KİK Kararı: 2022/UY.I-687

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/031
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 08.06.2022
Karar No : 2022/UY.I-687
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Gurbetoğlu İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/233999 İhale Kayıt Numaralı “Asya Bölgesi 6. Kısım Müteferrik İçmesuyu İnşaatı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 07.06.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Asya Bölgesi 6. Kısım Müteferrik İçmesuyu İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Gurbetoğlu İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin 08.04.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.04.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.04.2022 tarih ve 19804 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.04.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/413 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, İ.İ.014 poz numaralı “Tranşe Hafriyatı Yapılması”, İ.İ.001/1 poz numaralı “ Ø100 Mm Fondüktil Borunun Döşenmesi İşçiliği (İdare Malı)” ve İ.İ.038 poz numaralı “Çelik Paplanş İle İksa Yapılması” iş kalemlerine ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunmadığı,

-İ.İ.014 poz numaralı iş kaleminin açıklaması için DSİ’nin yayımlamış olduğu 52.130.1003 poz numaralı “Her cins kayalık zeminde boru hendeği kazısı” iş kaleminin kullanıldığı,

İdarece 52.130.1003 poz numaralı iş kalemi içerisinde “kırmataş, şose, asfalt, demirli ve demirsiz beton sökülmesi, kazı esnasında tranşe kesiti içerisinde beton boru çıkması halinde her çapta beton borunun kırılarak veya sökülerek çıkarılması, çıkan moloz, beton, beton boru, beton boru parçası ve hafriyat malzemesinin hendek dışına çıkarılması” işlerinin dahil olmadığının ifade edildiği, ancak kayalık malzemenin ifade edilen diğer bütün malzemelerden yoğunluğunun fazla olduğu, kaya yapıda bir malzeme çıkarılması esnasında diğer malzemelere kıyasla daha fazla işçilik, makine ve yakıt sarfiyatının yapılacağı, dolayısıyla maliyet açısından bakıldığında 52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin İ.İ.014 poz numaralı iş kalemine göre daha maliyetli olduğu, İ.İ.014 poz numaralı iş kalemi için teklif etmiş oldukları bedelin 52.130.1003 poz numaralı iş kalemine ait tutarının üstünde olduğu,

52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin tarifinde “Yayaların tranşe üzerinden emniyetle geçebilmesi için icab eden yerlere geçitler yapılacaktır. Geçitler sokak köşelerine ve uzun tranşelerde azami 50mt. aralıkla yapılacaktır.” ifadesinin belirtilmemesinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak gösterildiği, yapım ihalelerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği çerçevesinde yapıldığı, DSİ’nin 52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinde emniyet tedbirlerinin belirtilmemiş olmasının bunun yönetmelik ile zorunluluk altına alınmış olmasından kaynaklandığı, idarenin birim fiyat analizinde emniyet tedbiri malzemeleri ile ilgili herhangi bir girdinin bulunmadığı, söz konusu girdinin bu iş kaleminin %3’ünden az olduğunu gösterdiği,

52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin tarifinde şevli kazı yapılması halinde bir bedel ödenmeyeceği, idarenin pozunda ise bunun aksine 1,5 metreyi geçtiği durumlarda heyet marifetiyle tespit yapılacağı, idarenin pozunda ek ödeme yapılmasına karşın DSİ’nin ilgili pozunda şev için herhangi bir ödemenin söz konusu olmadığı, idarenin pozunun DSİ pozuna göre maliyet açısından daha avantajlı olduğu, söz konusu iş kalemi için teklif ettikleri tutarın DSİ’nin ilgili pozu için belirlenen tutarın üstünde olduğu,

52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin tarifinde “her cins alet ve makine ile patlayıcı madde kullanarak ve ya kullanmayarak her cins kayalık zeminde boru hendeği açılması için beher m3 fiyatı.” ifadesinin yer aldığı, anlaşılacağı üzere patlayıcı madde kullanmadan makine ile yapılan boru hendeği kazılarının da bu pozu kapsadığı,

-İ.İ.001/1 poz numaralı “ Ø100 Mm Fondüktil Borunun Döşenmesi İşçiliği (İdare Malı)” iş kaleminin açıklaması için İller Bankasının yayımlamış olduğu 43.524.1002 poz numaralı iş kaleminin kullanıldığı,

