KİK Kararı: 2022/UH.II-772

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/034
Gündem No : 19
Karar Tarihi : 29.06.2022
Karar No : 2022/UH.II-772
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Alya Proje Harita Mühendislik Müşavirlik Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/248417 İhale Kayıt Numaralı “Muhtelif Alanlarda 3194 Sayılı İmar Kanunun 15., 16. ve 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak 6. Paket İmar Uygulamaları ile Tescil Harici Alanların Tescili, Plankote ve Hâlihazır Harita İşlerinin Yapılması Hizmet Alım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından 14.04.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Muhtelif Alanlarda 3194 Sayılı İmar Kanunun 15., 16. ve 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak 6. Paket İmar Uygulamaları ile Tescil Harici Alanların Tescili, Plankote ve Hâlihazır Harita İşlerinin Yapılması Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Alya Proje Harita Mühendislik Müşavirlik Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti.nin 02.06.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.06.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 14.06.2022 tarih ve 27838 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.06.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/625 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Mcd Müş. Mimarlık Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çubuk Harita İnş. Mad. Müh. Mim. Gayr. Değ. Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Güldem Harita İnş. Tüketim Mad. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan faturaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1.maddesi açıklamalarına uygun sunulmadığı, sözleşme ve işin yapımı esnasındaki giderlerden; Damga Vergisi, Karar Pulu, KİK payı ve % 9 oranındaki kesin teminat mektubuna ilişkin banka komisyon bedelinin açıklanmadığı, 2 adet teknik personelin (Harita Mühendisi) 36 aylık iş süresince Maaş+SGK+Yol+Yemek+Kıdem Tazminatı gibi yasal ve zaruri giderlerinin aşırı düşük açıklamalarında hesaplanmadığı, personelin ulaşım ve konaklama giderlerinin hesaplamalara dahil edilmediği, ulaşım için kullanılacak araçların bakım, onarım, zorunlu trafik sigortası, kasko, lastik veya araç kiralık ise kiralama bedellerinin, mesleki olarak kullanılması gereken Total Station, GPS, İnsansız Hava Aracı, Lidar vb. ekipman ve donanımın amortisman bedeli veya kiralama bedelinin, yazılım olarak kullanılacak paket programların amortisman veya kiralama bedellerinin açıklanmadığı, açıklamaların mevzuata uygun olmadığı,

2. Her türlü giderin 3 yıl sürecek iş kapsamında yıllık reel artış oranları eklenerek aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamına dahil edilip edilmediğinin Kamu İhale Mevzuatı gereği tekrardan incelenmesi gerektiği,

“Ayrıca, Muhtelif Alanlarda 3194 Sayılı İmar Kanunun 15, 16 ve 18’inci Maddesi Uyarınca Yapılacak 6. Paket İmar Uygulamaları İle Tescil Harici Alanların Tescili, Plankote ve Hâlihazır Harita İşlerinin Yapılması Hizmet Alım İşi’nin 237635 sayılı ihale komisyonu kararından anlaşıldığı üzere MCD Müşavirlik Mimarlık Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - ÇUBUK Harita İnşaat Madencilik Mühendislik Mimarlık Gayrimenkul Değerleme Danışmanlığı San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığından ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GÜLDEM Harita İnşaat Tüketim Mad. Tic. San. Ltd. Şti.’nden, ekonomik açıdan en avantajlı iki firmadan aşırı düşük açıklaması istendiği ve her iki firmanın da aşırı düşük açıklamalarını 27.04.2022 tarihinde verdiği görülmektedir. Hizmet Atımları Uygulama Yönetmeliği gereği ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi firmalardan EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan tevsik edici belgeler istenecek maddesi gereği ALYA PROJE Harita Mühendislik Müşavirlik Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketi’mizden 11.05.2022 tarih 233282 sayılı tebligatla ve yine aynı tarihte ÇIĞIR MÜHENDİSLİK İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nden de ilgili meslek odasından alınmış büro tescil belgesi istenmiştir. Söz konusu belge, istenen süre içerisinde (13.05.2022 tarihine kadar) ihaleyi yapan kuruma (TOKİ) teslim edilmiştir.

