KİK Kararı: 2022/UH.II-179 (2 Şubat 2022)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/007
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 02.02.2022
Karar No : 2022/UH.II-179
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Mepsa Makine Elektrik Plas. Elek. Ür. Dağ. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı İsu Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/682732 İhale Kayıt Numaralı “İçmesuyu Pompa ve Elektrik Motorları ile Atıksu, Dalgıç Pompaların Bakım Onarım ve Kestirimci Bakım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı İsu Genel Müdürlüğü tarafından 30.11.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İçmesuyu Pompa ve Elektrik Motorları ile Atıksu, Dalgıç Pompaların Bakım Onarım ve Kestirimci Bakım İşi” ihalesine ilişkin olarak Mepsa Makine Elektrik Plas. Elek. Ür. Dağ. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 23.12.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.12.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.01.2022 tarih ve 694 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.01.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/20 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale konusu işin kapsamı dikkate alındığında, maliyet bedelinin büyük kısmını oluşturan iş kalemlerinin yerine ihale konusu işin toplam maliyetinin %3-4’üne tekabül eden bazı rulman pozlarının aşırı düşük teklif sorgulamasına konu edildiği; oysa maliyeti daha yüksek iş kalemlerinin sorgulanması gerektiği; idarenin ihale dokümanında önemli bir gider kalemi olarak belirlediği (yakıt dahil, km sınırı olmayan) iki adet binek araca ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istemesi gerekirken; personel çalıştırmasına dayalı olmayan ihalede “personel gideri” ile “sözleşme ve genel giderler”e ilişkin açıklama talep etmesinin mevzuata aykırı olduğu ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, rulman kalemlerine ilişkin sadece malzeme bedelini tevsik ettiği, açıklamaya montajın dahil edilmediği ve rulmanların menşeine yer vermediği, bu nedenle açıklamanın mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir.

79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir.

79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer;

SD: Sınır değeri,

YM: Yaklaşık maliyeti,

n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını,

T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini,

…

79.1.3. 79.1.2 nci maddede yer alan R değeri her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenir ve ilan edilir. İhalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir…” açıklamaları,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: İçmesuyu Pompa ve Elektrik Motorları İle Atıksu, Dalgıç Pompaların Bakım Onarım ve Kestirimci Bakım İşi

…

c)Miktarı:18ay süre ile İçmesuyu Pompa ve Elektrik Motorları Bakım Onarım ve Kestirimci Bakım İşi (687 Kalem)” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Teknik şartnamelerde teknik özellikleri ve modeli belirtilen 1. kısım için 2 adet, 2. kısım için 1 adet olmak üzere toplam 3 adet binek araçlara ait tüm giderler ve birim fiyat tariflerinde yükleniciye ait olduğu belirtilen tüm giderler teklif fiyata dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı İSU Genel Müdürlüğü tarafından açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İçmesuyu Pompa ve Elektrik Motorları ile Atıksu, Dalgıç Pompaların Bakım Onarım ve Kestirimci Bakım İşi” olduğu, ihalenin iki kısımdan oluştuğu, başvuru sahibi olan Mepsa Mak. El. Plas. El. Ür. Dağ. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ihalenin “İçmesuyu Pompa ve Elektrik Motorları Bakım-Omarım ve Kestirimci Bakım İşi” konulu birinci kısmını şikayete konu ettiği, bu kalemde idarece belirlenen sınır değerin altında teklif veren C.N.F. End. Müh. Mak. İnş. Mad. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.den aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, isteklinin sunduğu açıklamanın mevzuata uygun bulunması üzerine, anılanın ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdarece C.N.F. End. Müh. Mak. İnş. Mad. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.ye gönderilen aşırı düşük teklif açıklama yazısında “1. Kısım (“İçmesuyu Pompa ve Elektrik Motorları Bakım-Omarım ve Kestirimci Bakım İşi) için Kamu İhale Genel Tebliğinin 79. maddesinde yazılı aşırı düşük teklif değerlendirmesi ile ilgili açıklanan hükümlere uygun olarak hazırlanmak üzere aşağıda belirtilen teklifinizdeki önemli teklif bileşenleri ile ilgili bilgi ve belgeleri idaremize sunmanız gerekmektedir.