İdarece “boruların özel çektirme aleti ile başlarının bağlanarak döşenmesi, gerektiğinde kesilmesi” işlerinin İ.İ.001/1 poz numaralı iş kalemine dahil olduğunun, İller Bankası pozuna ise dahil olmadığı gerekçe gösterilerek değerlendirme dışı bırakıldıkları, ancak söz konusu ifadenin işin mahiyetini ve maliyetini etkilemeyeceği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde aşırı düşük açıklaması yapılırken kamu kurumlarına ait rayiçlerin kullanılabileceğinin açıkça ifade edildiği, bu sebeple değerlendirme dışı bırakılmalarının mevzuata aykırı olduğu,

- İ.İ.038 poz numaralı “Çelik Paplanş İle İksa Yapılması” iş kaleminin açıklaması yapılırken İller Bankasının ilgili pozlarının kullanıldığı,

İller Bankası pozlarına palplanş ve iksa profillerini desteklemek için kullanılacak göğüsleme ve gergi profil demir bedellerinin dahil olmadığı, bu giderlerin idarenin pozuna dahil olduğu gerekçe gösterilerek değerlendirme dışı bırakıldıkları, ancak palplanş ve iksa profillerini desteklemek için kullanılacak göğüsleme ve gergi profil demir malzemelerinin demirbaş listelerine kayıtlı olduğu için bununla ilgili bir açıklama yapılmadığı, bu iş kalemi için malzeme bedeli kaynaklı ekstra bir maliyet oluşmayacağı, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesinde yer alan “Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.” ifadesi gereği göğüsleme ve gergi profil demir malzemeleri için açıklama yapılmadığı,

Tekliflerinin %80’ini oluşturan bedelin 47.960.355,00TL olduğu, sınır değer üstünde kalan isteklinin toplam teklif bedelinin %80’nini oluşturan iş kalemleri (aşırı düşük açıklaması istenilen iş kalemleri) ile ilgili teklif etmiş olduğu bedelin kendilerinin teklif etmiş olduğu tutarın altında olduğu, kendilerinin bu yapım işini söz konusu bedel ile gerçekleştirmesinde maliyet açısından bir engel olmadığı, aksi halde ihale üzerine bırakılan isteklinin de teklif etmiş olduğu bedel üzerinden işin yapımının gerçekleştirilemeyeceği, bu durumun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 12’nci maddesinde bulunan “rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.” ibaresini doğrudan ihlal ettiği,

İdarenin bünyesinde bulunan 2018/339681 İKN’li “Asya Bölgesi 4.Kısım Müteferrik İçmesuyu İnşaatı” yapım işini tamamladıkları, hali hazırda bu bölgedeki şantiyelerinin faaliyetini sürdürdüğü, söz konusu yapım işi ile açıklama yapılan yapım işi mahal listelerinin aynı ve iki işin birbirinin devamı niteliğinde olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.10’uncu maddesinde yer alan açıklama gereği olarak mobilizasyon ve şantiye kurulum maliyetlerinin ihaleye katılım gerçekleştiren diğer isteklilere kıyasla daha düşük olacağı, bu durumun %10’luk fiyat avantajı sağladığı, ihale üzerinde bırakılan istekli ile fiyat farkının %6,06 olduğu, mevzuatın ilgili hükmüne göre yapım işini teklif etmiş oldukları fiyatlar ile gerçekleştirebileceklerinin açık olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

İhale ilan tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.….” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

…45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5.İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.…” açıklamaları yer almaktadır.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı: Asya Bölgesi 6. Kısım müteferrik İçmesuyu İnşaatı

b) Yatırım proje no'su/kodu:S-7710

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

İstanbul İli Anadolu yakasının muhtelif İlçelerinde 84.000 mt. Düktilfont boru(Ø100-Ø400 mm) içmesuyu şebeke hattı döşenmesi ...

