KİK Kararı: 2022/UY.I-214 (9 Şubat 2022)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/008
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 09.02.2022
Karar No : 2022/UY.I-214
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Ark Su İnşaat Proje Mühendislik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi -Antsu Mühendislik Mimarlık İnşaat Emlak Nakliyat Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

DSİ 13. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/652435 İhale Kayıt Numaralı “Antalya Aksu Çayı Taşkın Koruma 2.Kısım” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

DSİ 13. Bölge Müdürlüğü tarafından 22.11.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Antalya Aksu Çayı Taşkın Koruma 2.Kısım” ihalesine ilişkin olarak Ark Su İnşaat Proje Mühendislik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi -Antsu Mühendislik Mimarlık İnşaat Emlak Nakliyat Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığının 06.01.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 26.01.2022 tarih ve 3826 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.01.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/113 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarenin talebi üzerine sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmasına rağmen geçerli kabul edilmediği, idarece “İstifli Taş Tahkimat Yapılması” iş kalemi için analiz yapılmaksızın açıklama istenildiği, buna karşılık taraflarınca Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13'üncü maddesi uyarınca fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, söz konusu iş kaleminin ihaledeki toplam miktarının 114.569,00 m3 olduğu ve bu miktarın 1/20'sinin 5.728,45 m3 olduğu, bu hali ile tevsik edici belgelerinin mevzuata uygun olduğu ve ayrıca idarece analizi yapılmayan bir iş kalemi olmasına karşılık girdilerden bir tanesinin toplam miktarı üzerinden inceleme yapılmasının tutarsız ve hukuka aykırı olduğu,

Açıklamaya konu “İstifli Taş Tahkimat Yapılması” iş kaleminin olağan şartlarda Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanmış 52.150.1081 poz numaralı kalemi olduğu, birim fiyat hazırlamaya yetkili kuruluşlarca hazırlanmış birim fiyatların piyasa şartlarında ve ticaret hukukuna göre farklılık göstermesinin muhtemel olduğu, haricen yapılan araştırmalarda ilgili iş kaleminin "hakediş no:1...n", "makine çalıştırma", "makine kiralama", "taş duvar", "muhtelif taş işleri" gibi isimler ile de sıkça fatura ve benzeri belgelerde yer aldığı, kaldı ki kamu pozu içerisinde yer aldığı gibi iş kalemi içerisinde yer alan işçilik ve nakliye kalemlerinin birlikte muhasebeleştirilmesinin fiilen ya da hukuken mümkün olmadığı, satış tutarı tespit tutanağı içerisinde yer alan bilgilerin Türk Ceza Kanunu uyarınca suç teşkil edeceği, ihaleye katılmayan, sadece ihaleye katılmış kişiye mal ve hizmet satacak kişilerin ticari sır niteliğindeki bilgilerini kendilerine açıklamalarının söz konusu olmadığı, ilgili bilgi ve belgelerin üçüncü kişilerden alındığının belli olduğu, bu sebeple bilginin teyidi alınmaksızın ve araştırma yükümlülüğü yerine getirilmeksizin açıklamalarının idarece uygun bulunmamasının hukuka uyarlık göstermediği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Aynı Tebliğin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4 İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, (Ek- Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir..” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. ” düzenlemesi,

Özel Teknik Şartname’nin “İşin Adı, Yeri ve Amacı” başlıklı 1’inci maddesinde “İşin adı: Antalya-Aksu Çayı Taşkın Koruma 2. Kısım İnşaatı

İşin yeri: Antalya İli Merkez ve Aksu İlçesi sınırları içinde olup, Aksu Çayının Akdeniz’e döküldüğü mansapta km: 0+000,0 ile membada km: 52+281,10’de yer alan Kargı regülatörü arasında kalan kısımlarda ayrı ayrı olmak üzere yaklaşık 15 km’lik yatak tanzimi taşkın koruma tesisi ve eski menderes dolgusu inşaatı yapılacaktır.

İşin amacı: Aksu Çayının Akdeniz’e döküldüğü mansapta km:0+000,00 ile membada km: 52+281,10’da yer alan Kargı regülatörü arasında kalan kısımda ve yan kollarında uygulama projelerinde belirtilen yatak tanzimi, taşkın koruma yapıları, seddeler, istifli taş tahkimat, sanat yapıları, temizleme rampaları, kavşut yapıları yapılmak suretiyle Aksu Çayı taşkınlarının ve taşkın zararlarının önlenmesi ve yapılacak toplulaştırma işleri ile düzgün parseller oluşturmak amaçlanmaktadır.” düzenlemesi,

