KİK Kararı: 2022/UH.I-443 (6 Nisan 2022)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/021
Gündem No : 18
Karar Tarihi : 06.04.2022
Karar No : 2022/UH.I-443 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Gurmesan Gıda Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/30510 İhale Kayıt Numaralı “İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğümüze Bağlı Kuruluşların 01/04/2022-31/12/2024 Tarihleri Arası Malzeme Dâhil Yemek Hazırlama ve Dağıtım” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 01.03.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğümüze Bağlı Kuruluşların 01/04/2022-31/12/2024 Tarihleri Arası Malzeme Dâhil Yemek Hazırlama ve Dağıtım” ihalesine ilişkin olarak Gurmesan Gıda Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 23.02.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.02.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 07.03.2022 tarih ve 11020 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.03.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/244 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. 320 personelin çalıştırılmasının öngörüldüğü ihale konusu işte engelli personele yer verilmemesinin mevzuata aykırı olduğu,

2. Hijyen ve sağlık açısından yemek analizi yapılacağı belirtilmekle birlikte sayının belirsiz olduğu,

3. Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.3 maddesinde besin zehirlenmesi kavramının net olarak tanımlanmadığı, vaka sayısının tekil olması hali ile birden fazla kişide çoğul nitelikli olarak görülmesi halinin birbirinden farklı durumlar olduğu, iki veya daha fazla kişide benzer semptomların görülmesi halinin gıda kaynaklı salgın tanımına uygun olduğu ve ancak bu durumda besin zehirlenmesi olayından bahsedilebileceği, besin zehirlenmesi halinin nasıl olacağı hangi şartlar altında bu tespitin yapılacağına ilişkin dokümanda düzenleme bulunmadığı, ayrıca sözleşme feshedildikten sonra işin maliyetinin yükleniciden tahsil edilmesinin genel hukuk ilkelerine aykırı olduğu,

4. İdari Şartname'nin 7.5.4'üncü maddesinde istenilen belgelerin ihale mevzuatına aykırı olduğu rekabeti kısıtladığı, söz konusu belgelerin sözleşmenin yürütümü esnasında talep edilebilecek belgeler olduğu,

5. İş kapsamında çalıştırılacak 320 personelin ücret gruplarına yer verilmediği,

6. Gıda rasyosunda balık yemekleri yer almakla birlikte hangi balığın kullanılacağının belirsiz olduğu,

7. İhale dokümanında iftar ve sahur örnek yemek menüsünün düzenlenmediği, ayrıca birim fiyat teklif cetvelinde bu öğünler için ayrı satır açılmadığı,

8. İdari Şartname'nin 7.5.3'üncü maddesi ile 7.7.6'ncı maddesinin Kamu İhale Genel Tebliği'nin 74'üncü maddesine aykırı olduğu,

9. İhale İlanı’nın 4.3.2 maddesi ile İdari Şartname'nin 7.5.4'üncü maddesinin a ve b bentlerinde istenilen belgelerin rekabeti kısıtladığı,

10. İdari Şartname'nin 47.6 ve 47.7'nci maddelerinde yer verilen belgelerin sözleşmenin imzalanması aşamasında istenilebileceği,

11. İdari Şartname'nin 25.3.4'üncü maddesinde yer verilen gider kalemlerinin miktarının belirsiz olduğu ve birim fiyat teklif cetvelinde bu gider kalemleri için ayrı satır açılmamış olmasının mevzuata aykırı olduğu, öte yandan iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili hangi testlerin ve aşıların yapılacağı ve kaç saat eğitim verileceği hususlarının belirsiz olduğu,

12. Teknik Şartname'nin E-Dağıtım başlıklı 7'nci bendinde yer verilen düzenleme ile İdari Şartname'nin 25.3.2'nci maddesinde yer alan düzenlemenin arasında çelişki olduğu, ayrıca İdari Şartname'nin anılan düzenlemesinde resmi tatil gün sayılarının eksik hesaplandığı,

13. Yaklaşık maliyetin olması gerekenden daha yüksek hesaplandığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinde “İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.

Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür. İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.

…

Bir işyerinden malulen ayrılmak zorunda kalıp da sonradan maluliyeti ortadan kalkan işçiler eski işyerlerinde tekrar işe alınmalarını istedikleri takdirde, işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye altı aylık ücret tutarında tazminat öder.

Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi engelli sigortalılar ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, aynı Kanunun 72 nci ve 73 üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır. Bu fıkraya göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Hazinece Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil edilir. Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz. (Ek cümle: 31/7/2008-5797/10 md.) Bu fıkrada düzenlenen teşvik, kamu idareleri hariç 506 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılara ilişkin matrah ve oranlar üzerinden olmak üzere, 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıkların statülerine tabi personeli için de uygulanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenir.

(Değişik yedinci fıkra: 11/10/2011-KHK-665/28 md.) Bu maddeye aykırılık hallerinde 101 inci madde uyarınca tahsil edilecek cezalar, engellilerin ve eski hükümlülerin kendi işini kurmaları, engellinin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojileri, engellinin işe yerleştirilmesi, işe ve işyerine uyumunun sağlanması ve bu gibi projelerde kullanılır.

….” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği'nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78.28'inci maddesinde “78.28. İsteklilerin aynı il sınırları içerisinde birden fazla iş yerinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen asgari orana uyulmak kaydıyla idarece tespit edilen engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubu idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilecek ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılacaktır. İdareler tarafından İş Kanununda belirtilen asgari oranının üzerinde engelli işçi çalıştırılmasını öngören düzenleme yapılması da mümkündür. İstekliler tarafından ihale dokümanında öngörülen engelli işçi sayısı ve bu işçiler için Hazinece karşılanacak prim teşvik tutarları dikkate alınarak teklif bedelleri oluşturulacaktır. İlgili mevzuatında engelli işçi çalıştırılmasını kısıtlayan hükümler saklıdır.” açıklaması yer almaktadır.

İhalenin her bir kısmı için ayrı düzenlenen ve Teknik Şartname’nin eki olan belgelerde işin yapılacağı her bir kuruluş için öğün ve personel sayılarına yer verildiği, bu belgelerde, ilgili kuruluşta personel çalıştırılıp çalıştırılmayacağı, çalıştırılıyor ise hangi nitelikte kaç personel çalışacağı bilgilerine yer verildiği görülmektedir.

İhaleye ilişkin idarece düzenlenen birim fiyat teklif cetveli aşağıda yer almaktadır.

“ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET VEREN KURULUŞLAR İÇİN MAMUL YEMEK HİZMETİ ALIMI

A1

B2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

1

SABAH KAHVALTISI (4 ÇEŞİT) 1-2 yaş

öğün

84.163,000

2

ARA ÖĞÜN (2 ÇEŞİT) 1-2 yaş

öğün

251.123,000

3

ANA ÖĞÜN (ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ 4'ER ÇEŞİT) 1-2 yaş

öğün

31.343,000

4

SABAH KAHVALTISI (4 ÇEŞİT) 3-6 yaş

öğün

193.944,000

5

ARA ÖĞÜN (2 ÇEŞİT) 3-6 yaş

öğün

581.831,000

6

ANA ÖĞÜN (ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ 4'ER ÇEŞİT) 3-6 yaş

öğün

388.025,000

7

SABAH KAHVALTISI (4 ÇEŞİT) 7-12 yaş

öğün

526.594,000

8

ARA ÖĞÜN (2 ÇEŞİT) 7-12 yaş

öğün

1.053.188,000

9

ANA ÖĞÜN (ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ 4'ER ÇEŞİT) 7-12 yaş

öğün

1.042.595,000

10

SABAH KAHVALTISI (4 ÇEŞİT) 13+ yaş

öğün

891.210,000

11

DİYET KAHVALTI

öğün

990,000

12

ARA ÖĞÜN (2 ÇEŞİT) 13+yaş

öğün

1.232.710,000

13

ANA ÖĞÜN (ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ 4'ER ÇEŞİT)13+yaş