İstanbul İli Anadolu yakasının muhtelif İlçelerinde 84.000 mt. Düktilfont boru(Ø100-Ø400 mm) içmesuyu şebeke hattı döşenmesi, 20.700 mt Düktilfont ve Çelik boru (Ø400-Ø1800 mm) içmesuyu isale hattı döşenmesi, 7.900 mt HDPE Pn10 (Ø 110-Ø315 mm) içmesuyu ve sulama suyu borusu döşenmesi, hat vanası, sanat yapıları, tahliye ve vantuz yapılması işlerini kapsayacaktır.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: Asya Yakası/İSTANBUL” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İtirazen şikâyete konu ihalede 43 adet ihale dokümanı indirildiği, 07.06.2021 tarihinde yapılan ihaleye 13 isteklinin katıldığı, 29.03.2022 onay tarihli ihale komisyonu kararında, sınır değerin 60.534.962,31 TL olarak hesaplandığı, sınır değerin altında tek geçerli teklif veren başvuru sahibinden 05.07.2021 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmaması nedeniyle teklifinin reddedildiği, söz konusu ihalenin sınır değerin üzerinde teklif veren Akm Yapı Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin Mirsan Teknik Yapı San. ve Tic. A.Ş. olduğu görülmüştür.

EKAP üzerinden isteklilere gönderilen 05.07.2021 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısında “İdaremizce 07.06.2021 tarihi, saat 14.00'de ihalesi yapılan 2021/233999 ihale kayıt numaralı "Asya Bölgesi 6. Kısım Müteferrik İçmesuyu İnşaatı" yapım işinde isteklilerin teklifleri ihale komisyonunca değerlendirilmiş olup, teklifinizin Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre belirlenen aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olduğu tespit edilmiştir.

Kanun, Yönetmelik ve Kamu İhale Genel Tebliğinin konuya ilişkin hükümleri uyarınca;

Teklifiniz kapsamında yer alan aşağıdaki iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin fiyatları ile ilgili tüm ayrıntıların (Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar, fiyat teklifleri, çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri, Kamu Kurum ve Kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, Kamu Kurum ve Kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, yardımcı analizler v.b.) Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. maddesinde düzenlenen usule uygun biçimde açıklamanız gerekmektedir.

Ayrıca teklifinize ilişkin olarak varsa;

•Yapım yönteminin ekonomik olması,

•Seçilen teknik çözümler ve işin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

•Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmesi suretiyle yaptığınız açıklamalarınız değerlendirilecektir. Söz konusu işlemler için tarafınıza 7 (yedi) iş günü süre verilmiştir. Anılan süre içerisinde açıklama ve dayanak belgelerinizi idaremize teslim etmemeniz halinde teklifiniz değerlendirme dışı bırakılacaktır.

Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.” ifadelerine yer verildiği, 24 adet iş kalemi/gruplarına ait aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve ekinde ise açıklama istenilen ve istenilmeyen analiz girdilerine ilişkin analiz formatlarının gönderildiği görülmüştür.

Kamu ihale mevzuatı hüküm ve açıklamaları, ihale dokümanında yer alan düzenlemeler, idare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ve ekleri ile başvuru sahibi Gurbetoğlu İnşaat San. ve Tic. A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgeler, başvuru sahibinin iddiaları çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde aşağıdaki tespitlere ulaşılmıştır.

İdarece başvuru sahibinin şikâyet başvurusuna özetle “52.130.1003 poz nolu iş kaleminin birim fiyat tarifinde “Poz.52.130.1001'deki esaslar dahilinde her cins araç ve makine ile patlayıcı madde kullanarak veya kullanmayarak her cins kayalık zeminde boru hendeği açılması için bir metreküp kayalık zeminin kazılması ve depoya konulması bedeli” denilmekte iken, İ.İ.014 poz numaralı “Tranşe Hafriyatı Yapılması” iş kalemi birim fiyat tarifinde “her derinlikte, her türlü formasyondaki zeminin İdarece uygun görülen genişlik ve derinlikte, proje ve şartnamesine göre, istikamet ve güzergahında makine veya elle kazılması” denildiği, 52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinde her cins araç ve makine ile patlayıcı madde kullanarak veya kullanmayarak kazı yapılacağı belirtilmekte olup, açıklamaya dayanak teşkil eden 52.130.1003 poz numaralı iş kalemi için patlayıcı madde kullanılmasının önünde bir engel olmadığı ve elle kazı yapılmayıp kazının tamamının makine ile yapılacağının öngörüldüğü, İ.İ.014 poz numaralı “Tranşe Hafriyatı Yapılması” iş kaleminin birim fiyat tarifinde kazının makine veya elle yapılacağı belirtilerek patlayıcı madde kullanılabileceği ile ilgili ibarenin bulunmadığı, açıklamada kullanılan 52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinin İ.İ.014 poz numaralı “Tranşe Hafriyatı Yapılması” iş kaleminin birim fiyat tarifine uygun olmadığı,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde yer alan “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir.” açıklaması çerçevesinde yapılan açıklamanın ihale dokümanı kapsamında sunulan birim fiyat tariflerine uygun olması gerektiği ve uygun olmaması durumunda isteklinin teklifinin reddedileceğinin açıklandığı,

