KİK Kararı: 2022/UY.I-880

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/036
Gündem No : 25
Karar Tarihi : 26.07.2022
Karar No : 2022/UY.I-880
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Karabeyoğlu İnş. Taah. Orman Ürn. Gıda Hay. Taş. Tic. ve San. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Erzurum İl Sağlık Müdürlüğü Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/539881 İhale Kayıt Numaralı “Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi Numune Ek Hizmet Binası Çatı Tadilat Onarım Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Erzurum İl Sağlık Müdürlüğü Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği tarafından 24.06.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi Numune Ek Hizmet Binası Çatı Tadilat Onarım Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Karabeyoğlu İnş. Taah. Orman Ürn. Gıda Hay. Taş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 04.07.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.07.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 08.07.2022 tarih ve 31966 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.07.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/721 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş bitirme belgesinin mevzuata uygun bir şekilde incelenmediği, söz konusu iş deneyim belgesinin İdari Şartname’nin 7.5.1 ile 7.6’ncı maddelerinde istenilen kriterleri sağlamadığı ve EKAP üzerinden kayıt ettirilmediği,

2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;

- Açıklama kapsamında sunulan analizlerde kullanılan girdilere ilişkin miktarların, idarece belirlenen veya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı birim fiyat tariflerinde belirtilen analizlerdeki miktarlardan daha düşük olduğu,

- Açıklama kapsamında sunulan analizlerin içeriğinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı birim fiyat tariflerine uygun olmadığı, analiz içeriğindeki tüm işçilik girdilerinde öngörülen birim fiyatın ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olduğu, özellikle 77.100.1014, 77.100.1025 ve 77.100.1001 numaralı pozların analizindeki işçilik fiyatlarının yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olduğu,

- Analizlerdeki çarpım ve toplama işlemlerinde aritmetik hata yapıldığı, analiz toplamlarının, teklif edilen tutarın üzerinde olduğu,

- Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan, istenilen iş kalemlerine ilişkin metrajlar ile yaklaşık maliyete esas açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin metrajlar arasında eksi yönde %10'u geçen farklılığın bulunduğu, iş kalemlerine ilişkin öngörülen metrajların, yaklaşık maliyetteki keşfe esas metrajlara göre düşük alınması suretiyle anılan isteklinin kendi lehine fiyat avantajı sağladığı, metrajlar arasındaki farkın işin yapılabilirliğine etki edecek düzeyde yüksek olduğu, yapılacak karşılaştırma neticesinde kümülatif olarak eksi yönde ve istekliye fayda sağlayacak şekilde bir metraj düşüklüğü olduğunun görüleceği, bahse konu metraj farklılığından doğan iş kalemlerinin parasal tutarlarının anılan isteklinin teklif sıralamasını değiştirecek nitelikte olduğu,

- Analiz girdilerinin açıklanması için üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınmadığı, söz konusu maliyetlerin tevsiki için kullanılan tekliflerde meslek mensubu açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, fiyat teklifleri üzerinde yer alması gereken Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesindeki ibarenin doğru yazılmadığı, fiyat tekliflerinin serbest muhasebeci tarafından imzalanıp kaşelendiği, maliyet/satış tutarı tespit tutanak tarihlerinin ihale ilan tarihiyle uyumsuz olduğu, tutanak tarih ve sayılarına yer verilmediği, tekliflerdeki açıklamada mevcut düzenlenme tarih ve sayı bilgisi ile tutanak ekinde sunulması gerekli EK-O tutanak tarih ve numara bilgilerinin uyumlu olmadığı, tekliflerin aşırı düşük açıklama belgelerini onaylamaya yetkisi olmayan serbest muhasebeci tarafından onaylandığı ve ilgili kişinin teklifi düzenleyen firmanın defterlerini tutmaya yetkili olmadığı, alınan tekliflerle beraber Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesi gereği (EK-O.5) ve (EK-O.6) tutanaklarının beraber verilmesi gerektiği halde tutanakların tekliflerin ekinde verilmediği, verilen tutanakların ise yanlış doldurulduğu, tutanakların doldurulmasında son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenme zorunluluğu olmasına rağmen bu kurala uyulmadığı, söz konusu fiyat tekliflerindeki fiyatlara ilişkin mal ve hizmetlerin birim fiyat olarak teklif veren firmanın defter kayıtlarında açıkça belirtilmiş olması ve ilgili ortalamalara ilişkin fiyatların tespitinde tüm verilerin kullanılmış olması zorunluluğu olmasına rağmen bu kurala uyulmadığı, bu kayıtlara ilişkin fatura bilgilerinin de tutanaklarda eksiksiz olarak belirtilmesi gerekmesine rağmen fatura bilgilerinin tutanaklarda tam olarak beyan edilmediği, tespit tutanaklarının eki olarak fiyat teklifi veren firmaya ait temsile yetkili olduğunu gösterir Ticaret Sicil Tasdiknamesi veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin aslı ya da onaylı sureti ile anılan tutanağı imzalayanın noter tasdikli imza beyannamesi ve ilgili meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin açıklama kapsamında sunulmadığı, fiyat tekliflerinin yetkili kişiler tarafından imzalanmadığı,

- Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sahte olarak düzenlendiği, teklife konu malzeme ve hizmetlerin, teklif veren firma tarafından alımı, satımı, imalatı, ithalatı ve ihracatı yapılmamış olmasına rağmen sahte fiyat teklifi düzenlendiği, bu nedenle beyan edilen alış ve satış faturalarının ilgili meslek mensubundan istenilerek işlem tesis edilmesi gerektiği, sunulan EK-O.5 ve EK-O.6 tutanaklarında yer alan fatura tarihleriyle geçici vergi beyannamesindeki tarihlerin uyumsuz olduğu,

- Fiyat tekliflerinde ve dayanağı olan tutanaklarda bulunan SMMM kaşelerinin izinsiz kullanıldığı, dolayısıyla fiyat teklifi dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında imzası bulunan SMMM’ye ait imza sirkülerinin istenilmesinin gerektiği, fiyat tekliflerinin dayanağı olarak hazırlanan EK-O.5 ve EK-O.6 tutanaklarının eki olan mükellefe ait imza sirküleri ile ilgili meslek mensubunun faaliyet belgesinin fotokopi olarak sunulduğu, bu durumun belgelerin sunuluş şekline aykırılık teşkil ettiği, söz konusu tutanakların Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddesinde açıklanan alış ya da satış tutarının 1/20’sini karşılamadığı,

- Açıklama kapsamındaki özel pozlar için, satış tutarı tespit tutanağı (EK-O.6) esas alınarak düzenlenen fiyat tekliflerinin gerçek verilere dayalı olarak düzenlenmediği, gerek fiyat teklifinde gerekse tutanaklarda işçilik dahil fatura tutarları esas alınarak teklif verildiği, malzeme ve işçiliğin teklif rakamlarının ayrı ayrı gösterilmediği, bu durumun anılan Tebliğ’e aykırı olduğu, maliyet tespit tutanağında (EK-O.5) teklife konu edilen mal/hizmetin sadece malzemesine yer verildiği, işçilik ve diğer girdilere yer verilmediği, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin tek bir fatura ile açıklandığı,

- Açıklama istenen iş kalemlerindeki nakliyeli pozların nakliye bedellerinin hesaplamalara dahil edilmeyerek fiyat avantajı oluşturulduğu,

- Hesap cetveline, teknik personel giderleri, İSG giderleri, sözleşme damga ve karar pulu, kik bedeli giderleri, şantiye giderleri, müteahhitlik karı ve diğer giderler konulmayarak fiyat avantajı sağlandığı,

- Açıklama istenmeyen iş kalemleri için teklif edilen bedelin, bu imalatların yapılması için asgari yapım değerlerini karşılamadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya istekliler tarafından, iş deneyimlerini tevsik için;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen,

c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,

ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen,

d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

işlerle ilgili deneyimlerini gösteren belgeler sunulur.

(3) Geçici kabul tarihi veya gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaştığı tarihin, ilk ilan veya davet tarihi ile ihale veya son başvuru tarihi arasında olduğu işler de ikinci fıkra kapsamında değerlendirilir.

(4) Yapım işlerinde iş deneyiminde değerlendirilecek benzer işlerin belirlendiği tebliğde belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği idarece tespit edilir ve ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda belirtilir.

…

İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20’sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İş deneyim belgelerinin EKAP üzerinden düzenlenmesi” başlıklı Ek 1’inci maddesinde “(1) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından 31/8/2014 tarihinden sonra düzenlenecek olan iş deneyim belgelerinin EKAP üzerinden düzenlenerek kayıt edilmesi zorunludur.

(2) İlanı veya duyurusu 31/8/2010 tarihinden sonra yapılan Kanun kapsamındaki ihalelere ilişkin olup EKAP’a kayıt edilmeden 1/9/2014 tarihine kadar düzenlenmiş bulunan iş deneyim belgelerinin asıllarının 1/7/2016 tarihine kadar belgeyi düzenleyen idareye teslim edilmesi ve EKAP üzerinden yeniden düzenlenerek kayıt edilmesi zorunludur. Bu durumda; EKAP üzerinden düzenlenen yeni belgeye, daha önce düzenlenen belgenin tarih ve sayısının da belirtildiği ve eski belgenin yerine verildiğine dair bir şerh düşülür ve eski belge dosyasında muhafaza edilir.

(3) Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca EKAP üzerinden kayıt edilme zorunluluğu getirilen iş deneyim belgeleri EKAP üzerinden kayıt edilmedikleri müddetçe ilanı veya duyurusu 1/7/2016 tarihinden sonra yapılan ihalelerde iş deneyimini tevsik için kullanılamaz.

