KİK Kararı: 2022/UH.II-356 (9 Mart 2022)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/015
Gündem No : 37
Karar Tarihi : 09.03.2022
Karar No : 2022/UH.II-356
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Cisad Mühendislik Ormancılık Gıda İnşaat Lojistik San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Sivas Orman Fidanlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/910251 İhale Kayıt Numaralı “Kayseri Orman Fidanlık Şefliği 2022 Yılı Fidan Üretim Bakım Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Sivas Orman Fidanlık Müdürlüğü tarafından 21.01.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kayseri Orman Fidanlık Şefliği 2022 Yılı Fidan Üretim Bakım Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Cisad Mühendislik Ormancılık Gıda İnşaat Lojistik San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 31.01.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.02.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.02.2022 tarih ve 6454 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.02.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/176 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Yaklaşık maliyetin Orman Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2021 yılı birim fiyatlarına enflasyon oranınca ekleme yapılarak hesaplanması gerektiği, ancak idarece piyasadaki firmalardan fiyat teklifi alınarak yanlış hesaplama yapıldığı, yanlış hesaplanan yaklaşık maliyetin sınır değeri doğrudan etkilediğinden tekliflerinin sınır değerin altında kaldığı, ayrıca piyasa araştırması yapıldığına ilişkin herhangi bir bilginin ihale dokümanında yer almadığı, bu nedenle ihalenin iptal edilmesi gerektiği,

2. 26.01.2022 tarihinde idareye sundukları aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunmadığından tekliflerinin reddedildiği, aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu yararı da göz önüne alınarak yeniden incelenip karar verilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

…

(4) İhale konusu işte kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı fiyat teklifleri ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, bu kapsamda yaklaşık maliyet de aynı danışmanlık hizmet sunucusuna hesaplatılabilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

…

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 7 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur. …” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Kayseri Orman Fidanlık Şefliği 2022 Yılı Fidan Üretim Bakım Hizmet Alımı İşi

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

200.000 adet enso fidan üretimi, 600.000 adet polietilen kapların doldurulması dizimi, 500.000 adet tüpe tohum ekimi, 570.000 adet tüplü, kaplı ve çıplak köklü fidan repikajı, vb muhtelif fidan üretim ve bakım işleri

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Kayseri Orman Fidanlık Şefliği” düzenlemesi yer almaktadır.

Sivas Orman Fidanlık Müdürlüğü tarafından açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kayseri Orman Fidanlık Şefliği 2022 Yılı Fidan Üretim Bakım Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin ihale dokümanı indirenlerin sayısının 35 olduğu, ihaleye toplam 29 teklif sunulduğu, yaklaşık maliyetin 1.971.708,28 TL, sınır değerin ise 1.404.468,53 TL olarak hesaplandığı, başvuru sahibinin teklifinin sınır değerin altında olduğundan dolayı idarece 21.01.2022 tarihinde EKAP üzerinden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, bahse konu isteklinin idareye sunduğu aşırı düşük teklif açıklamaları 28.01.2022 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararı ile uygun bulunmayarak teklifinin reddedildiği, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin Alkışlar Mühendislik Ormancılık Madencilik Hayvancılık Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Söz konusu ihaleye ilişkin 24.12.2021 tarihinde onaylanan yaklaşık maliyet hesap cetveli ve ekleri incelendiğinde; ihale konusu miktarların Kayseri Orman Fidanlık Şefliği fidan üretim programı ve ödenek değerlerine göre belirlendiği, yaklaşık maliyete esas fiyatların ise Orman Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan 2021 yılı birim fiyat cetvelinde yer alan ihale konusu işe ait pozlara %20 ilave edilerek KDV hariç toplam 1.971.708,28 TL olarak belirlendiği görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; ihale yapılmadan önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyetin belirleneceği ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği, yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmeyeceği, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanamayacağı, ihale komisyonu tarafından teklif fiyatları ile birlikte ihale günü açıklanacağı, idarelerin yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde yer alan (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilecekleri anlaşılmaktadır.

Bahse konu ihalede idare yaklaşık maliyeti Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinin (a) bendinde yer alan kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlardan olan Orman Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan 2021 yılı birim fiyat cetvelindeki ihale konusu işe ait pozlara %20 ilave edilerek mevzuata uygun bir şekilde belirlediği tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin “piyasadaki firmalardan fiyat teklifi alınarak yanlış hesaplama yapıldığı” iddiasının aksine idarece piyasa araştırmasına dayalı bir hesaplama yapılmadığı, kaldı ki anılan Yönetmelik’te yer alan diğer bentlerden biri, birkaçı veya tamamı kullanılarak da idarece yaklaşık maliyet belirlemesi yapabileceği açıktır.

Öte yandan başvuru sahibinin “yaklaşık maliyetin hesaplanmasında piyasa araştırması yapıldığına ilişkin herhangi bir bilginin ihale dokümanında yer almadığı” iddiasına ilişkin olarak, yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere yaklaşık maliyetin belirlenme usulü konusunda takdir yetkisine sahip olan, yaklaşık maliyet bilgisini isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere karşı ihale günü teklif fiyatları açıklanana kadar gizli tutmakla mükellef olan idarenin, bu bilgiye ihale dokümanında yer vermesi söz konusu olamayacağından başvuru sahibinin iddiasının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.

(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,

d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi,

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez ” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “… İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibinin “aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu yararı da göz önüne alınarak yeniden incelenip karar verilmesi gerektiği” yönündeki iddiasının 31.01.2022 tarihli idareye şikâyet başvurusuna konu edilmediği, söz konusu iddianın ilk kez 11.02.2022 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusunda yer aldığı tespit edilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan açıklama şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade etmektedir.

Söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve bu iki aşamalı idari başvuru yolunda şikâyet yoluna başvurulmadan itirazen şikâyet yoluna başvurulamayacağından, şikâyet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların da itirazen şikâyet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün bulunmamaktadır.

İdareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, idareye sunulan şikayet dilekçesinde bulunmayan ancak Kuruma sunulan itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesinin Kamu İhale Kurumunun yetkisi dahilinde olduğu ileri sürülse dahi, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasına yönelik şikayetlerin, iddia konusu hususun farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde idareye yapılması gerekmektedir.

Başvuru sahibinin “aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu yararı da göz önüne alınarak yeniden incelenip karar verilmesi gerektiği” yönündeki iddiasının kesinleşen ihale komisyonu kararının tebliğ edildiği 31.01.2022 tarihini izleyen günden itibaren on gün içinde, yani 10.02.2022 tarihine kadar idareye yapılması gerekirken, anılan iddiaya bu süre geçtikten sonra 11.02.2022 tarihinde itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verildiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.