KİK Kararı: 2022/UY.I-744

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/033
Gündem No : 18
Karar Tarihi : 22.06.2022
Karar No : 2022/UY.I-744
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Arhat Enerji A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/235331 İhale Kayıt Numaralı “Kahramanmaraş Karakuz Barajı Sulaması İnşaatı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından 30.06.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kahramanmaraş Karakuz Barajı Sulaması İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Arhat Enerji A.Ş.nin 07.04.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.04.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.04.2021 tarih ve 20206 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.04.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Kamu İhale Kurulunun 27.04.2022 tarihli ve 2022/MK-147 sayılı kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/722-02 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan MBD İnş. San. ve Tic. A.Ş.- Uluova İnş. ve Makina San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı, şöyle ki;

- Sunulan analizlerin, idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine, ihale dokümanında tanımlanan yapım şartlarına ve teknik şartnameye aykırı olduğu, analiz girdi ve miktarlarının değiştirildiği, bazı analiz girdilerine hiç yer verilmediği, bazı girdilerin adları ve birimlerinin ise hatalı şekilde gösterildiği, sunulan analizlerin hatalı ve eksik olduğu, açıklanması istenilen tüm girdilerin açıklanmadığı, açıklanan girdilere ilişkin belgelendirme yapılmadığı, sunulan belgelerin ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine aykırı şekilde düzenlendiği, açıklanması istenilen ve istenilmeyen analiz girdilerinin birimi, birim fiyatı, miktarları ile girdi tutarlarının gösterilmediği,

- Açıklama istenilen iş kalemlerine ait her bir analizdeki tüm girdilerin ayrı ayrı gösterilerek fiyatlandırılması ve bu fiyatların Tebliğ’e uygun şekilde belgelendirilmesi gerekirken, bazı iş kalemlerinin bütün olarak tek bir fiyat teklifine konu edilmek suretiyle açıklama yapıldığı, anılan Tebliğ’in 45.1.4’üncü ve 45.1.13’üncü maddesine aykırılık teşkil ettiği,

- Açıklama istenilen iş kalemlerinin birim fiyat tarifleri kapsamındaki maliyet unsurları ile bu isteklinin sunduğu analizlerdeki girdilerin birbirinden farklı olduğu, kendisine avantaj sağlamak amacıyla, söz konusu iş kalemlerindeki bazı girdilerin değiştirildiği, bazı girdilere ise hiç yer verilmediği,

-Açıklama istenmeyen analiz girdilerine 0,01 TL ve daha az fiyat teklif edilmesi nedeniyle bazı analiz girdilerinin tutarları 0,00 TL olarak hesaplandığı, bu durum söz konusu analiz girdileri için fiyat öngörülmediği anlamına geldiği,

-Analizlerde aritmetik hata yapıldığı, yuvarlama ve aritmetik hatalardan kaynaklanan hesaplama hatalarının düzeltilmesi durumunda, düzeltilmiş analiz fiyatı teklif edilen birim fiyatın üzerinde kaldığı,

- Açıklamalarda yer alan analiz girdileri için, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının cari yıl (2020) rayiç fiyatlarının altında fiyatlar teklif edildiği, ayrıca yapılan açıklamada hukuka aykırı şekilde cari yıl birim fiyat listesinde yer almayan ancak geçmiş yıllarda birim fiyatı yayımlanmış olan pozlara ilişkin fiyatların kullanıldığı, fiyatları kullanılan pozlar ile açıklama yapılması istenilen pozların birbiriyle uyuşmadığı, dolayısıyla söz konusu analiz girdileri için kullanılan fiyatların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6’ncı maddesine uygun olmadığı ve 45.1.13’üncü maddesine göre belgelendirilmediği,

- Analizlerdeki işçilik bedellerinin 2020 yılı için yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında belirlendiği, işçilik maliyetlerinin de fiyat tekliflerine konu edildiği ve bazı fiyat tekliflerinde “işçilik dahildir” ibaresine yer verilmek suretiyle mevzuata aykırı açıklama yapıldığı,

- Farklı iş kalemlerinin analizlerinde yer alan aynı girdiler için farklı fiyatlar kullanmak suretiyle mevzuata aykırı olarak kendilerine haksız avantaj sağlandığı,

- Açıklama kapsamında esas alınan motorin fiyatının EPDK’nın il bazında günlük yayımlanan ve ihale ilan/davet ile ihale tarihi (ihale tarihi hariç) arasında geçerli olan akaryakıt fiyatlarının %90’ının altında olduğu ve mazotun litre’den kg’ye dönüşümünde yoğunluğun 0,820-0,845 kg/lt olarak belirlenmediği, kullanılan fiyatın işin yapıldığı yere ilişkin olmadığı ve KDV hariç fiyatın hesaplanmasında hata yapıldığı, ayrıca ilan tarihi ile ihale tarihi arasındaki mazot fiyatı kullanılan akaryakıt şirketinin, işin yapılacağı yerde (Kahramanmaraş ilinde) aktif satış yapan faal bir bayisinin bulunmaması nedeniyle söz konusu istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında motorin analiz girdisi için öngörülen fiyatların dayanaktan yoksun olduğu,

- Analiz girdilerine ait fiyat teklifleri, teklife konu alanda faaliyette bulunan firmalardan alınmadığı ve bu hususu tevsik eden belgelerin idareye sunulmadığı, fiyat teklifleri, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesi gereğince gerekli ibareler yazılmak suretiyle ilgili meslek mensubu tarafından imzalanmadığı, fiyat tekliflerini veren firmalar ile bu teklifleri imzalayan ve onaylayan meslek mensupları arasında tam tasdik sözleşmesi veya beyannamelerini imzalamaya yetki veren bir sözleşme bulunmadığı ya da bu sözleşmelerin geçerlilik sürelerinin sona erdiği, söz konusu belgelerde, meslek mensubu kaşesi ile fiyat teklifini veren kişiye ait imza ve kaşenin eksik olduğu, fiyat tekliflerindeki teklif sahibinin imzasının, tutanakların ekinde sunulması gereken imza sirkülerlerinde ve imza beyannamelerinde yer alan imzalarla aynı olmadığı, fiyat tekliflerinin dayanağı faturaların, fiyat teklifine konu mala veya hizmete ilişkin olmadığından fiyat tekliflerinin geçersiz olduğu, ayrıca, fiyat teklifini veren firmaların yasal defter ve belgelerinde, son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemi için fiyat teklifine konu mal veya hizmetin alış, satış veya üretimine ilişkin kayıt bulunmadığı halde gerçeğe aykırı şekilde fiyat teklifi düzenlendiği,

- Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile stok tespit tutanağının geçici vergi beyanname dönemlerinin hatalı şekilde belirlendiği veya hiç belirlenmediği, tespit tutanaklarının Ek-O.5, Ek-O.6., Ek-O.7 ve Ek-O.8 standart formlarına aykırı şekilde düzenlendiği, maliyet/satış tutarı ve stok tespit tutanaklarında, söz konusu tutanakların hangi mala ilişkin olarak düzenlendiği bilgisi, tutanak tarih ve sayısının bulunmadığı, tutanaklarda idarenin ve ihalenin adı, İKN, ihale tarihi, mükellefin ve meslek mensubunun adı, soyadı/unvanı ile diğer bilgileri (meslek mensubunun bağlı olduğu oda, oda sicil ve kaşe numarası bilgileri gibi) geçici vergi beyanname dönemi, defterlerin tasdik makamı, tasdik tarihi ve sayısı bilgileri yazılmadığı veya hatalı olarak yazıldığı, aynı fiyat teklifi kapsamında birden fazla mal için fiyat teklifi alındığı halde, bu tekliflerin dayanağını teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında her bir mal için satış veya maliyet tutarının hesaplanması amacıyla ayrı bir tablo düzenlenmediği, tutanakların ekinde meslek mensuplarının oda faaliyet belgeleri ile mükelleflerin imza sirkülerleri/imza beyannameleri veya vekaletnamelerin sunulmadığı, sunulan imza sirküleri ve vekaletnameler ise hem münferiden imza yetkisini, hem de üçüncü kişilere fiyat teklifi verilmesi yetkisini içermediği, imza sirküleri, imza beyannamesi ve vekaletnamelerdeki geçerlilik süreleri sona erdiği, meslek mensuplarının oda faaliyet belgeleri, fiyat tekliflerinin ve tutanakların meslek mensubunca onaylandığı tarihi kapsamadığı, kendisi tarafından aslı gibidir şeklindeki tasdik yapılmadan sunulduğu, mükelleflerin imza sirkülerleri, imza beyannameleri ya da vekaletnamelerinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin Sunuluş şekli” başlıklı 31’inci maddesine aykırı olduğu, ayrıca fiyat tekliflerinin dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile fiyat teklifleri arasında, tutanakların tarih ve sayısı, hangi mala ilişkin olarak düzenlendiği, fiyat teklifini veren ve meslek mensubuna ait bilgiler de dahil olmak üzere içerdikleri bilgiler bakımından tutarsızlık bulunduğu, söz konusu tutanaklardaki hesaplamalarda hatalar yapıldığı, satışlara dayalı açıklamalar için ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olması, maliyete dayalı açıklamalar için ise ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmaması koşullarının gerçekleşmediği, fiyat tekliflerine dayanak gösterilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarındaki ortalama birim maliyet ve satış tutarlarının ilgili geçici vergi beyanname dönemdeki fiyat teklifine konu mala ilişkin bütün faturalar dikkate alınarak hesaplanması gerekirken, sadece fiyatı uygun olanlar üzerinden hesaplama yapıldığı, diğer taraftan meslek mensubunca düzenlenen tutanaklarda yer alan ürünler ile fiyat teklifine konu ürünler farklı teknik özelliklerde olduğu için söz konusu belgelerin açıklamaya esas alınmasının mümkün bulunmadığı, fiyat teklifleri, maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve bunlara dayanak teşkil eden defter kayıtları ile faturaların ilgili meslek mensuplarından istenilmesi ve iddia konusu edilen hususlara yönelik tespit ve değerlendirmelerin bu belgeler incelenmek suretiyle yapılması gerektiği,

- Makine ve ekipman girdilerinin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak ya da kendi malı araçlarla açıklandığı, makine ve ekipmanların beygir güçleri ve diğer teknik özelliklerinin analizde istenilen teknik özellikler ile uyuşmadığı, fiyat teklifini veren firmanın meslek mensubundan, eğer kendi malı araçla açıklama yapılmışsa isteklinin meslek mensubundan satış tutarı tespit tutanağı ile yevmiye defteri kayıtları, fatura ve ruhsatlarının istenilerek makinelerin özellikle beygir güçlerinin tam olarak analizde yazan rakamla birebir aynı olup olmadığının tespit edilmesi gerektiği,

- Analizlerde yer alan iş makinelerinin birim fiyatlarının, bu makine ve araçların isteklilerin kendi malı olduğu gerekçesiyle amortisman giderine ilişkin maliyetin düşürülmesi suretiyle hesaplandığı halde söz konusu iş makinelerinin, bu isteklilerin kendi malı olduğunu göstermek üzere ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporunun sunulmadığı, amortisman süresini tevsik eden yasal belgelere açıklama kapsamında yer verilmediği, amortisman süresi sona ermemiş olan makine ve araçlar için amortisman hesaplandığı, amortisman sürelerinin ve değerlerinin hatalı şekilde hesaplandığı, makine ve araçların resmi rayiçlerinde güç ve kapasite değerleri ile teknik özelliklerine yer verilmesi nedeniyle, fiyat teklifi alınarak ya da kendi malı makine ve araçlarla yapılan açıklamalarda, söz konusu güç, teknik özellik ve kapasite değerlerinin sağlandığının belgelendirilmesi gerektiği, bu belgelendirmenin yapılmadığı,

- Analizlerde yer alan iş makinelerinin birim fiyatlarında cari yıl Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç fiyatlarının kullanılmadığı ve fiyat teklifi alındığı, böylelikle isteklinin gerçek edinim değeri veya kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan rayiçler üzerinden hesaplanması gereken amortisman maliyetini, üçüncü kişilerden alınan teklifi kullanmak suretiyle fiktif bir edinim maliyeti üzerinden hesaplayarak kendi lehine fiyat avantajı sağladığı, ayrıca amortisman girdisinin fiyat teklifi ile açıklanabilmesine izin veren mevzuat hükmü bulunmadığı dikkate alındığında, söz konusu makineler için yapılan açıklamaların bu yönüyle de mevzuata uygun olmadığı,