öğün

2.247.887,000

14

DİYET ANA ÖĞÜN (ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ 4'ER ÇEŞİT)

öğün

1.980,000

15

ÖZEL GÜN MENÜSÜ (6 ÇEŞİT)

öğün

61.740,000

16

KATLARDA KULLANILACAK (19 LİTRELİK) DAMACANA SU

adet

63.713,000

KISIM TOPLAM TUTARI (K.D.V Hariç)

ENGELLİ VE YAŞLILARA YÖNELİK HİZMET VEREN KURULUŞLAR İÇİN MAMUL YEMEK HİZMETİ ALIMI

A1

B2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

1

SABAH KAHVALTISI 3-6 YAŞ (4 ÇEŞİT)

öğün

10.060,000

2

ARA ÖĞÜN 3-6 YAŞ (2 ÇEŞİT)

öğün

20.120,000

3

ANA ÖĞÜN (ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ 4'ER ÇEŞİT 3-6 YAŞ)

öğün

20.120,000

4

SABAH KAHVALTISI 13+yaş (4 ÇEŞİT)

öğün

1.609.045,000

5

DİYET KAHVALTI

öğün

276.662,000

6

ARA ÖĞÜN 13+ yaş (2 ÇEŞİT)

öğün

1.690.474,000

7

ANA ÖĞÜN (ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ 13+ YAŞ 4'ER ÇEŞİT)

öğün

3.715.765,000

8

DİYET ANA ÖĞÜN (ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ 4'ER ÇEŞİT)

öğün

518.677,000

9

ÖZEL GÜN MENÜSÜ (6 ÇEŞİT)

öğün

70.775,000

10

KATLARDA KULLANILACAK (19 LİTRELİK) DAMACANA SU

adet

82.267,000

KISIM TOPLAM TUTARI (K.D.V Hariç)

KADINA YÖNELİK HİZMET VEREN KURULUŞLAR İÇİN MAMUL YEMEK HİZMETİ ALIMI

A1

B2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

1

SABAH KAHVALTISI 1-2 YAŞ (4 ÇEŞİT)

öğün

33.467,000

2

SABAH KAHVALTISI 3-6 YAŞ (4 ÇEŞİT)

öğün

48.400,000

3

SABAH KAHVALTISI 7-12 YAŞ (4 ÇEŞİT)

öğün

79.643,000

4

SABAH KAHVALTISI 13+ YAŞ (4 ÇEŞİT))

öğün

234.154,000

5

ARA ÖĞÜNLER 1-2 YAŞ (2 ÇEŞİT)

öğün

66.934,000

6

ARA ÖĞÜNLER 3-6 YAŞ (2 ÇEŞİT)

öğün

96.800,000

7

ARA ÖĞÜNLER 7-12 YAŞ (2 ÇEŞİT)

öğün

156.286,000

8

ARA ÖĞÜNLER 13+ YAŞ (2 ÇEŞİT)

öğün

12.212,000

9

ANA ÖĞÜN (ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ 4'ER ÇEŞİT 1-2 YAŞ)

öğün

66.934,000

10

ANA ÖĞÜN (ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ 4'ER ÇEŞİT 3-6 YAŞ)

öğün

96.800,000

11

ANA ÖĞÜN (ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ 4'ER ÇEŞİT 7-12 YAŞ)

öğün

159.286,000

12

ANA ÖĞÜN (ÖĞLEN VE AKŞAM YEMEKLERİ 4'ER ÇEŞİT 13+YAŞ)

öğün

507.162,000

13

ÖZEL GÜN MENÜSÜ (6 ÇEŞİT)

öğün

16.114,000

14

KATLARDA KULLANILACAK (19 LİTRELİK) DAMACANA SU

adet

30.130,000

KISIM TOPLAM TUTARI (K.D.V Hariç)

…”

Başvuruya konu ihaleye ait ihale dokümanı incelendiğinde, ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan malzeme dahil yemek hizmet alımı olduğu, yemeği hazırlama, pişirme, taşıma, servis ve dağıtımın yapılması, servis sonrası hizmet faaliyetlerini kapsadığı, alım kapsamında ortak alıma konu olan İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne bağlı kuruluşların her birinde belirli sayılarda personel çalıştırılmasının öngörüldüğü, ihale dokümanı kapsamında engelli işçi çalıştırılıp çalıştırılmayacağına, engelli işçilerin ücretine ve sayısına yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, ayrıca birim fiyat teklif cetvelinin öğün kalemleri üzerinden düzenlendiği tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalenin aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılması öngörülen ihale kapsamında yer aldığı, dolayısıyla söz konusu iş kapsamında ilgili mevzuat ile belirlenen asgari oranda engelli işçinin çalıştırılmasının kanuni bir yükümlülük olduğu, ihaleye ait birim fiyat teklif cetvelinin öğün maliyetleri üzerinden düzenlendiği, çalıştırılacak personel için ayrı satır açılmadığı, dolayısıyla isteklilerin öğün bazındaki işçilik maliyetlerini de öngörerek teklif verecekleri, ayrıca istekliler tarafından mevcut doküman düzenlemeleri ile 4857 sayılı Kanun’da belirlenen asgari orana uyulmak kaydıyla çalıştırılacak engelli işçilerin maliyet hesabına dahil edilebileceği ve teklif vermeye engel bir durumun bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “MADDE III: GENEL HUSUSLAR:” başlığı altında “13- Numune alma ve numune tutma işlemleri yürürlükte bulunan Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanunun esasları dâhilinde yapılacaktır.

Yüklenici firma, ayda bir kez olmak üzere Gıda Mühendisinin, Diyetisyenin ve/veya İdarenin seçeceği bir öğünün tüm kapları (4 Kap) olacak şekilde numuneleri alarak mikrobiyolojik analizini ilde bulunan akreditesi olan labaratuvarlara götürerek analizini yaptırmak ve Kuruluşa sonucunu vermek zorundadır.

Yüklenici firma, yemeğin pişirilip hazırlanması, servisi ve servis sonrası hizmetlerde hijyenik şartlara uyacaktır. Yüklenici firma, günlük yemek çeşitlerinin tümünden steril-tek kullanımlık kaplara/poşetlere numuneler alacak ve bu numuneler 72 saat süreyle idare mutfağı bünyesinde buzdolabı bölümünde dondurulmadan saklanacaktır. İdare gerek gördüğü takdirde bu numunelerin analizlerini resmi bir laboratuvara yaptıracak ve masrafını yüklenici firmadan tahsil edecektir. Bu konuda sorumluluk yüklenici firmaya aittir. Kuruluş sadece numunelerin saklanması için ayrı bir Buzdolabı temin edecektir. Numune miktarı 300 gramdan aşağı olmayacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen doküman düzenlemelerinde görüldüğü üzere ayda 1 kez olmak üzere idarece belirlenecek bir öğünün tüm kapları (4 çeşit) olacak şekilde numunelerin alınacağı ve mikrobiyolojik analizinin yaptırılacağı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “…16.1.3. Aşağıdaki aykırılık hallerinden birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilir.

Gıda zehirlenmesi nedeniyle kişilerin hayati faaliyetlerinin kesin olarak sona ermesi halinde ise bütün sorumluluk yüklenici firmaya ait olup, protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ayrıca idare veya kişilerin uğradığı zarar ve ziyan yüklenici firmadan tahsil edilmekle birlikte, hakkında idari ve yasal işlem başlatılır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Madde metninde gıda zehirlenmesi nedeniyle kişilerin vefatı halinde işletilecek süreçten bahsedildiği, “kişiler” ifadesinden gıda zehirlenmesi kaynaklı vefat halinin iki veya ikiden fazla kişide olması halinde madde metninde yer verilen düzenlemelerin geçerli olacağı, düzenlemede açıkça doktor raporu ve yemek analizi neticesinde bu tespitin yapılacağına yönelik bir düzenlemeye yer verilmese de basiretli bir tacir tarafından bu hususta usulün ne şekilde olacağının bilinmesi gerektiği, öte yandan sözleşmenin feshi neticesinde taraf/taraflar açısından doğacak yükümlülüklerin genel hukuk hüküm ve ilkelerine göre belirleneceği sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.” hükmü,

Anılan Kanun’un "İdareye şikâyet başvurusu" başlıklı 55’inci maddesinde ise “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21’inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikâyetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikâyetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini, … izleyen günden itibaren başlar …” hükmü yer almaktadır.