27.04.2022 tarihinde verilmiş olan aşırı düşük açıklamaları ihaleyi yapan idare (TOKİ) tarafından tatmin edici bulunmamış olması gerekir ki sonraki tarihte Hizmet Alımları Uygulama Yönetmeliği gereği ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibinden istenmesi gereken tevsik edici belge olarak ilgili meslek odasından alınmış büro tescil belgesi 11.05.2022 tarih 233282 sayılı tebligatla şirketimizden istenmiştir. 237635 sayılı ihale komisyonu kararında ise şirketimizin ekonomik açıdan ne birinci ne de ikinci teklif sahibi olmadığı anlaşılmış ve ihalenin değerlendirme aşamasında kuşku doğuran tarihsel bir karmaşanın da olduğu görülmüştür.

Ayrıca, 237635 sayılı ihale komisyonu kararının 3.sayfasının 1. ve 2. paragrafında; MCD Müşavirlik Mimarlık Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - ÇUBUK Harita İnşaat Madencilik Mühendislik Mimarlık Gayrimenkul Değerleme Danışmanlığı San. ve Tic. Ltd. Şti. îş Ortaklığı ile GÜLDEM Harita İnşaat Tüketim Mad. Tic. San. Ltd. Şti.’nden 27.04.2022 tarihine kadar aşırı düşük teklif sorgulamasının istendiği ve bu firmaların 27.04.2022 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamalarını ihaleyi yapan idare (TOKÎ)’ye teslim ettiği belirtilmiştir. Aynı ihale komisyonu kararının ö.sayfasınm 1.paragrafında ise ; "İdari Şartnamenin 36.maddesine göre geçerli tekliflerden ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması ön görülen tekliflerin sahipleri olan MCD Müşavirlik Mimarlık Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - ÇUBUK Harita İnşaat Madencilik Mühendislik Mimarlık Gayrimenkul Değerleme Danışmanlığı San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile GÜLDEM Harita İnşaat Tüketim Mad. Tic. San. Ltd. Şti. Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınmayan geçici teminat mektupları ile beyan ettikleri bilgi ve belgelerden, EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilemeyenler ile yeterlik sertifikası üzerinden değerlendirme yapılamayan veya yeterlik sertifikası kapsamındaki geçerlik süresi dolan belgelere ilişkin tevsik edici belgeleri ekleri ile birlikte, belgelerin sunuluş şekline uygun olarak 27.04.2022 tarihine kadar sunmaları için 20.04.2022 tarihinde EKAP üzerinden tebligat yapılmıştır.” denilmektedir.

MCD Müşavirlik Mimarlık Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - ÇUBUK Harita İnşaat Madencilik Mühendislik Mimarlık Gayrimenkul Değerleme Danışmanlığı San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile GÜLDEM Harita İnşaat Tüketim Mad. Tic. San. Ltd. Şti.’nden hem aşırı düşük teklif açıklamasının hem de tevsik edici belgelerin 27.04.2022 tarihinde getirilmesinin istenmesi anlaşılmaz bir tarih tutarsızlığı durumunu oluşturmuştur.

Aşırı düşük teklif açıklamasını incelemeden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilemeyenler ile yeterlik sertifikası üzerinden değerlendirme yapılamayan veya yeterlik sertifikası kapsamındaki geçerlik süresi dolan belgelere ilişkin tevsik edici belgelerin istendiği açıkça görülmektedir.

Muhtelif Alanlarda 3194 Saydı İmar Kanunun 15. , 16. ve 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak 6. Paket İmar Uygulamaları İle Tescil Harici Alanların Tescili, Plankote ve Hâlihazır Harita İşlerinin Yapılması Hizmet Alım İşi ile ilgili şikayetimizi ihaleyi yapan idare (TOKÎ) 4 ye 02.06.2022 tarihinde yapmış olmamıza rağmen 08.06.2022 tarihli cevabında şikayetimiz reddedilmiştir.