- Makinelerin maliyet hesabında; amortisman dışında yer alan giderlerin (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil-montaj-demontaj) tutarının, söz konusu makine için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının belirlediği katsayılar üzerinden hesaplanan tutarının altında olmaması gerektiği, anılan isteklilerin makine ve ekipmanlar için aldığı fiyat teklifleri, amortisman dışındaki gider kalemlerini karşılamadığı, bu nedenle fiyat teklifi almak suretiyle makinelere ilişkin olarak yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının bu açıdan da mevzuata uygun olmadığı,

- Açıklama istenilen iş kalemleri kapsamındaki nakliye girdileri için ilgili analizlerde yer alan formüllerde belirtilen mesafeleri düşürmek suretiyle kendileri lehine haksız şekilde avantaj sağladığı, nakliye girdilerinin hesaplanmasında kullanılan formüldeki diğer değerlerin değiştirilerek uygulanması, K katsayısının 2020 yılı rayicinden düşük alınması ve nakliye mesafelerinin formül kullanılmaksızın fiyat teklifi ile açıklanması nedeniyle tekliflerinin reddedilmesi gerektiği, taş ve diğer malzemelerin naklindeki hesaplamalarda kullanılması gereken malzeme yoğunlukları ilgili poz tarifleri ve teknik şartnamelere aykırı şekilde düşürüldüğü, açıklama istenilen KRS-İBY/002 ve KRS-TNR/038 poz numaralı iş kalemindeki ve diğer iş kalemlerindeki nakliye girdilerine ilişkin olarak, idarenin belirlediği mesafelerden daha kısa mesafeler esas alınmak suretiyle Tebliğ’e aykırı açıklama yapıldığı,

2. Açıklama istenilen iş kalemleri arasında yer alan KRS-İBY/002 poz numaralı “İşletme bakım yolu yapılması (4 metre genişliğinde)” iş kalemi ile KRS-TNR/038 poz numaralı “Ocaktan getirilen malzeme ile istifli taş tahkimat yapılması” iş kalemindeki işçilik girdilerinin 2020 yılı saatlik asgari ücret tutarı (13,08 TL) üzerinden hesaplamaları ve söz konusu analizlerde verilen nakliye formüllerini kullanmaları durumunda, İdari Şartname’nin 35.1’inci maddesinde düzenlenen fiyat dışı unsurlara ilişkin puanlama tablosunda KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemi için öngörülen asgari ve azami oranlar (%2,65-4,75) ile KRS-TNR/038 poz numaralı iş kalemi için öngörülen asgari ve azami oranlar (% 0,75- 1,2) arasında teklif vermesi ve fiyat dışı unsur puanlaması sonucunda 50 tam puan almasının mümkün olmadığı, söz konusu iş kalemlerine ait analiz girdilerinin miktar ve tutarlarının hukuka aykırı olarak düşürüldüğü veya fiyat dışı unsur puanlamasında bahsedilen iş kalemleri için hatalı bir şekilde puan verildiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

İhale ilan tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

…45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5.İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.…” açıklamaları yer almaktadır.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Kahramanmaraş Karakuz Barajı Sulaması İnşaatı

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 2020A01-141663

d) Kodu:

e) Miktarı:

Brüt 13.174 ha alanın sulamasını sağlayacak uygulama projelerinde belirtilen/belirtilecek Borulu sistem şebekesi ve sanat yapıları vs. tüm imalatların yapımı ile sulama şebekesi aktif hale getirildikten sonra 36 aylık işletme bakım ve onarım işi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Kahramanmaraş” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,” düzenlemesi yer almaktadır.

İtirazen şikâyete konu ihalede 74 adet ihale dokümanı indirildiği, 30.06.2020 tarihinde yapılan ihaleye 20 isteklinin katıldığı, 14.12.2020 onay tarihli ilk ihale komisyonu kararında, sınır değerin 319.289.663,97 TL olarak hesaplandığı, sınır değerin altında geçerli teklif veren 7 istekliden 13.07.2020, 22.07.2020, 29.07.2020 ve 13.08.2020 tarihlerinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile ilk aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan MBD İnş. San. ve Tic. A.Ş.- Uluova İnş. ve Makina San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin NVS İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. -NYB İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı olduğu, başvuru sahibi Arhat Enerji A.Ş.nin teklifinin ise sınır değerin üzerinde olduğu görülmüştür.

Başvuru sahibi ve diğer isteklilerin Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunması üzerine Kamu İhale Kurulunca 03.02.2021 tarihli ve 2021/UY.I-316, 2021/UY.I-317 ve 2021/UY.I-318 sayılı kararların alındığı, söz konusu kararlarda “Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulama işleminin teklif fiyatı sınır değerin altında kalan tüm isteklilere yukarıda bahsedilen hususlara uygun şekilde tekrar yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” yönünde düzeltici işlemin belirlendiği görülmüştür.

Bu doğrultuda idarece 02.04.2021 onay tarihli ikinci ihale komisyonu kararının alındığı, söz konusu kararda, 15.03.2021 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu ihalenin süresi içinde tek aşırı düşük teklif açıklaması sunan ve sunulan aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan MBD İnş. San. ve Tic. A.Ş.- Uluova İnş. ve Makina San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin ise sınır değerin üzerinde teklif veren başvuru sahibi Arhat Enerji A.Ş.nin olduğu görülmüştür.

Arhat Enerji A.Ş.nin ikinci ihale komisyonu kararına karşı itirazen şikayet başvurusunda bulunması üzerine, başvuru konusu ihaleye ilişkin alınan 07.05.2021 tarihli ve 2021/UY.I-954 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verildiği,

Anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada Ankara 13. İdare Mahkemesi'nin 09.07.2021 tarih ve E:2021/995, K:2021/1212 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmesi üzerine, temyiz incelemesi yapan Danıştay Onüçüncü Dairesinin 20.09.2021 tarihli ve E:2021/3816, K:2021/2909 sayılı kararında Mahkeme kararının bozulmasına ve dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilmiştir.

Söz konusu Danıştay Onüçüncü Dairesinin kararının gereklerinin yerine getirilmesini teminen alınan 22.12.2021 tarih ve 2021/MK-514 sayılı Kurul kararı ile “1- Kamu İhale Kurulunun 07.05.2021 tarihli ve 2021/UY.I-954 sayılı kararının 1’inci iddiasının Danıştay kararında belirtilen kısımlarının iptaline,

2-Anılan Danıştay kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin 1’inci iddiasının iptal edilen kısımlarının esasının yeniden incelenmesine,” karar verildiği anlaşılmıştır.

