girdilerine ait fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak fiyat teklifine konu alanda faaliyette bulunan firmalardan alınmadığı ve bu hususu tevsik eden belgelerin sunulmadığı, fiyat tekliflerinin gerekli ibareler yazılmak suretiyle ilgili meslek mensubu tarafından imzalanmadığı, fiyat teklilerini veren firmalar ile meslek mensupları arasında tam tasdik sözleşmesi veya beyannameleri imzalamaya yetki veren bir sözleşme bulunmadığı ya da bu sözleşmelerin sürelerinin sona erdiği, söz konusu belgelerde meslek mensubu kaşesi ile fiyat teklifini veren kişiye ait imza ve kaşenin eksik olduğu, fiyat tekliflerindeki teklif sahibinin imzasının hem tutanaktaki hem de tutanakların ekinde sunulması gereken imza sirkülerinde ve imza beyannamelerindeki imzalarla aynı olmadığı, fiyat tekliflerinin dayanağını teşkil eden faturaların fiyat teklifine konu mala veya hizmete ilişkin olmadığı, ABB-06 poz numaralı iş kaleminin girdilerinden asfalt çekirdek ve ince filtre zon dolgu finişerinin bedeline ilişkin olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ve ekinde sunulan Satış Tutarı veya Maliyet Tespit Tutanağı’nın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine aykırı şekilde düzenlendiği,

Asfalt çekirdek ve ince filtre zon dolgu finişeri iş makinesi ve kaplama fabrikası analiz girdilerinin açıklanması için fiyat teklifleri ekinde sunulan tespit tutanakları da dâhil olmak üzere ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile stok tespit tutanağının geçici vergi beyanname dönemlerinin hatalı veya hiç belirlenmediği, tespit tutanaklarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine ve ekindeki Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 standart formlarına aykırı şekilde düzenlendiği, açıklama yapılan malın stok miktarının ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olduğu halde eksik kalan miktar için Genel Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılmadığı, Ek-O.7 tutanağı sunulan mala ilişkin olarak son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde, ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü miktarın en az yarısı kadar alım yapmadığı, maliyet/satış tutarı ve stok tespit tutanaklarında, anılan tutanakların hangi mala ilişkin olarak düzenlendiği bilgisi ile tutanak tarih ve sayısının bulunmadığı, tutanaklarda idarenin ve ihalenin adı, ihale kayıt numarası, ihale tarihi, mükellefin ve meslek mensubunun adı-soyadı/ticaret unvanı, geçici vergi beyanname dönemi, defterlerin tasdik makamı, noter tasdik tarihi, sayısı ve diğer bilgilerin (meslek mensubunun bağlı olduğu oda, oda sicil ve kaşe numarası vb.) eksik veya hatalı yazıldığı, defterler; e-defter veya defter beyan sistemi gibi elektronik ortamlarda tutulduğu halde bahse konu hususa ilişkin açıklayıcı bilgiye tutanaklarda yer verilmediği, aynı fiyat teklifi kapsamında birden fazla mal için fiyat teklifi alınmasına rağmen, bu tekliflerin dayanağını teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında her bir mal için satış ve maliyet tutarlarının hesaplanması amacıyla ayrı bir tablo düzenlenmediği, tutanakların ekinde meslek mensuplarının oda faaliyet belgeleri ile mükelleflerin imza sirküleri/beyannamelerinin veya vekâletnamelerin sunulmadığı, sunulan imza sirküleri/beyannameleri ve vekâletnamelerin ise münferiden imza yetkisini ve üçüncü kişilere fiyat teklifi verme yetkisini içermediği, imza sirküleri/beyannameleri ve vekâletnamelerin geçerlilik sürelerinin sona erdiği, meslek mensuplarının oda faaliyet belgelerinin fiyat tekliflerinin ve tutanakların meslek mensubunca onaylandığı tarihleri kapsamadığı, meslek mensuplarına ait faaliyet belgelerinin kendileri tarafından “aslı gibidir” şeklinde tasdik yapılmadan sunulduğu,