Aşırı düşük açıklamalarının tarihi (27.04.2022) ve “Hizmet Alınılan Uygulama Yönetmeliği gereği ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi firmalardan EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan tevsik edici belgeler”in şirketimizden istendiği tarih (11.05.2022) göz önüne alınınca ihale sonucunun hatalı olduğu düşünülmektedir.” iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Verilen hizmetin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi

79.1. Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir.

79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir.

79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer;

SD: Sınır değeri,

YM: Yaklaşık maliyeti,

n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını,

T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan (Ek ibare: 29.06.2017-30109 R.G./2. md.) ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini,

R: Sınır Değer Tespit Katsayısını

79.1.3. 79.1.2 nci maddede yer alan R değeri her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenir ve ilan edilir. İhalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir…” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Muhtelif Alanlarda 3194 Sayılı İmar Kanunun 15., 16. ve 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak 6. Paket İmar Uygulamaları İle Tescil Harici Alanların Tescili, Plankote ve Hâlihazır Harita İşlerinin Yapılması Hizmet Alım İşi

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

Muhtelif Alanlarda 3194 Sayılı İmar Kanunun 15., 16. ve 18.Maddesi Uyarınca Yapılacak İmar Uygulamaları İle ilgili 5 Kalem Hizmet Alınması

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer:

Adana, Hatay, Samsun, K.Maraş, Van, Trabzon, Erzurum, Afyon, Tokat, Zonguldak,, Kütahya, Çorum, Giresun, Yozgat, Muş, Uşak, Rize, Kars, Hakkari, Burdur, Karaman, Erzincan, Artvin, Kilis, Ardahan ve Bayburt İlleri” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “İhaleye ilişkin bilgiler” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1.

a) İhale kayıt numarası: 2022/248417

b) İhale usulü: Açık ihale.

c) İhale (son teklif verme) tarihi ve saati: 14.04.2022

Saat: 11:00

ç) İhale komisyonunun toplantı yeri (e-tekliflerin açılacağı adres): T.C. ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK ve İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI Toplu Konut İdaresi Başkanlığı- İhale Salonu

3.2. Teklifler, ihale (son teklif verme) tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden e-teklif olarak sunulur. İhale (son teklif verme) saatine kadar EKAP'a yüklenemeyen teklifler değerlendirmeye alınmaz.” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale İşlem dosyası incelendiğinde, ihale konusu işin adının “Muhtelif Alanlarda 3194 Sayılı İmar Kanunun 15., 16. ve 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak 6. Paket İmar Uygulamaları İle Tescil Harici Alanların Tescili, Plankote ve Hâlihazır Harita İşlerinin Yapılması Hizmet Alım İşi” olduğu, 14.04.2022 tarihinde e-teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalede 25 adet ihale dokümanının EKAP’tan indirildiği, 16 istekli tarafından ihaleye teklif sunulduğu, ihale komisyonunca gerçekleştirilen değerlendirmeler neticesinde 5 isteklinin teklifinin yeterli olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, belirlenen sınır değerin (1.717.979,57 TL) altında teklif sunan Mcd Müş. Mimarlık Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çubuk Harita İnş. Mad. Müh. Mim. Gayr. Değ. Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Güldem Harita İnş. Tüketim Mad. Tic. San. Ltd. Şti.den aşırı düşük teklif açıklaması sunmalarının talep edildiği, istekliler tarafından sunulan açıklamaların uygun görülmesi sonucunda Mcd Müş. Mimarlık Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çubuk Harita İnş. Mad. Müh. Mim. Gayr. Değ. Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak, Güldem Harita İnş. Tüketim Mad. Tic. San. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde, ihale komisyonunun, verilen tekliflerin değerlendirilmesinden sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca ihale komisyonunca, anılan maddede belirtilen hususlar kapsamında yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınmak suretiyle aşırı düşük tekliflerin değerlendirileceği belirtilmiş olup bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açıkça ortaya konulmuştur.