Bahse konu başvurunun esasının yeniden incelenmesi sonucunda alınan 19.01.2022 tarihli ve 2022/UY.I-124 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verildiği,

Anılan Kurul kararının iptali istemiyle başvuru sahibi tarafından açılan davada Ankara 11. İdare Mahkemesinin 31.03.2022 tarihli E:2022/457, K:2022/777 sayılı kararında dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilmiştir.

Söz konusu Mahkeme kararının gereklerinin yerine getirilmesini teminen alınan 27.04.2022 tarih ve 2022/MK-147 sayılı Kurul kararı ile “ 1- Kamu İhale Kurulunun 19.01.2022 tarihli ve 2022/UY.I-124 sayılı kararının 1’inci iddiasının Mahkeme kararında belirtilen kısımlarının iptaline,

2-Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin 1’inci iddiasının iptal edilen kısımlarının esasının yeniden incelenmesine,” karar verildiği anlaşılmıştır.

Söz konusu Kurul kararı üzerine esas incelemesi başvuru sahibinin Mahkeme kararında yer alan “Bakılan davada, ilk olarak, Danıştay Onüçüncü Dairesince davacının iddialarının değerlendirilerek karar verilmesinin istenildiği, ancak dava konusu ihale kararında bu hususa tekraren uyulmadığı, ikinci olarak dava konusu ihalede ilk aşırı düşük teklif açıklamalarından olan 13.08.2020 tarihli aşırı düşük teklif açıklama yazısında gerekçeli olarak KRS-İBY/001, KRS-İBY/002 ve KRS-TNR/38 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin değerlendirme yapılarak mesafelerin belirlendiği, KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemleri için mesafenin 50 km olarak, KRS-TNR/38 poz numaralı iş kalemi için de 17 km olarak neden belirlendiğinin açıklandığı, ancak daha sonra 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif açıklaması ekinde "KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinde nakliye mesafesinin 25 km, KRS-TNR/038 poz numaralı iş kaleminde nakliye mesafesinin ise 20 km" olarak belirlendiği, bu belirleme yapılırken ise herhangi bir açıklama yapılmadığı, daha önce gerekçeli olarak belirlenen mesafelerin hangi sebeplerle artırılıp azaltıldığına ilişkin somut bir verinin bulunmadığı, her ne kadar davalı idarece yaklaşık maliyetle uyumlu hale getirildiği iddia edilmiş ise de, bu iddianın dayanaksız olduğu ve ispata yarar bir veri ve belge bulunmadığı, öte yandan, bu durumun 4734 sayılı Kanunun "Temel İlkeler" başlıklı maddesinde geçen saydamlık ilkesine aykırılık teşkil edeceği anlaşıldığından davalı idarenin bu iddialarına itibar edilmemiştir.

Bu durumda, dava dosyasındaki bilgi ve belgelerle yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte incelendiğinde, davacı şirketin iddialarının dava konusu Kamu İhale Kurul kararında değerlendirilmediği gibi yukarıda belirtildiği üzere mesafe değiştirilmesinin de somut bir gerekçesi olmadığı dikkate alındığında, dava konusu kurul kararının bu kısmında iki açıdan da hukuka uygunluk bulunmamaktadır.” şeklindeki gerekçede yer alan hususlar ile sınırlı yapılmıştır.

EKAP üzerinden isteklilere gönderilen 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında “30.06.2020 tarihinde ihalesi yapılan “Kahramanmaraş Karakuz Barajı Sulama İnşaatı”na ilişkin teklif dosyalarının incelenmesi neticesinde teklifiniz sınır değerin altında kalmış olup aşırı düşük teklif sorgulamasının 24.03.2021 günü saat 18:00’ a kadar İhale Komisyon Başkanlığı’na iletilmesi talep edilmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde bazı iş kalemleri revize edilmiş olup, ekte tarafınıza gönderilen analizler esas alınarak, 15.03.2021 tarihli EKAP tebligatında ve Kamu İhale Mevzuatı çerçevesinde hazırlanacak olan aşırı düşük teklif sorgulamasını 24.03.2021 günü saat 18:00’ a kadar İhale Komisyon Başkanlığı’na iletilmesi hususunda;

Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.” ifadelerine yer verildiği, 43 adet iş kalemi/gruplarına ait aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve ekinde ise açıklama istenilen ve istenilmeyen analiz girdileri listesi ile analiz formatlarının gönderildiği görülmüştür.

Kamu ihale mevzuatı hüküm ve açıklamaları, ihale dokümanında yer alan düzenlemeler, idare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ve ekleri ile ihale üzerinde bırakılan MBD İnş. San. ve Tic. A.Ş.- Uluova İnş. ve Makina San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgeler, başvuru sahibinin iddiaları çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde aşağıdaki tespitlere ulaşılmıştır.

Öncelikle idarece sınır değerin altında geçerli teklif veren 7 istekliden 13.07.2020, 22.07.2020, 29.07.2020 ve 13.08.2020 tarihlerde EKAP üzerinden gönderilen yazılar ile ilk aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu 4 yazının ilk aşırı düşük teklif sorgulaması yazısını oluşturduğu, bu yazılar ve eklerinin idarenin bir önceki yazısında yapılan hata ya da eksikliklerin giderilmesine yönelik olduğu, dolayısıyla sınır değerin altında geçerli teklif veren isteklilerin ilk aşırı düşük teklif açıklamasını bu 4 yazıya göre sunması gerektiği anlaşılmıştır.

Daha sonra başvuru sahibi ve diğer isteklilerin Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunması üzerine Kamu İhale Kurulunca 03.02.2021 tarihli ve 2021/UY.I-316, 2021/UY.I-317 ve 2021/UY.I-318 sayılı kararların alındığı, söz konusu kararlar ile idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulama işleminin teklif fiyatı sınır değerin altında kalan tüm isteklilere anılan kararlarda bahsedilen hususlara uygun şekilde tekrar yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi yönünde düzeltici işlemin belirlenmesine karar verilmiştir.

Bahse konu bu kararlar üzerine, idarece EKAP üzerinden gönderilen 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ile sınır değerin altında geçerli teklif veren isteklilerden ikinci kez aşırı düşük teklif açıklama talebinde bulunulmuştur.