İ.İ.014 poz numaralı “Tranşe Hafriyatı Yapılması" iş kaleminin birim fiyat tarifinde yer alan “Yayaların tranşe üzerinden emniyetle geçebilmesi için icab eden yerlere geçitler yapılacaktır. Geçitler sokak köşelerine ve uzun tranşelerde azami 50 mt. aralıkla yapılacaktır.” ifadesindeki gereklilik çalışma bölgesinin yerleşim yeri içinde olmasına istinaden Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 35.1 ve 35.2’nci maddesi kapsamındaki emniyet tedbirlerine ilave olarak istenildiği, ayrıca açıklama istenilen İ.İ.014 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat analizinde yer alan ilave 10.100.1062 poz nolu "Düz İşçi" girdisinin “Yayaların tranşe üzerinden emniyetle geçebilmesi için icab eden yerlere geçitler yapılacaktır. Geçitler sokak köşelerine ve uzun tranşelerde azami 50 mt. aralıkla yapılacaktır.” ibaresine karşılık gelecek düzeyde olduğu, açıklamada kullanılan 52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinin İ.İ.014 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifine uygun olmadığı, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesi çerçevesinde işlem yapılması gerektiği,

İ.İ.014 poz numaralı iş kalemi maliyet açısından 52.130.1003 pozuna göre daha avantajlı olduğu çıkarımının yapıldığı, ancak bu çıkarım sübjektif olduğu, İ.İ.014 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinde ölçü olarak “Projesine göre yapılan imalat esnasında İdare'nin heyet marifetiyle tespit edeceği şev oranlarına göre yerinde yapılan kazı hacmi olacaktır. Hafriyat kesitinden ölçülen m3 cinsinden bedelidir.” denilmekte iken açıklamaya dayanak teşkil eden 52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinde “Kazı makinasının yapısından dolayı daha geniş kazı yapılması, zemin yapısı nedeniyle kazı kesidinde şev oluşması ve herhangi bir başka sebeple fazla kazı yapılması durumunda ölçüde değişiklik yapılmaz veya başka bir bedel ödenmez.” denildiği, burada İ.İ.014 poz numaralı iş kaleminde şevli kazı yapılması durumunda ilave bedel ödenirken, 52.130.1003 poz numaralı iş kaleminde şevli kazı yapılması durumunda ilave bedel ödenmeyeceğinin görüldüğü, açıklamada kullanılan 52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinin İ.İ.014 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifine uygun olmadığı, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesi çerçevesinde işlem yapılması gerektiği,

52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin tarifine göre patlayıcı madde kullanmadan makine ile boru hendeği kazılarının da bu pozu kapsadığının istekli tarafından belirtildiği, ancak 52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin analizi ve açıklama dosyası dikkate alındığında 10.160.1003 poz numaralı amonyum nitrat, fuel-oil karışımı malzemesinin iş kaleminin birim fiyat hesabında girdi olarak dikkate alındığının görüldüğü, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesi çerçevesinde işlem yapılması gerektiği,

İş kaleminin mahiyetini ve maliyetini belirlemekte asıl olanın birim fiyat tarifleri olduğu, ihale dokümanları kapsamında sunulan İ.İ.001/1 poz numaralı "Ø100 mm fondüktil borunun döşenmesi işçiliği (idare malı)" iş kaleminin birim fiyat tarifine "boruların özel çektirme aleti ile başlarının bağlanarak döşenmesi, gerektiğinde kesilmesi" dahil iken, açıklamaya dayanak teşkil eden 43.524.1002 poz numaralı “Ø 0100 mm her çeşit düktil boruların döşenmesi” iş kaleminin birim fiyat tarifinde “Yüklenici genel giderleri ve karı dahil (Boru ve bağlantı elemanları, baş bağlama bedelleri ile temin edildikleri yerden şantiyeye kadar, taşıtlara yüklenmesi, taşıma ve taşıtlardan boşaltılması bedelleri hariç), duktil boruların döşenmesinin 1,00 (bir) metre fiyatıdır.” denildiği, açıklamada kullanılan 43.524.1002 poz numaralı iş kaleminin birim fiyat tarifinin açıklanması istenilen İ.İ.001/1 poz numaralı “Ø100 mm fondüktil borunun döşenmesi işçiliği (idare malı)” iş kaleminin birim fiyat tarifine uygun olmadığı, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesi çerçevesinde işlem yapılması gerektiği,