Birim fiyat tariflerinde “BF-04 İstifli taş Tahkimat Yapılması (TL/m3)” iş kalemine ilişkin olarak “ Projelere, teknik şartnamelere ve İdare’nin talimatına uygun olarak ocakta getirilen veya satın alınan kaya malzeme ile istifli taş tahkimat yapılması (TL/m3)

Birim fiyata dahil olan giderler: Projesinde gösterilen boyutlarda ve en az 150 kg ağırlığındaki ocak taşı ile kuruda ya da su içinde el veya vinç veya ekskavatör ile şablonlar kullanılarak ve boşlukların en az olması göz önünde tutularak ve de yüzeyde +-0,10 m’den fazla fark etmeyecek şekilde yerine konmak suretiyle istifli tahkimat yapılması, en büyük taşların topuk ve topuktan yukarıda doğru küçülerek gelecek şekilde yerleştirilmesi, üst tabakasının oldukça düzgün ve uygun taşlarla düzgün olarak teşkili, taşın temini, ocakta hazırlanması tüm güvenlik önlemlerinin alınması, araçlara yüklenmesi, iş başına nakli, boşaltılması, ocakta ve inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma için lüzumlu her türlü işçilik, malzeme ve zayiat, makine, alet ve edevat giderleri ile müteahhit karı ve genel giderler karşılığı dahil projesi üzerinden ölçülen ocak taşı ile yapılan istifli tahkimat beher 1 m3 fiyatı.” düzenlemesi yapılmıştır.

İhalenin 22.11.2021 tarihinde gerçekleştirildiği ve ihaleye 45 istekli tarafından teklif verildiği, idarece teklifi aşırı düşük olan 14 istekliden açıklama talep edildiği ve sorgulama sonucunda 9 (dokuz) istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı ve başvuru sahibi dahil 5 (beş) isteklinin açıklamalarının uygun olmadığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, ihalenin sınır değerin üzerindeki en düşük geçerli teklif olan Eser İnş. ve Tic. A.Ş-İşsan İnş. Tic. ve san. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin de AEKA İnş. Müh. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak belirlendiği görülmüştür.

İdarece başvuru sahibi dahil olmak üzere aşırı düşük teklif sunan isteklilere gönderilen 01.12.2021 tarihli ve 1 sayılı açıklama talep yazısı ekinde 3 adet iş kalemine ve bu kalemlerden BF-01 poz no’lu “Her cins ve klasta zeminin kazılması, dolgu yapılması, kazı fazlasının depoya nakli ve konulması” başlıklı iş kalemi ile “BF-06 poz no’lu “Stabilize yol temel veya taban yapılması” başlıklı iş kalemine ait analizlere yer verilmekle birlikte şikayete konu BF-04 poz no’lu “İstifli Taş Tahkimat Yapılması” başlıklı iş kalemine ilişkin herhangi bir alt analizin yapılmayıp, iş kaleminin toplam miktarı üzerinde tek satırda belirleme yapıldığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu, 27.12.2021 tarihli ihale komisyonu kararında başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının; “teklif birim fiyat cetvelinde yer alan toplam 114.569,00 m3 olan BF-04 İstifli Taş Tahkimat Yapılması iş kalemi teklif fiyatı için istekli tarafından BİRGEM Yapı İnş. Müh. San. A.Ş’den fiyat teklif alınmış ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Abdurrahman Gökoğlu tarafından imzalanmış EK.O.6 satış tespit tutanağında satışlar olarak toplam miktarı 5.768,24 m3 olarak belirlenmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.6. maddesi gereğince elektrikli kapsülün ilgili firma tarafından satış yapılmış miktarının en az 114.569,00x0,20=22.913,80 m3 olması gerekmektedir. İş ortaklığı tarafından sunulmuş olan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca Birgem Yapı İnş. Müh. San. A.Ş’den fiyat teklif alınmış ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Abdurrahman Gökoğlu tarafından imzalanmış EK.O.6 satış tespit tutanağında işin nev’i bölümünde taş duvar işi yapıldığı görülmüş, yapılacak olan iş kalemi “İstifli Taş Tahkimat Yapılması” iş kalemi olduğundan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.14. maddesi gereğince idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içerdiğinden..” gerekçeleriyle uygun görülmediği ve başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince ihale dokümanında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacağına ilişkin düzenlenme yapılan ihaleler için idarece öncelikle geçerli teklifler ve yaklaşık maliyet esas alınarak sınır değerin hesaplanması ve sınır değerin altında teklif sunan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirlenmesi, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesinin gerektiği,

Ayrıca idarece oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, tutarı, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda da; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirlenmesi, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyeceği,