Ankara 11. İdare Mahkemesinin kararında yer alan başvuru sahibi Arhat Enerji A.Ş.nin “…Dava konusu ihalede ilk aşırı düşük teklif açıklamalarından olan 13.08.2020 tarihli aşırı düşük teklif açıklama yazısında gerekçeli olarak KRS-İBY/001, KRS-İBY/002 ve KRS-TNR/38 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin değerlendirme yapılarak mesafelerin belirlendiği, KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemleri için mesafenin 50 km olarak, KRS-TNR/38 poz numaralı iş kalemi için de 17 km olarak neden belirlendiğinin açıklandığı, ancak daha sonra 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif açıklaması ekinde "KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinde nakliye mesafesinin 25 km, KRS-TNR/038 poz numaralı iş kaleminde nakliye mesafesinin ise 20 km" olarak belirlendiği, bu belirleme yapılırken ise herhangi bir açıklama yapılmadığı, daha önce gerekçeli olarak belirlenen mesafelerin hangi sebeplerle artırılıp azaltıldığına ilişkin somut bir verinin bulunmadığı,...

…ihaleyi gerçekleştiren idarece ikinci aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken birinci aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklanması istenilen iş kalemleri kapsamında isteklilere verilen bazı analizlerde yer alan taşıma mesafelerinde ve diğer bazı hususlarda isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması yapmasını sağlayacak şekilde değişiklik yapıldığı,…” yönündeki iddiası incelendiğinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

13.05.2022 tarihli Kurum yazısı ile ihaleyi yapan idareden “İlk aşırı düşük teklif sorgulama yazısında olan 13.08.2020 tarihli yazıda gerekçeli olarak KRS-İBY/001, KRS-İBY/002 ve KRS-TNR/38 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin değerlendirme yapılarak mesafelerin belirlendiği, KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemleri için mesafenin 50 km olarak, KRS-TNR/38 poz numaralı iş kalemi için de 17 km olarak neden belirlendiğinin açıklandığı, ancak daha sonra 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif açıklaması ekinde "KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinde nakliye mesafesinin 25 km, KRS-TNR/038 poz numaralı iş kaleminde nakliye mesafesinin ise 20 km" olarak belirlendiği, daha önce gerekçeli olarak belirlenen mesafelerin hangi sebeplerle artırılıp azaltıldığı hususuna ilişkin bilgi ve belgeler,

Başvuru sahibinin “idarece ikinci aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken birinci aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklanması istenilen iş kalemleri kapsamında isteklilere verilen bazı analizlerde yer alan taşıma mesafelerinde ve diğer bazı hususlarda isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması yapmasını sağlayacak şekilde değişiklik yapıldığı" şeklindeki iddiasının incelenmesi kapsamında; 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken birinci aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklaması istenilen iş kalemlerinden hangi iş kalemlerin analizinde yer alan taşıma mesafelerinin değiştirildiği, ayrıca 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken birinci aşırı düşük teklif sorgulamasından farklı olarak, herhangi bir hususta değişiklik yapılıp yapılmadığı” hususlarına yönelik bilgi belge talebinde bulunulmuştur.

İdarece gönderilen ve 20.05.2022 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan cevabi yazıda “Yukarıda yer verilen taleplerinize istinaden tarafımızca açıklanan nedenler aşağıda maddeler halinde açıklanmıştır.

1)15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken birinci aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklaması istenilen iş kalemlerinden "KRS-İBY/001 - İşletme Bakım Yolu Yapılmsı (6 metre genişliğinde)", "KRS-İBY/002 - İşletme Bakım Yolu Yapılmsı (4 metre genişliğinde)" ve "KRS-TNR/038 - Ocaktan Getirilen Malzeme ile İstifli Taş Tahkimat Yapılması" iş kalemlerinin analizlerinde yer alan taşıma mesafeleri ihale dokümanları içerisinde yer alan "Doğal Yapı Malzeme Alanları Genel Vaziyet Planı" paftası dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi neticesinde değiştirilmiştir. Diğer taraftan, 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken birinci aşırı düşük teklif sorgulamasından farklı olarak, "KRS-TNR/038 - Ocaktan Getirilen Malzeme ile İstifli Taş Tahkimat Yapılması" iş kalemlerinin analizinde birimi ve yoğunluk değerleri sehven yanlış yazılmış olduğundan gerekli düzeltme yapılarak ikinci sorgu dosyasında birimi ton, yoğunluk değerlerinde düzeltilerek işlem yapılmıştır. Ayrıca, 03.02.2021 tarih ve 2021/UY.I-316, 03.02.2021 tarih ve 2021/UY.I-317, , 03.02.2021 tarih ve 2021/UY.I-318 Kamu İhale Kurul Kararlarında yer alan düzeltici işlem belirlenmesine dayanak teşkil eden gerekçeler doğrultusunda da değişiklikler yapılarak ikinci aşırı düşük teklif sorgulaması istenilmiştir.

2. İlk aşırı düşük teklif sorgulama yazısında olan 13.08.2020 tarihli yazıda gerekçeli olarak KRS-İBY/001, KRS-İBY/002 ve KRS-TNR/38 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin değerlendirme yapılarak mesafelerin belirlendiği, KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemleri için mesafenin 50 km olarak, KRS-TNR/38 poz numaralı iş kalemi için de 17 km olarak neden belirlendiğinin açıklandığı, ancak daha sonra 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif açıklaması ekinde "KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinde nakliye mesafesinin 25 km, KRS-TNR/038 poz numaralı iş kaleminde nakliye mesafesinin ise 20 km" olarak belirlendiği, daha önce gerekçeli olarak belirlenen mesafeler; 23.07.2020 tarihli Ark Su İnşaat Proje Mühendislik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Baytimur İnşaat Anonim Şirketi İş Ortaklığı ile 05.08.2020 tarihli Mbd İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi-Uluova İnşaat ve Makina Sanayi Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından Nakliye ile ilgili olarak İdaremize şikayet başvurusunda bulunulması, 3 adet isteklinin Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusu ve başvurular sonucunda ortaya çıkan düzeltici işlem belirlenmesi kararı sonrası gerçek nakliye mesafelerinin pafta üzerinden ölçümü yapılması neticesinde sorgulamaya esas mesafelerden farklı değerlere ulaşılması neticesinde gerçekleştirilmiştir. Söz konusu nakliye mesafelerinin ölçümü sonrası bulunan doğru mesafelere göre aşırı düşük teklif sorgulaması gerçekleştirilmiştir. Söz konusu nakliye mesafelerinin artırılıp azaltıldığı hususuna ilişkin bilgi ve belgeler yazımız ekinde yer almakla birlikte detayları aşağıda açıklanmıştır.