İ.İ.038 poz numaralı “çelik paplanş ile iksa yapılması” iş kaleminin birim fiyat tarifine çelik palplanş profilleri malzeme bedeli ve iksa profillerini desteklemek için kullanılacak olan malzemelerin bedeli dahil iken, isteklinin açıklamasına dayanak teşkil eden 43.605.1303 poz numaralı iş kaleminin tarifinde bu malzemelerin bedelinin ayrıca ödeneceğinin belirtildiği, dolayısıyla bu malzemelerin bedelinin 43.605.1303 poz numaralı iş kalemine dahil olmadığının anlaşıldığı, itiraz dilekçesinde palplanş ve iksa profillerini desteklemek için kullanılacak göğüsleme ve gergi profil demir malzemelerinin isteklinin demirbaş listesine kayıtlı olduğu için bununla ilgili açıklama yapılmadığı ve bu iş kalemi için ilave bir malzeme bedeli oluşmayacağının belirtildiği, ancak, İ.İ.038 poz numaralı “çelik paplanş ile iksa yapılması” iş kalemi için sunulan açıklamada palplanş ve iksa profillerini desteklemek için kullanılacak göğüsleme ve gergi profil demir malzemelerinin istekli demirbaş listesine kayıtlı olduğu hususu yer almamakla birlikte, açıklama dosyasında bahse konu demirbaş listesinin mevcut olmadığı, açıklama dosyasında yer alan stok tespit tutanaklarında da palplanş ve iksa profillerini desteklemek için kullanılacak göğüsleme ve gergi profil demir malzemelerinin mevcut olmadığı, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.7’nci maddesinde “İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin "stok tespit tutanağı"nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.” açıklamasının yer aldığı, bu çerçevede stokta bulunan malzemenin iş kalemi için ilave bir maliyet oluşturduğu ve bu maliyetin açıklanması gerektiği, yapılan açıklamanın açıklama istenilen iş kaleminin birim fiyat tarifine uygun olmadığı, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesi çerçevesinde işlem yapılması gerektiği,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde aşırı düşük açıklaması istenilen iş kalemleri için isteklilerin teklif etmiş oldukları bedellerin karşılaştırılmasına yönelik bir hüküm bulunmadığı, dolayısıyla idarenin bu kriteri dikkate alarak değerlendirme yapmasının söz konusu olmadığı, idarece yapılan değerlendirmeler tamamen kamu ihale mevzuatına göre olduğu, tüm istekliler için rekabet koşullarının ve fırsat eşitliğinin sağlandığı,

itiraz dilekçesinde 2018/339681 İKN'li “Asya Bölgesi 4. Kısım Müteferrik İçmesuyu İnşaatı" işinin başvuru sahibi tarafından tamamlandığı ve bu iş için mevcut olan şantiyelerinin ihale konusu iş için de kullanılacak olduğundan bahsedilerek bu durumun mobilizasyon ve şantiye kurulum maliyetleri yönünden kendilerine avantaj sağlayacağının belirtildiği, ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.10 ve 45.1.14’üncü maddesinde yer alan açıklama gereği aşırı düşük sınır değerinin altındaki teklif için yapılan açıklamanın Tebliğ maddelerinin tamamına uygun olması gerektiği” şeklinde cevap verilmiştir.