Fiyat teklifleri ile söz konusu tekliflerin dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile fiyat teklifleri arasında, tutanakların tarih ve sayısı, hangi mala/hizmete ilişkin düzenlendikleri, fiyat teklifini veren ve meslek mensubuna ait bilgiler de dahil olmak üzere içerdikleri bilgiler bakımından tutarsızlıklar bulunduğu, söz konusu tutanaklardaki hesaplamalarda hatalar yapıldığı, satışlara dayalı açıklamalar için ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, maliyete dayalı açıklamalar için ise ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmaması koşullarının gerçekleşmediği, fiyat tekliflerine konu mal/hizmetler ile meslek mensubunca düzenlenen tutanaklara konu mal/hizmetlerin farklı teknik özelliklere sahip olduğu için açıklamaya esas alınmasının mümkün olmadığı,

Maliyet tespit tutanağına dayalı olarak mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerektiği halde bu kurala uyulmadığı, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekmesine rağmen bu kurala uyulmadığı,

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin dayanağını teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını düzenleyen mükelleflerin (fiyat teklifini veren firmanın) imza sirkülerlerinin veya bunlar adına fiyat teklifini imzalayan kişilerin vekâletnamelerinin ve imza beyannamelerinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31’inci maddesinde belirtilen belgelendirme usulüne uygun olması gerektiği, bu çerçevede aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını düzenleyen mükelleflerin (fiyat teklifini veren firmanın) imza sirkülerlerinin veya bunlar adına fiyat teklifini imzalayan kişilerin vekâletnamelerinin asıl veya noter onaylı suret ya da ihaleden önce idarece “aslı görülmüştür” şerhi düşülen suret şeklinde sunulması gerekirken, söz konusu imza sirkülerlerinin bu kurala aykırı biçimde sunulduğu,

Maliyet tespit tutanakları ile satış tespit tutanaklarında yer alan “Fatura Bilgileri Tablosu”ndaki bilgilerin eksik ve hatalı olduğu, tablodaki bilgilerin birbiriyle çeliştiği, tutanakta son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait olmayan faturalara da yer verildiği, faturaların bir kısmının fiyat teklifine konu mal ve hizmetlere ilişkin olmadığı, alıcının ve faturayı düzenleyenin vergi kimlik numarası/T.C kimlik numarası bilgilerine yer verilmediği, fiyat tekliflerine dayanak gösterilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarındaki ortalama/toplam birim maliyet ve satış tutarlarının ilgili geçici vergi beyanname dönemindeki fiyat teklifine konu mala ilişkin bütün faturalar dikkate alınarak hesaplanması gerekirken sadece fiyatı uygun olanlar üzerinden hesaplama yapıldığı,

Maliyet tespit tutanağındaki fiyat teklifini veren mükellef, fiyat teklifine konu malın veya hizmetin üreticisi olduğu halde, mükellefin sahip olduğu kapasite raporuna ilişkin bilgilere tutanakta hiç yer verilmediği ya da eksik ve hatalı olarak yer verildiği, tutanaktaki kapasite raporunun geçerlilik süresinin sona erdiği, üretim konusu, yıllık üretim kapasite miktarı ve üretim konusu malların biriminin fiyat teklifine konu mal veya hizmet üretimi için uygun ve yeterli olmadığı,

Yukarıda yer verilen hukuka aykırılık iddiaları çerçevesinde, söz konusu defter kayıtları ve faturaların ilgili meslek mensuplarından istenmesi ve iddia konusu edilen hususlara yönelik tespit ve değerlendirmelerin bu belgeler incelenmek suretiyle yapılması gerektiği,