Bu çerçevede Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, ihale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerine ilişkin olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi yönünde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. Buna göre ihale ilanında ve dokümanında teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerin aşırı düşük teklif olarak tespit edileceği ve bu teklif sahiplerinden de teklifte önemli olduğu idarece belirlenen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak talep edileceği belirli kılınmıştır.

Bu noktada idarelerin aşırı düşük teklif sahiplerine gönderdiği aşırı düşük teklif açıklaması talep yazılarının kapsamı önem teşkil etmektedir. Özellikle personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinin birçok maliyet bileşenini ihtiva ettiği gözetildiğinde, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında tüm bileşenlerin açıklanabilmesi güç bir durumdur. Bu sebeple, ihale komisyonu tarafından, teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilere gönderilen aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazılarda, işin niteliğine göre isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmek suretiyle açıklama istenilmesi gerekmektedir.

İdare tarafından ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, uyuşmazlığa konu ihalede aşırı düşük teklife esas sınır değerin 1.717.979,57 TL olarak hesaplandığı, yapılan hesaplama neticesinde teklif fiyatı bu tutarın altında kalan geçerli teklif sahibi 2 istekliden, “Beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulması ve/veya numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerinin verilmesi/kurulumların yapılması/aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konu başlıklı 20.04.2022 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazılar ile açıklama talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır. Söz konusu yazıların ilgili kısmı şöyledir:

“Muhtelif Alanlarda 3194 Sayılı İmar Kanunun 15., 16. ve 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak 6. Paket İmar Uygulamaları İle Tescil Harici Alanların Tescili, Plankote ve Hâlihazır Harita İşlerinin Yapılması Hizmet Alım İşi işine ait ihalede tekliflerin değerlendirmesi sürecine geçilmiş olup, aşırı düşük teklif açıklamalarınız ile birlikte beyan etiğiniz bilgi ve belgeleri tevsik eden ve EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan aşağıdaki belgeleri ekleri ile birlikte, İdari Şartnamenin 7.9. maddesine uygun olarak, 27.04.2022 tarihine kadar İdaremize sunmanız gerekmektedir.

AÇIKLAMA:

14/04/2022 tarihinde ihalesi yapılan, 2022/248417 ihale kayıt numaralı “Muhtelif Alanlarda 3194 Sayılı İmar Kanunun 15., 16. ve 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak 6. Paket İmar Uygulamaları İle Tescil Harici Alanların Tescili, Plankote ve Hâlihazır Harita İşlerinin Yapılması Hizmet Alım İşi”ne ilişkin ihale dosyalarının incelenmesi neticesinde vermiş olduğunuz teklifinize ait Ek de belirtilen iş kalemlerini, birim fiyat teklif cetvelinize uygun olarak Hizmet Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliğine göre ayrı ayrı, belgelendirmek suretiyle teklifinizin bileşenlerini detaylandırarak oluşturulan aşırı düşük teklif sorgu dosyasının dijitalinin de CD/DVD/USB ortamında eklenmesiyle? 27.04.2022 Çarşamba günü saat 17:00’a kadar İhale Komisyon Başkanlığı’na iletilmesi hususunda?

Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.

EK:

AÇIKLAMA İSTENİLEN İŞ KALEMLERİ

Sıra No Açıklama Birimi

1 3194 Sayılı İmar Kanununun 15., 16. ve 18. Madde Uygulaması hektar”

Bahse konu yazıda yer alan ifadelere bakıldığında, idarece, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin belirlenmediği görülmüştür.

