KİK Kararı: 2022/UH.II-914

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/037
Gündem No : 42
Karar Tarihi : 03.08.2022
Karar No : 2022/UH.II-914
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Işık ZENGİN,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü Tedarik ve Lojistik Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/177978 İhale Kayıt Numaralı “Tdlhzm-1447 75 Adet Sürücüsüz Taşıt Kiralama” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü Tedarik Ve Lojistik Daire Başkanlığı tarafından 28.04.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Tdlhzm-1447 75 Adet Sürücüsüz Taşıt Kiralama” ihalesine ilişkin olarak Işık Zengin’in 20.06.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 29.06.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 07.07.2022 tarih ve 31937 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.07.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/716 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Şikâyetlerinin ihalenin 1’inci ve 2’nci kısmına yönelik olduğu, idarece 3 defa zeyilname düzenlediği, Teknik Şartname’de değişiklikler yapıldığı, söz konusu değişiklikler neticesinde ihale sürecinin (hazırlık ve icra) sağlıklı bir biçimde oluşturulamadığı, bu hali ile ihalenin ifa edilmesinin güçleştiği, daha sağlıklı ve net bir biçimde ifa edilmesi için ihalenin iptal edilmesi gerektiği,

2. Teknik Şartname’de araçlara yönelik muhtelif özelliklerin belirtildiği, ancak teklif edilen araçlarda bu hususların olup olmadığının belirsiz olduğu, istekliler tarafından teklif edilen araçların modellerinde opsiyonel olarak bulunan özelliklerin (katlanır arka koltuk olup olmadığı, elektrik kumandalı yan ayna olup olmadığı vs.) bahse konu araçlarda bulunup bulunmadığının sorgulanamaz olduğu dolayısıyla farklı özellik ve nitelikte olan araçların gerçek değerleri ile kasko değer listesinde yer alan kasko sigorta değerinin %2’sine denk gelen bir teklifin yapılıp yapılamayacağının da ölçülemez olduğu, netice itibarıyla araçlarda bulunan şikâyete konu gereksiz özelliklerin Teknik Şartname’den çıkarılması ve idarece daha net ve gerekli özellikler belirtilerek ihalenin iptal edilmesi gerektiği,

3. Teklif edilen bir kısım araçların %50 yerli muhteva oranına uymadığı, motor hacminin 1600 cm3 üzerinde olduğu, motor hacmi 1600 cm3’ün üzerinde olan araçların kiralanmasının veya satın alınmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla değerlendirmenin yeniden yapılması ve bu şartlara uymayan firmaların tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, değerlendirmenin sağlıklı yapılamayacağının anlaşılması halinde ise ihalenin iptal edilmesi gerektiği,

4. Taşıtların çalışma süresinin araçlar için aylık 4.000, pikap araçlar için aylık 5.000 km olarak belirtildiği, Şartname gereği bu değerlerin artırılabileceği veya azaltılabileceğinin de belirtildiği, taşıtların çalışma süresi için belirli bir aylık kilometre belirtilmesi cümlesinin ucunun açık olduğu, kilometre miktarlarının belirli bir limit ile sabitlenmesi gerektiği, araçların ne kadar kilometre yapacağının, kaç defa bakım ihtiyacı duyacağının, lastiklerin ne kadar yıpranacağının ve araçların kendisinin de ne kadar yıpranacağının belirsiz olduğu dolayısıyla ihalenin iptal edilmesi gerektiği,

5. İdari Şartname’de yer alan benzer iş tanımının çok geniş tutulduğu, bahse konu işin araç kiralama hizmeti olduğu, personel taşıma, okul veya şehirlerarası/şehir içi taşıma gibi işlerle bir tutulmasının mümkün olmadığı,

6. Bahse konu ihalede toplam 33 firma tarafından ihale dokümanı indirildiği, kısımlar bazında ihaleye hem katılım hem de geçersiz tekliflerin sayısı göz önünde bulundurulduğunda ihaleye katılımın yetersiz olduğu, gerekli rekabet koşullarının oluşmadığı,

