KİK Kararı: 2022/UH.II-1436

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/054
Gündem No : 18
Karar Tarihi : 23.11.2022
Karar No : 2022/UH.II-1436
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Lescar Araç Filo Kiralama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/740758 İhale Kayıt Numaralı “Müdürlüğümüze Bağlı SBÜ Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesinin İhtiyacı Olan 24 Aylık Diyaliz Hastaları İçin 5 Adet Sürücülü ve Yakıt Dahil Araç Kiralama Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 14.09.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Müdürlüğümüze Bağlı SBÜ Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesinin İhtiyacı Olan 24 Aylık Diyaliz Hastaları İçin 5 Adet Sürücülü ve Yakıt Dahil Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Lescar Araç Filo Kiralama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin 10.10.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.10.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.10.2022 tarih ve 56558 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.10.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/1178 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan Yeni Han Turizm Organizasyon İnşaat Elektronik Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;

a) Fiyat tekliflerinde belirtilen araçların Teknik Şartname'de belirtilen model yılı, motor gücü ve taşıma kapasitelerine uygun olmadığı, kiralama fiyat tekliflerine konu edilen araçların dokümanda araç modeli yıllarına uygun olmadığı ya da model yılının hiç belirtilmediği,

b) Kiralama fiyat tekliflerinde yer verilen kiralama süreleri ile araçların iş süresince çalışacakları toplam sürelerinin birbiri ile uyumlu olmadığı, anılan istekli tarafından tek bir araç yönünden bir gün ve bir adet üzerinden alınan kiralama fiyat tekliflerinin işin tamamı yönünden maliyeti tevsik etmesinin mümkün olmadığı, araçların yapılan düzenlemeler çerçevesinde günlük her şoför için 7,5 saatten aşağı olmamak üzere çalıştırılması ve maliyetlendirilmesi gerektiği, dolayısıyla daha kısa süreler öngörülerek verilen kiralama fiyat tekliflerinin uygun olmadığı,

c) Kiralama fiyat tekliflerinden bazılarında yedek parça, bakım onarım, akaryakıt gibi bazı maliyet bileşenlerinin dahil edilmediği, bu kalemlerin her birinin ayrı bir maliyet kalemi olup, ilgili alanda faaliyet gösteren firmalardan fiyat teklifi alınarak belgelendirilmesi gerektiği, Teknik Şartname'nin 3.12'nci maddesinde araçların altı ayda bir bakımlarının yaptırılacağının düzenlendiği, ayrıca periyodik muayenelerinin yaptırılacağı, amortisman tespit payı tutanağına ve kiralama fiyat teklifine konu edilen araçlar ortadayken firmanın bu araçlar yönünden bakım onarım maliyetini ortaya koyması gerektiği, bu araçların özelliklerinin bakım onarım fiyat tekliflerinde tam olarak yer almadığı, bu çerçevede işin gerçekleştirileceği araçlar ile bakım onarımı yapılacak araçların farklı olduğu ve bakım onarım maliyetlerinin tevsik edilmediği,

d) Amortisman maliyetinin Maliye Bakanlığı'nın 26.12.1992 tarih ve 21447 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 1 sayılı Muhasebe Uygulama Genel Tebliği ile zorunlu hale getirilen tek düzen muhasebe uygulamasındaki dönemsellik ilkesi gereği düzenlenen amortisman listeleri çerçevesinde firmanın SMMM tarafından düzenlenmiş olan amortisman payı tespit tutanağı ile tevsik edilmek suretiyle açıklanması gerektiği, iş ortaklığının açıklamaları kapsamında sunduğu amortisman tutanağının YMM ya da SMMM tarafından kaşelenip imzalanması gerekirken bu işlemin yapılmadığı, söz konusu işin işe başlama tarihinden itibaren 24 ay süreli olduğundan işin 2022-2023-2024 yıllarına sari olduğu, bu çerçevede her üç yıl yönünden tam amortisman hesaplamasının yapılması gerektiği, ancak firma tarafından kıst amortisman üzerinden amortisman hesaplandığı, bu açıklamanın uygun olmadığı, söz konusu araçlar için 333 seri nolu Tebliğ'de faydalı ömür süresinin 5 yıl ve amortisman süresinin % 20 olduğunun açık şekilde düzenlendiği, ancak istekli tarafından daha uzun süreler üzerinden amortisman hesabı yapılarak fiyatın aşağıya çekildiği,

e) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan sigorta fiyat teklifinde, sigorta şirketinin bölge müdürlüğü teyidinin bulunmadığı, mevzuat uyarınca sigorta maliyetinin sözleşme süresini kapsar şekilde açıklanması gerektiği, bu maliyetin daha kısa süreler üzerinden hesaplandığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kiralama fiyat tekliflerinde ve amortisman hesaplarında belirtilen araçlar üzerinden sigorta teklif alınması gerektiği, işin gerçekleştirileceği araçlar ile sigorta yaptırılacak araçların marka, cins, model ve adetlerinin birbirinden farklı olduğu,

f) İhale dokümanı gereğince, bu iş kapsamında çalışması gereken araç tiplerine yer verilmiş olmasına rağmen firma tarafından bu husus dikkate alınmaksızın yapılan akaryakıt maliyeti açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, söz konusu iş kapsamında çalıştırılacak araçların akaryakıt sarfiyatının yetkili servislerden beyan yazısı alınmadan ve katalog sunulmadan hiçbir objektif kritere dayalı olarak yapılmasının uygun olmadığı, alınan bu belgelerin şehir içi yakıt tüketimini belirtmesinin gerektiği, beyan yazısı alınmış olan bazı araçlar yönünden ise araçların marka, model, taşıma kapasitesi ve motor gücüne yer vermeksizin ortalama akaryakıt tüketimi bilgisi beyan edildiği, kiralama fiyat tekliflerinde belirtilmeyen araçlar yönünden söz konusu beyan yazılarının da hiçbir geçerliliğinin bulunmadığı, hizmetin ifası süresince araçların kat edeceği mesafe olan 570.000 km’den daha düşük değerler üzerinden akaryakıt giderleri ile açıklama yapıldığından açıklamanın reddedilmesinin gerektiği, illere göre akaryakıt bayi fiyatları baz alınarak EPDK Diyarbakır ili en düşük akaryakıt bayi fiyat raporuna göre ihale ilanı olan 15.08.2022 ile ihale tarihi olan 14.09.2022 tarihleri arasındaki verilerin kullanılmasının zorunlu olduğu halde, söz konusu veriye internet adresinden ulaşıldığında, anılan tarih aralığında en düşük fiyatın 14.09.2021 tarihinde 24,79 TL (KDV hariç) olduğu ve anılan isteklinin bu rakamın çok altında açıklama yaptığından aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesinin gerektiği,

g) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasına konu 13-16 koltuk kapasiteli araçlar yönünden periyodik bakım onarım aralığını tevsik eden hiçbir belgenin yer almadığı, söz konusu belgenin yetkili servis ya da satıcılardan alınması gerektiği, araçların kaç km. de bir bakıma gireceklerine ilişkin hiçbir yetkili servis yazısı alınmadığı, bakım onarım fiyat teklifi yönünden Tebliğ'in 79.2.2.1'inci maddesine aykırı şekilde beyan yazılmaksızın fiyat tekliflerinin alınmış olduğu ve kabul edilmemesi gerektiği, bakım onarıma ilişkin sunulan fiyat tekliflerinin ilgili meslek mensupları tarafından kaşelenip imzalanmadığı, serbest muhasebeciler tarafından imzalandığı, kiralama ve bakım onarım için alınan fiyat tekliflerinin faaliyet alanları arasında bakım ve onarım işlerinin bulunmadığı, bakım onarım fiyat tekliflerinde yağ, akü, benzin, yedek parça, tamir-bakım giderlerine ilişkin maliyet kalemlerinin tek bir satırda fiyatlandırıldığı, her girdinin ayrı ayrı fiyatlandırılmadığı, minibüs olarak çalıştırılacak araçların periyodik bakım onarım aralığının 10.000 km olduğu, taşımaların araç başı toplam değeri üzerinden bir hesaplama yapıldığında araçların toplam bakım adedinin 11 olduğunun anlaşıldığı, bu çerçevede 11 adetten daha az sayıda bakım adetleri üzerinden yapılan açıklamaların reddedilmesinin gerektiği,