"KRS-İBY/001- İşletme Bakım Yolu Yapılması (6 metre genişliğinde)" ve "KRS-İBY/002 -İşletme Bakım Yolu Yapılması (4 metre genişliğinde)" iş kalemlerinin analizinde yer alan nakliye mesafeleri 50 Km den 25 Km ye düşürülme sebebi; söz konusu iş kalemlerinin imalatı için "Geçirimli Malzeme" kullanılacak olup, ihale dokümanları içerisinde yer alan "Revize Projeler" klasörü > Karakuz Jeoloji Raporu > Scan22 isimli "Doğal Yapı Malzeme Alanları Genel Vaziyet Planı" üzerinde söz konusu malzemenin temin edileceği ocaklar gösterilmiş ancak nakliye mesafelerine yönelik olarak kesin bir belirleme yapılmadığı gibi, öncelik sıralamasına da yer verilmemiştir. Bu bağlamda, söz konusu iş kalemlerinin yapılması için "Altaş Geçirimli Malzeme Alanı" ve "Büget Geçirimli Malzeme Alanı" kullanılmıştır. Yazı ekinde yer alan yol mesafesini gösterir görüntü üzerinde yapılan nakliye ölçümlerinde; iş sahasının Altaş Geçirimli Malzeme Alanına olan uzaklığı (ocak içerisine göre yapılmıştır.) yaklaşık olarak 33,28 Km olarak, iş sahasının Büget Geçirimli Malzeme Alanına olan uzaklığı (ocak içerisine göre yapılmıştır.) yaklaşık 15,44 Km olarak ölçülmüş olup iki ocak arası mesafe ortalamasından 25 Km olarak (33,28 Km + 15,44 Km / 2 = 24,36 Km) belirlenmiştir.

b) "KRS-TNR/038 - Ocaktan Getirilen Malzeme ile İstifli Taş Tahkimat Yapılması" iş kalemlerinin analizinde yer alan nakliye mesafesi 17 Km den 20 Km ye yükseltilme sebebi; söz konusu iş kaleminin imalatı için "Kaya Malzemesi" kullanılacak olup, ihale dokümanları içerisinde yer alan "Revize Projeler" klasörü > Karakuz Jeoloji Raporu > Scan22 isimli "Doğal Yapı Malzeme Alanları Genel Vaziyet Planı" üzerinde söz konusu malzemenin temin edileceği ocaklar gösterilmiş ancak nakliye mesafelerine yönelik olarak kesin bir belirleme yapılmadığı gibi, öncelik sıralamasına da yer verilmemiştir. Bu bağlamda, söz konusu iş kalemlerinin yapılması için "Büget Kaya Malzeme Alanı" ve "Doğanköy Kaya Malzeme Alanı" kullanılmıştır. Yazı ekinde yer alan yol mesafesini gösterir görüntü üzerinde yapılan nakliye ölçümlerinde; iş sahasının Büget Kaya Malzeme Alanına olan uzaklığı (ocak içerisine göre yapılmıştır.) yaklaşık olarak 5,502 Km olarak, iş sahasının Doğanköy Kaya Malzeme Alanına olan uzaklığı (ocak içerisine göre yapılmıştır.) yaklaşık 34,281 Km olarak ölçülmüş olup iki ocak arası mesafe ortalamasından 20 Km olarak (5,502 Km + 34,281 Km / 2 = 19,89 Km) belirlenmiştir.

Diğer taraftan, 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif sorgulaması 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Temel İlkeler" başlıklı 5 nci maddesinde yer alan "eşit muamele" ilkesi gereğinde, teklifi sınır değerin altında kalan 7 istekliden istenilmiş olup, belirlenen doğru nakliye mesafeleri sonrası, son aşırı düşük teklif sorgulaması sonucu hiçbir firma tarafından nakliyeye yönelik şikayet başvurusunda bulunulmamıştır.

Yukarıda aktarılan hususlar ile ilgili olarak, detaylı izahı yapılan açıklamalara dayanak oluşturan gerekli bilgi ve belgeler yazımız ekinde tarafınıza gönderilmektedir.” şeklinde cevap verilmiştir.

İlk aşırı düşük teklif açıklamaya esas yazılardan 13.08.2020 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında, KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinin nakliye mesafelerinin 50 km, KRS-TNR/38 poz numaralı iş kaleminin nakliye mesafesinin ise 17 km olarak belirlendiği, ancak 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif sorgulaması yazısı ekinde KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinin nakliye mesafelerinin 25 km, KRS-TNR/38 poz numaralı iş kaleminin nakliye mesafesinin ise 20 km olarak belirlendiği görülmüştür.

Söz konusu iş kalemlerinin nakliye mesafelerine ilişkin olarak, idarece daha önce belirlenen mesafelerin Ark Su İnş. Proje Müh. San. ve Tic. A.Ş.- Baytimur İnş. A.Ş. İş Ortaklığı ile MBD İnş. San. ve Tic. A.Ş.- Uluova İnş. ve Makina San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından nakliyeler ile ilgili idareye şikayet başvurusunda bulunulması, ayrıca 3 isteklinin Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunması ve bu başvurular sonucunda ortaya çıkan düzeltici işlem belirlenmesi kararı sonrası aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olarak yeniden istenilmesi sürecine ilişkin işlemlerin tesisi aşamasında idarenin yukarıda yer verilen yazısında ifade edildiği üzere; gerçek nakliye mesafelerinin pafta üzerinden ölçümünün yeniden yapıldığı, yapılan ölçüm neticesinde anılan iş kalemleri için daha önceki sorgulamalarda verilen nakliye mesafelerinden farklı değerlere ulaşıldığı, söz konusu nakliye mesafelerinin ölçümü sonrası bulunan yeni mesafelere göre de ikinci aşırı düşük teklif sorgulamasının gerçekleştirildiği, söz konusu nakliye mesafelerinin artırılıp azaltıldığı hususuna ilişkin detayların idare cevabında açıklandığı, cevabi yazı ekinde de ihale dokümanında bulunan yol mesafesini gösterir paftanın yer aldığı görülmüştür.

19.01.2022 tarihli ve 2022/UY.I-124 sayılı Kamu İhale Kurulu kararına dayanak inceleme ve mevcut inceleme kapsamında idareden gerekli bilgi ve belgeler istenilmiş olup, idarece gönderilen 29.12.2021 ve 10.05.2022 tarihli ihale işlem dosyalarında yer alan ihale onay belgesi ve eki yaklaşık maliyet hesap tablolarında, yaklaşık maliyetin 495.692.501,03 TL olduğu, KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinin nakliye mesafelerinin 25 km, KRS-TNR/38 poz numaralı iş kaleminin nakliye mesafesinin ise 20 km olarak belirlendiği görülmüştür.

