KİK Kararı: 2022/UM.I-327 (2 Mart 2022)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/013
Gündem No : 34
Karar Tarihi : 02.03.2022
Karar No : 2022/UM.I-327
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Entegres Bilişim Teknolojileri Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Edirne Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü Satınalma Birimi,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/882595 İhale Kayıt Numaralı “Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Atatürk Kültür Merkezi ve Belediye Konservatuarına Elektronik Malzeme Alım İşi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Edirne Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü Satınalma Birimi tarafından 21.01.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Atatürk Kültür Merkezi ve Belediye Konservatuarına Elektronik Malzeme Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Entegres Bilişim Teknolojileri Ltd. Şti.nin 04.02.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.02.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.02.2022 tarih ve 6216 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.02.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.”

Başvuruya ilişkin olarak 2022/167 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; 27.01.2022 tarihinde kendilerine tebliğ edilen ihale komisyonu kararına göre, ihaleye katılan tek istekli olarak teklif verdikleri ancak teklifin kısım bazında incelenmesi sonucunda piyasa fiyatının üzerinde olduğu ve ihaleye katılan tek istekli olması dolayısıyla rekabetin oluşmadığı gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği, 4734 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesinde ihalenin iptaline ilişkin olarak idareye takdir yetkisi verilmiş olsa da söz konusu takdir yetkisinin sınırsız olmadığı, ihalenin 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan rekabet ilkesine aykırılık teşkil eden iptalinin somut gerekçelere dayandırılması gerektiği, mevcut ekonomik şartlardan dolayı ihaleye katılan istekli sayısının azlığı ya da çokluğunun ihalede rekabetin sağlanmadığına gerekçe oluşturmayacağı ve ihalenin kendi şartları içerisinde değerlendirilmesi gerektiği,

Başvuru konusu ihalenin üç kısımdan oluştuğu ve rekabete açık olduğu, ayrıca her kısım içerisindeki malzemelerin farklı üretici ve tedarikçilerden alınması sebebi ile fiyat teklifinin toplam fiyat üzerinden değerlendirilmesi gerektiği, yaklaşık maliyetin piyasa araştırması yapılarak belirlenmesi dolayısıyla sundukları teklifin piyasa fiyatları ile orantılı ve uyumlu olduğu, söz konusu ihalenin ikinci kez yapıldığı ve ilk ihalenin de aynı gerekçelerle iptal edildiği, ancak üçüncü kez gerçekleştirilecek olan ihalede ülkenin bulunmuş olduğu ekonomik şartlardan dolayı daha düşük teklif alma imkânının bulunmadığı iddiasına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur….” hükmü,

“İhale saatinden önce ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 16’ncı maddesinde “İdarenin gerekli gördüğü veya ihale dokümanında yer alan belgelerde ihalenin yapılmasına engel olan ve düzeltilmesi mümkün bulunmayan hususların bulunduğunun tespit edildiği hallerde ihale saatinden önce ihale iptal edilebilir.

Bu durumda, iptal nedeni belirtilmek suretiyle ihalenin iptal edildiği isteklilere hemen ilân edilerek duyurulur. Bu aşamaya kadar teklif vermiş olanlara ihalenin iptal edildiği ayrıca tebliğ edilir. İhalenin iptal edilmesi halinde, verilmiş olan bütün teklifler reddedilmiş sayılır ve bu teklifler açılmaksızın isteklilere iade edilir. İhalenin iptal edilmesi nedeniyle isteklilerce idareden herhangi bir hak talebinde bulunulamaz.

İhalenin iptal edilmesi durumunda, iptal nedenleri gözden geçirilerek yeniden ihaleye çıkılabilir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’ncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. (Değişik son cümle: 30/7/2003-4964/24 md.) Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin ilkeler” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ihale konusu malın KDV hariç olmak üzere yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

…

(3) İhale konusu alımın bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

…

(7) İhale komisyonu, yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığını belirlemesi durumunda; değişikliğin gerekçelerini belirtmek suretiyle güncellediği yaklaşık maliyeti dikkate alır.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdare yaklaşık maliyetin hesaplanmasında; alım konusu malın niteliğini, miktarını, teslim süresini, nakliyesini, sigortasını ve diğer özel şartlarını belirterek KDV hariç fiyat bildirilmesini ister. Ancak, idare, gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında hatalara sebep olabilecek fiyat bildirimlerini ve proforma faturaları değerlendirmeye almaz.

