KİK Kararı: 2022/UM.II-714

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/032
Gündem No : 16
Karar Tarihi : 15.06.2022
Karar No : 2022/UM.II-714
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Pemsantaş Palandöken Elekt. Mek. İnş. Taah. Gıda S. T. P. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri 26. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/149728 İKN’li “DSİ 26 Bölge Müdürlüğü Taşkın Erken Uyarı Sistemi Kurulumu” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri 26. Bölge Müdürlüğü tarafından 29.03.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “DSİ 26 Bölge Müdürlüğü Taşkın Erken Uyarı Sistemi Kurulumu” ihalesine ilişkin olarak Pemsantaş Palandöken Elektro Mekanik İnşaat Taahhüt Gıda Araştırma Geliştirme San. Tic. Paz. A.Ş. nin 05.05.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.05.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.05.2022 tarih ve 23595 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.05.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/521 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 2022/149728 İKN’li ihalenin kesinleşen ihale kararında, firmalarından aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği, yapılan açıklamanın mevzuata uyarlılık göstermediği gerekçesiyle teklifin reddedildiği, idareye şikâyet yapıldığı, idarece şikayet başvurularının reddedildiği,

1. Mal alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif uygulamasının yeni bir kavram olduğu, bu konunun yönetmelikle uygulamaya konulduğu ancak birçok ayrıntıda hükümler oluşturulmadığı, bu ayrıntıların başında aşırı düşük teklifin nasıl tespit edileceği konusunun geldiği, mal alımı ihaleleri için bu konuda hiçbir mevzuat olmadığı, bu nedenle mevzuatta bir boşluk oluştuğu, mevzuattaki boşluk nedeniyle aşırı düşük teklif değerlendirmesinin idare tarafından sübjektif şekilde yapıldığı, bu değerlendirmelerle kendi tekliflerinin aşırı düşük teklif kapsamına alındığı, teklifin aşırı düşük olduğuna dair değerlendirme yapılabilmesinin yürürlükteki mevzuat kapsamında mümkün olmadığı, yine de teklifin aşırı düşük teklif kapsamında reddedildiği ve bu durumun hukuka uygun olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 62/A maddesinden aynı Tebliğ’in 79’uncu maddesine atıf yapılırken kesin hüküm koyulmadığı ve yalnızca aşırı düşük teklif açıklamalarının bu madde kapsamında yapılabileceğinin belirtildiği, aynı zamanda aşırı düşük teklif tespitinin nasıl yapılacağına dair herhangi bir açıklama yapılmadığı, yapım ve hizmet ihalelerinde sınır değer hesaplamasının mevzuatta düzenlendiği, ancak mal alımı ihaleleri için böyle bir mevzuat olmadığı, idarenin cevap yazısında yüzde hesaplaması yapıldığının beyan edildiği, idarenin yaptığı bu hesaplamanın hiçbir yasal dayanağı olmadığı, şikâyet dilekçelerine verilen cevapta idarece sübjektif değerlendirme ile aşırı düşük teklif tespitinin yapıldığı ve bu nedenle hangi mevzuatın kullanıldığının yazılmadığı,

2. İdari Şartname’nin 33’üncü maddesi ve Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 58’inci maddesinde üç hususta açıklama yapılmasının hüküm altına alındığı ve düzenleme yapıldığı, ilgili hükme ve düzenlemeye göre; (a) bendinde yer alan imalat sürecinin ekonomik olması konusunda imalatlarının yerli malı kullanılarak firmaları tarafından yapıldığı, bu durumu tevsik eden belgenin ise imalata yeterlilik belgesi olduğu ve idareye sunulduğu, imalatların taraflarınca yapıldığından imalat süreçlerinin oldukça ekonomik olduğu, (b) bendinde yer alan seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı avantajlı koşullar konusunda teknik çözümlerinin ve avantajlı koşullarının Atatürk Üniversitesi bünyesindeki Atateknokent’te yapılmış olan AR-GE sonucunda ortaya çıktığı ve tamamen firmalarına ait avantajlar sağladığı, bu durumu tevsik eden belgelerinin ise teknolojik ürün deneyim belgesi olduğu, bu belgenin EKAP’ta kayıtlı olduğu ve idareye sunulduğu, teklif edilen ürünlerin firmalarının üretimi olması nedeniyle döviz kurundaki istenmeyen fiyat artışlarından etkilenmelerinin söz konusu olmadığı, (c) bendinde yer alan teklif edilen malın özgünlüğü konusunda teklif edilen ürünün tamamen firmalarına özgü olduğu, hem imalatının hem de teknolojisinin firmalarına ait olduğu, bu durumu tevsik eden belgelerinin ise imalata yeterlilik, yerli malı, teknolojik ürün deneyim belgeleri ve broşürleri olduğu, bu belgelerin idareye sunulduğu fakat idarenin sunulan belgeleri dikkate almadığı,

3. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun belge sunulmadığı gerekçesiyle idarece şikayet başvurularının reddedildiği, oysa Tebliğ’in 79’uncu maddesi kapsamında teklifin reddedilebilmesi için aşırı düşük teklif istenmesine ilişkin yazının usulüne uygun olması gerektiği, idarenin açıklama isteme yazısında İdari Şartname’nin 33’üncü maddesini yazarak açıklama istediği, bu madde kapsamında da teklif açıklamasının resmi belgelere dayanılarak yapıldığı, Tebliğ’in 79’uncu maddesinin kullanılacağı ve bu doğrultuda açıklama istendiğine dair idarenin yazısında hiçbir açıklayıcı ifade olmadığı, aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısında isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin hiçbir tereddüde mahal bırakmayacak şekilde belirtilmesinin zorunluluğunun bulunduğu, idare tarafından yazılan yazıda bileşenlerin, ayrıntıların ve hangi yöntemle açıklama istenildiğinin belirtilmediği ve tartışmalı olduğu, Kamu İhale Kurulu’nun bu hususta vermiş olduğu buna benzer birçok kararının mevcut olduğu, özetle aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin idarenin yazısının usulüne uygun olmadığı,

4. İdari Şartname’nin 33’üncü maddesi ve yürürlükte olan Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 58’inci maddesine uygun şekilde aşırı düşük teklif açıklamalarının resmi belgeler ile idareye sunulduğu, idarenin yönetmelik hükümlerine göre değil Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesindeki açıklamalar doğrultusunda karar verdiği, Tebliğ’in 79’uncu maddesinin hizmet alımları ihalelerinin mevzuatı olduğu, mal alımı ihaleleri için uygulanması zorunlu olmayan bir mevzuat olduğu, ancak İdari Şartname’nin 33’üncü maddesinin ve yönetmelik hükmünün uygulanmasının zorunlu olduğu, uygulanması zorunlu olmayan bir Tebliğ açıklamasının uygulanmasıyla, zorunlu olan ve normlar hiyerarşisinde daha üst bir konumda olan yönetmelik hükmünün yok sayılmış olmasının da hukuka uygun olmadığı,

Usuli eksiklikler yanında idare tarafından esasa yönelik de eksik inceleme yapıldığı, cihaz ve ürünlerinin tamamen yerli parçalardan kendilerinin ürettiği ve bu nedenle tekliflerinin piyasadan ve diğer tekliflerden daha ekonomik olduğu, idare tarafından yapılan bu değerlendirmeler ve uygulamalarla kamunun zarara uğratıldığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1, 2, 3 ve 4’üncü iddialarına ilişkin olarak:

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen malların özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmelik’in “Elektronik ihale” başlıklı 58/A maddesinde “…(9) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin tespitinde aşağıdaki esaslar dikkate alınır:

a) Diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre aşırı düşük tekliflerin bulunmadığı ihalelerde, geçerli tekliflerden ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülen teklif sahiplerine; yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgi ve belgelerden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlar ile teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmaları, ayrıca ihale dokümanında öngörülmesi halinde numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerini vermeleri/kurulumlarını yapmaları için makul bir süre verilir. Beyan edilen bilgi/belgeler ve teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmayan istekliler ile numune ve/veya demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir, sunduğu belgeler ile katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağlayamayan istekliler ile numune ve/veya demonstrasyon değerlendirmesi başarısız sonuçlanan isteklilerin teklifleri ise değerlendirme dışı bırakılır.

b) Diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edilmesi halinde bu isteklilerden; aşırı düşük teklif açıklamaları ile birlikte yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgi ve belgelerden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlar ile teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmaları ve ihale dokümanında öngörülmesi halinde numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerini vermeleri/kurulumlarını yapmaları istenir. Beyan edilen bilgi/belgeler ve teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmayan istekliler ile numune ve/veya demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen veya aşırı düşük teklif açıklaması sunmayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır. Sunulan bilgi ve belgeler ile aşırı düşük teklif açıklamaları çerçevesinde;

1. Yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağlamadığı anlaşılan veya numune ve/veya demonstrasyon değerlendirmesi başarısız sonuçlanan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır.

2. Yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağladığı anlaşılan ve numune ve/veya demonstrasyon değerlendirmesi uygun görülen isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları incelenir ve açıklamaları uygun görülmeyenlerin teklifleri reddedilir.

3. Aşırı düşük tüm tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması veya reddedilmesi halinde, teklif fiyatı aşırı düşük bulunmayan ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülen teklif sahiplerine ilişkin olarak (a) bendindeki esaslar çerçevesinde değerlendirme yapılır.

4. Aşırı düşük teklifler arasından geçerli en az iki teklif kalması ve bu tekliflerin ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olarak belirlenmesinin öngörülmesi halinde, yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgi ve belgeler ile teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmaları veya ihale dokümanında öngörülmesi halinde numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerini vermeleri/kurulumlarını yapmaları yeniden istenmeksizin ihale işlemlerine devam edilir.

5. Aşırı düşük teklifler arasından tek geçerli teklif kalması ve bu teklif sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesinin öngörülmesi halinde bu istekliden yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgi ve belgeler ile teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunması veya ihale dokümanında öngörülmesi halinde numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerini vermesi/kurulumlarını yapması yeniden istenmez. İhalede ayrıca ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmesinin öngörülmesi halinde ise bu isteklinin tespitinde (a) bendindeki esaslar uygulanarak ihale işlemlerine devam edilir.

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen işlemlere, ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve belirlenecek ise ikinci teklif sahibi tespit edilinceye kadar devam edilir.

(10) İstekliler tarafından beyan edilen bilgiler ile sorgulama sonucu edinilen bilgiler, bu bilgileri tevsik etmek amacıyla sunulan belgeler ya da geçici teminat mektubu arasında farklılık bulunması durumunda; ihalede öngörülen şartların sağlanması kaydıyla tekliflerin geçerliliği etkilenmez.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 62/A’ıncı maddesinde “62/A.1. Mal alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

62/A.1.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir. İstekliler, aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini, bu Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde belirtilen yöntemlerle açıklayabilirler.

62/A.1.2. İhale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmede açıklamaları yeterli görülmeyen veya süresi içerisinde yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in 79’uncu maddesinde “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi

…

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4’üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4’üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.8. İsteklinin Ortağı Olduğu Tüzel Kişiye Ait İşletmeden Mal Çekmesiyle Oluşan Emsal Bedel: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanunu’na göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi 8.4’üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir.

…

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

…79.3.2. 79.2.2’nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: DSİ 26. Bölge Müdürlüğü Taşkın Erken Uyarı Sistemi Kurulumu

b) Türü: Mal alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

31 adet taşkın erken uyarı sistemi kurulacaktır.