21.01.2022 tarihinde yayınlanan İhale İlanı’nın “İhaleye katılabilme şartları ve istenilen belgeler ile yeterlik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler:” başlıklı 4’üncü maddesinde “…4.3.5…a) İstekliler, ihale tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde farklı 3 ayda alınmış kendi mutfağındaki yemeklere ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı İl Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüklerinden uygunlukları alınmış Çorba, Ana Yemek, Yardımcı Yemek, Tatlı veya Meyve ve ekmek için ilgili yönetmelik ve mevzuat kriterlerine uygun olan yemek Analiz Raporlarını teklif dosyasında idareye sunacaklardır.

b) İstekliler, ihale tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde farklı 3 ayda İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Laboratuvarlarından uygunlukları alınmış 500 ml'lik Pet Şişe Su ve İçme Kullanma Suyu Analiz Raporlarını teklif dosyasında idareye sunacaklardır…” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği bu şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler:

a) İstekliler, ihale tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde farklı 3 ayda alınmış kendi mutfağındaki yemeklere ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı İl Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüklerinden uygunlukları alınmış Çorba, Ana Yemek, Yardımcı Yemek, Tatlı veya Meyve ve ekmek için ilgili yönetmelik ve mevzuat kriterlerine uygun olan yemek Analiz Raporlarını teklif dosyasında idareye sunacaklardır.

b) İstekliler, ihale tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde farklı 3 ayda İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Laboratuvarlarından uygunlukları alınmış 500 ml'lik Pet Şişe Su ve İçme Kullanma Suyu Analiz Raporlarını teklif dosyasında idareye sunacaklardır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibinin, İdari Şartname’nin 7.5.4’üncü maddesi ile istenilen belgelerin rekabeti kısıtladığına yönelik iddiasının ihale dokümanının ilana yansıyan hükümlerine yönelik olduğu, ilana yansıyan hususlarla ilgili olarak şikâyet başvurularında sürenin ilk ilan tarihinden itibaren başlayacağı, incelenen ihalede şikâyete yol açan durumun farkına varılması gereken tarihin ihalenin ilan tarihi olan 21.01.2022 tarihi olduğu, başvuru sahibi tarafından ise bu tarihi izleyen 10 gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 23.02.2022 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, dolayısıyla ilana yansıyan hususlara yönelik şikâyet başvuru süresinin sona erdiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin anılan iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…

25.3.2. İşçilik ücreti, yemek, yol ve giyecek giderleri:

Yüklenici firma sözleşme kapsamında idarede çalıştırdığı işçilere ilişkin, bu hizmetin sunulması işiyle ilgili olarak aylık (26) gün üzerinden fiilen çalışacak ve mesaisini tamamını kuruluşta geçiren teknik şartname ekinde yer alan tabloda belirtilen sayıda işletme müdürü, aşçı, aşçı yardımcısı, servis elemanı, bulaşıkçı personelin, işçilik giderleri (işçi ücreti, sigorta prim giderleri, en az günlük brüt 12,5 TL yol ücreti nakdi olarak ödenecek olup ücret bordrosunda gösterilecektir), yemek gideri (ayni), 1. kısım için 5.400 gün, 2. kısım için 8.010 gün, 3. kısım için 1.035 gün ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma teklif fiyata dâhildir. Teknik Şartnamede belirtilen giyecek yüklenici firma tarafından personele ayni olarak verilecek olup teklif fiyata dahildir.

Yemek üretiminin yüklenicinin mutfağında yapılarak kuruluşa taşınması durumunda (taşımalı yemek hizmeti), Yüklenici, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunun ile Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğinin 10. maddesine uygun olarak çalıştırılması zorunlu personeli kendi bünyesinde istihdam edecek olup, teklif fiyata dahildir…” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’de atıf yapılan ve Teknik Şartname’nin eki olan personel nitelik ve sayılarının yer aldığı çizelgeler incelendiğinde ihale konusu iş kapsamında farklı nitelikte personel çalıştırılacağı (aşçı, aşçı yardımcısı, servis elemanı vb) ancak bu personele ödenecek işçilik ücretlerinin ne olacağına yönelik bir belirleme yapılmadığı anlaşılmıştır.

İhale dokümanında yapılan düzenlemeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde istekliler tarafından çalıştırılacak personel için yemek, yol ve giyim giderleri de göz önünde bulundurulmak kaydıyla brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin % fazlası şeklinde ücret öngörülebileceği, bu noktada brüt asgari ücretin altında olmamak kaydıyla isteklilerin personel ücretini belirlemede yetkilerinin bulunduğunun anlaşıldığı ve tekliflerini bu çerçevede oluşturabilecekleri sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

6. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Gıda Malzemeleri Özellikleri Teknik Şartnamesi’nin “Balıklar (Taze Balık Şartnamesi)” başlığı altında “1)Gözleri kanlanmamış, parlak vaziyette olacaktır.

2)Solungaçları açık kırmız renkte, balığın genel görünüşü parlak ve gri vaziyette olacaktır.

3)Mevsimine göre palamut, kefal, hamsi, istarvit, uskumru, alabalık vb. alınabilinir.

4)Balıklar menüye haftada bir olacak şekilde avlanma tarihleri (01 Eylül – 15 Nisan ) arasında yazılmalıdır.

5)Balıklar hiçbir bozulmaya uğramadan tazeliğini muhafaza eder şekilde nakil edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Gıda rasyosunda balık yemeklerinden birine yönelik örneğe aşağıda yer verilmektedir.

Balık Buğulama

AYÇİÇEĞİ YAĞI (GR)

2

3

4

5

5

DOMATES SALÇASI (GR)

0

3

4

5

5

KURU SOĞAN (GR)

10

10

15

20

20

LİMON (GR)

0

10

20

30

30

MAYDANOZ (GR)

0

1

2

4

4

TAZE BALIKLAR (GR) (TEMİZLENMİŞ)

100

150

200

250

250

TUZ (GR)

0

0

0,5

0,5

0,5

Gıda rasyosunda taze balık olarak belirtilen gıda ürünün Gıda Malzemeleri Özellikleri Teknik Şartnamesi’nde mevsimine göre palamut, kefal, hamsi, istavrit, uskumru, alabalık vb. olacağına yönelik düzenlemeye yer verildiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

7. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin 6’ncı sayfasında “…7- Ramazan ayında iftarlarda ; Pide, Hurma, Zeytin, Peynir, Bal, Tereyağ firma tarafından ek ücret talep edilmeksizin verilecektir. Sahurlarda içecek ve ekmek ve su hariç 5 çeşit kahvaltı verilecektir. Verilecek olan çeşitlerin gramajları gıda rasyonunda belirtilmiştir. Bu konuyla ile ilgili 7.1.4 maddesinde örnek menü sunulmuş olup, yaş guruplarına göre bu doğrultuda uygulanacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “RAMAZAN AYI İÇİN ÖRNEK MENÜ:” başlıklı 9.1.4’üncü maddesinde (Yukarıda belirtilen 7.1.4 maddesinin Teknik Şartname’de yer almadığı, sehven yazıldığı sonucuna varılmıştır. Bunun yerine 9.1.4 maddesi olması gerekmektedir.) “