7. a) Yerli malı olma şartının ve yerli malı muhteva oranının ihalede yeterlik kriteri olmadığı, bu nedenle idarece yapılan değerlendirmelerin hatalı olduğu,

b) Yerli malı olma şartının İdari Şartname’de yeterlik kriteri olarak belirtilerek ihalenin iptal edilmesi ve ardından yeniden ihale edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci, 4’üncü ve 7’nci iddialarına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler…” hükmü,

Aynı Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikâyetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir...” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikâyetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.

...” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “1) Süreler;

…

b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi,

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

…

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dâhildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikâyet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhalenin yabancı isteklilere açıklığı” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. İhale, yeterlik kriterlerini taşıyan tüm yerli ve yabancı isteklilere açıktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

…

ı) İstekliler 1. ve 2. Kalem için yeterlilik bilgileri tablosunda kasko değer tespit listelerini teklif ile birlikte sunacaklardır.

…

7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği bu şartnamenin 7’nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler:

{Belirtilmemiştir}

7.5.5 Bu Şartnamenin 7’nci maddesinde sayılan belgeler dışındaki belgeler tekliflerin değerlendirilmesinde yeterlik kriteri olarak dikkate alınmaz.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “…35.3.1. Bu ihalede, tekliflerin değerlendirilmesinde yerli istekliler lehine % 15 (rakam ve yazıyla) OnBeş oranında fiyat avantajı uygulanacaktır. Ortakları arasında yabancı gerçek ve/veya tüzel kişi bulunan ortak girişimler bu fiyat avantajından yararlanamaz. Yerli istekliler lehine fiyat avantajı, yabancı isteklilerin teklif ettikleri bedellere, bu bedeller üzerinden yukarıda belirtilen fiyat avantajı oranı uygulanarak bulunacak tutar eklenmek suretiyle hesaplanacaktır.” düzenlemesi,

İhaleye ilişkin Teknik Şartname’nin “Taşıt Özellikleri” başlıklı 4’üncü maddesinde “…4.3. 17.03.2006 Tarihli ve 2006/10193 Sayılı Bakanlar Kurulu kararı gereğince yabancı menşeli (Yabancı menşeli taşıt; 237 sayılı taşıt kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yerli muhteva oranı % 50’nin altında kalan taşıtları ifade eder.) ve motor hacmi 1600 cm3 geçen sürücüsüz binek taşıtlar kiralanamaz ve teklif edilemezler.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’de ihalenin, yeterlik kriterlerini taşıyan yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğunun belirtildiği, yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı sağlanacağına yönelik ise herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, ayrıca yerli malı muhteva oranına ilişkin düzenlemenin sadece Teknik Şartname’de yer aldığı bir başka ifadeyle İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde bulunmadığı görülmüştür.

Başvuru sahibinin; 1’inci, 4’üncü iddiaları ile 7’inci iddiasının b maddesinde yer alan iddialarının ise ihale dokümanına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca ihale dokümanında yer alan hususlara yönelik başvurularda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı tarihin diğer bir ifade ile şikâyet süresinin başladığı tarihin ihale dokümanının indirildiği tarih olduğu anlaşılmakta ve bu tarihi izleyen günden başlamak üzere 10 gün içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması ve ayrıca ihale dokümanına yönelik başvuruların en geç ihale tarihinin üç iş günü öncesine kadar yapılması gerekmektedir.