İdarece gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer alan İ.İ.014 poz numaralı “Tranşe Hafriyatı Yapılması”, İ.İ.001/1 poz numaralı "Ø100 mm fondüktil borunun döşenmesi işçiliği (idare malı)" ve İ.İ.038 poz numaralı “Çelik paplanş ile iksa yapılması” iş kalemlerinin açıklanması için,

Başvuru sahibinin sırasıyla Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün yayımlamış olduğu 52.130.1003 poz numaralı “Her cins kayalık zeminde boru hendeği kazısı”, İller Bankasının yayımlamış olduğu 43.524.1002 poz numaralı “Ø 100 mm her çeşit duktil boruların döşenmesi” ile aynı idarenin yayımlamış olduğu 43.605.1303 poz numaralı “L<9 M Boyunda Çelik Palplanş İksa Profilinin Kohezyonsuz Sıkı Ve Kohezyonlu Katı Zeminlere, L>8 M Boyunda Çelik Palplanş İksa Profilinin Kohezyonsuz Orta Sıkı Ve Kohezyonlu Plastik Zeminlere, L<6 M Boyunda Çelik Palplanş İksa Profilinin Kohezyonsuz çok sıkı ve Kohezyonlu çok katı zeminlere çakılması” ve 43.605.1323 poz numaralı “Kohezyonsuz Sıkı Ve Kohezyonlu Katı Zem. Çakılmış L<9 m Çel. Palpl. İksa Prof. ile Kohezyonsuz Orta Sıkı ve Kohezyonlu Plastik Zem. Çakılmış L>8 M Çel. Palpl. İksa Prof. İle Kohezyonsuz Çok Sıkı, Kohezyonlu Çok Katı Zem. Çakılmış L<6 M Çel. Palp. İksa Prof. Sökülmesi” iş kalemlerinin birleşimiyle oluşturulan analizlerinin kullanıldığı görülmüştür.

İdarece, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kullanılan bu analizler ile birim fiyat tariflerinin idarenin iş kalemlerinin analizleri ile birim fiyat tariflerine uymadığı, dolayısıyla söz konusu 3 iş kalemi için yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde yer alan ”Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir.” açıklaması çerçevesinde değerlendirilerek isteklinin teklifinin reddedildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu 52.130.1003, 43.524.1002, 43.605.1303 ve 43.605.1323 poz numaralı iş kalemlerinin analiz formatı, analiz girdi ve miktarları ile birim fiyat tariflerinin, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer alan İ.İ.014, İ.İ.001/1 ve İ.İ.038 poz numaralı iş kalemlerinin analiz formatı, analiz girdi cins ve miktarları ile birim fiyat tarifleri ile uyumlu olmadığı görülmüştür.

Örneğin, aşırı düşük teklif sorgulaması istenilen İ.İ.014 poz numaralı “Tranşe Hafriyatı Yapılması” iş kaleminin analizinde yer alan yağcı, operatör makinist, makinist, kompresör ve mazot (motorin) analiz girdilerinin, başvuru sahibinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yer alan 52.130.1003 poz numaralı iş kaleminin analiz formatında yer almadığı, analiz girdi cins ve miktarlarının farklı olduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin “teklifi sınır değer üstünde kalan isteklinin toplam teklif bedelinin %80’nini oluşturan iş kalemleri ile ilgili teklif etmiş olduğu bedelin kendilerinin teklif etmiş olduğu tutarın altında olduğu, kendilerinin bu yapım işini söz konusu bedel ile gerçekleştirmesinde maliyet açısından bir engel olmadığı, aksi halde ihale üzerine bırakılan isteklinin de teklif etmiş olduğu bedel üzerinden işin yapımının gerçekleştirilemeyeceği, bu durum 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 12’nci maddesinde bulunan “rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.” ibaresini doğrudan ihlal ettiği,

İdarenin bünyesinde bulunan 2018/339681 İKN’li “Asya Bölgesi 4.Kısım Müteferrik İçmesuyu İnşaatı” yapım işini uhdelerinde tamamladıkları, hali hazırda bu bölgedeki şantiyelerinin faaliyetini sürdürdüğü, söz konusu yapım işi ile açıklama yapılan yapım işi mahal listelerinin aynı ve iki iş birbirinin devamı niteliğinde olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.10’uncu maddesinde yer alan açıklama gereği olarak mobilizasyon ve şantiye kurulum maliyetlerinin ihaleye katılım gerçekleştiren diğer isteklilere kıyasla daha düşük olacağı, bu durum kendilerine %10’luk fiyat avantajı sağladığı, ihale üzerinde bırakılan istekli ile kendileri arasındaki fiyat farkının %6,06 olduğu, mevzuatın ilgili hükmüne göre yapım işini teklif etmiş oldukları fiyatlar ile gerçekleştireceklerinin açık olduğu,” yönündeki iddiası incelendiğinde,

İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, idarenin tespit ettiği sınır değere göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun; imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmaktadır.