-İhalenin 1. Kısmının 11, 26, 41, 56, 71, 86, 102, 118, 134, 150, 166, 182, 198, 214, 230, 246, 288, 346, 407, 438, 516. kalemlerinde yer alan rulmanlara ait bilgi ve belgeler,

-Personel giderlerine ilişkin bilgiler,

-Sözleşme ve genel giderlere ilişkin bilgiler.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasına konu ettiği 11, 26, 41, 56, 71, 86, 102, 118, 134, 150, 166, 182, 198, 214, 230, 246, 288, 346, 407, 438, 516’ncı kalemler incelendiğinde, 11, 26, 41, 56, 71, 86, 102, 118, 150, 166, 182, 198, 214, 230, 246’ncı iş kalemlerinin, çeşitli devir hızlarında olmak üzere en az 4, en fazla 79 adet olmak üzere “motor rulman temini” iş kalemleri; 288, 346, 407, 438, 516’ncı iş kalemlerinin ise çeşitli basma çaplarında çok ya da tek kademeli olmak üzere en az 12 en fazla 79 adet olmak üzere “pompa rulmanı” iş kalemleri olduğu görülmüş; şikayete konu Kısmın toplam 687 iş kaleminden oluştuğu göz önüne alındığında, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasına 21 iş kaleminin konu edildiği anlaşılmıştır.

İdarelerce, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’nci maddesinde yer alan hükümler ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca, teklifte önemli olduğu tespit edilen maliyet bileşenlerinin belirlenmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasının bu bileşenlere yönelik gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Kamu ihale mevzuatında, bakım-onarım hizmet alımı ihaleleri bakımından, önemli teklif bileşenlerinin neler olduğu ya da bu bileşenlerin nasıl belirleneceğine yönelik sınırlayıcı düzenlemeler öngörülmediğinden; bu ihalelerle özgü olarak idarenin takdir hakkını kullanması ve teklifte önemli olduğunu düşündüğü bileşenleri belirlemesi; ancak idarelerce bu belirleme yapılırken; kendisine tanınan takdir hakkını “aşırı düşük teklif sorgulaması” kavramının mevzuattaki amacına ve kurgusuna uygun kullanması beklenilmektedir.

İncelenen ihalede, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasına; 687 iş kaleminden 21 iş kaleminin sorgulamaya konu edildiği görülmüş ancak ihale işlem dosyasının incelenmesinden, idarenin bu iş kalemlerini önemli teklif bileşeni olarak belirlemesine dayanak teşkil eden bilgi ve/veya belge ile kanıta rastlanılmadığından, aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, idarece personel giderleri ile sözleşme ve genel giderlerin önemli teklif bileşeni olarak kabul edilerek aşırı düşük teklif sorgulamasına konu edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı; ayrıca İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde teklif fiyata dahil edilmesi gereken binek araçların da önemli bir teklif bileşeni olarak kabul edilmeyerek aşırı düşük teklif sorgulamasına konu edilmemesinde idarenin takdir hakkını kullandığı ve bu durumun mevzuata aykırı olmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla, idarece şikayete konu kısımda yer alan iş kalemlerine ilişkin olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’nci maddesinde yer alan hükümler ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca yeniden değerlendirme yapılarak “önemli teklif bileşenleri”nin belirlenmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerekmektedir.

Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı iddiasına yönelik olarak ise yukarıda idarece önemli teklif bileşenlerinin belirlenerek aşırı düşük teklif açıklamasının yeniden yapılması gerektiği tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasının mevzuata uygun olup olmadığı yönünde inceleme yapılmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idarece şikayete konu kısımda yer alan iş kalemlerine ilişkin olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’nci maddesinde yer alan hükümler ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca yeniden değerlendirme yapılarak “önemli teklif bileşenleri”nin belirlenmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasının buna uygun olarak yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.