31 adet taşkın erken uyarı sistemi kurlumu için gerekli olan Veri Kaydedici Ünite (Data Logger) ve mütemmim cüzleri ile Radar Sensörü ve mütemmim cüzleri temin edilerek montajı yapılacaktır.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: Taşkın erken uyarı sistemi için tedarik edilen mallar DSİ 26 Bölge Müdürlüğüne teslim edilecektir. İş DSİ 26. Bölge Müdürlüğü - Artvin İli sınırlarında yapılacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşme hükümlerinin ve taahhüdün yerine getirilmesi için gerekli her türlü vergi (KDV hariç), resim, harç, ulaşım, nakliye, montaj, eğitim, raporlama ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Verilen tekliflerden diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların, ihale komisyonu tarafından tespit edilmesi halinde, bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu tarafından;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen malın özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük teklifler değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” düzenlemesi,

01.03.2022 tarihinde yayımlanan İhale İlanı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 15’inci maddesinde “Teklif fiyatı ihale komisyonu tarafından aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama istenecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden şikayete konu ihalenin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü DSİ 26. Bölge Müdürlüğü çalışmaları içerisinde yer alan, hidrometri gözlem istasyonlarında zamana bağlı olarak alınan su seviyesini gözlemlemek ve otomatik olarak kaydetmek, kaydedilen verileri aktarmak, verilerin anlık izlenmesini sağlamak maksadıyla şartname ekindeki ihtiyaç listesinde niteliği, nevi ve miktarı belirtilen elektronik ölçüm tesisi ve yazılımın temini, çalışır halde teslimine kadar tüm nakliye, montaj, saha testleri, işletmeye alınması ile birlikte işletme ve bakım talimatlarının idareye teslim edilmesi, tesisin ilgili personelinin eğitim işlerinin tamamlanması, yüklenici tarafından arazide gerekli kaide betonu tesis edilerek hidromekanik ekipmanın montajı ve kurulumunun yapılıp çalışır vaziyette teslim edilmesi işine ilişkin olduğu, veri kaydedici ünite (data logger) ve radar sensörü içeren 31 adet taşkın erken uyarı sisteminin kurulacağı, işin süresinin ise 180 takvim günü olduğu, ihalenin 29.03.2022 tarihinde götürü bedel üzerinden e-teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği belirlenmiştir.

Kamu İhale Kurumu 4734 sayılı Kanun’un vermiş olduğu yetki ile mal alımı ihaleleri ile ilgili üst norm olarak Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, anılan Yönetmelik’in alt normu olarak da Kamu İhale Genel Tebliği’ni hazırlamıştır.

Dolayısıyla idareler ihale süreci boyunca yapacakları işlemleri ve alacakları kararları ihale mevzuatı kapsamındaki bütün düzenlemeleri birlikte değerlendirip ona göre davranmakla yükümlüdürler.

Bu bağlamda şikâyete konu hususla ilgili olarak 4734 sayılı Kanun çerçevesinde yapılacak olan mal alımı ihalelerinde idarece aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi durumunda idarelerin aşırı düşük teklifleri nasıl belirleyecekleri Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 58’inci maddesinde, e-ihale yöntemiyle gerçekleştirilmiş ihalelerde anılan Yönetmelik’in 58/A maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 62/A maddesinde düzenlenmiştir.

Kanun, Yönetmelik ve Tebliğ maddeleri bir arada düşünüldüğünde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu, aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verileceği, isteklilerin aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde belirtilen yöntemlerle açıklayabileceği, ihale komisyonunun; imalat sürecinin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal temininde kullanacağı avantajlı koşullar, teklif edilen malların özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği ve bu değerlendirme sonucunda açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmıştır.

29.03.2022 tarihinde gerçekleşen başvuruya konu ihalede 5 istekli tarafından teklif verildiği, 3 isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olması gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, yaklaşık maliyetin altında teklif veren yalnızca iki isteklinin bulunduğu, başvuru sahibi Pemsantaş Palandöken Elektro Mekanik İnş. Taah. Gıda San. Tic. Paz. A.Ş.ye ait teklifin idarece yaklaşık maliyete göre %42,2, yaklaşık maliyet de dahil diğer tekliflere göre ise %48,1 daha düşük olarak değerlendirildiği ve anılan teklifin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği, ihale üzerinde bırakılan istekli Akım Elektronik İnş. Bil. Sis. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ait teklifin yaklaşık maliyetten 532.851,25 TL daha düşük olduğu, Kanun ve Yönetmelik’te belirtildiği üzere ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu bakımdan başvuru sahibine ait teklifin idarece diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatının düşük olduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif olarak belirlenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Ek olarak, şikayete konu ihalede başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif değerlendirmesinde Kamu İhale Genel Tebliği'nin 62/A.1.1’inci maddesindeki açıklama gereğince aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu ve anılan Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde belirtilen yöntemlerle de isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunabileceği bu bakımdan konuya ilişkin ilgili mevzuatta düzenlemenin bulunduğu ve yapılan işlemin yerinde olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı belirlenmiştir.