Bu itibarla başvuru sahibinin şikâyetine konu ettiği ihale dokümanı düzenlemelerinde yer alan hususların (1’inci, 4’üncü iddia ile 7’inci iddianın b maddesi) öğrenmiş olduğu tarihin ihale dokümanını indirdiği 28.04.2022 tarihi olduğu ve söz konusu iddiaların en geç bu tarihi izleyen 10 gün içinde ve her durumda ihale tarihinin (28.04.2022) üç iş günü öncesi olan 22.04.2022 tarihine kadar başvuruya konu edilmesi gerekirken bu süre geçirildikten sonra ilk kez 09.06.2022 tarihinde idareye yapılan şikâyet başvurusunda yer verildiği anlaşıldığından başvuru sahibinin bahse konu iddialarının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan başvuru sahibinin 7’nci iddiasının a maddesinde yer alan “Yerli malı olma şartının ve yerli malı muhteva oranının ihalede yeterlik kriteri olmadığı, bu nedenle idarece yapılan değerlendirmelerin hatalı olduğuna” yönelik iddialarına ilişkin olarak,

İdare tarafından ihale dokümanında yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanacağına yönelik bir düzenlemeye yer verilmediği ve İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde yer verilmeyen sadece Teknik Şartname’nin 4’üncü maddesinde yer alan yerli malı muhteva oranına ilişkin düzenlemenin tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında dikkate alınamayacağı anlaşıldığından başvuru sahibinin bahse konu iddialarının da yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

2. Başvuru sahibinin 2’nci ve 3’üncü iddialarına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “…İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27’nci maddesinde “İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartnameler ile yaptırılacak işin projesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur. Ön yeterlik dokümanında ise adaylarda aranılan şartlara, ön yeterlik kriterlerine ve gerekli diğer belge ve bilgilere yer verilir.

İdari şartnamede ihale konusuna göre asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur:

…

e) İsteklilerde aranılan şartlar, belgeler ve yeterlik kriterleri.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 28’inci maddesinin ikinci fıkrasında “Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler” başlıklı 30’uncu maddesinde “(1) Ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alır. Bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınır. Bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi zorunludur.

(2) Bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca idarelerce belirlenmesi zorunlu olan mesleki ve teknik yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda istenecek belgelere teknik şartnamede yer verilemez.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

…

ı) İstekliler 1. ve 2. Kalem için yeterlilik bilgileri tablosunda kasko değer tespit listelerini teklif ile birlikte sunacaklardır.

…

7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği bu şartnamenin 7’nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler:

{Belirtilmemiştir}

7.5.5 Bu Şartnamenin 7’nci maddesinde sayılan belgeler dışındaki belgeler tekliflerin değerlendirilmesinde yeterlik kriteri olarak dikkate alınmaz.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhaleye ilişkin Teknik Şartname’nin “Taşıt Özellikleri” başlıklı 4.2’nci maddesinde “4.2.1. Kiralanacak taşıtların cinsi ve özellikleri Tablo 6’da yer almaktadır.

Sıra no

Taşıt Cinsi

Taşıt Özellikleri

1

Binek Taşıt (Otomatik Vites)

Motor gücü en az 120 HP silindir hacmi en az 1200 cm3 en fazla 1600 cm3, sedan veya station wagon, otomatik vitesli, ABS frenli, Elektronik denge programlı (ESB, ESC ve ya EBD gibi), otomatik klimalı, hız sabitleme sistemli, en az altı (sürücü ve yolcu ile yan hava yastıkları) hava yastıklı, merkezi kilitli uzaktan kumandalı, ön sis farlı, min. 5 inch dokunmatik ekran multimedya veya radyo/mp3 çalarlı, en az 6 hoparlörlü, katlanabilir arka koltuklu, ön ve arka camlar otomatik kumandalı, gövde renkli tampon, elektrik kumandalı yan aynalı, bagaj hacmi en az 450 litre, 1 adet stepne, kar zinciri, orijinal avadanlıkları ve trafik seti mevcut olacaktır.

