KİK Kararı: 2022/UH.I-378 (16 Mart 2022)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/017
Gündem No : 33
Karar Tarihi : 16.03.2022
Karar No : 2022/UH.I-378
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Efor Etkileşim Merkezi Yönetim Sistemleri A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/10327 İhale Kayıt Numaralı “Çalışma Hayatı İletişim Merkezi Alo 170” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından 10.02.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Çalışma Hayatı İletişim Merkezi Alo 170” ihalesine ilişkin olarak Efor Etkileşim Merkezi Yönetim Sistemleri A.Ş.nin 15.02.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.02.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.02.2022 tarih ve 8316 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.02.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/200 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ilgili idare tarafından 10.02.2022 tarihinde “Çalışma Hayatı İletişim Merkezi ALO 170” ihalesinin gerçekleştirildiği, yaklaşık maliyetin 470.100.797,30 TL olarak açıklandığı, asgari işçilik maliyetinin 400.128.117 TL olduğu göz önüne alındığında diğer giderler ve yüklenici karı karşılığının 69.972.590 TL olduğu, ancak güncel piyasa rayiçleri, işin kapsamı, işin 10 farklı il ve binada gerçekleştirilecek olması ve her bir lokasyonda ayrı ayrı altyapı kurulacak olması ve makine ekipman sayılarının fazlalığı göz önünde bulundurulduğunda açıklanan yaklaşık maliyet tutarında hesaplamaya dahil edilmemiş giderlerin bulunduğu, birim fiyat teklif cetvelinde çağrı merkezi işletimi gideri için ayrı satır açıldığı, fakat bu kaleme ait çağrı merkezi işletim giderleri incelendiğinde tüm bileşenlerin bu hesaplamaya dâhil edilmediği,

İdare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyetin, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8’inci maddesinde yer alan usul ve esaslara uygun olarak hazırlanmadığı, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen usuller kullanılarak yaklaşık maliyetin oluşturulması zorunlu iken ihaleyi yapan idare tarafından yaklaşık maliyet hesaplamasının belirtilen hükümlere uygun olarak yapılmadığı,

Teknik Şartname’nin 3.18’inci maddesinde sözleşme süresince toplam 6.000.000 dakika her yöne arama (yurtiçi-yurtdışı) yapılacağının ve bu aramaların Teknik Şartnamenin 2’nci maddesinde belirtilen işler için de kullanılabileceğinin belirtildiği, yurtiçi ve yurtdışı görüşme fiyatlarının birbirinden farklı olduğu, idarece yaklaşık maliyet hesaplanırken yurtdışı görüşme fiyatları göz önünde bulundurulmadan yurtiçi her yöne fiyatlar kullanılarak arama ücretinin belirlendiği, dolayısıyla yaklaşık maliyetin yanlış belirlendiği,

Kanunun “Yaklaşık Maliyet” başlıklı 9’uncu maddesi uyarınca ihale yapılmadan önce her türlü fiyat araştırması yapılmak suretiyle yaklaşık maliyetin katma değer vergisi hariç hesaplanacağı, yaklaşık maliyetin hesaplandığı tarihten ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda ise Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan endeksler üzerinden güncelleneceği, TÜİK tarafından yayımlanan Aralık ayı Yurtiçi ÜFE endeksinin on iki aylık ortalamalara göre %43,86 oranında artış gösterdiği ve buna paralel son dönemlerde iktisadi hayatın içerisinde bulunduğu enflasyonist ortam ve döviz kurlarındaki aşırı yükselme ile ayrıca asgari ücrette %50 oranında meydana gelen artış (ihale kapsamında kullanılacak lokasyonlarda çalıştırılacak olan temizlik ve güvenlik personelleri) göz önüne alındığında idarece yaklaşık maliyet hesaplanmasında kullanılan fiyatların güncelliğini kaybettiği ve gerekli güncellemenin yapılmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

…

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 7 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, endeks üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği'nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.1.4. Niteliği gereği süreklilik arz etme koşulu dışında diğer koşulları taşıyan ve ihale edilmesi mümkün olan hizmet alımları ile 78.1.1 maddede belirtilen koşulları taşıyan hastane bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merkezi hizmetlerinde, teklifler ile aşırı düşük tekliflerin hazırlanması ve değerlendirilmesinde bu Tebliğin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri için öngördüğü düzenlemeler (asgari işçilik maliyeti ile sözleşme giderleri ve genel giderlerin hesabı, sınır değer tespiti, işçilik hesaplama modülünün kullanım zorunluluğu vb.) aynen uygulanır.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in 79’uncu maddesinde “79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

…

79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dâhil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin ‘’Teklif fiyata dahil olan giderler’’ başlıklı 25’inci maddesinde “25.3.1. Çalışma Hayatı İletişim Merkezi ALO 170 Hizmet Alımı İşi çalışanlarına ilişkin olarak işin süresi ile personel sayısı dikkate alınarak ve aşağıdaki bilgiler esas alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik giderleri

Vatandaş Temsilcisi- Brüt asgari ücretin en az %50 fazlası (1218 kişi)

Vatandaş Temsilcisi (Engelli)-Brüt asgari ücretin en az %50 fazlası (78 kişi)

Vatandaş Temsilcisi (İşaret Dili Bilen)-Brüt asgari ücretin en az %100 fazlası (4 kişi)

Vatandaş Temsilcisi (Yabancı Dil Bilen)- Brüt asgari ücretin en az %100 fazlası (6 kişi)

İletişim Merkezi Mevzuat Uzmanı-Brüt asgari ücretin en az %100 fazlası (114 kişi)

Sosyal Medya Uzmanı-Brüt asgari ücretin en az %100 fazlası (65 kişi)

Sosyal Medya Uzmanı (Engelli)-Brüt asgari ücretin en az %100 fazlası (1 kişi)

Takım Lideri-Brüt asgari ücretin en az %150 fazlası (74 kişi)

Takım Lideri (Engelli)-Brüt asgari ücretin en az %150 fazlası (1 kişi)

Psikolog-Brüt asgari ücretin en az %200 fazlası (5 kişi)

Birim Yöneticisi-Brüt asgari ücretin en az %250 fazlası (20 kişi)

Koordinatör-Brüt asgari ücretin en az %300 fazlası (1 kişi)

Ulusal Bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapılacaktır. Çalışılacak gün ve çalışması öngörülen personel sayısı aşağıda belirtilmiştir:

Vatandaş Temsilcisi (29,5 gün X 380 kişi) toplam 11.210 gün

Vatandaş Temsilcisi (İşaret Dili Bilen) (29,5 gün X 2 kişi) toplam 59 gün

Vatandaş Temsilcisi (Yabancı Dil Bilen) (29,5 gün X 2 kişi) toplam 59 gün

İletişim Merkezi Mevzuat Uzmanı (29,5 gün X 24 kişi) toplam 708 gün

Sosyal Medya Uzmanı (29,5 gün X 4 kişi) toplam 118 gün

Takım Lideri (29,5 gün X 18 kişi) toplam 531 gün

Psikolog (29,5 gün X 2 kişi) toplam 59 gün

…

Çağrı merkezi işletimi giderleri:

Sözleşme konusu iş kapsamında, birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılanlar hariç olmak üzere, teknik şartnamenin Genel Şartlar, İletişim Merkezi Hizmet Binalarının Özellikleri, İnsan Kaynakları ve Eğitim, Kalite ve performans Yönetimi, Konuşma Analizi, Teknik Altyapı ve Genel Özellikleri, İletişim Merkezi Yazılımı, Özellikleri ve Santral Uyumluluğu ana başlıklarında yüklenici tarafından sağlanması, temin edilmesi ve karşılanması öngörülen hizmet, mal, malzeme, donanım, yazılım, bina giderleri vb. ile diğer tüm giderler.” düzenlemesi yer almaktadır.

25.02.2022 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan ihale işlem dosyasındaki bilgi ve belgeler incelendiğinde; idarece yaklaşık maliyetin 470.100.707,30 TL olarak belirlendiği, yaklaşık maliyetin çağrı merkezi işletimi, giden arama (görüşme), SMS, ayni yemek, yol, personel ile bu personelin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırma giderleri esas alınarak hesaplandığı, ilgili giderlerin ve miktarların kullanılması suretiyle yaklaşık maliyet hesap cetvelinin oluşturulduğu görülmüştür.

Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında, personel giderleri ile bu personelin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma giderlerinin 2022 yılı bürüt asgari ücreti esas alınarak ve Kurumca hazırlanan işçilik hesaplama modülü kullanılarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Çağrı merkezi işletimi, giden arama (görüşme), SMS, ayni yemek ve yol giderlerinin ise Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinin 2’nci fıkrasının (b) bendi uyarınca idarece daha önce gerçekleştirilen aynı işe ilişkin fiyatın kullanılması suretiyle anılan giderlerin maliyetinin oluşturulduğu tespit edilmiştir.

Ayrıca başvuru sahibi tarafından çağrı merkezi işletim giderlerinin tüm maliyet bileşenlerinin yaklaşık maliyet hesabına dâhil edilmediğinin iddia edildiği, idarece yaklaşık maliyet hesaplamasında birim fiyat teklif cetvelinde yer alan bütün iş kalemlerine ilişkin maliyet öngörüldüğü, bu kalemler arasında çağrı merkezi işletimi giderinin yer aldığı, Teknik Şartname’nin ilgili maddelerinde de çağrı merkezi işletimi giderinin tüm bileşenlerine yer verildiği görülmüştür.

Öte yandan başvuru sahibi tarafından yurtdışı arama giderinin miktarının belli olmamasından dolayı yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığının iddia edildiği, idare tarafından yurtiçi ve yurtdışı arama miktarının toplu şekilde belirlendiği, ihale dokümanında yurtdışı arama miktarının ayrıca belirtilmediği, fakat ihale konusu işin niteliği ve söz konusu arama miktarının ne kadar olacağının işin yürütülmesi aşamasında ortaya çıkacağı hususları bir arada değerlendirildiğinde yurtdışı arama miktarının önceden tespit edilemeyeceği ve ayrıca söz konusu giderin yaklaşık maliyet oranı içerisinde önemli bir paya sahip olmadığı anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde; ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak olan işçilik giderlerinin 2022 yılı bürüt asgari ücreti esas alınarak ve işçilik hesaplama modülü kullanılarak belirlendiği, yukarıda bahsi geçen diğer giderlerin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 8’inci maddesinin 2’nci fıkrasının (b) bendi uyarınca belirlendiği, dolayısıyla idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin mevzuata uygun olarak hesaplandığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.