(2) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılan her tür bilgi ve belgeye hesap cetveli ekinde yer verilir. Değerlendirmeye alınmayan fiyat bildirimleri ile proforma faturaların değerlendirmeye alınmama gerekçeleri de hesap cetvelinde belirtilir.

(3) İdare, alımın niteliğini ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurmak suretiyle, aşağıdaki (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentleri çerçevesinde elde ettiği fiyatların birini, birkaçını veya tamamını kullanmak suretiyle yaklaşık maliyeti hesaplar:

a) İdare, alım konusu malın özelliğine göre kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından fiyat isteyerek yaklaşık maliyeti hesaplayabilir.

b) İdare, piyasada alım konusu malı üreten veya pazarlayan gerçek veya tüzel kişilerden de fiyat bildirimi veya proforma fatura isteyerek yaklaşık maliyeti hesaplayabilir.

c) İdare, alım konusu mala ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğlerinde yer alan fiyatları kullanarak yaklaşık maliyeti hesaplayabilir. Bu fiyatlarda KDV veya farklı nitelikte giderler bulunması durumunda bu giderler fiyatlardan indirilerek yaklaşık maliyet hesaplanır.

ç) İdare, alım konusu mal ile ilgili daha önceki dönemlerde alım yapmış ise bu alımlarda ortaya çıkan sözleşme bedelleri, endeks veya Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan ilgili endekslerden uygun olanı kullanmak suretiyle güncelleyerek yaklaşık maliyeti hesaplayabilir. Döviz ile yapılmış olan alımlarda ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru veya çapraz kur üzerinden fiyatlar güncellenerek yaklaşık maliyet hesaplanabilir.

d) İdare, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfalarında yayımlanan fiyatları kullanarak yaklaşık maliyeti hesaplayabilir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kısmi tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 16.4’üncü maddesinde “16.4.1. İhalelerde, ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, kısmi teklif verilebilmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak, kısmi teklif verilebilen ihalelerde isteklilerce her bir iş kısmına ayrı ayrı teklif vermek suretiyle işin tamamına teklif verilebileceği gibi, ihale dokümanında belirtilen kısımlardan bazılarına da teklif verilebilecektir.

16.4.2. Kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalede; aday veya isteklinin yeterlik değerlendirmesi, başvuruda bulunduğu veya teklif verdiği her bir kısım için ayrı ayrı yapılacaktır. İstekli, teklif ettiği kalemlerin/kısımların toplam bedeli üzerinden geçici teminat sunacaktır. Ancak isteklinin teklif verdiği kısımlardan birinde veya birkaçında, geçici teminatının gelir kaydedilmesi gereken hallerden biri ortaya çıktığında, ilgili kısım veya kısımlara ilişkin teklif fiyatları esas alınarak gelir kaydedilecek geçici teminat tutarı belirlenecektir…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu malın;

a) Adı: Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü ATATÜRK Kültür Merkezi ve Belediye Konservatuarına elektronik malzeme alım işi

b) Varsa kodu:

c) Miktarı ve türü: 3 kısım 22 kalem elektronik malzeme alım işi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Teslim edileceği yer: Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü ATATÜRK Kültür Merkezi ve Belediye Konservatuarı

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

“İhale saatinden önce ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 14’ncü maddesinde “14.1. İdare tarafından gerekli görülen veya ihale dokümanında yer alan belgelerde ihalenin yapılmasına engel olan ve düzeltilmesi mümkün bulunmayan hususların tespit edildiği hallerde, ihale saatinden önce ihale iptal edilebilir.

14.2. Bu durumda, iptal nedeni belirtilmek suretiyle ihalenin iptal edildiği ilan edilerek duyurulur. Bu asamaya kadar teklif vermiş olanlara ihalenin iptal edildiği ayrıca tebliğ edilir.

14.3. İhalenin iptal edilmesi halinde, verilmiş olan bütün teklifler reddedilmiş sayılır ve bu teklifler açılmaksızın isteklilere iade edilir.