k) “ABB-45” poz numaralı iş kaleminin analiz girdileri arasında yer alan “TDM (lokomotif ve vagonlar dâhil)” makine bedeli için yapılan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki; isteklinin TDM bedelini kendi malı makine ile açıkladığı, ancak söz konusu isteklinin kendi malı olan TDM’nin, DSİ Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen 2016/81663 kayıt numaralı yapım işinde hali hazırda 5,30 m kazı çapındaki tünelin inşaatında kullanıldığı, öte yandan başvuru konusu ihalede tünel kazı çapının 5,10 m olduğu, dolayısıyla anılan isteklinin farklı teknik özelliklere sahip olan ve halen başka bir işte kullanılan TDM’yi teklif etmesinin uygun olmadığı, şikâyet başvurusu üzerine idarece alınan kararda tünel delme makinesinin iç çapı ve dış çapının ihale dokümanında istenen çap ile uyumlu olduğu belirtilmiş olsa da bu durumun gerçeğe aykırı olduğu, zira delme makinesinin iç çapı ve dış çapının bulunmadığı aksine bu makinelerin kazı çaplarına göre üretildiği ve tanımlandığı, iç çap ve dış çap terimlerinin, tünel delme makinesinin değil, bu makine tarafından yapılan kazının içerisine inşa edilecek tünelin iç çapını ve kaplama kalınlığı dahil edilerek hesaplanan dış çapını ifade ettiği, yine şikâyet başvurusu üzerine idarece alınan kararda ihale üzerinde bırakılan isteklinin kendi malı olarak gösterdiği TDM’nin halihazırda kullanıldığı tünelin kazı çapının 5,30 m olduğu kabul edilmekle birlikte başvuruya konu ihalede kazı çapının 5,10 m den büyük olacağının aşikar olduğu şeklindeki gerekçesinin teknik şartnameye aykırı olduğu, bu gerekçenin kazı çapının ne kadar olduğu konusunda belirsizlik yaratan bir değerlendirme olduğu,

Ayrıca bahse konu istekli tarafından kendi malı makine ile yapılan açıklama kapsamında Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41’inci maddesinde belirtilen belgeler ile TDM’nin Teknik Şartnamesi’nde belirtilen özellikleri haiz olduğunu tevsik eden belgelerin sunulmadığı, söz konusu istekli tarafından TDM’nin finansal kiralama ile temin edildiğini göstermek üzere sunulan finansal kiralama sözleşmesi ile ödeme belgelerinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31'inci maddesine aykırı olarak meslek mensubu tarafından tasdik edildiği ve fotokopi olarak sunulduğu, bahse konu finansal kiralama sözleşmesine ait ödemelerin henüz tamamlanmamış olması ve kalan ödemelerin yapılacağı tarihlerdeki döviz kurunun şimdiden bilinmesinin mümkün olmaması nedeniyle TDM’nin Türk Lirası cinsinden toplam satın alma bedelinin bilinmesinin de olanaksız olduğu, ayrıca söz konusu bedelin Türk Lirası’na çevrilmesi işleminin TCMB efektif döviz satış kuru üzerinden yapılmadığı, anılan istekli tarafından finansal kiralama yoluyla edinilen TDM için ruhsat, demirbaş veya amortisman defterine kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu sunulmadığı, ayrıca kendi malı makine ile açıklama yapılmasının, amortisman maliyeti dışında kalan maliyetlere ait katsayılara ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarda herhangi bir bilgi bulunmaması nedeniyle mümkün olmadığı, anılan istekli tarafından TDM’ye ilişkin açıklamanın yalnızca üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi sunulmak suretiyle yapılabileceği, ancak bahse konu istekli tarafından TDM’ye ilişkin olarak sunulan fiyat tekliflerinin usulüne uygun olmadığı, TDM için sunulan fiyat teklifinin fiyat teklifine konu alanda faaliyette bulunan firmalardan alınmadığı ve bu hususu tevsik eden belgelerin sunulmadığı, fiyat teklifinin dayanağını teşkil eden faturaların fiyat teklifine konu mala ilişkin olmadığı ve bu nedenle fiyat tekliflerinin geçersiz olduğu, TDM ve yardımcı elemanlarına ilişkin sunulan maliyet/satış tutarı/stok tespit tutanaklarının usulüne uygun olmadığı,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan yurt dışından edinilmiş resmi belgelerde apostil tasdik şerhinin bulunmadığı; belge üzerinde, belgedeki imzanın doğruluğunun, belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla imzaladığının ve varsa üzerindeki mühür veya damganın aslı ile aynı olduğunun teyit işleminin yapılmadığı, belgenin düzenlendiği ülke ile Türkiye arasında söz konusu belgelerin tasdikine ilişkin özel anlaşma veya sözleşme hükümlerine uyulmadığı ya da anılan ülkeler arasında konuyla ilgili özel anlaşma veya sözleşme bulunmadığı halde Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’inci maddesinde yer alan tasdik işlemi yapılmaksızın belgelerin sunulduğu, anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan ve resmi nitelik taşımayan belgeler için Yönetmelikte öngörülen tasdik işleminin; gerek yetkili merciler ve gerekse tasdik sıralaması ile içerik bakımından anılan Yönetmelik’e aykırı şekilde gerçekleştirildiği, teselsülen yapılması gereken tasdik işlemlerindeki teyit unsurlarına ilişkin eksiklik ve hataların anılan Yönetmelik maddesinin (ç) bendine uygun olarak düzeltilmediği, anılan Yönetmelik maddesinin (d) bendinde düzenlenen tasdik işleminin gerek yetkili merciler ve gerekse tasdik makamı ile içerik bakımından anılan bent hükümlerine aykırı şekilde gerçekleştirildiği, sunulan belgelerin tercüme edilmesi ve bu tercümelerin tasdiki işlemlerinin anılan Yönetmelik maddesinin (a) bendine uygun olarak gerçekleştirilmediği, yurt dışından alınan fiyat teklifi ile birlikte sunulması gereken tutanakların sunulmadığı veya hatalı sunulduğu,