TARİH

SAHUR

İFTAR

1.GÜN

PAKET SÜT

TERBİYELİ ŞEHRİYE ÇORBASI

KAŞAR PEYNİRİ

İZMİR KÖFTE

SİYAH ZEYTİN

BULGUR PİLAVI

PAKET TEREYAĞI

YOĞURTLU SEMİZOTU SALATASI

PAKET REÇEL

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

PEYNİRLİ POĞÇA

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

2.GÜN

PAKET SÜT

SEBZE ÇORBASI (YAZ)

BEYAZ PEYNİR

ETLİ TAZE FASULYE

SİYAH ZEYTİN

ŞEHRİYELİ PRİNÇ PİLAVI

PAKET BAL

PAKET YOĞURT

PAKET TEREYAĞI

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

HAŞLANMIŞ YUMURTA

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

3.GÜN

PAKET SÜT

MANTI

OMLET

KIRMIZI MERCİMEK ÇORBASI

KAŞAR PEYNİRİ

Z.YAĞLI BİBER DOLMASI

PAKET TEREYAĞI

KABAK TATLISI

PAKET REÇEL

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

SİYAH ZEYTİN

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

4.GÜN

PAKET SÜT

BAHÇIVAN ÇORBASI

BEYAZ PEYNİR

KIYMALI ISPANAK

PAKET TEREYAĞI

PEYNİRLİ TEPSİ BÖREĞİ

PAKET BAL

KURU ÜZÜM HOŞAFI

YUMURTA

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

SİYAH ZEYTİN

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

5.GÜN

PAKET SÜT

KIRMIZI MERCİMEK ÇORBASI

KREM PAKET PEYNİR

IZGARA KÖFTE

PAKET BAL

PATLICANLI PİLAV

SİYAH ZEYTİN

KARNABAHAR GRATEN

OMLET

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

AÇMA

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

6. GÜN

AÇIK MEYVE SUYU

DÜĞÜN ÇORBASI

PAKET REÇEL

Z.YAĞLI ENGİNAR

PAKET TEREYAĞI

SEBZELİ PİLAV

PEYNİRLİ TEPSİ BÖREĞİ

KARIŞIK SALATA

SALATALIK

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

HAŞLANMIŞ YURMURTA

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

7. GÜN

PAKET BİTKİSEL ÇAY(IHLAMUR)

EZOGELİN ÇORBASI

BEYAZ PEYNİR

TAVUK IZGARA

SİYAH ZEYTİN

SÜTLÜ İRMİK TATLISI

PAKET REÇEL

PAKET YOĞURT

PAKET TEREYAĞI

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

AÇMA

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

8. GÜN

PAKET SÜT

SEBZE ÇORBASI (YAZ)

PAKET ÇOKOKREM

TAS KEBABI

PAKET TEREYAĞI

SADE PİRİNÇ PİLAVI

BEYAZ PEYNİR

CACIK

OMLET

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

SİYAH ZEYTİN

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

9. GÜN

PAKET SÜT

UN ÇORBASI

DOMATES

KARNABAHAR KIZARTMA (YOĞURT)

PAKET TEREYAĞI

SPAGETTİ

BOHÇA BÖREĞİ

FIRIN SÜTLAÇ

YEŞİL ZEYTİN

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

YUMURTA

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

10.GÜN

PAKET SÜT

KIRMIZI MERCİMEK ÇORBASI

HAŞLANMIŞ YUMURTA

PAKET BAL

LAHANA SARMASI

PAKET TEREYAĞI

SADE PİRİNÇ PİLAVI

SİYAH ZEYTİN

TAVUK GÖĞSÜ

POĞAÇA

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

EKMEK VE SU

BAL VE TEREYAĞ

PİDE VE SU

11.GÜN

AÇIK MEYVE SUYU

EZOGELİN ÇORBA

MENEMEN

TAS KEBABI

PAKET REÇEL

SOSLU MAKARNA

PAKET KREM PEYNİR

YOĞURTLU HAVUÇ SALATASI

SİYAH ZEYTİN

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

AÇMA

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

12. GÜN

PAKET SÜT

MANTAR ÇORBASI

KAŞAR PEYNİRİ

FIRIN TAVUK

PAKET REÇEL

FIRIN MAKARNA

PAKET TEREYAĞI

FIRIN SÜTLAÇ

SALAM

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

PEYNİRLİ MUSKA BÖREĞİ

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

13.GÜN

PAKET BİTKİSEL ÇAY(IHLAMUR)

UN ÇORBASI

YUMURTA

Z. KEREVİZ

SİYAH ZEYTİN

BULGUR PİLAVI

BEYAZ PEYNİR

MUHALLEBİ

DOMATES

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

TAHİN PEKMEZ

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

14.GÜN

PAKET SÜT

TERBİYELİ ŞEHRİYE ÇORBASI

SOSİS

PATLICAN MUSAKKA

PAKET REÇEL

SADE PRİNÇ PİLAVI

PAKET KREM PEYNİR

CACIK

SİYAH ZEYTİN

HURMA , ZEYTİN, PEYNİR

AÇMA

BAL VE TEREYAĞ

EKMEK VE SU

PİDE VE SU

” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale dokümanında iftar ve sahur öğünleri için örnek menüye yer verildiği, öte yandan ramazan ayı içerisinde gün bazında oruçlu olacak kişi sayısının belirsiz olması nedeniyle birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmamış olmasının mevzuata aykırılık teşkil etmediği, ramazan ayında oruçlu olacak kişilerin örneğin 13+ yaş grubu için olan sabah kahvaltısı, öğle ve akşam yemekleri yerine iftar ve sahur öğünü tüketecekleri dolayısıyla birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 13+ yaş sabah kahvaltısı, öğle yemeği ve akşam yemeği öğünlerinin bir kısmının iftar ve sahur öğünü yerine geçebileceği, bu noktada makul seviyelerdeki belirsizliğin, ticari hayatın bir gereği olarak basiretli bir tacir olan isteklilerce göz önüne alınabileceği, idare tarafından düzenlenen ramazan ayına ait örnek menü göz önünde bulundurularak bir fiyat öngörüsünde bulunabileceği sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

8. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 42’nci maddesinde “(1) İşin niteliği göz önünde bulundurularak ön yeterlik şartnamesi ve idari şartnamede; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, hizmet yeterlilik belgesi ile deney-analiz-kalibrasyon laboratuvarlarının ve muayene kuruluşlarının kalite yeterliğine ilişkin düzenleme yapılabilir.

(2) Kalite yönetim sistem belgesi ve çevre yönetim sistem belgesinin Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenmesi zorunludur. Bu belgelendirme kuruluşlarının, Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşu olduklarının ve bu kuruluşlarca düzenlenen belgelerin geçerliliğini sürdürdüğünün, Türk Akreditasyon Kurumundan alınacak bir yazı ile teyit edilmesi gerekir. Teyit yazısı, ihale veya son başvuru tarihinde geçerli olması koşuluyla düzenlendiği tarihten itibaren bir yıl süreyle kullanılabilir. Ancak Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edildiği duyurulan belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen ve TÜRKAK Akreditasyon Markası taşıyan belge ve sertifikalar için Türk Akreditasyon Kurumundan teyit alınması zorunlu değildir...” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.5.3.

a) TS 13075 (İş yerleri - Gıda maddeleri taşıma hizmetleri - Genel kurallar),

b) TS 9433 (İş yerleri – Hızlı yemek servisi yapan yerler -Genel kurallar),

c) TS 13811 (Hijyen ve sanitasyon yönetim sistemleri – Şartlar),

d) TS COVİD-19 Güvenli Üretim ve Hizmet Belgelerini İhale dosyasında İdareye sunacaklardır.

Kalite yönetim sistem belgesi Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenmesi zorunludur. Bu belgelendirme kuruluşlarının, Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşu olduklarının ve bu kuruluşlarca düzenlenen belgelerin geçerliliğini sürdürdüğünün, Türk Akreditasyon Kurumundan alınacak bir yazı ile teyit edilmesi gerekir. İhale tarihi veya bu tarihten önceki bir yıl içinde alınan teyit yazıları geçerlidir. Ancak, Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edildiği duyurulan belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen ve TÜRKAK Akreditasyon Markası taşıyan belge ve sertifikalar için Türk Akreditasyon Kurumundan teyit alınması zorunlu değildir. Bu belgelerin ihale tarihinde geçerli olması yeterlidir.

İş ortaklıklarında, ortaklardan birinin istenilen belgeyi sunması yeterlidir…” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 7.7.6’ncı maddesinde “7.7.6.1. Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Laboratuvar Akreditasyon İşbirliği Karşılıklı Tanınma Anlaşmasında yer alan akreditasyon kurumları tarafından düzenlenen a) TS 13075, b) TS 9433, c) TS 13811, d) TS COVİD-19 Güvenli Üretim ve Hizmet Belgeleri , Türk Akreditasyon Kurumundan alınan teyit yazısıyla birlikte sunulması zorunludur. Bu belgeler tasdik işleminden muaftır. Bu belgelerden yabancı dilde düzenlenenlerin tercümelerinin Türkiye'deki yeminli tercümanlar tarafından yapılması ve noter tarafından onaylanması zorunludur. Bu tercümeler de Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tasdik işleminden muaftır.

7.7.6.2. Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen ve TÜRKAK Akreditasyon Markası taşıyan belgeler için Türk Akreditasyon Kurumundan teyit yazısı alınması zorunlu değildir. Ayrıca, bu belgelerden yurt dışında düzenlenenler de tasdik işleminden muaftır. Ancak, yabancı dilde düzenlenen belgelerin tercümelerinin Türkiye'deki yeminli tercümanlar tarafından yapılması ve noter tarafından onaylanması zorunludur. Bu tercümeler, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tasdik işleminden muaftır.” düzenlemesi,

21.01.2022 tarihinde yayımlanan İhale İlanı’nın “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 4.3.3’üncü maddesinde “a) TS 13075 (İş yerleri - Gıda maddeleri taşıma hizmetleri - Genel kurallar),

b) TS 9433 (İş yerleri – Hızlı yemek servisi yapan yerler -Genel kurallar),

c) TS 13811 (Hijyen ve sanitasyon yönetim sistemleri – Şartlar),

d) TS COVİD-19 Güvenli Üretim ve Hizmet Belgelerini İhale dosyasında İdareye sunacaklardır.

Kalite yönetim sistem belgesi Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenmesi zorunludur. Bu belgelendirme kuruluşlarının, Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşu olduklarının ve bu kuruluşlarca düzenlenen belgelerin geçerliliğini sürdürdüğünün, Türk Akreditasyon Kurumundan alınacak bir yazı ile teyit edilmesi gerekir. İhale tarihi veya bu tarihten önceki bir yıl içinde alınan teyit yazıları geçerlidir. Ancak, Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edildiği duyurulan belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen ve TÜRKAK Akreditasyon Markası taşıyan belge ve sertifikalar için Türk Akreditasyon Kurumundan teyit alınması zorunlu değildir. Bu belgelerin ihale tarihinde geçerli olması yeterlidir.

İş ortaklıklarında, ortaklardan birinin istenilen belgeyi sunması yeterlidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede, İdari Şartname’nin 7.7.6.1'inci maddesinde yer alan düzenlemeden TS 13075, TS 9433, TS 13811 ve TS COVİD-19 Güvenli Üretim ve Hizmet yeterlilik belgelerinin Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşması’nda yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Laboratuvar Akreditasyon İşbirliği Karşılıklı Tanınma Anlaşması’nda yer alan akreditasyon kurumları tarafından düzenlenmesi ve Türk Akreditasyon Kurumundan alınan teyit yazısıyla birlikte sunulması zorunluluğunun getirildiği anlaşılmaktadır.

Konuyla ilgili olarak 09.09.2015 tarihli ve 2015/UH.I-2471 sayılı Kamu İhale Kurulu kararına dayanak teşkil eden esas incelemesi kapsamında TS 13111 Hizmet Yeterlik Belgesi’ne ilişkin olarak 21.08.2015 tarihli ve 1836 sayılı yazı ile görüş istenilmiş olup Türk Standartları Enstitüsünün 27.08.2015 tarihli ve 337385 sayılı cevap yazısında “…İlgide kayıtlı yazıda, ihalelerde idari şartnamede geçen kalite ve standarda ilişkin belgelerin sunuluş şekli maddesinin hatalı düzenlendiği, TS 13111 belgesinin akreditasyonunun mümkün olmadığı, TSE tarafından verilen bu belgeler için akreditasyon istenmeyeceği şeklinde yapılan şikayet başvurusu üzerine, TS 13111 İş Yerleri-Kent Temizliği İçin Genel Kurallar standardına göre verilen Hizmet Yeterlilik Belgelerinin akreditasyonunun mümkün olup olmadığı hususunda görüş talep edilmektedir.

Enstitümüz 132 sayılı Kanunla kurulmuş olup, kuruluş amaçları doğrultusunda yapmış olduğu ürün ve sistem belgelendirme, deney ve kalibrasyon laboratuvarları, muayene gözetim hizmetleri konusunda akredite bir kuruluştur. Akreditasyonlarımız milli kuruluşumuz olan Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) ve diğer yabancı kuruluşlar tarafından gerçekleştirilmiştir. Ürün, hizmet ve sistem belgelendirmelerinde standardlar, belgelendirmeye esas alınan dokümanlar olarak nitelendirilmektedir. Enstitümüz tarafından hazırlanmış olan ve Türk Standardı olarak isimlendirilen standardlar ve kriterlere göre hizmet belgelendirme işlemleri yapılmakta ve firmalara TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi verilmektedir. Hizmet Yeterlilik Belgesine haiz firmalar ise bu belgenin alameti farikası olan TSE-HYB logosunu kullanma hakkını da elde etmiş olurlar. Hizmet Yeterlilik Belgesi ibaresi ve TSE-HYB logosu aynı zamanda Türk Patent Enstitüsü (TPE) tarafından Enstitümüz adına tescillenmiştir. Kent temizliği konusunda Enstitümüz tarafından verilen TS 13111 kapsamındaki belgeler geçerli olup, bu konuda akreditasyon yerine Hizmet Yeterlilik Belgesinin istenmesinin uygun olacağı kanaatindeyiz.

Kamu ihalelerine katılan firmalar tarafından ihale makamına sunulan TSE Hizmet Yeterlilik Belgelerinin aslı, belgeyi düzenleyen birimimiz tarafından imzalanmış ve mühürlenmiş aslı gibidir nüshası yeterli olacaktır. İhaleye sunulan belgelerin geçerli belge olup olmadıklarının doğrulanması için, belgenin son geçerlilik tarihine bakılması, Enstitümüz web sitesinden belgeli firma sorgulama ile kontrol edilmesi, o da yetmezse bir yazı ile Enstitümüze sorulması seçeneklerinden biri ya da birkaçı kullanılabilecektir.” şeklinde görüş bildirilmiştir.

TS 13075 Hizmet Yeterlilik Belgesinin ham, yarı mamul ve mamul gıda maddeleri, gıda katkı maddeleri ile işlenmeye mahsus yan ürünler ve gıda ambalajlarının bir yerden başka bir yere taşınmasında uyulacak idari-işletme kuralları ile taşıma araçlarının özellikleri gıda taşıma hizmeti veren iş yerleri ve çalışanların özellikleri ile ilgili kuralları kapsadığı,

TS 9433 Hizmet Yeterlilik Belgesinin hamburger, pizza, sıcak-soğuk sandviç, döner, köfte, lahmacun, börek, tost vb. yiyeceklerin servisi hizmetlerinin birini veya birkaçını birlikte yapan işyerlerinin kurallarını kapsadığı,

TS 13811 belgesinin hijyen ve sanitasyon yönetim sisteminin şartlarını kapsadığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen açıklamalara göre; Hizmet Yeterlik Belgesi hizmet yerinin imkanlarının ilgili Türk standardı ve/veya Türk Standartları Enstitüsü tarafından hazırlanmış olan kriterlere uygunluğunu gösteren akdedilen sözleşme ile Türk Standartları Enstitüsü tarafından verilen bir belgedir. Bu itibarla ihale konusu işte istenen TS 13075 ve TS 9433 belgelerinin HYB logosunu taşıyan Hizmet Yeterlilik Belgeleri olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan düzenlemeler ve Türk Standartları Enstitüsünün 27.08.2015 tarihli ve 337385 sayılı yazısı bir arada değerlendirildiğinde, Hizmet Yeterlilik Belgelerinin kalite yönetim sistem belgesi olmamakla birlikte, İdari Şartname'nin 7.7.6.1’inci maddesinde kalite yönetim sistem belgesi ile hizmet yeterlilik belgelerinin aynı kategoride değerlendirilerek, belgelerin sunuluş şekline ilişkin aynı düzenlemelere yer verildiği, Hizmet Yeterlilik Belgelerinin akredite edilmiş belgelendirme kuruluşu olan Türk Standartları Enstitüsü tarafından düzenlendiği, anılan belgelerin akreditasyonu zorunluluğu getirilerek, söz konusu düzenlemenin mevzuata uygun bir şekilde düzenlenmediği, isteklileri tereddüde düşürdüğü, sağlıklı teklif vermeye engel nitelikte olduğu dikkate alındığında, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu ve ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

İdari Şartname'nin 7.5.3'üncü maddesi ile kalite yönetim sistem belgesi istenilmesinin Kamu İhale Genel Tebliği'nin 74'üncü maddesine aykırı olduğu iddiasına ilişkin olarak ise söz konusu iddianın ihale dokümanının ihale ilanına yansıyan hükümlerine yönelik olduğu ilana yansıyan hususlarla ilgili olarak şikâyet başvurularında sürenin ilk ilan tarihinden itibaren başlayacağı, incelenen ihalede şikâyete yol açan durumun farkına varılması gereken tarihin ihalenin ilan tarihi olan 21.01.2022 tarihi olduğu, başvuru sahibi tarafından ise bu tarihi izleyen 10 gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 23.02.2022 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, dolayısıyla ilana yansıyan hususlara yönelik şikâyet başvuru süresinin sona erdiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin anılan iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

9. Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

21.01.2022 tarihinde yayınlanan İhale İlanı’nın “Kapasite raporu” başlıklı 4.3.2’nci maddesinde “İstekliler, ihale konusu işin:

1. KISIM: ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET VEREN KURULUŞLAR İÇİN MAMUL YEMEK HİZMETİ ALIMI için

Toplam 33 ayda alınacak: 1.695.911 öğün kahvaltı için günlük 850 öğün kahvaltı üretim ve paket kapasitesi, 3.118.852 öğün ara öğün için günlük 1.500 öğün ara öğün üretim kapasitesi, 3.709.850 öğün ana yemek için günlük 1.850 öğün ana yemek üretim ve paket kapasitesi, 2.970 öğün diyet yemek için günlük 1 öğün diyet yemek üretim ve paket kapasitesine sahip olduğuna dair kapasite raporunu,

2. KISIM: ENGELLİ VE YAŞLILARA YÖNELİK HİZMET VEREN KURULUŞLAR İÇİN MAMUL YEMEK HİZMETİ ALIMI için

Toplam 33 ayda alınacak: 1.619.105 öğün kahvaltı için günlük 800 öğün kahvaltı üretim ve paket kapasitesi, 1.710.594 öğün ara öğün için günlük 850 öğün ara öğün üretim kapasitesi, 3.735.885 öğün ana yemek için günlük 1.850 öğün ana yemek üretim ve paket kapasitesi, 795.339 öğün diyet yemek için günlük 390 öğün diyet yemek üretim ve paket kapasitesine sahip olduğuna dair kapasite raporunu,

3. KISIM: KADINA YÖNELİK HİZMET VEREN KURULUŞLAR İÇİN MAMUL YEMEK HİZMETİ ALIMI için

Toplam 33 ayda alınacak: 395.664 öğün kahvaltı için günlük 150 öğün kahvaltı üretim ve paket kapasitesi, 332.232 öğün ara öğün için günlük 150 öğün ara öğün üretim kapasitesi, 830.182 öğün ana yemek için günlük 400 öğün ana yemek üretim ve paket kapasitesine sahip olduğuna dair kapasite raporunu teklif zarfını içinde sunacaklardır.

İstekli tarafından sunulan kapasite raporunun, isteklinin kayıtlı olduğu ticaret ve/veya sanayi odası ya da esnaf ve sanatkârlar odası tarafından mevzuatına uygun olarak düzenlenmesi ve ihale tarihinde geçerli olması zorunludur.” düzenlemesi,

Aynı İlan’ın “İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği bu şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler:” başlıklı 4.3.5’inci maddesinde “a) İstekliler, ihale tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde farklı 3 ayda alınmış kendi mutfağındaki yemeklere ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı İl Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüklerinden uygunlukları alınmış Çorba, Ana Yemek, Yardımcı Yemek, Tatlı veya Meyve ve ekmek için ilgili yönetmelik ve mevzuat kriterlerine uygun olan yemek Analiz Raporlarını teklif dosyasında idareye sunacaklardır. b) İstekliler, ihale tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde farklı 3 ayda İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Laboratuvarlarından uygunlukları alınmış 500 ml'lik Pet Şişe Su ve İçme Kullanma Suyu Analiz Raporlarını teklif dosyasında idareye sunacaklardır.” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde “İstekliler, ihale konusu işin:

1. KISIM: ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET VEREN KURULUŞLAR İÇİN MAMUL YEMEK HİZMETİ ALIMI için

Toplam 33 ayda alınacak: 1.695.911 öğün kahvaltı için günlük 850 öğün kahvaltı üretim ve paket kapasitesi, 3.118.852 öğün ara öğün için günlük 1.500 öğün ara öğün üretim kapasitesi, 3.709.850 öğün ana yemek için günlük 1.850 öğün ana yemek üretim ve paket kapasitesi, 2.970 öğün diyet yemek için günlük 1 öğün diyet yemek üretim ve paket kapasitesine sahip olduğuna dair kapasite raporunu,

2. KISIM: ENGELLİ VE YAŞLILARA YÖNELİK HİZMET VEREN KURULUŞLAR İÇİN MAMUL YEMEK HİZMETİ ALIMI için

Toplam 33 ayda alınacak: 1.619.105 öğün kahvaltı için günlük 800 öğün kahvaltı üretim ve paket kapasitesi, 1.710.594 öğün ara öğün için günlük 850 öğün ara öğün üretim kapasitesi, 3.735.885 öğün ana yemek için günlük 1.850 öğün ana yemek üretim ve paket kapasitesi, 795.339 öğün diyet yemek için günlük 390 öğün diyet yemek üretim ve paket kapasitesine sahip olduğuna dair kapasite raporunu,

3. KISIM: KADINA YÖNELİK HİZMET VEREN KURULUŞLAR İÇİN MAMUL YEMEK HİZMETİ ALIMI için

Toplam 33 ayda alınacak: 395.664 öğün kahvaltı için günlük 150 öğün kahvaltı üretim ve paket kapasitesi, 332.232 öğün ara öğün için günlük 150 öğün ara öğün üretim kapasitesi, 830.182 öğün ana yemek için günlük 400 öğün ana yemek üretim ve paket kapasitesine sahip olduğuna dair kapasite raporunu teklif zarfını içinde sunacaklardır.

İstekli tarafından sunulan kapasite raporunun, isteklinin kayıtlı olduğu ticaret ve/veya sanayi odası ya da esnaf ve sanatkârlar odası tarafından mevzuatına uygun olarak düzenlenmesi ve ihale tarihinde geçerli olması zorunludur.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği bu şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler:” başlıklı 7.5.4’üncü maddesinde “a) İstekliler, ihale tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde farklı 3 ayda alınmış kendi mutfağındaki yemeklere ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı İl Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüklerinden uygunlukları alınmış Çorba, Ana Yemek, Yardımcı Yemek, Tatlı veya Meyve ve ekmek için ilgili yönetmelik ve mevzuat kriterlerine uygun olan yemek Analiz Raporlarını teklif dosyasında idareye sunacaklardır. b) İstekliler, ihale tarihinden geriye doğru 1 yıl içerisinde farklı 3 ayda İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Laboratuvarlarından uygunlukları alınmış 500 ml'lik Pet Şişe Su ve İçme Kullanma Suyu Analiz Raporlarını teklif dosyasında idareye sunacaklardır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibinin, İdari Şartname’nin 7.5.4’üncü maddesi ile istenilen belgelerin rekabeti kısıtladığına yönelik iddiasının ihale dokümanının ilana yansıyan hükümlerine yönelik olduğu, ihale ilanının 4.3.2 maddesinin rekabeti kısıtladığına ilişkin iddiasının da doğrudan ihale ilanına yönelik olduğu, ilana yansıyan hususlarla ilgili olarak şikâyet başvurularında sürenin ilk ilan tarihinden itibaren başlayacağı, incelenen ihalede şikâyete yol açan durumun farkına varılması gereken tarihin ihalenin ilan tarihi olan 21.01.2022 tarihi olduğu, başvuru sahibi tarafından ise bu tarihi izleyen 10 gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 23.02.2022 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, dolayısıyla ilana yansıyan hususlara yönelik şikâyet başvuru süresinin sona erdiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin anılan iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

10. Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak:

21.01.2022 tarihinde yayımlanan İhale İlanı’nın 4’üncü sayfasında “47.6 Kuruluş mutfağında herhangi bir sebepten doğacak aksaklıkta (kurum mutfağının tadilata girmesi, yangın, su baskını, doğal afetler, salgın hastalıklar vb.) yüklenici yemekleri ilgili mevzuat dahilinde faaliyetini sürdüren başka bir yerden (yemek fabrikasından) kontrol teşkilatı denetiminde yaptırıp ihale konusu hizmeti aksatmadan yürütmekle yükümlüdür.

İhale uhdesinde kalan yüklenici, kendine ait veya noter onaylı kira sözleşmesi yapılmış 1 adet İstanbul Anadolu Yakasında ve 1 adet İstanbul Avrupa Yakasında olmak üzere toplam 2 adet ihale dosyasında istenen kapasite ve kalite belgelerine sahip yemek üretim tesisine ilişkin belgeleri sözleşme aşamasında İdareye sunacaktır.

47.7. İhale uhdesinde kalan yüklenici, kendine ait veya noter onaylı kira sözleşmesi yapılmış 2020 model ve üzeri, en az 3 adet (-18) derece frigofrik kasalı araç ve en az 3 adet frigofrik kasalı araç olmak üzere toplam 6 adet frigofrik araç ruhsatını sözleşme aşamasında İdareye sunacaktır.” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 47’nci maddesinde “…47.6 Kuruluş mutfağında herhangi bir sebepten doğacak aksaklıkta (kurum mutfağının tadilata girmesi, yangın, su baskını, doğal afetler, salgın hastalıklar vb.) yüklenici yemekleri ilgili mevzuat dahilinde faaliyetini sürdüren başka bir yerden (yemek fabrikasından) kontrol teşkilatı denetiminde yaptırıp ihale konusu hizmeti aksatmadan yürütmekle yükümlüdür.

İhale uhdesinde kalan yüklenici, kendine ait veya noter onaylı kira sözleşmesi yapılmış 1 adet İstanbul Anadolu Yakasında ve 1 adet İstanbul Avrupa Yakasında olmak üzere toplam 2 adet ihale dosyasında istenen kapasite ve kalite belgelerine sahip yemek üretim tesisine ilişkin belgeleri sözleşme aşamasında İdareye sunacaktır.

47.7. İhale uhdesinde kalan yüklenici, kendine ait veya noter onaylı kira sözleşmesi yapılmış 2020 model ve üzeri, en az 3 adet (-18) derece frigofrik kasalı araç ve en az 3 adet frigofrik kasalı araç olmak üzere toplam 6 adet frigofrik araç ruhsatını sözleşme aşamasında İdareye sunacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibinin, İdari Şartname’nin 47.6 ve 47.7’nci maddelerinde sözleşme imzalanmadan önce istenilen belgelerin mevzuata aykırı olduğu iddiasının ihale dokümanının ilana yansıyan hükümlerine yönelik olduğu, ilana yansıyan hususlarla ilgili olarak şikâyet başvurularında sürenin ilk ilan tarihinden itibaren başlayacağı, incelenen ihalede şikâyete yol açan durumun farkına varılması gereken tarihin ihalenin ilan tarihi olan 21.01.2022 tarihi olduğu, başvuru sahibi tarafından ise bu tarihi izleyen 10 gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 23.02.2022 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, dolayısıyla ilana yansıyan hususlara yönelik şikâyet başvuru süresinin sona erdiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin anılan iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

11. Başvuru sahibinin 11’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’unucu maddesinde “…79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle (Değişik ibare: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için (Değişik ibare: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

(Değişik cümle: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur.Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde (Değişik ibare: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, (Değişik ibare: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.

(Ek fıkra: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) Malzemeli yemek alımı ihalelerinde sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılmalıdır. İsteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerekmekte olup toplam miktar ve tutar açıklaması yapılmayacaktır. Örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklama uygun kabul edilecektir…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3.4. Diğer Giderler:

İçme suyu, yemeğin özelliğine göre ketçap, mayonez, limon, sirke, çeşitli baharatlar, temizlik malzemeleri, plastik çöp torbası, bebek, yaşlı, hasta veya diyetlilerin yiyeceklerinin hazırlanması amacıyla oluşturulan özel beslenme birimi için süt, pirinç unu, sebze, meyve, et, LPG dolum masrafları, yemek numunelerinin mikrobiyolojik analizi, yemek imalatı servis ve temizliği, kullanılacak malzeme, iş kazası ve hijyene ilişkin personelin eğitimi, idarenin demirbaşında bulunan ve yüklenici firmaya teslim edilecek her türlü ekipmanın bakım ve onarımı, yüklenici firma tarafından temin edilecek makine ve teçhizat, ilaçlama, yemeğin yapımında kullanılacak elektrik, su, doğalgaz ile nakliye, ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri ve Kamu İhale Kurum payı teklif fiyata dahildir.

25.3.5. Yemek kuruma ait merkezi bir mutfakta pişirilerek diğer kuruluşlara dağıtımı yapılıyor ise pişirilen yemeğin diğer kuruluşlara dağıtımındaki nakliye giderleri teklif fiyata dâhildir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “K- ÇALIŞANLARIN SAYISI VE NİTELİKLERİ:” başlığı altında “Hizmetin yürütülebilmesi için mutfakta ve yemekhanelerde çalışması gereken personel sayılarına ilişkin tablo teknik şartname ekinde sunulmuştur.

1- Kuruluşa alınacak eleman sayıları ve tipleri kuruluş ihtiyaçlarına göre belirlenecek olup, Teknik Şartname Ekinde yer almaktadır.

2- Yüklenici firma, idarenin hiçbir biriminde deneme süresi dâhil sigortasız ve sağlık kontrolleri yapılmadan işçi çalıştıramaz.

3- Çalışan tüm personelin “Hijyen Eğitim Sertifikası” olması gerekmektedir.

4- Mutfak personeline İş Sağlığı ve Güvenliği kanununa göre yapılması gereken işlemler yapılacaktır.

5- Yüklenici firmanın, gıda ile temas eden tüm personelinin sağlıklı olması ve sağlık riskleri konusunda eğitim almalarını sağlaması gerekmektedir.

6- Gıda ile taşınabilen bir hastalığı olan veya bu hastalığın taşıyıcısı durumundaki veya enfekte yara, deri enfeksiyonları, ağrılar veya ishal gibi şikayetleri olan kişilerin herhangi bir şekilde doğrudan veya dolaylı bulaştırma ihtimali varsa, gıda ile temasına, gıdaları muamele etmesine veya gıdaların muameleye tabi tutulduğu alanlara girmesine izin verilmez.

7- Mutfakta çalışacak tüm personele gerekli hijyen, iş güvenliği ile ilgili eğitimler firma tarafından verilecektir.

8- 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunun Sorumluluklar başlıklı 22 inci maddesinin 7 inci fıkrasına göre gıda işletmeleri konu ile ilgili en az bir lisans mezunu personel çalıştırmak zorundadır. İlgili kanun doğrultusunda eğer yüklenici firmanın işletme kayıt belgesinde hazır yemek ve tabldot üretimi belirtilmediyse yüklenici firma tarafından; yemek hizmetinden sorumlu olduğu her Kuruluş mutfağındaki üretimi, ayda bir kez gıda üretiminin uygunluğu ve diğer üretim hakkındaki hususlar ile ilgili denetimlemek ve eksikliklerini saptamak zorundadır. Denetimi yapan personel/personellerin gıda mühendisi, ziraat mühendisi, kimya mühendisi, kimyager, diyetisyen, veteriner hekim unvanlarına sahip olmaları gerekmektedir.

9- Mamul Yemek Hizmeti işinde çalıştırılacak personel nitelikleri aşağıdaki tabloda belirtilmiştir:..” düzenlemesine yer verilmiştir.

Teknik Şartname eki olan ihalenin 3 kısmı için ayrı şekilde düzenlenen belgelerde her bir kuruluş için mamul yemek hizmetinde kullanılacak makine ekipman listesine yer verildiği, bu listede idareye ait olanlar ile yüklenici tarafından temin edilecek olanların ayrıştırıldığı, düzenlemenin bu şekilde yapıldığı anlaşılmıştır.

İhale konusu iş kapsamında yer alan her bir girdi için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması mecburiyetinin bulunmadığı, İdari Şartname’nin 25.3.4’üncü maddesinde yer verilen ve “diğer giderler” olarak adlandırılan gider kalemlerinin ihale konusu işin ifasına yönelik yardımcı giderler niteliğinde olduğu, Teknik Şartname ekinde yer verilen listeler çerçevesinde basiretli bir tacirden bu maliyetlendirmeyi yapmasının beklenebileceği, söz konusu işin asli unsurunun örneğin temizlik hizmeti olmadığı, dolayısıyla ihale konusu iş kapsamında kullanılacak olan temizlik ürünleri ve diğer gider kalemlerinin nitelikleri ve miktarları noktasında doğrudan bir belirleme yapılmasının beklenemeyeceği, söz konusu gider kalemlerinin yardımcı gider kapsamında bir maliyet öngörülerek teklif fiyata öğün bazında dahil edilebileceği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası bu yönüyle yerinde görülmemiştir.

Öte yandan Teknik Şartname’nin “K- ÇALIŞANLARIN SAYISI VE NİTELİKLERİ:” başlığı altında ilgili personelin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun yükümlülüklerini yerine getireceği ve hijyen eğitim sertifikası sunulacağına yönelik düzenlemelerin yer aldığı, ilgili mevzuat gereğince sağlanması gereken aşı, test eğitim vb. yükümlülüklerin basiretli bir tacirin maliyet hesabına yansıtılmasına engel bir durumun bulunmadığı sonucuna varıldığından başvuru sahibinin eğitim giderlerine ilişkin iddiasının da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

12. Başvuru sahibinin 12’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3.2. İşçilik ücreti, yemek, yol ve giyecek giderleri:

Yüklenici firma sözleşme kapsamında idarede çalıştırdığı işçilere ilişkin, bu hizmetin sunulması işiyle ilgili olarak aylık (26) gün üzerinden fiilen çalışacak ve mesaisini tamamını kuruluşta geçiren teknik şartname ekinde yer alan tabloda belirtilen sayıda işletme müdürü, aşçı, aşçı yardımcısı, servis elemanı, bulaşıkçı personelin, işçilik giderleri (işçi ücreti, sigorta prim giderleri, en az günlük brüt 12,5 TL yol ücreti nakdi olarak ödenecek olup ücret bordrosunda gösterilecektir), yemek gideri (ayni), 1. kısım için 5.400 gün, 2. kısım için 8.010 gün, 3. kısım için 1.035 gün ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma teklif fiyata dâhildir. Teknik Şartnamede belirtilen giyecek yüklenici firma tarafından personele ayni olarak verilecek olup teklif fiyata dahildir.

Yemek üretiminin yüklenicinin mutfağında yapılarak kuruluşa taşınması durumunda (taşımalı yemek hizmeti), Yüklenici, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunun ile Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğinin 10. maddesine uygun olark çalıştırılması zorunlu personeli kendi bünyesinde istihdam edecek olup, teklif fiyata dahildir…” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “E-Dağıtım” başlığı altında “…7- Hafta sonu, milli ve dini bayram tatillerinde hiçbir nedenle yemek servisi işlemi aksatılmayacaktır. Resmi tatillerde yüklenici firma işi aksatmayacak sayıda personel çalıştırmak zorundadır. Ancak maliyet hesaplamalarında teknik şartnamede belirtilen tüm personel resmi tatillerde çalıştırılacak şekilde hesaplama yapılacaktır…” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 01.04.2022; işi bitirme tarihi 31.12.2024

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde çalıştırılacak personelin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapacakları çalışmaya ilişkin her bir kısım bazında çalışma gün sayılarının neler olduğunun açıkça belirtildiği,

Teknik Şartname’nin ekinde yer alan personel sayıları üzerinden bir örneklendirme yapıldığında 3’üncü kısımda 23 personelin çalışacağı, ihale konusu işin süresi göz önünde bulundurulduğunda 44 günlük ulusal bayram ve genel tatil günü bulunduğu, bunun personel sayısı ile çarpımı neticesinde (23 x 44 =) 1012 gün sayısına ulaşıldığı, öte yandan idarenin İdari Şartname düzenlemesinde ise bu sayının 1035 gün olduğu görülmektedir.

İdari Şartname’nin anılan düzenlemesinin Teknik Şartname’de yer verilen mantık çerçevesinde kurgulandığı, İdari Şartname’de bu hususa yönelik açık sayısal düzenleme bulunduğundan isteklilerin bu açık düzenleme üzerinde tekliflerini oluşturmaları gerektiği, idarece yapılacak ödemelerde nihai olarak fiili çalışma süreleri üzerinden ödeme yapılacağından ve bu noktada sorumluluk ve denetimin idarede olduğu, sözleşmenin yürütümü aşamasında iş artışı veya eksilişi yapılması mümkün olduğundan söz konusu gün sayısının idarece fazla ya da eksik belirlenmiş olmasının sözleşmenin yürütümü aşamasında da yüklenici açısından bir zorluk ortaya çıkarmayacağı sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

13. Başvuru sahibinin 13’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

…

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı fiyat teklifleri ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

…

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 7 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, endeks üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibinin idarece hesaplanan yaklaşık maliyete ilişkin iddiasına ilişkin olarak; yaklaşık maliyetin ihale tarihinde açıklandığı dikkate alındığında ihalelere yönelik başvurulara ilişkin esaslar kapsamında yaklaşık maliyetin hesaplanmasına yönelik başvuruların ihale tarihini izleyen günden itibaren süresi içerisinde öncelikle idareye yapılması gerektiği, bu çerçevede, yaklaşık maliyete ilişkin hususların, yaklaşık maliyet açıklanmadan ihale dokümanına yönelik şikâyet ve akabindeki itirazen şikâyet başvurusu aşamasında incelenmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.