14.4. İhalenin iptal edilmesi nedeniyle isteklilerce İdareden herhangi bir hak talebinde bulunulamaz.” düzenlemesi,

“Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

19.2.1. Bu ihaledeki kısım sayısı 3’tür. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir;

Yüklenici firmalar her bir gruba ayrı ayrı veya hepsine teklif verebilirler.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru konusu ihalenin “Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Atatürk Kültür Merkezi ve Belediye Konservatuarına Elektronik Malzeme Alım İşi” olduğu, toplamda 4 adet ihale dokümanının EKAP üzerinden indirildiği, 21.01.2022 tarihli ihalenin 3 kısımdan oluştuğu ve 3 kısma da yalnızca başvuru sahibi Entegres Bilişim Teknolojileri Ltd. Şti. tarafından teklif verildiği, ancak 24.01.2022 tarihli ihale komisyonu kararı ile anılan istekli tarafından sunulan teklifin ihale komisyonunun yaptığı araştırmalar neticesinde kısım bazında değerlendirildiği ve yaklaşık maliyetin altında olmasına rağmen piyasa değerinin üzerinde olduğunun tespit edildiği, ayrıca ihaleye katılan tek istekli olması dolayısıyla rekabetin oluşmadığı gerekçeleriyle ihalenin idare tarafından iptal edildiği görülmüştür.

İdare tarafından başvuru konusu ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa araştırması esas alınarak ihale konusu işte faaliyet gösteren üç firmadan alınan fiyat tekliflerinin ortalamasının hesaplanması sonucunda toplam 2.904.663,00 TL olarak belirlendiği, söz konusu hususta idareye fiyat teklifi veren firmalar içerisinde başvuru sahibi Entegres Bilişim Teknolojileri Ltd. Şti.nin de bulunduğu, anılan isteklinin yaklaşık maliyetin hesaplanması amacıyla idareye 1’inci kısım için 1.403.091,00 TL, 2’nci kısım için 1.004.350,00 TL ve 3’üncü kısım için 416.573,00 TL olmak üzere toplam 2.824.014,00 TL teklif verdiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından ihalenin 1’nci kısmına 1.399.715,00 TL, 2’nci kısmına 1.003.500, 00 TL ve 3’ncü kısmına 393.270,00 TL fiyat teklifi verildiği, söz konusu tekliflerin ihaleye ait kısımlara ilişkin yaklaşık maliyetin altında olduğu görülmüştür.

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde yaklaşık maliyetin belirlenmesi aşamasından sonra olmak üzere teklif değerlendirme aşamasında ihale komisyonu tarafından yapılan piyasa fiyat araştırmasının internet üzerinden yapıldığı ve edinilen fiyatların internet üzerinden satış yapan firmalara ait fiyatlar olduğu, başvuru sahibine ait birim fiyat teklif cetvelindeki birim fiyatlar ile söz konusu araştırma neticesinde elde edilen birim fiyatların idare tarafından karşılaştırılması sonucunda, ihalenin ikinci ve üçüncü kısımlarından toplam 8 adet ürüne ait fiyatın söz konusu istekli tarafından piyasa fiyatının üzerinde teklif edildiğinin idare tarafından tespit edildiği görülmüştür.

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri ve doküman düzenlemelerinden, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre yapılan ihalelerde ihalenin iptali hususunda ihale komisyonlarına ve dolayısıyla idarelere takdir yetkisi tanınmakla birlikte, bu takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız bir yetki niteliğinde olmadığı, takdir yetkisinin anılan Kanun’un temel ilkelerine uygun şekilde, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılması ve somut olaya ilişkin koşulların dikkate alınarak karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Şikayete konu ihalede 4 adet doküman indirildiği ve ihaleye tek istekli olarak başvuru sahibi tarafından teklif verildiği, ancak ihaleye tek isteklinin teklif veremeyeceği hususunda kamu ihale mevzuatında herhangi bir hüküm bulunmadığı ve nedenle ihaleye tek istekli tarafından teklif verilmesinin rekabetin oluşmadığı anlamına gelmeyeceği, anılan ihalenin üç kısımdan oluştuğu ve başvuru sahibi tarafından her bir kısım için ayrı ayrı teklif verildiği, söz konusu tekliflerin idare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyet tutarının altında olduğu, mevzuat gereğince kısmi teklife açık ihalelerde teklif değerlendirmesinin kısım bazında yapılması gerektiği,

Ayrıca idare tarafından yaklaşık maliyet hesaplaması yapılırken başvuru sahibi isteklinin de aralarında bulunduğu ihale konusu işte faaliyet gösteren üç firmadan teklif alarak piyasa araştırması yapmış olduğu, ayrıca ihalenin teklif değerlendirilmesi aşamasında idare tarafından tekrar bir piyasa araştırılması yapılmasının mevzuata uygun olmadığı, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde idarenin ihalenin iptal kararının iptal edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.