Bu doğrultuda, ihale sürecinde idarenin, isteklilerin ihale konusu iş için teklif ettikleri tutarla söz konusu işin ihale dokümanına uygun bir şekilde yapılıp yapılamayacağını aşırı düşük teklif sorgulaması vasıtasıyla denetleyeceği, bu denetimin de teklifi ihalede hesaplanan sınır değerin altında olan istekliler özelinde yapılacağı, teklifi belirlenen sınır değerin üzerinde olan isteklilerin ihale konusu işi ihale dokümanına uygun bir şekilde yapıp yapamayacağı denetiminin bu kapsamda yapılamayacağı anlaşılmıştır.

Diğer yandan, yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve bu teklif sahiplerinden, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak istenilmesi gerektiği, bununla birlikte, idarece açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edileceği, söz konusu analiz girdilerine ilişkin olarak isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmeyeceği (işçilik girdileri hariç), bahsi geçen hususa ilişkin olarak da açıklama isteme yazılarında, açıklanması istenilmeyecek olan analiz girdilerine yer verileceği,

Bu çerçevede, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanmış ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için, bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesinin gerektiği, isteklilerce teklifleri kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlanacak analizlerde ise, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdilerin gösterileceği, isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenilmesi durumunda yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olması gerektiği, aksi takdirde ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan açıklamaları sunan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif sunan isteklilerin eşit koşullarda açıklama sunması ve sunulan açıklamalarında eşit koşullarda değerlendirilebilmesi için idareler tarafından, aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde açıklama istenilen özel/paçal iş kalemlerinin temel analiz girdilerine (Malzeme, işçilik, makine ve diğer) ayrıştırılmış şekilde oluşturulan analizler üzerinden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmakta olup, istekliler tarafından, idarece gönderilen açıklama isteme yazısı ekinde sunulan analiz girdileri ve formatına yönelik şikayet/itirazen şikayet bulunmaması halinde söz konusu analiz formatlarına uygun olarak açıklama yapılması zorunluluğuna uyulması gerektiği, idarece verilen analiz formatına uygun olarak yapılmayan açıklamaların ise anılan Tebliğ’in 45.1.8’inci maddesinde yer alan ”Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir.” açıklaması çerçevesinde reddedilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibi Gurbetoğlu İnşaat San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması, idare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ve ekleri ile, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri kamu ihale mevzuatı hüküm ve açıklamaları doğrultusunda incelendiğinde; aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan 52.130.1003, 43.524.1002, 43.605.1303 ve 43.605.1323 poz numaralı iş kalemlerinin analiz formatı, analiz girdi ve miktarları ile birim fiyat tariflerinin, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer alan İ.İ.014, İ.İ.001/1 ve İ.İ.038 poz numaralı iş kalemlerinin analiz formatı, analiz girdi ve miktarları ile birim fiyat tarifleri ile uyumlu olmadığı, idare tarafından gönderilen analiz formatında yer alan analiz girdileri temel girdi/rayiç niteliğinde olduğundan alt analizi bulunmadığı, bu nedenle anılan Tebliğ’in 45.1.5’inci maddesi kapsamında birim fiyat kullanılamayacağından ilgili maddede belirtilen analiz sunulması gerekmediğine ilişkin durumun söz konusu olmadığı,

Ayrıca, başvuru sahibi tarafından açıklamada kullanılan kamu birim fiyatlarının idarece açıklama istenilen iş kalemleri analizlerine ilişkin açıklama için yeterli olduğu iddia edilmekte ise de; başvuru sahibince idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında verdiği analizlere yönelik süresi içerisinde yapılan şikayet/itirazen şikayet başvurusu bulunmadığı, bu nedenle verilen analizlere uygun açıklama yapılması gerektiği, analiz girdi cins ve miktarlarının isteklilerce değiştirilemeyeceği, bu gereklere uygun şekilde açıklama yapmadığı anlaşılan başvuru sahibinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının aktarılan Tebliğ’in 45.1.8’inci maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilerek idarece isteklinin teklifinin reddedilmesi işleminin yerinde olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.