Yine Tebliğ’in yukarıda yer verilen 45.1.2.2 ve 45.1.2.3’üncü maddelerinde yer alan açıklamalar uyarınca idarenin herhangi bir iş kalemi içerisinde açıklama istenilecek analiz girdisi olarak tespit etmiş olduğu bir analiz girdisinin diğer iş kalemlerinde açıklama istenilmeyecek girdi olsa da, nihai olarak açıklama istenilecek analiz girdisi olarak belirlenmesi gerektiği ve buna göre açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin oluşturulması gerektiği, ayrıca idarece kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin işlemler incelendiğinde, başvurusu sahibine gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında belirtilen üç adet iş kalemi için yaklaşık maliyet hesaplamalarında analiz girdilerinin belirlendiği, ancak aşırı düşük teklif açıklama yazısı ekinde üç adet iş kaleminden BF-04 poz no’lu “İstifli Taş Tahkimat Yapılması” kalemi için analiz girdilerinin belirlenmediği (oysaki söz konusu iş kaleminin DSİ tarafından yayımlanmış 52.150.1081 poz numarası altında analiz girdilerinin yer aldığı) başvuru sahibince de analiz yapılmadan iş kaleminin tamamı için açıklama istenilmesinden hareketle iş kaleminin toplamı için fiyat teklifi ile açıklamada bulunulduğu görülmüştür.

İdarece söz konusu iş kalemine yönelik açıklamada girdilerin bir tanesi (elektrikli kapsül) üzerinden değerlendirme yapılmıştır. Ancak anılan iş kalemine ilişkin analiz yapılmadığından analiz girdileri bakımından değerlendirme yapılamayacağı gibi, gerek fiyat teklifi ve gerekse satış tutarı tespit tutanağında bahse konu girdinin yer almadığı anlaşılmıştır. Bu durumda açıklama istenen iş kalemleri Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine uygun olarak belirlenmediğinden ve ayrıca açıklama istenen ve istenmeyen analiz girdileri listesi oluşturulmadığından idarece yapılan değerlendirmenin de sağlıklı olamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca, ihale komisyonu kararında “elektrikli kapsül” analiz girdisi üzerinden değerlendirme yapıldığı ifade edilmekle birlikte gerekçe bütün olarak irdelendiğinde, analiz girdisinden ziyade iş kalemi toplam miktarına göre hesaplamalar yapıldığı bu nedenle esasen iş kaleminin tamamı için alınan fiyat teklifindeki miktarların karşılaştırıldığı anlaşılmaktadır. Ancak bu hususta yapılan hesaplamalarda da fiyat teklifine konu girdinin miktarının aynı girdinin iş kapsamında kullanılacak toplam miktarının 1/20’sinden (0,05) az olmaması gerektiği, ihale komisyonu kararında ise bu kıyaslamanın 1/5 (0,20) şeklinde uygulandığı görülmüştür.

Bu çerçevede, idarece mevzuata uygun olarak yapılmayan söz konusu aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden sunulacak olan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olup olmadığına ilişkin olarak sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin mümkün olamayacağı anlaşılmış olup, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıklar göz önüne alınarak,

1- İdarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirlenmesi, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi,

2- Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi, sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemlerinden, nitelik ve nicelik olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile birebir uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemlerine (paçal iş kalemi) ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, makine amortismanı, mazot, makine ve diğer malzeme girdileri vb.) kadar ayrıştırılması, paçal/özel iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının anılan poz miktarları dikkate alınarak toplanması (örneğin aynı iş kalemi analizi içerisinde yer alan işçilikle ilgili girdilerin söz konusu poz birim miktarı dikkate alınarak toplanması), farklı poz numarasına sahip girdilerinin ise ayrı ayrı gösterilmesi ve aşırı düşük teklif sorgulaması işleminin yukarıda aktarılan açıklamalar doğrultusunda yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaların idarece ele alınarak, aşırı düşük teklifler değerlendirilmektedir.

Anılan Tebliğ’in ilgili maddesi uyarınca teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından satış tutarı tespit tutanağının (Ek.O.6) fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenleneceği ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacağı ve sunulan belgelerin de mevzuatın öngördüğü koşulları taşımasının bekleneceği, ihale komisyonlarınca isteklilerin sunmuş olduğu belgelerin doğruluğuna dair veya tereddüt duyulan hususların varlığı halinde de oluşan tereddüdün giderilmesini teminen gerekli görülen belge ve bilgileri isteyebileceği, ihale işlem dosyası incelendiğinde, idarece başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin olarak herhangi bir yazışma yapıldığına dair bilgi veya belgenin yer almadığı dikkate alındığında idarece yapılan işlemlerde bu yönüyle mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, teklif fiyatı sınır değerin altında olan isteklilerden mevzuata uygun şekilde yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.