Yurt dışından alınan fiyat teklifi ve eklerinin de Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki şekil şartlarına ve kurallarına tabi olduğu, isteklinin yurtdışından aldığı fiyat tekliflerinin Tebliğdeki şartları karşılamadığı ve bu durumun sebebine ilişkin makul kabul edilecek bir belgelendirmenin de yapılmadığı,

l) “ABB-45” poz numaralı iş kaleminin girdilerinden olan “makine bedeli (kaplama fabrikası)” analiz girdisi için teklif edilen tutarın Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun bir şekilde belgelendirilmediği ve teklif edilen tutar için öngörülen tesisin de işin istenen sürede yapılabilmesi için yeterli kapasitede olmadığı, söz konusu analiz girdisinin sadece kaplama makinesi üzerinden açıklanmasının işe ait Teknik Şartname’ye aykırı olduğu, ayrıca Tebliğin 45.1.13.17 maddesi uyarınca kendi malı ile açıklama yapılmasının sadece iş makinesi girdisi için mümkün olduğu, bir iş makinesi niteliğinde olmayan kaplama fabrikasının kendi malı ile açıklanmaya çalışılmasının Tebliğin anılan maddesine aykırılık teşkil ettiği, kaplama fabrikasının fiyat teklifi alınarak açıklanabilmesi için fabrikanın kurulumuna ilişkin tüm girdi (makine, ekipman, mamul/mal, işçilik, diğer) maliyetlerinin belirtildiği maliyete dayalı tespit tutanağı düzenlenmesi ve tutanakta toplam birim maliyetin hesaplanması gerektiği,

m) Beton çelik çubuğu birim fiyatının piyasa koşullarında çubuk çaplarına göre değişkenlik gösterdiği, bu nedenle ince ve kalın çubukların ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarının ayrı ayrı hesaplanması gerektiği, ancak söz konusu istekli tarafından sunulan satış tutarı tespit tutanağında ağırlıklı ortalama birim satış tutarının bu ayrım yapılmadan hesaplandığı, fatura bilgileri tablosunda beyan edilen bazı faturaların, hem ince hem de kalın çelik çubuk içerdiği, hatta faturaların kapsamında beton çelik çubuğu dışında da mallar olduğu halde fatura tutarlarının tamamının ince ve kalın çelik çubuklardan oluştuğu kabulüyle hesaplama yapıldığı; bu şekilde yapılan hesaplamanın hatalı olduğu, beton çelik için kullanılan rayiçlerin de hatalı olduğu ve güncel olmadığı, analiz girdisinde belirtilen özelliklerden farklı özellikteki beton çelik çubuklarına ait rayiçler kullanılması nedeniyle açıklamanın uygun olmadığı,

n) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan analizlerin 18.02.2021 tarihli zeyilnameye uygun olmadığı, zeyilname ile değiştirilen analiz girdileri yerine, değişiklikten önce ihale dokümanında yer alan analiz girdilerinin kullanıldığı,

o) Elektrik enerjisi girdisi için teklif edilen bedelin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine uygun olarak açıklanmadığı,