(4) İlanı veya duyurusu 1/9/2014 tarihinden sonra yapılan ihalelerde, aday veya istekliler tarafından sunulan ve üzerinde EKAP belge numarası bulunan iş deneyim belgelerinin EKAP üzerinden sorgulanması zorunludur…” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,

ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 50 'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur..”

…

7.6. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler:

Bu ihalede benzer iş olarak 11/06/2011 tarih ve 27961 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğinde yer alan BIII Grubu İşler, benzer iş olarak kabul edilecektir...” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklifi kapsamında 07.02.2018 tarihinde Erzurum Kamu Hastaneleri Birliği tarafından düzenlenmiş olan 2016/545942-1858696-1-2 sayılı ve 317.895,99 TL belge tutarlı iş bitirme belgesinin sunulduğu, söz konusu belge üzerindeki bilgiler incelendiğinde; belgenin Erzurum Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğine bağlı hastanelerin çatı onarımı ve tadilat yapım işine ilişkin olduğu, dolayısıyla iş deneyim belgesine konu işin, ihale konusu işe uygun olduğu, anılan iş deneyim belgesi tutarının güncellenmiş tutarının ise ihale dokümanında istenilen asgari iş deneyim tutarını (646.000,00 x 0,50 =323.000,00 TL) sağladığı tespit edilmiştir.

Diğer taraftan, iş deneyim belgesinin üzerinde yer alan belge sayıları kullanılarak EKAP üzerinde yapılan sorgulamada, anılan iş deneyim belgesinin EKAP’ta düzenlenerek kayıt altına alınan belge olduğu teyit edilmiştir.

Sonuç olarak, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesine konu işin, ihale konusu işe uygun olduğu, belge tutarının İdari Şartname’de istenilen tutarı karşıladığı, anılan belgenin EKAP’ta düzenlenerek kayıt altına alınan belge olduğu ve teyidinin yapılabildiği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

…

Sınır değer aşağıdaki eşitlikten bulunur:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

…

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

…

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

…

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b.dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir…

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir...” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde

a) Adı: Erzurum Bölge Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Numune Ek Hizmet Binası Çatı Tadilat Onarım Yapım İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:

c) Miktarı ve türü: Erzurum Bölge Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Numune Ek Hizmet Binası Çatı Tadilat Onarım Yapım İşi

ç) Yapılacağı yer: Erzurum Bölge Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Numune Ek Hizmet Binası

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Kamu İhale Genel Tebliği açıklamalarından aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranının tespit edilmesi gerektiği, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranlarının kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu”nun hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenmesi gerektiği, ihale komisyonunca, “sıralı iş kalemleri/grupları listesi”ne göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi gerektiği ve bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için ise sorgulama yapılmaması gerektiği anlaşılmaktadır.

Anılan Tebliğ açıklamalarından ayrıca, “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmemesi gerektiği, ayrıca tutarı, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirlenmesi, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmemesi, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi, özel iş kalemleri ile paçal iş kalemleri için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının isteklilere verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Yapılan inceleme neticesinde; idare tarafından 27.06.2022 tarihinde istekli Fırat Alan İnş. Taah. İnş. Mlz. Tem. Hiz. Med. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.den aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, söz konusu yazıda; teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanun’un 38’nci maddesine göre açıklama isteneceği, bu kapsamda ihale komisyonunun sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit edeceği ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, 30.06.2022 tarihinde mesai bitimine kadar maliyet bileşenleri ile ilgili açıklamaların belgeleriyle birlikte idareye ulaştırılmasının istendiği, ancak ilgili yazının ekinde açıklama istenilecek iş kalemlerine ve açıklama istenilen/istenilmeyen analiz girdilerine yer verilmediği, ayrıca açıklama için en az beş iş günü süre verilmesi gerekirken sadece üç günlük süre verildiği, bu itibarla idarece talep edilen 27.06.2022 tarihli açıklama kapsamında analiz girdi ve miktarlarına yer verilmemesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Bu çerçevede,

a) “Sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi,

b) Açıklama istenilecek iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, mazot, diğer malzeme girdileri, makine amortismanı vb. makine girdileri) kadar ayrıştırılarak yapılması,

c) İş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının toplanması,

d) Yukarıdaki işlemlerden sonra Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi,

e) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla iş kalemi analizinde yer alması halinde, bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi (Örneğin mazot girdisi birden fazla iş kalemi analizinde yer alması durumunda, eğer bu iş kalemleri analizlerinden en az birinde mazot girdisinin oranı söz konusu analiz toplamının %3’ünün üstünde olması halinde açıklama istenilmesi),

f) Açıklama istenilecek iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması,

Hazırlanan açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ile birlikte temel girdilerin (malzeme, makine, işçilik, nakliye ve diğer) cins ve miktarlarının gösterildiği, açıklama istenilecek iş kalemlerine ait analiz formatlarının sınır değer altında teklif veren isteklilere gönderilerek yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in 18'inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük sorgulama işleminin mevzuata uygun biçimde yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.