ğ) Kiralama fiyat tekliflerine konu edilen araçlara ait lastik ebatlarından farklı fiyatlandırma yapıldığı, lastik ebatlarının araçtan araca değiştiği, bu detayda açıklama yapılmadığı,

h) İhale üzerinde bırakılan isteklinin ortalama yol ömrü için aşırı düşük teklif savunması kapsamında hiçbir belge sunmadığı, fiyat teklifine konu marka lastiklerin kaç bin km.de bir değiştirilmesi gerektiğine ilişkin ilgili firmadan beyan yazısı alınmak suretiyle açıklama yapılmadığı, alınan fiyat teklifleri üzerinde mevzuat uyarınca bulunması gereken ifadenin bulunmadığı, ilgili meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalanmadığı, yine fiyat tekliflerinin lastik değişim ücretlerine ilişkin bir açıklama yapılmadığı,

ı) Muayene ve egzoz emisyon maliyet kalemleri için gerek özmal gerekse kiralama yapılacak tüm araçlar için fiyatlandırma yapılması gerekirken eksik hesaplama yapıldığı, bu kalemler için düşük bedel öneren isteklinin açıklamalarının kabul edilmemesinin gerektiği,

i) İhale konusu işin ifası sırasında istihdam edilecek şoförlere ilişkin giderlerin açıklanmasında 2023 ve 2024 yıllarında asgari ücrette meydana gelecek artışların göz önünde bulundurulmadan yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesinin gerektiği,

j) İhale üzerinde bırakılan isteklinin vergi maliyeti yönünden de açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesinin gerektiği,

k) Araçlara ilişkin alınan fiyat tekliflerinin üzerinde Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.1’inci maddesi gereğince bulunması gereken ilgili meslek mensubunun beyanının bulunmadığı,

l) Fiyat tekliflerinin ilgili meslek mensubu tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekirken imzalanıp kaşelenmediği, söz konusu fiyat tekliflerinin serbest muhasebeciler tarafından imzalandığı,

m) İdareye verilen kiralamaya ilişkin fiyat teklifleri piyasa rayiçlerinden fahiş derecede düşük olmasına rağmen, EK-O.6 satış tutarı tespit tutanaklarının talep edilmeksizin değerlendirme yapılarak eksik inceleme yapıldığı, söz konusu belgelerin istenilerek incelenmesinin gerektiği, ayrıca fiyat teklifinin tarihinin belge içerisinde yer alan tespit tutanağı tarihinden önceki bir tarihe ilişkin olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde, “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Verilen hizmetin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) İhale, aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapılmaksızın sonuçlandırır.

c) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.

(3) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, “…79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.” açıklaması bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen açıklamasından aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinin işlerlik kazanmasının istenildiği, zira idare tarafından teklifte önemli görülen ve açıklama istenen teklif bileşenlerinin net olarak belirtilmemesi halinde sunulan açıklamaların sağlıklı olarak değerlendirilmesinin mümkün olmayacağı anlaşılmıştır.

Bu doğrultuda idare tarafından aşırı düşük teklif olarak belirlenen ihale üzerinde bırakılan istekliye 19.09.2022 tarihli ve 4906 sayılı yazı ile EKAP üzerinden, Yeterlik Bilgileri Tablosu’nda beyan edilen belgeler ile birlikte aşırı düşük bulunan teklifin 4734 sayılı Kanun’un 38 ve İdari Şartname’nin 33’üncü maddesi çerçevesinde açıklanmasının talep edildiği, ancak aşırı düşük teklif sorgulama yazısında önemli teklif bileşenlerine ilişkin belirleme yapılmadığı görülmüştür.

Yapılan incelemede mevzuatın aktarılan düzenlemeleri uyarınca, aşırı düşük teklif sorgulamasının önemli teklif bileşenleri belirlenerek gerçekleştirilmesi gerektiği anlaşıldığından idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının önemli teklif bileşenleri belirlenmek suretiyle yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklamasının tekliflerin önemli olduğu bileşenleri belirtilerek yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.