2

4x4 Çift Kabinli Pikap

Motor gücü en az 150 HP, silindir hacmi en az 1800 cm3, otomatik vitesli, klimalı, ABS frenli, en az iki (sürücü ve yolcu yastıkları) hava yastıklı, merkezi kilitli uzaktan kumandalı, orijinal Radyo CD çalar sistemi, ön ve arka camlar otomatik, elektrik kumandalı dikiz aynaları, ön sis farlı, bagaj havuz muhafazalı, fabrika çıkışı orijinal ölçülerde lastikleri, gövde renkli taşıt tamponu, orijinal lastikleriyle aynı boyutta aynı markada stepne, kar zinciri orijinal avadanlıkları ve trafik seti mevcut olacaktır

4.3. 17.03.2006 Tarihli ve 2006/10193 Sayılı Bakanlar Kurulu kararı gereğince yabancı menşeli (Yabancı menşeli taşıt; 237 sayılı taşıt kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yerli muhteva oranı % 50’nin altında kalan taşıtları ifade eder.) ve motor hacmi 1600 cm3 geçen sürücüsüz binek taşıtlar kiralanamaz ve teklif edilemezler.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasında özetle “Teknik Şartname’de araçlara yönelik belirtilen net olmayan muhtelif özelliklerin isteklilerce teklif edilen araçlarda sorgulanamaz olduğu ve dolayısıyla kasko değerinin ölçülemez olduğu” iddia edilmektedir.

Yapılan incelemede, İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinin (ı) bendinde isteklilerin ihaleye katılabilmeleri için teklifleri kapsamında sunmaları gereken belgelerin düzenlendiği, anılan Şartname’nin 7.5.4’üncü maddesinde isteklilerin teklifi kapsamında sunması gerektiği teknik şartnamede belirtilen belgelerin “Belirtilmemiştir” şeklinde ve 7.5.5’inci maddesinde ise İdari Şartname ile Şartname’nin 7.5.4’üncü maddesinde sayılan belgeler dışındaki belgelerin tekliflerin değerlendirilmesinde yeterlik kriteri olarak dikkate alınmayacağının düzenlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasında ise özetle “ihaleye teklif veren istekliler tarafından teklif edilen araçların %50 yerli muhteva oranını karşılamadığı ve motor hacimlerinin 1600 cm3’ün üzerinde olduğu” iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddiasında belirttiği yerli muhteva oranına ilişkin olarak ihale dokümanı düzenlemeleri incelendiğinde, söz konusu orana ilişkin olarak Teknik Şartname’nin “Taşıt Özellikleri” başlıklı 4’üncü maddesinde, yabancı menşeli (237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 10’uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yerli muhteva oranı %50’nin altında kalan taşıtlar yabancı menşeli sayılmaktadır.) sürücüsüz binek taşıtların kiralanamayacağı ve teklif edilemeyeceğine yönelik düzenleme yapıldığı,

Anılan isteklinin yine iddiasında belirttiği motor hacimlerine ilişkin olarak ihale dokümanı düzenlemeleri incelendiğinde, binek taşıtların özelliklerine ilişkin olarak Teknik Şartname’nin “Taşıt Özellikleri” başlıklı 4’üncü maddesinde motor gücünün en az 120 HP, silindir hacminin en az 1200 cm3, en fazla 1600 cm3 olacağı ve motor hacmi 1600 cm3’ü geçen sürücüsüz binek taşıtların kiralanamayacağı ve teklif edilemeyeceğine yönelik düzenleme yapıldığı görülmüştür.

Diğer taraftan şikâyete konu ihalenin 1’nci ve 2’nci kısmında ihaleye teklif veren istekliler tarafından yeterlik bilgileri tablosunda araçların marka ve model bilgisi ile beraber kasko değerinin beyan edildiği tespit edilmiştir.