Ancak söz konusu iş kalemlerinde yer alan nakliye mesafelerinin yaklaşık maliyet ile uyumlu olup olmadığına yönelik Mahkeme kararında yer alan gerekçeler çerçevesinde detaylı inceleme yapıldığında, 03.02.2021 tarihli ve 2021/UY.I-316, 2021/UY.I-317 ve 2021/UY.I-318 sayılı Kamu İhale Kurulu kararlarının incelenmesine esas olmak üzere idarece gönderilen 11.01.2021 tarihli ihale işlem dosyasında yer alan ihale onay belgesi ve eki yaklaşık maliyet hesap tablolarında, yaklaşık maliyetin aynı tutarda (495.692.501,03 TL) olduğu, KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinin nakliye mesafelerinin 50 km, KRS-TNR/38 poz numaralı iş kaleminin nakliye mesafesinin ise 20 km olarak belirlendiği, ayrıca idarece gönderilen ikinci yaklaşık maliyet hesabında ilk yaklaşık maliyet hesabından farklı olarak sadece KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinin nakliye mesafelerinin değiştirilmediği, bu husus dışında yaklaşık maliyeti oluşturan diğer bazı iş kalemlerinin analizlerinde yaklaşık maliyete esas birim fiyat ve tutarların da değiştirildiği, toplam yaklaşık maliyet tutarının ise değişmediği görülmüştür.

Bu tespitler üzerine ihaleyi yapan idareden 02.06.2022 tarihli Kurum yazısı ile “İlk aşırı düşük teklif sorgulamalarında KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinin nakliye mesafelerinin 50 km olduğu, bu kalemlerin mesafeleri ilk yaklaşık maliyet hesabında da 50 km olduğu, söz konusu kalemlerin birim fiyat analizlerinin de 50 km mesafeye göre yapıldığı, 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken bu kalemlerin nakliye mesafelerinin 25 km olarak belirlendiği, yaklaşık maliyet hesabında ise KRS-İBY/001 poz numaralı iş kaleminin birim fiyatının 102.827,03 TL’den 73.814,33 TL’ye, tutarının 7.849.918,30 TL’den 5.635.059,38 TL’ye, KRS-İBY/002 poz numaralı iş kaleminin birim fiyatının 65.998,02 TL’den 48.491,80 TL’ye, tutarının 24.023.279,28 TL’den 17.651.014,73 TL’ye düşürüldüğü, ayrıca aşırı düşük teklif sorgulaması istenilen iş kalemleri dışında kalan bazı iş kalemlerinin birim fiyat ve tutarının ilk yaklaşık maliyet hesabına göre artırıldığı, örneğin; KRS-PE/021 poz numaralı iş kaleminin birim fiyatının 670,68 TL’den 770,68 TL’ye, tutarının ise 1.829.628,45 TL’den 2.102.430,45 TL’ye yükseltildiği, bunun gibi diğer bazı kalemlerin de miktarı aynı kalarak, birim fiyat ve tutarının artırıldığı, fakat toplam yaklaşık maliyetin bu değişikliklere rağmen 495.692.501,03 TL olarak sabit kaldığı görülmüştür. Söz konusu yaklaşık maliyet hesabında neden bu değişikliklerin yapıldığı hususuna ilişkin dayanak bilgi /belge ve görüşleriniz,” hususlarına yönelik bilgi belge talebinde bulunulmuştur.

İdarece gönderilen ve 09.06.2022 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan cevabi yazıda “13.07.2020 tarihinde Elektronik Kamu Alımları Platformu – EKAP üzerinden teklifi sınır değerin altında kalan 7 istekli firmadan açıklama istenen iş kalemleri ve örnek analiz formatı gönderilerek, aşırı düşük teklif sorgulaması gerçekleştirilmiştir.

Söz konusu sorgulama tebligatından sonra, 16.07.2020 tarihinde (16.07.2020 tarih ve 45763 sayı İdaremiz Kayıtları) Ark Su İnşaat Proje Mühendislik Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, Baytimur İnşaat Anonim Şirketi İş Ortaklığı firması (İdareye şikayet başvurusunun 7. Maddesi), 05.08.2020 tarihinde ise (05.08.2020 tarih ve 50762 sayı İdaremiz Kayıtları) Mbd İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, Uluova İnşaat Ve Makina Sanayi Ltd.Şti. İş Ortaklığı firması (İdareye şikayet başvurusunun 1,2, ve 3. Maddesi) "Nakliye" ile ilgili olarak İdaremize başvuruda bulunulmuştur.