İdare tarafından 04.04.2022 tarih ve 1 sayılı yazı ile başvuru sahibinin aşırı düşük açıklamalarının sunulmasının istendiği söz konusu yazıda “…ihale komisyonu tarafından teklif fiyatınızın en önemli iki kalemi olduğu değerlendirilen 31 adet Veri Kaydedici Ünite (Data Logger) ve 31 adet Radar Sensörü ile ilgili olarak yukarıda belirtilen hususlarda tarafınızca yapılacak yazılı açıklamanın 08.04.2022 tarihi mesai bitimine kadar Bölge Müdürlüğümüze gönderilmesi hususunda gereğini rica ederim.” şeklinde ifadeye yer verilerek 31 adet veri kaydedici ünite (data logger) ve 31 adet radar sensörünün teklifin önemli bileşeni olarak belirlendiği ve Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 58’inci maddesi ve İdari Şartname’nin 33’üncü maddesine göre açıklamalarının sunulmasının istendiği tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin 07.04.2022 tarihli yazısı ekinde istenen aşırı düşük teklif açıklamalarını sunduğu belirlenmiştir.

İdarece sunulan açıklamalar değerlendirilerek isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.7’nci maddesini kullanabileceği, başvuru sahibi bu maddeye uygun açıklama yapmadığı gerekçesiyle başvuru sahibinin aşırı düşük açıklamalarını uygun bulmayarak teklifini reddettiği tespit edilmiştir.

Söz konusu açıklamalar kapsamında başvuru sahibince veri kaydedici ünite (data logger) ve radar sensörü bileşenleri ile ilgili olarak imalata yeterlilik belgesi, yerli malı belgesi, teknolojik ürün deneyim belgesinin ve bir açıklama yazısının sunulduğu görülmüştür. Söz konusu yazıda teklif ettikleri ürünlerin %93’ünün üzerinde yerli malı imalatı olup kendi AR-GE çalışmaları sonucunda ortaya çıkan bir ürün grubu olduğu, Atatürk Üniversitesi bünyesinde Atateknokent’te taraflarınca geliştirilen bu ürün grubunun yerli katkı oranının çok yüksek olduğu, rakiplerinin yüksek fiyatlı olmalarının son zamanlardaki döviz kuruna bağlı olduğu, tekliflerinin makul bir teklif olduğu ifadelerine yer verildiği belirlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 62/A’ıncı maddesinde “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde belirtilen yöntemlerle açıklayabileceğinin belirtildiği görülmüştür. Bu nedenle başvuru sahibi tarafından aşırı düşük açıklaması yapılırken mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflere ilişkin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 62/A maddesinden aynı Tebliğ’in 79’uncu maddesine atıf yapılarak açıklandığı şekilde basiretli bir tacir olarak Tebliğ’de açıklanan açıklama yöntemleriyle açıklama yapılması gerektiğinden başvuru sahibinin açıklamasında mevzuata uyarlılık bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca isteklinin açıklamaları kapsamında teklif maliyetinin icmaline ilişkin parasal hiçbir veriye yer vermediği, teklif maliyetinin ne kadarının teklifin önemli bileşeni olarak belirtilen veri kaydedici (data logger) ve radar sensörü maliyeti olduğunun ayrı ayrı belirtilmediği dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamalarının bu yönüyle de uygun olmadığı tespit edilmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle idarece yapılan aşırı düşük teklif belirlenmesi aşamasında, aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesi, reddedilmesi hususunda mevzuata aykırılık olmadığı belirlenmiş ve başvuru sahibinin iddiaları yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.