ö) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından fiyat teklifi ya da kendi malı makine ekipman kullanılarak açıklanan makine ve ekipmanların beygir güçleri ve diğer teknik özelliklerinin analizlerde, birim fiyat tariflerinde, idarece tanımlanan yapım şartlarına ve Teknik Şartname’de belirtilen teknik özelliklere uygun olmadığı, idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen asfalt çekirdek ve ince filtre zon dolgu finişlerinin geçici vergi beyanname döneminde, üretim, alım veya satımının yapılmadığı, fiyat teklifi veren firmanın meslek mensubundan, kendi malı makine ile açıklama yapılmış ise isteklinin meslek mensubundan satış tutarı tespit tutanağı ile yevmiye defteri kayıtları, fatura ve ruhsatların istenerek teklif edilen makine ve ekipmanın teknik özelliklerinin idarenin analizi ile birim fiyat tarifleri, idarece tanımlanan yapım şartlarını ve Teknik Şartname’de belirtilen teknik özellikleri tam olarak karşılayıp karışılamadığının tespit edilmesi gerektiği,

Analizlerde yer alan iş makinelerinin birim fiyatlarının, bu makine ve araçların isteklinin kendi malı olduğu gerekçesiyle amortisman giderine ilişkin maliyetin düşürülmesi suretiyle hesaplandığı halde söz konusu iş makinelerinin ve araçların, isteklinin kendi malı olduğunu göstermek üzere ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu sunulmadığı, amortisman süresini tevsik eden yasal belgelerin sunulmadığı, amortisman süresi sona ermemiş olan makine ve araçlar için amortisman hesaplanmadığı, amortisman sürelerinin ve değerlerinin hatalı şekilde hesaplandığı,

İdarece hazırlanan analizde yer alan makine ve ekipmanların girdi miktarlarının ilgili makinenin amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil, montaj-demontaj gider kalemlerine ilişkin katsayılardan hareketle hesaplandığı, amortisman dışındaki giderlerin ise söz konusu makine için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının belirlediği katsayılar üzerinden hesaplanan tutarın altında olmaması gerektiği, ancak ihale üzerinde bırakılan isteklinin makine ve ekipmana ilişkin olarak aldığı fiyat tekliflerinin, amortisman dışında kalan gider kalemlerini karşılamadığı,

p) Söz konusu istekli tarafından, açıklama istenen nakliye girdileri için teklif edilen tutarlar hesaplanırken, idarece verilen formüllerdeki nakliye mesafelerinin, katsayıların ve malzeme yoğunluklarının düşürüldüğü, analizlerdeki nakliye formülü yerine farklı formüllerin kullanıldığı, K katsayının 2021 yılı rayicinden düşük alınarak bazı nakliye girdilerinin fiyat teklifi ile açıklanmak suretiyle haksız fiyat avantajı sağlandığı, mesnetsiz olarak düşürülen mesafelere ilişkin olarak hukuken kabul edilebilir nitelikte herhangi bir belge sunulmadığı, ocağın ve/veya deponun bulunduğu arazi sahiplerinin tamamına ait tapu kayıtları ile noter onaylı muvafakatnameler, imza beyannameleri ve vekâletnameler, ruhsat ve izinler, maden analiz raporları, itinerer, ruhsat sahibi ve/veya muvafakat verenin tüzel kişi olması durumunda noterden düzenlenmiş imza sirküleri ve diğer belgelerin sunulmadığı, sunulan belgelerin ise Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’inci maddesine uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 19.08.2021 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, idarenin 27.08.2021 tarihli işlemi ile şikâyeti uygun bulmadığı, idarenin kararının 27.08.2021 tarihinde başvuru sahibine bildirildiği ve başvuru sahibinin 03.09.2021 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İhale süreci içerisinde başvuru konusu ihaleye ilişkin alınan 06.10.2021 tarih ve 2021/UY.I-1847 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verildiği,

Anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada Danıştay Onüçüncü Dairesi’nin 07.06.2022 tarihli ve E:2022/2240 K:2022/2513 sayılı kararı üzerine alınan 03.08.2022 tarihli ve 2022/MK-250 sayılı Kurul kararında “1- Kamu İhale Kurulunun 06.10.2021 tarihli ve 2021/UY.I-1847 sayılı kararının (a) ve (c) iddialarına yönelik değerlendirmelerin iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin (a) ve (c) iddialarının esasının incelenmesine” karar verildiği anlaşılmıştır.

Söz konusu Kurul kararı üzerine esas incelemesi başvuru sahibinin a) ve c) iddiaları ile sınırlı yapılmıştır.