Söz konusu başvurular ile Kamu İhale Kurumu tarafından yayınlanan 03.02.2021 tarih ve 2021/UY.I-316 sayılı, 03.02.2021 tarih ve 2021/UY.I-317 sayılı, 03.02.2021 tarih ve 2021/UY.I-318 sayılı Kamu İhale Kurul Kararlarında yer alan "Analiz girdilerine yer verilen KRS-İBO/001 poz numaralı iş kaleminin yaklaşık maliyet icmal tablosunun eki sıralı analiz girdi tablosunda toplam tutarının 13.289.288,68 TL olduğu, söz konusu tutarın (13.289.288,68 TL) %3'ünün 398.678,66 TL olduğu, bahse konu analizde yer alan ARAÇ2 "Motosiklet (125-250 cc)", ARAÇ3 "Ataşmanlı Traktör" ve İBO/002 "Ortak tesis masrafları" analiz girdilerinin yaklaşık maliyet hesabındaki tutarlarının ise sırasıyla 63.000,00 TL, 288.000,00 TL ve 216.059,78 TL olduğu, dolayısıyla söz konusu 3 analiz girdisinin de analiz toplam tutarının %3'ünün (398.678,66 TL) altında olduğu, sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15'ini aşmadığı, ayrıca bu analiz girdilerinin başka iş kalemlerinde yer almadığı, bu girdilerin açıklama istenilmeyen analiz girdileri olarak belirlenmesi ve açıklama istenilmemesi gerekirken açıklama istenildiği," , "B-15.302 poz numaralı analiz girdisi içerisinde yer alan formen, yağcı, operatör makinist, mazot, ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP ve traktör buldozer girdilerinin ait olduğu KRS-YO/007 ve KRS-TNR/043 poz numaralı iş kaleminin analiz girdileri arasında da yer aldığı, B-15.302 poz numaralı analiz girdisi içeresinde yer alan anılan girdilerin ait olduğu iş kaleminde yer alan aynı girdilere dağıtılması gerektiği, bu dağıtım neticesinde hangi analiz girdisinin açıklama istenilecek hangi girdinin açıklama istenilmeyecek girdi olarak belirlenmesi gerektiği" ve "Dolayısıyla, bu haliyle aşırı düşük teklif sorgulama işleminin usulüne uygun olarak gerçekleştirilmediği, bu şekilde yapılan bir sorgulama sonucunda aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin imkân dâhilinde olmadığı" şeklinde yer alan düzeltici işlem belirlenmesi yönündeki kararları birlikte değerlendirildiğinde anılan işe ait yaklaşık maliyet hesapları ve yaklaşık maliyetin %80 ‘lik kısmına giren birim fiyatların analiz girdileri bir bütün olarak tekrardan gözden geçirilmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde, ilgi yazınızda belirtilen nakliye mesafeleri iş kalemlerinin analizlerinde istekli firmaların nakliye ile ilgili başvuruları (Ek-1 ve Ek-2) dikkate alınarak düzeltilmiş olup düzeltme neticesinde -8.587.123,47 Tl lik tutar farkı oluşmuştur. Yaklaşık maliyet bütün olarak düşünülerek kontrollerin tamamı tüm iş kalemleri için yapılmış olup, diğer iş kalemlerinin birim fiyatları incelendiğinde yaklaşık maliyetin %80 ‘lik kısmı dışında kalan ve sorgulamaya tabi olmayan 233 adet iş kaleminin içerisinde 16 adet iş kalemlerinin birim fiyatlarının sehven hatalı girildiği, yapılan hatalar düzeltildiğinde KRS-PE/016 poz nolu iş kaleminde 592.076,00 TL lik, KRS-PE/021 poz nolu iş kaleminde 272.802,00 TL lik, KRS-CTP/008 poz nolu iş kaleminde 103.594,00 TL lik, KRS-PE/011 poz nolu iş kaleminde 765.525,60 TL lik, KRS-CTP/015 poz nolu iş kaleminde 529.916,00 TL lik, KRS-PE/028 poz nolu iş kaleminde 1.195.760,00 TL lik, KRS-PE/031 poz nolu iş kaleminde 760.046,00 TL lik, KRS-PE/037 poz nolu iş kaleminde 213.094,00 TL lik, KRS-PE/027 poz nolu iş kaleminde 1.091.390,00 TL lik, KRS-PE/035 poz nolu 278.424,00 TL lik, KRS-AT/007 poz nolu iş kaleminde 875.000,00 TL lik, KRS-PE/045 poz nolu iş kaleminde 778.560,00 TL lik, KRS-AT/006 poz nolu iş kaleminde 390.000,00 TL lik, KRS-PE/026 poz nolu iş kaleminde 491.130,00 TL lik, KRS-PE/029 poz nolu iş kaleminde 330.826,00 TL lik, KRS-PE/040 poz nolu iş kaleminde 188.979,87 TL lik toplamda +8.587.123,47 Tl lik tutar artışı olduğu görülmektedir. Yapılan sehven hatalar bütünü ile düzeltildiğinde kümülatif olarak 0 TL tuttuğu bu durumun yaklaşık maliyeti değiştirmediği tespit edilmiştir....” şeklinde cevap verilmiştir.

03.02.2021 tarihli ve 2021/UY.I-316, 2021/UY.I-317 ve 2021/UY.I-318 sayılı Kamu İhale Kurulu kararları ile idarece yapılan ilk aşırı düşük teklif sorgulaması işlemlerinin yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlendiği, idarece yapılan 15.03.2021 tarihli ikinci aşırı düşük teklif sorgulaması ile birlikte, yaklaşık maliyet hesabında KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinin nakliye mesafelerinin 50 km’den 25 km’ye düşürülmesinin yanında yaklaşık maliyet hesabına esas bazı iş kalemlerinin birim fiyat ve tutarlarının da değiştirildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, idarenin tespit ettiği sınır değere göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonu; imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ayrıca bir isteklinin teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki Tebliğ’de öngörülen yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edileceği, hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle tekliflerin reddedilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, idarece yaklaşık maliyetin neden değiştirildiğine yönelik verilen cevabi yazıda, yapılan sehven hatalar bütünü ile düzeltildiğinde kümülatif olarak yaklaşık maliyetin değişmediği ifade edilmişse de, ihale tarihinin 30.06.2020 olduğu, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyetin teklif fiyatları ile birlikte ihale tarihinde açıklandığı, yukarıda aktarılan Tebliğ’in 45.1.2’nci maddesinde ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafelerin belirtileceğinin açıklandığı, bu çerçevede idarece aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin ilk hesaplanan yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler dikkate alınarak yapılması gerektiği, nitekim idarece aşırı düşük teklif sahibi isteklilere gönderilen sorgulamaya ilişkin ilk yazı ekindeki analizlerde bu mesafelerin kullanıldığı, bu aşama sonrasında aşırı düşük teklif sorgulamasında tespit edilen aykırılıklara 03.02.2021 tarihli ve 2021/UY.I-316, 2021/UY.I-317 ve 2021/UY.I-318 sayılı Kamu İhale Kurulu kararlarında yer verildiği, dolayısıyla, ilk yaklaşık maliyet hesabında KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinin nakliye mesafelerinin 50 km, KRS-TNR/38 poz numaralı iş kaleminin nakliye mesafesinin ise 20 km olarak belirlendiği, idarece belirlenen bu mesafeler dikkate alınarak aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin mevzuata uygun şekilde tekrar yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ilk yaklaşık maliyet hesabında KRS-İBY/001 ve KRS-İBY/002 poz numaralı iş kalemlerinin nakliye mesafelerinin 50 km, KRS-TNR/38 poz numaralı iş kaleminin nakliye mesafesinin ise 20 km olarak belirlendiği, idarece belirlenen bu mesafeler ile 03.02.2021 tarihli ve 2021/UY.I-316, 2021/UY.I-317 ve 2021/UY.I-318 sayılı Kamu İhale Kurulu kararlarında yer alan hususlar da dikkate alınmak suretiyle idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulama işleminin teklif fiyatı sınır değerin altında kalan tüm isteklilere yukarıda bahsedilen hususlara uygun şekilde tekrar yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.