Ayrıca aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin açıklamaları incelendiğinde, istekliler tarafından sunulan açıklamaların teklifte önemli olduğu kabul edilen farklı girdi maliyetlerine ilişkin olarak gerçekleştirildiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemeleri gereğince, gerek istekliler tarafından aşırı düşük tekliflerin sağlıklı bir şekilde açıklanabilmesi gerekse idarelerce bu açıklamaların eşit muamele ilkesi çerçevesinde sağlıklı bir şekilde değerlendirmelerinin yapılabilmesi bakımından mevzuata uygun bir aşırı düşük teklif sorgulama işleminin gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir. Ancak somut olayda, ihale komisyonu tarafından, açıklamaya esas olacak herhangi bir önemli teklif bileşeninin belirlenmemesi sebebiyle usulüne uygun gerçekleştirilmiş bir aşırı düşük teklif sorgulama işleminin mevcut olmadığı görülmüş olup bu durumun da aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı bir şekilde hazırlanması ve sunulan açıklamaların da objektif kriterlere göre değerlendirilmesi imkânını ortadan kaldırdığı gözetildiğinde, aşırı düşük teklif sorgulaması işleminde mevzuata uyarlık olmadığı değerlendirilmiştir.

Bu doğrultuda idarece aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenlerinin belirtilmesi suretiyle teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklama istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.

Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır. Şikâyet başvuruları idareye, itirazen şikâyet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir:

…

d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller

…

Şikâyet ve itirazen şikâyet başvuru dilekçelerinde yer alması gereken diğer bilgiler ile bu dilekçelere eklenmesi gereken belgelere, bunların sunuluş şekli ile bu başvuruların elektronik ortamda yapılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kurum yetkilidir.

...

Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

...

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

...

İdare, şikayet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alır. Alınan karar, şikayetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir. İlan ile ihale veya ön yeterlik dokümanına yönelik başvurular dışında istekli olabileceklere bildirim yapılmaz.

Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir.

İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir. Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.

(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,

d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi,

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez ” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) Şikayet başvurularının taşıması gereken şekil unsurları Kanunun 54 üncü maddesi ile Yönetmeliğin 8 inci maddesinde sayılmıştır. Buna göre dilekçede; başvuru sahibinin ve varsa vekil ya da temsilcisinin; adı, soyadı veya unvanı, adresi (…) ve faks numarası ile imzası, ihaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası, başvuru konusunun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller belirtilmelidir.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “… İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesi kapsamında yer verdiği 2’nci iddiasının 02.06.2022 tarihli idareye şikâyet başvurusuna konu edilmediği, söz konusu iddiaların ilk kez 14.06.2022 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusunda yer aldığı tespit edilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan açıklama şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade etmektedir.

Dolayısıyla; söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve bu iki aşamalı idari başvuru yolunda şikâyet yoluna başvurulmadan itirazen şikâyet yoluna başvurulamayacağından şikâyet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların da itirazen şikâyet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün olamayacaktır.

Bu çerçevede şikâyet başvurusu; Kurul kararının alınmasından önceki süreçte uyuşmazlık konusu hususla ilgili tarafların haklarını veya mevcut hukuki durumlarını sınırlayan ya da değiştiren bir zorunlu idari başvuru yolu olup, idarelere kendi vakıa, gerekçe ve delillerini ileri sürme fırsatı tanıyarak Kurul kararına ilişkin idari usulün bir parçası olması nedeniyle, önemli bir usuli güvence teşkil etmektedir.

Uyuşmazlık konusu olan iddiaların bunu ileri süren istekliler tarafından iddia konusu hususun farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde bu iddiaları incelemek ve sonuçlandırmakla yetkili makamlar nezdinde ileri sürülmesi de gerekmektedir.

Buna göre, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, idareye sunulan şikayet dilekçesinde bulunmayan ancak Kuruma sunulan itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesinin Kamu İhale Kurumunun yetkisi dahilinde olduğu ileri sürülse dahi, söz konusu iddiaların, farkına varıldığı veya varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde ileri sürülme zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla süresinde ileri sürülmeyen iddiaların da süre aşımı sebebiyle Kurum tarafından incelenmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin itirazen şikayete konu iddialarının şikayete konu işlemin farkına varıldığı 23.05.2022 tarihini izleyen günden itibaren on gün içinde yazılı şekilde ileri sürmesi, bir diğer deyişle başvuruda bulunması gerekirken bu süre geçtikten sonra 14.06.2022 tarihinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idare tarafından açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenlerinin belirtilmesi suretiyle teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.