Bu kapsamda yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36’ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

…

45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

…

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklamalarına yer verilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı: Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı

b) Yatırım proje no'su/kodu:2020A01-141711

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

Temelden 87,50 m yüksekliğinde Asfalt Çekirdekli Kaya Dolgu Baraj

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: DSİ 20. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ – KAHRAMANMARAŞ” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Danıştay Onüçüncü Dairesi’nin 07.06.2022 tarihli ve E:2022/2240 K:2022/2513 sayılı kararı üzerine alınan 03.08.2022 tarihli ve 2022/MK-250 sayılı Kurul kararı uyarınca başvuru sahibinin a) ve c) iddiası çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde:

İdare tarafından 27.07.2021 tarihinde EKAP üzerinden anılan istekliye gönderilen “Aşırı düşük teklif savunma” başlıklı yazısının “… Yukarıda anılan KİK kararı gereği açıklama yapılması ve belgelendirilmesi gereken pozlar ABB-01, ABB-02, ABB-03, ABB-06, ABB-08, ABB-23, ABB-26, ABB-34 ve ABB-45’tir. Ayrıca, teklifinize ilişkin olarak? yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü? hususlarında belgelendirmek suretiyle yaptığınız yazılı açıklamalarınız da değerlendirilecektir. Söz konusu işlemler için açıklamalarınızı ve dayanak belgelerinizi 03.08.2021 tarihi 16.00'e kadar İdaremize ( Barajlar ve HES Dairesi lığı İnşaat İhale Şube Müdürlüğüne) teslim etmeniz ve bununla birlikte aşırı sorgu dosyası vermeniz halinde de idari şartnameye uygun geçici teminat mektubunu da sunmanız gerekmekte olup;

Yukarıda izah edilen hususlar doğrultusunda mezkur belgeleri (aşırı düşük teklif savunma dosyası ve geçici teminat mektubu) sunmamanız durumunda teklifiniz değerlendirme dışı bırakılacaktır. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.” şeklinde hazırlandığı ve söz konusu tebligata ait ekte idare tarafından açıklama istenilecek girdilere ait analizlerin ve açıklama istenilmeyecek analiz girdileri tablosunun yer aldığı görülmüştür.

Anılan istekli tarafından 03.08.2022 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu, söz konusu açıklama yazısı incelendiğinde, idare tarafından aşırı düşük açıklaması istenilen girdilerin, bir kısmının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları ve rayiçleri kullanılarak açıklandığı, iş kalemlerine ait analizler ve alt analizlerdeki tüm işçilik ücretlerinin ihale tarihinde geçerli olan saatlik brüt asgari ücret olan 15,90 TL/saat olarak açıklandığı, analizlerde yer alan mazot girdisi için Malatya ve Adıyaman il sınırları içindeki bayi satış fiyatlarının kullanıldığı, ABB-06 poz numaralı “Barajlarda Asfalt Çekirdek (1 nolu zon) ve İnce Filtre (2 nolu zon) Dolguları Yapılması” iş kalemi analizinde yer alan “Makine bedeli (Asfalt çekirdek ve ince filtre zon dolgu finişeri (takriben 250-300 hp gücünde,300 ton/saat kapasiteli ve 5-10 m3 hazneli)” analiz girdisi için resmi rayicin bulunmadığı gerekçesiyle üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklama yapıldığı, açıklama istenilen “Makine bedeli (TDM (lokomotif ve vagonlar dahil))” analiz girdisi için gerekli olan makinelerin finansal kiralama yoluyla edinildiği ve satın alma bedelleri üzerinden açıklandığı, kaplama fabrikasının ise kendi malı olarak açıklandığı görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan Maksima Elektrik İnşaat Ticaret A.Ş. - Açılım İnşaat Ticaret ve San. Ltd. Şti. - Seza İnşaat Sanayi ve Tic. A.Ş. - Mustafa Ekşi İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının idare tarafından gönderilen analiz formatına uygun olduğu, analiz girdi ve miktarlarının idarece aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısı kapsamında gönderilen analiz girdi ve miktarları ile uyumlu olduğu, girdilerin ve girdi miktarlarının değiştirilmediği, yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi hükümlerine uygun olduğu görüldüğünden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi