KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/022
Gündem No : 9
Karar Tarihi : 13.04.2022
Karar No : 2022/UH.II-479
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Çakmak Taşımacılık Gıda İnşaat Temizlik Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi (Bilgem),

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/101143 İhale Kayıt Numaralı “Tübitak Gebze Yerleşkesi Personel Taşıma Servis Hizmeti” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi (Bilgem) tarafından 24.03.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Tübitak Gebze Yerleşkesi Personel Taşıma Servis Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak Çakmak Taşımacılık Gıda İnşaat Temizlik Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin 10.03.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.03.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.03.2022 tarih ve 13693 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.03.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/299 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Teknik Şartname’nin 3.3.11, 3.3.12, 3.3.13 ve 3.3.14’üncü maddelerinde düzenlemede yer alan araçlarda aranılan model yılı sınırlamasının 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesine ve Cumhurbaşkanlığı’nın 2021/14 sayılı genelgesine aykırı olduğu ve ihaleye katılımı kısıtladığı,

2. Teknik Şartname’nin 3.3.16’ncı maddesinde belirtilen araçlarda aranılan koltuk sayısı ve yapısı ile motor hacmi ve tork değerlerinin belli bir marka aracı tarif ettiği, bu şartları ancak Otokar Sultan marka aracın karşılayabileceği,

3. Teknik Şartname’nin 3.4.11’inci maddesinde yer verilen şoförlerin 66 yaşından gün almadan çalışabileceklerinden 60 yaş sınırlamasına ilişkin düzenlemenin, mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

2021/14 sayılı “Tasarruf tedbirleri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “Resmî Taşıtların Edinilmesi ve Kullanılması” başlığı altında “Resmi taşıtların ediminde ve kullanımında aşağıda belirtilen hükümler çerçevesinde hareket edilecektir.

…

Taşıtlar, kullanım süresi ve maliyet analizleri dikkate alınarak en ekonomik yöntemle edinilecektir. Hizmet aracı olarak edinilecek taşıtlarda baz veya standart donanımlı, binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 1600 cc ve altındaki motor hacimli, işletme maliyetleri düşük ve ekonomik olan taşıtlar tercih edilecektir. Ayrıca hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Personel Servisi Araçlarına İlişkin Hususlar” başlıklı 3’üncü maddesinin üçüncü fıkrasının onbir, oniki, onüç ve ondördüncü bentlerinde, “Tablo-1: TÜBİTAK Gebze Yerleşkesi Personel Servisleri; İstanbul: Otobüsler 2011 model ve üstü, midibüs ve minibüsler 2016 model ve üstü olacaktır.

Tablo-2: TÜBİTAK Gebze Yerleşkesi Personel Servisleri; Gebze-Darıca: Otobüsler 2009 model ve üstü, midibüs ve minibüsler 2014 model ve üstü olacaktır.

Tablo-3: TÜBİTAK Gebze Yerleşkesi Personel Servisleri; İzmit: Otobüsler 2011 model ve üstü, midibüs ve minibüsler 2016 model ve üstü olacaktır.

Tablo-4: TÜBİTAK Gebze Yerleşkesi Stajyer Servisleri; İstanbul, Gebze-Darıca, İzmit: Otobüsler 2009 model ve üstü, midibüs ve minibüsler 2014 model ve üstü olacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Kamu ihale mevzuatı uyarınca gerçekleştirilen ihalelerde idarelerin ihtiyaçlarını belirleme noktasında takdir yetkisinin bulunduğu ve bu ihtiyacın temini açısından şartnamelerde düzenlemelerin yapılabileceği, bu ihtiyacın belirlenmesine ilişkin şartlarla ilgili 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeleri sağlamakla ilgili sorumluluğun idareye ait olduğu açıktır.

2021/14 sayılı “Tasarruf tedbirleri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “Resmî Taşıtların Edinilmesi ve Kullanılması” başlığı altında “Taşıtlar, kullanım süresi ve maliyet analizleri dikkate alınarak en ekonomik yöntemle edinilecektir. Hizmet aracı olarak edinilecek taşıtlarda baz veya standart donanımlı, binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 1600 cc ve altındaki motor hacimli, işletme maliyetleri düşük ve ekonomik olan taşıtlar tercih edilecektir.
Ayrıca hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılı yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilecektir.” denilmiştir.

Cumhurbaşkanlığı Genelgesi maddesi gereği, taşıtların kullanım süresi ve maliyet analizleri dikkate alınarak en ekonomik yöntemle edinilmesinin istenildiği, hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtlarda model yılına ilişkin olarak ise, yeni araçlar yerine ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilmesinin istenildiği anlaşılmaktadır.

İdarenin takdir yetkisi kapsamında hazırlanan şartname düzenlemelerine göre, isteklilerin araç kiralama maliyetleri ve bu maliyetlere dahil edeceği dokümanda düzenlenen muhtelif giderleri (periyodik bakım, arıza masrafları, yedek parça ve işçiliği, araç vergileri, sigorta vb.) kendi ticari gerekleri çerçevesinde öngörmesi suretiyle ihalede tekliflerin oluşturulacağı, bu doğrultuda tekliflerin ekonomik olup olmama durumunun ortaya konulabileceği,

Ayrıca anılan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi maddesi gereği, araçların taşıtların kullanım süresi ve maliyet analizleri dikkate alınarak en ekonomik yöntemle edinilmesinin istenildiği ancak bu hususun açık bir model yılı ile ya da eski model yılı araçlar ile sağlanması zorunluluğuna dair bir hususun belirtilmediği, diğer taraftan asgari model yılı şartına ilişkin hususların binek ve station wagon cinsi taşıtlar açısından düzenlendiği, bu kapsamda ise ekonomik olması durumunda binek ve station wagon cinsi taşıtlarda 10 yaşını, diğer taşıtlarda 15 yaşını doldurmamış olmak kaydıyla model yılı yeni olmayan araçlara model yılı yeni araçlar yerine öncelik verilebileceğinin ifade edildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, mevcut düzenlemenin ihaleye katılımı kısıtlamadığı, kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık oluşturmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.” hükmü

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik Şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde, “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. Bu şartnamelerde yerli isteklilerin katılımını engelleyici düzenlemelere yer verilemez.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir…” hükmü,

Teknik Şartname’nin “Hizmetin Gerçekleştirilmesi ve Teknik Özellikler” başlıklı 3.3.16’ncı maddesinde, “Tablo-1 ve Tablo-3’te yer alan koltuk kapasitesi 27-35 (dâhil) arası olan yolcu koltuklarının arkaya yatar, yana açılır vaziyette olması ve hareketli kol dayamasına sahip olması, motor hacimlerinin en az 4000 cc olması ve maksimum tork değerinin en az 500 Nm olması gerekmektedir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden ihale konusu işin teknik ayrıntılarının belirlendiği teknik şartnamelerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması ve rekabeti engelleyici hususlar içermemesi, isteklilere fırsat eşitliği sunarak katılımlarına engel oluşturmaması gerekmektedir. Bu kapsamda düzenlenecek teknik şartnamelerde belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilmemesi, belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmemesi esastır.

Teknik şartnamelere yönelik bu temel ilke çerçevesinde ihale dokümanı incelendiğinde, ihale konusu işin dört farklı güzergahtan oluştuğu, iki güzergahta koltuk kapasitesi 27-35 arası olan araçların motor hacimlerinin en az 4000 cc olması ve maksimum tork değerinin de en az 500 Nm olması istenilmektedir. İdare tarafından verilen cevapta da açıklandığı üzere söz konusu kriterlerin istenildiği güzergahın servis ulaşım noktalarında yol eğiminin çok yüksek ve dik yokuş/sapa olan yerlerin bulunması nedeniyle güçlü araçlara ihtiyaç duyulduğu gerçeği göz önünde bulundurulması gerekmektedir. İdare tarafından sadece iki farklı güzergahta bu kriterlerin getirilmesi de ihale konusu işin ifası sırasında karşılaşılabilecek olumsuzlukları önlemek mahiyetinde, hizmet gerekleri ile sınırlı bir düzenleme olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca gerek idare tarafından verilen cevaptan ve gerekse piyasada faaliyet yürüten araç markalarının teknik özellikleri incelendiğinde, yapılan düzenlemenin sadece Otokar Sultan markasını tarif etmediği, birden fazla markanın bu özelliklere sahip olduğunun belirlendiği, dolayısıyla düzenlemenin teklif verilmesine engel mahiyetinde olmadığı ve rekabeti engelleyici bir husus içermediği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 40’ıncı maddesinde “(1) İhale konusu işin niteliği esas alınarak, çalıştırılması öngörülen personelin sayısı ve nitelikleri dokümanda belirtilir. Ancak, idare tarafından ihaleye katılım ve yeterlik kriteri olarak, personel çalıştırıldığına, çalıştırılacağına veya personelin sayısı ya da niteliklerine ilişkin belge istenemez…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel durumu” başlıklı 66’ncı maddesinde “Hizmet alımı ihalelerinde, personele yönelik yeterlik kriteri belirlenemeyecek ve bu kapsamda aday veya isteklilerden personele ilişkin herhangi bir belge sunmaları istenmeyecektir. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 40 ıncı maddesi uyarınca, idarece ihtiyaç duyulması halinde ihale konusu işin ifası sırasında istihdamı öngörülen personelin sayısı ve nitelikleri dokümanda belirtilecek, yine idarece gerek görülmesi halinde personelin niteliklerine ilişkin ayrıntılı düzenlemeler ile deneyim süresine ilişkin düzenlemeye teknik şartnamede yer verilecektir. Teknik şartnamede yapılan personele ilişkin düzenlemede personelin niteliği ve/veya deneyim süresi ile ilgili bazı belgeler istenmiş ise bu belgeler sözleşmenin imzalanmasının ardından işe başlanmadan önce yüklenici tarafından idareye sunulacaktır.” açıklaması,

Karayolları Taşıma Yönetmeliği’nin “Şoförlerde aranacak nitelik ve şartlar” başlıklı 34’üncü maddesinin 1’inci maddesinin (c) bendinde, “… 66 yaşından gün almamış olmaları” hükmü,

Teknik Şartname’nin “Yüklenici Personele İlişkin Hususlar” başlıklı 3’üncü maddesinin 4’üncü fıkrasının onbirinci bendinde “Personel servis araçlarını kullanan sürücülerin;

…. d) Hizmetin yapılması sırasında 60 yaş üstü şoför çalıştırılmayacaktır. Yaşın baz alınacağı referans tarihi işin başlangıç tarihidir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen Teknik Şartname’nin ilgili düzenlemesinden, ihale konusu iş kapsamında çalışacak şoförlerin 60 yaşın üstünde olamayacağının düzenlendiği anlaşılmıştır.

Teknik Şartname’nin 1’inci maddesinde tanımı 2’nci maddesinde detaylı tarifi verilen ve araçlara ilişkin koltuk sayıları belirtilen ihale konusu işin TUBİTAK Gebze yerleşkesi personeli ve stajyerleri servis aracı olarak, İstanbul, Gebze, Darıca, İzmit güzergahlarında toplam 217 adet servis aracında şoförlerin çalışacağı belirlenmiştir. İhale konusu işin mahiyeti itibariyle çalıştırılacak personelin işe uygunluğu bakımından üst yaş sınırı belirlenmesinin idarenin cevabında da belirtildiği üzere, yol güzergahlarının trafik yoğunluğu ve uzunluğu nedeniyle dikkat ve hassasiyet gerekliliği dikkate alınarak idarenin takdir hakkı çerçevesinde kaldığı, kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık içermediği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.