KİK Kararı: 2022/UM.II-699

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/031
Gündem No : 40
Karar Tarihi : 08.06.2022
Karar No : 2022/UM.II-699
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Proday Bilişim Teknolojileri Ticaret A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Ankara Jandarma Tedarik Merkezi Komutanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/251870 İhale Kayıt Numaralı “4000 Adet Kişisel Tip Bilgisayar” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığı Ankara Jandarma Tedarik Merkezi Komutanlığı tarafından 21.04.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “4000 Adet Kişisel Tip Bilgisayar” ihalesine ilişkin olarak Proday Bilişim Teknolojileri Ticaret A.Ş.nin 10.05.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.05.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 23.05.2022 tarih ve 24099 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.05.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/533 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, yerli malı belgelerinin teklif edilen ürünün her parçasını kapsamadığı gerekçesi ile geçerli kabul edilmeyerek yerli malı teklif eden istekliler lehine tanınan fiyat avantajının uygulanmamasının mevzuata aykırı olduğu, ihale konusu işin klavye, fare, monitör ve hoparlör şeklinde ayrı kısımlarda değil bilgisayar alımı şeklinde bir bütün olarak ihale edildiği, ihalenin bir bütün olarak ihale edilmesi nedeniyle de ayrı ayrı değerlendirme yapılamayacağı, kaldı ki daha önceki benzer konulu ihalelerde aynı belgenin aynı idare tarafından kabul edildiği, ayrıca yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanan ve birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerin kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi ve fiyat avantajı tanınan her bir kısmın tek bir mal kaleminden oluşmasının mevzuat hükmü gereği olduğu, dolayısıyla ihalenin kısmi teklife açık olarak yapılması gerektiği, idarenin tekliflerini reddetme gerekçeleri arasında belirttiği “Yerli malı belgesinin belgeyi düzenleyen odası tarafından sadece yatay kasayı kapsadığının ifade edilmesi ve kasa dışındaki bileşenlerinin fiyat üzerinde etkisinin bulunması sebepleri ile ihalenin tamamı için uygulanamayacağı” hususunun anlaşılamadığı, idarenin, klavye, fare ve monitör için hangi kıstaslar dikkate alınarak nasıl bir sorgulama ile 1.500-2.000 TL aralığında bir fiyat belirlediğinin anlaşılamadığı, bu fiyatların toptan ya da perakende mi ve hangi döviz kuru esas alınarak hesaplandığı konularının belirsiz olduğu, idarenin ihale öncesinde (yaklaşık maliyet aşaması) ayrı ayrı fiyatlandırma yapmadığı konularda ihale sonrası değerleme yaparak karar almasının usule aykırı olduğu, idare tarafından ilgili ticaret odasından ihalenin değerlendirilmesini sağlayacak şekilde teklifin Teknik Şartname'ye uygun olup olmadığının teyidinin yaptırılmasının ise mevzuata aykırı olduğu iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yerli istekliler ile ilgili düzenlemeler” başlıklı 63’üncü maddesinde “İhalelere sadece yerli isteklilerin katılması ile yerli istekliler ve yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınmasına ilişkin olarak aşağıdaki düzenlemeler esas alınır:

a) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir.

…

c) Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine, %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Ancak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde, yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir. Yerli yazılım ürünü teklif eden istekliler lehine de %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir.

…

e) Yerli malı belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak belirlenir. İsteklilerce teklif edilen malın yerli malı olduğu, bu usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir...” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 61’inci maddesinde “(1) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan mal alımı ihalelerine sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir. Ayrıca sadece yerli isteklilerin katılımına açık ihalelerde, yerli malı teklif eden yerli istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

(2) Mal alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetine bakılmaksızın, tüm isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir ve bu ihalelerde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

(3) İhale veya ön yeterlik ilanı ve idari şartnamede, yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranı belirtilir.

(4) Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınan ve birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerin, kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi ve fiyat avantajı tanınan her bir kısmın tek bir mal kaleminden oluşması zorunludur. Ancak, birbirini tamamlayan veya teknik zorunluluklar nedeniyle birlikte alınması gereken mal kalemlerine bir kısımda yer verilebilir. Kısmi teklife açık ihalelerde, kısımların birinde, birkaçında veya tamamında yerli malı teklif eden istekliler lehine aynı veya farklı oranlarda fiyat avantajı sağlanabilir. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı, yerli malı teklif etmeyen diğer isteklilerin söz konusu mal kalemi için teklif ettikleri bedele, kendi teklif bedelleri üzerinden ihale dokümanında belirlenen fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle bulunur.

…

(7) Teklif edilen malın yerli malı olduğu Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İhale komisyonunun kurulması ve çalışma esasları” başlıklı 17’nci maddesinin altıncı bendinde, “İhale komisyonu, teklif veya başvuru kapsamında yer alan belgelerin doğruluğunu teyit için gerekli gördüğü belge ve bilgileri isteyebilir. Komisyon tarafından bu doğrultuda yapılan talepler, ilgililerce ivedilikle yerine getirilir” hükmü,

Yerli Malı Tebliği’nin “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde “(1) Bu Tebliğde geçen;

…

ğ) Yerli malı belgesi: 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre yapılacak mal alımı ihalelerinde istekliler tarafından teklif edilen malın yerli malı olduğunu gösteren belgeyi,

ifade eder.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Yerli malı” başlıklı 4’üncü maddesinde “(1) Sanayi ürünlerinin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için aşağıdaki şartlar aranır:

a) Bakanlık tarafından düzenlenen Sanayi Sicil Belgesine sahip sanayi işletmeleri tarafından üretilmesi ve Sanayi Sicil Belgesindeki “Üretim Konusu” içeriğinde yer alması.

b) Tamamen Türkiye’de üretilen veya elde edilen ürünler ile üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye’de yapılmış olması.

c) Ürünün yerli katkı oranının en az %51 olması.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Yerli Malı Belgesi” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) Yerli malı belgesi, üreticinin kayıtlı olduğu TOBB veya TESK’e bağlı oda/borsa tarafından düzenlenir.

(2) Yerli malı belgesi için standart form kullanılır. Yerli malı belgesi standart formunda en az aşağıdaki bilgiler bulunur:

a) Belgenin veriliş ve geçerlilik tarihi, numarası.

b) Üreticinin unvanı, iletişim bilgileri (işyeri adresi, telefon, faks numaraları, e-posta adresi).

c) Üreticinin Vergi Kimlik Numarası, TC Kimlik Numarası, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi Numarası.

ç) Sanayi Sicil Numarası, Ticaret Sicil Numarası/Esnaf Sicil Numarası ve oda/borsa Sicil Numarası.

d) Kapasite raporu tarihi, numarası ve geçerlilik tarihi.

e) Ürün adı, ürünün özelliğine göre varsa marka adı, modeli, seri numarası, cinsi, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu Numarası.

f) 4 üncü maddenin ikinci fıkrasında sayılan belgelere ilişkin tarih, sayı ve geçerlilik tarihi bilgileri.

g) Yerli katkı oranı.

ğ) Ürünün teknoloji düzeyi (düşük/orta-düşük/orta-yüksek/yüksek).

h) Müstahsil makbuzu veya faturanın seri numarası/örneği ve maden ruhsatının adı, tarihi, cinsi, grubu ve numarası.

ı) Belgeyi düzenleyen oda/borsanın adı ve mührü, imzalayanın adı ve soyadı.

i) Belgelendirme kriterlerine ilişkin diğer bilgi ve belgeler.

(3) Yerli malı belgesi standart formu ile taahhütname TOBB ve TESK tarafından Bakanlığın uygun görüşü alınarak belirlenir.

(4) Yerli malı belgesinin geçerlilik süresi düzenlenme tarihinden itibaren bir yıldır.

(5) Yerli malı belgelerine ilişkin bilgiler, TOBB ve TESK tarafından hazırlanan ve web üzerinden erişim sağlanabilen bir veri tabanında tutulur.

(6) Yerli malı belgelerine ilişkin bilgiler TOBB ve TESK tarafından altı ayda bir Bakanlığa sunulur.” açıklaması,

“Belgelendirme” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Bu Tebliğe uygun olarak yapılacak belgelendirme işlemlerine ilişkin uygulama esasları, TOBB ve TESK tarafından Bakanlığın görüşü alınarak belirlenir. Yerli katkı oranının hesaplanmasında hangi belgelerin dikkate alınacağı bu uygulama esaslarında belirtilir.

…

(4) Yerli malı belgesi talep edilen ürünün 4 üncü maddede sayılan yerli malı koşullarını taşıyıp taşımadığı konusunda tereddüt olması halinde ilgili oda/borsa tarafından görevlendirilen eksper marifetiyle tespit yapılır.

(5) Her ürün için ayrı ayrı belge verilebileceği gibi, birden fazla ürün için tek yerli malı belgesi düzenlenebilir. Bu durumda her bir ürün ile ilgili bilgiler yerli malı belgesinde yer alır.

(6) İlgili oda/borsa tarafından; yerli malı belgesinin düzenlenmesinden sonra kriterlerin korunup korunmadığına yönelik üretici bazında ara kontrol yapılabilir. Yerli malına ilişkin kriterlerin korunmadığı tespit edilirse yerli malı belgesi iptal edilir.

(7) Yurt dışından parça olarak ithal edilen ve yurtiçinde basit birleştirme ile oluşturulan ürünler için yerli malı belgesi düzenlenmez.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 7.1.(ğ) maddesinde “Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı tanınması durumunda, bu avantajdan yararlanmak isteyenlerce sunulacak yerli malı belgesi” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.5.2’nci maddesinde, “İsteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığını belgelendirmesi gerekir. Bu çerçevede istekli aşağıdaki bentlerde yer alan belgelerden kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunabilir:

a) İstekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler,

b) İstekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeler,

c) İstekli Türkiye'de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesi.

İş ortaklığında ortaklardan birinin, teklif edilen mala veya mallara ilişkin imalatçı veya yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belgelerden birini sunması yeterlidir.

İsteklinin imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler ise şunlardır:

“a) İstekli adına düzenlenen sanayi sicil belgesi,

b) İsteklinin üyesi olduğu meslek odası tarafından istekli adına düzenlenen kapasite raporu,

c) İsteklinin kayıtlı olduğu meslek odası tarafından istekli adına düzenlenen imalat yeterlik belgesi,

ç) İsteklilerin adlarına veya unvanlarına düzenlenmiş olan teklif ettiği mallara ilişkin yerli malı belgesi veya teknolojik ürün deneyim belgesi” düzenlemesi,

“Fiyat avantajı uygulaması” başlıklı 35.3’üncü maddesinde, “Yerli malı teklif eden isteklilere ihalenin tamamında % 15 (yüzde on beş) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır. Yerli malı teklif eden isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmesi için teklif edilen mala/mallara ilişkin yerli malı belgesine/belgelerine ilişkin belgelerin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilmesi zorunludur. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 61 inci maddesi esas alınarak hesaplanacaktır” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Ortak özellikler” başlıklı 2’nci maddesinde, “2.2. Cihazın kasası “Small Form Factor” tipinde olacak ve ölçüleri en fazla 12,5x35,5x41 cm olacaktır.

….2.2.26. Her bir cihaz ile birlikte en az bir adet monitör verilecektir. Monitörler LED, arkadan aydınlatmalı ve cihaz ile aynı marka olacaktır. Monitörün LED olması hususu yüklenici tarafından belgelenecektir. ” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve doküman düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, başvuruya konu ihalede yerli malı teklif eden istekliler lehine ihalenin tamamında % 15 fiyat avantajı uygulanacağı ve bu avantajdan yararlanmak isteyen isteklilerin yerli malı belgesi sunmaları gerektiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan ihale komisyonunun, teklif veya başvuru kapsamında yer alan belgelerin doğruluğunu teyit için gerekli gördüğü belge ve bilgileri isteyebileceği, gerekli araştırmaları yapabileceği ve ilgililerin de bu talepleri ivedilikle yerine getirmeleri gerektiği mevzuatın bir gereğidir.

İncelemeye konu ihalenin elektronik ortamda gerçekleştirildiği, başvuru sahibi tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen yerli malı belgesinin idarece EKAP üzerinden sorgulandığı, anılan belge incelendiğinde, belgenin İstanbul Ticaret Odası tarafından 20.04.2022 tarihinde 2022104694478 belge numarası ile Teknocity Bilişim Teknoloji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi adına düzenlendiği, adına belge düzenlenen ürünün yatay kasa bilgisayar (SFF Kasa) V2 Desktop PC (Marka adı: Technopc) ve yerli katkı oranının da 52,14 olduğu gösterilmiştir.

İhale tarihinde (21.04.2022) Casper Bilgisayar Sistemleri A.Ş. tarafından idareye bir dilekçe sunulduğu, söz konusu dilekçede; Türkiye’deki yerli malı muhteva oranının %51 olduğu ve bilgisayar içerisinde kullanılan ithal bileşenlerin işlemci, ram, disk, ana kart, güç kaynağı ve benzeri ana parçaların maliyet kalemlerinin %51’in çok üzerinde olmasından dolayı kendileri dahil hiçbir firmanın yerli malı belgesi almasının mümkün olmadığı, özetle Proday A.Ş. firmasının belgesi kapsamında monitör ve diğer bileşenler bulunmuyorsa yerli katkı oranını sağlayamayacağı, bu sebeple sundukları yerli malı belgesinin araştırılması gerektiği hususlarının belirtildiği, bunun üzerine idarece belgeyi düzenleyen İstanbul Ticaret Odası’na Teknik Şartname gönderilmek suretiyle hem itiraza konu hususta hem de belgeye konu ürünün şartname kapsamını karşılayıp karşılamadığı hususlarında görüş talep edildiği, İstanbul Ticaret Odası tarafından verilen 27.04.2022 tarih ve 46690 sayılı cevabi yazıda “Teknocity Bilişim Teknoloji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi adına düzenlen 20.04.2022 tarih ve 2022104694478 nolu Yerli Malı Belgesi’nin sadece yatay kasa bilgisayar (SFF kasa) tanımlı ürünü kapsadığı tespit edilmiştir.” ifade edildiği, bu ifade dayanak gösterilerek başvuru sahibi isteklinin teklifine yerli malı teklif eden isteklilere tanınan % 15 oranında fiyat avantajı uygulanmadan tekliflerin değerlendirildiği anlaşılmıştır.

İhale konusu işin teknik detaylarının yer aldığı Teknik Şartname’de hem bilgisayar hem de en az bir adet monitör alınacağı, başvuru sahibi tarafından sunulan Yerli Malı Belgesi kapsamında sadece SFF kasa desktop yatay kasa bilgisayarın olduğu, monitör ve diğer aparatları kapsamadığı anlaşıldığından söz konusu istekli tarafından sunulan teklife yerli malı teklif eden istekliler lehine tanınan %15 oranında fiyat avantajının uygulanmamasında mevzuata aykırılık bulunmadığı,

İhale konusu iş 4000 adet bilgisayar alımı şeklinde ilan edildiği ve kısmi teklife kapalı olarak gerçekleştirildiği, ihalelerin kısmi teklife açılıp açılmaması konusunda idarelerin takdir yetkisinin bulunduğu, alınacak malın teknik özelliklerinin ve kapsamının yer aldığı Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinde alım konusunun bilgisayar, monitör, HDMI kablo, fare ve klavye alımını da kapsadığı, yine aynı Şartname’de uyumu sağlamak bakımından bilgisayar ve monitörün aynı marka olmasının da talep edildiği, idarenin ihtiyaçları doğrultusunda ve sistem uyumunu sağlamak amacıyla ihalenin kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmediği ve takdir yetkisini bu doğrultuda kullandığı, bu açıdan bakıldığında başvuru sahibinin Yerli Malı Belgesi’nin sistemin tamamını kapsar şekilde değerlendirilemeyeceği, belgeyi düzenleyen İstanbul Ticaret Odası’nın da görüşünün bu hususu doğruladığı anlaşıldığından ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmenin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan başvuru sahibinin ihalenin kısmi teklife açık olarak yapılması gerektiği ve bir başka ihalede sundukları yerli malı belgesinin geçerli kabul edildiği iddialarına ilişkin olarak;

İhalenin kısmi teklife kapalı olduğu ve yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında % 15 (yüzde on beş) oranında fiyat avantajı uygulanacağı hususunun ihale dokümanının ilana yansıyan hükümlerinden olduğu, ihale ilanının 22.03.2022 tarihinde yayımlandığı ve ilanın 6’ncı maddesinde “İhale yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olup yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında % 15 (yüzde on beş) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır.” ve 10’uncu maddesinde “Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir.” düzenlemesinin yer aldığı,

Başvuru sahibinin, ihalenin kısmi teklife açık olarak yapılması gerektiği iddiasının ihale dokümanının ilana yansıyan hükümlerine yönelik olduğu, ilana yansıyan hususlarla ilgili olarak şikâyet başvurularında sürenin ilk ilan tarihinden itibaren başlayacağı, incelenen ihalede şikâyete yol açan durumun farkına varılması gereken tarihin ihalenin ilan tarihi olan 22.03.2022 tarihi olduğu, başvuru sahibi tarafından ise bu tarihi izleyen 10 gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 10.05.2022 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin anılan iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sundukları yerli malı belgesinin bir başka ihalede geçerli kabul edildiği iddialarına ilişkin olarak ise İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında “Aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından aynı ihaleye veya birden fazla ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulamaz.” hükmü yer almakta olup, tek dilekçe ile birden fazla ihaleye ilişkin başvuruda bulunulamayacağı anlaşıldığından iddianın bu kısmının da reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.