Bununla birlikte, İdari Şartname’de söz konusu yeri muhteva oranının ve araçların motor hacimlerinin tevsikine ilişkin olarak teklif dosyası kapsamında herhangi bir belge sunulmasının istenilmediği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak, Teknik Şartname’de yer verilmekle birlikte İdari Şartname’de düzenlenmeyen değerlendirme kriterlerinin tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında dikkate alınmayacağının açık ve anlaşılır bir şekilde düzenlendiği, başvuru konusu ihaleye ilişkin İdari Şartname’nin ilgili maddesinde Teknik Şartname’ye uygunluk yönünden yapılan değerlendirmeye ilişkin herhangi bir belge veya kritere yer verilmediği, Teknik Şartname’nin 4’üncü maddesinde yer alan tabloda ihaleye katılan istekliler tarafından teklif edilen araçların özellikleri yer almakta ise de İdari Şartname’de yer verilmeyen söz konusu düzenlemelerin tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında dikkate alınamayacağı, idarelerin yeterlik kriteri belirleme noktasında takdir yetkisinin bulunduğu ve yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen hususların sözleşme aşamasında inceleneceği, başvuru konusu ihalede de Teknik Şartname’ye uygunluk yönünden yapılan araçların teknik özelliklerinin değerlendirmesinin sözleşme aşamasında gerçekleştirileceği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak, başvuruya konu ihale dokümanı düzenlemeleri bir arada değerlendirildiğinde, Teknik Şartname’de yerli muhteva oranı %50’nin altında olan araçların ve motor hacimleri 1600 cm3’ün üzerinde olan araçların kiralanmayacağına yönelik düzenleme olduğu görülmekle birlikte, İdari Şartname’de isteklilerin teklif ettikleri araçların yerli muhteva oranının tevsikine ve motor hacimlerinin tevsikine yönelik olarak herhangi bir belge (katalog, broşür vb.) istenilmediği, bu itibarla ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen araçların Teknik Şartname’de belirtilen kriterleri karşılayıp karşılamadığına yönelik değerlendirmenin de sözleşmenin uygulanması aşamasında gerçekleştirilmesi gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin bahse konu iddialarının da yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

3. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular “ başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.

…

Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir:

…

c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih…” hükmü,

Anılan Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikâyetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,

b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi,

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

ç) Şikâyet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,

d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikâyet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi,

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dâhildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikâyet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: TDLHZM-1447 75 Adet Sürücüsüz Araç Kiralama

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu: TDLHZM-1447

e) Miktarı: Türkiye Petrolleri A.O. Batman Bölge Müdürlüğü, Adıyaman Bölge Müdürlüğü ve Trakya Bölge Müdürlüklerinde çalışmak üzere, 20 Adet Binek, 55 Adet 4x4 Çift Kabinli Pikap toplamda 75 adet Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: TPAO Genel Müdürlüğü, Batman Bölge Müdürlüğü, Adıyaman Bölge Müdürlüğü, Trakya Bölge Müdürlüğü” düzenlemesi,

16.03.2022 tarihli İhale İlanı’nın “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler” başlıklı 4.4’üncü maddesinde “4.4.1 Kamu Kurum ve Kuruluşları ile özel sektörde sözleşmeye dayalı olarak;

a) Sürücülü/Sürücüsüz hizmet aracı kiralama işi,

b) Personel taşıma hizmet işi,

c) Okul, Şehirlerarası ve şehir içi tüm toplu taşıma hizmet işleri

Yukarıda belirtilen bu işler ayrı ayrı benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Şikâyete konu benzer iş düzenlemesinin 16.03.2022 tarihli İhale İlanı’nın “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler” başlıklı 4.4.1’nci maddesinde yer aldığı tespit edilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri gereği idareye şikâyet süresinin ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden on gün olduğu, ilana yönelik başvurularda ise şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihin ilk ilan tarihi olduğu anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibinin özetle benzer iş tanımının çok geniş belirlendiği yönündeki iddiasının ilana (dokümanın ilana yansıyan bir hükmüne ilişkin olduğu) yönelik olduğu, 4734 sayılı Kanun ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in yukarıda belirtilen hükümleri gereği şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı tarihin ilan tarihi olan 16.03.2022 tarihi olduğu, bu tarihi izleyen 10 gün içinde en geç 28.03.2022 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 20.06.2022 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunulduğu, dolayısıyla ilana yönelik şikâyet başvuru süresinin sona erdiği anlaşıldığından başvurunun süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır

4. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü yer almaktadır.

Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü tarafından 28.04.2022 tarihinde gerçekleştirilen “75 Adet Sürücüsüz Taşıt Kiralama” hizmet alımı ihalesinin 5 kısımdan oluştuğu, söz konusu ihalede 33 adet ihale dokümanı indirildiği ve şikâyete konu ihalenin 1’inci kısmı için 12, 2’nci kısmı için 11 istekli tarafından teklif verildiği,

02.06.2022 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin 1’nci kısmında geçerli teklif sayısının 2 olduğu, 10 istekli tarafından verilen tekliflerin çeşitli gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldığı, bahse konu kısmın başvuru sahibi Işık Zengin üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak 02 Rüya Taş. Tur. Tem. Yem. İnş. Elekt. Tar. San. Ve Tic. Ltd. Şti.nin belirlendiği,

İhalenin 2’nci kısmında ise geçerli teklif sayısının 4 olduğu, 7 istekli tarafından verilen tekliflerin çeşitli gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldığı, bahse konu kısmın Baltacı Tur. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak başvuru sahibi Işık Zengin’in belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin iddiaları doğrultusunda yapılan inceleme neticesinde, ihale dokümanı edinen istekli olabilecek sayısı ile ihaleye teklif veren istekli sayısı üzerinden ihalede rekabet oluşmadığı değerlendirmesi yapılmasının uygun olmayacağı, başvuru konusu ihalede 33 adet ihale dokümanı indirildiği, ihalenin 1’inci kısmında 12, 2’nci kısmında 11 istekli tarafından teklif verildiği ayrıca anılan kısımlarda idarece ihale sonuçlandırılarak ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlendiği görüldüğünden başvuru sahibinin ihalede rekabetin oluşmadığına ilişkin iddiasının da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

09.06.2022 tarihli 2 no’lu ihale komisyonu kararına göre, ihalenin şikâyete konu 1’inci kısmında Alagöz Nak. İnş. Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin “Yeterlik Bilgileri Tablosunda yer alan Kasko Değer Tespit Listesinde belirtilen araca ilişkin bilgi/belge/beyanlar çerçevesinde aracın teknik şartnamede belirtildiği gibi otomatik vites olmaması gerekçesiyle; İdari Şartnamenin 7.1.ı bendindeki ilgili kritere/kriterlere ilişkin şartların sağlanamadığı anlaşılmıştır.” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

Yapılan inceleme neticesinde, teklif edilen araçların otomatik vitesli olması gibi teknik özelliklerine Teknik Şartname’nin 4’üncü maddesinde yer verildiği ve İdari Şartname’de isteklilerin teklif ettikleri araçların teknik özelliklerinin tevsikine yönelik olarak herhangi bir belge istenilmediği hususları bir arada değerlendirildiğinde, anılan istekli tarafından teklif edilen aracın Teknik Şartname’de belirtilen kriterleri karşılayıp karşılamadığına yönelik değerlendirmenin sözleşme aşamasına ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla idarece yapılan söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan ihalenin başvuruya konu edilen 1’inci ve 2’nci kısmına ait yaklaşık maliyet bedeli dikkate alındığında, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi gereğince itirazen şikâyet bedeli olarak yatırılması gereken tutarın 27.654,00 TL olduğu, ancak başvuru sahibi tarafından toplam yaklaşık maliyet üzerinden 41.482,00 TL’nin Kurum hesaplarına yatırıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle Kurum hesaplarına fazladan yatırıldığı tespit edilen 13.828,00 TL’nin, başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iade edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, şikayete konu ihalenin 1’inci kısmında Alagöz Nak. İnş. Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1- Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince ihalenin 1’inci kısmına ilişkin olarak düzeltici işlem belirlenmesine,

2- Anılan Kanun’un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince ihalenin 2’nci kısmına ilişkin olarak itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

3- Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.