KİK Kararı: 2022/UH.I-192 (2 Şubat 2022)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/007
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 02.02.2022
Karar No : 2022/UH.I-192
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Seç-San Yemek Hizmetleri Otomasyon İletişim Otomotiv Gıda Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Batman Belediye Başkanlığı Sosyal Hizmetler ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/745811 İhale Kayıt Numaralı “Taziye Evlerine Malzeme Dahil Yemek Pişirme ve Dağıtımı, Çay ve Su Servisi ve Genel Temizliğinin Yapılması Hizmet Alım İşi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Batman Belediye Başkanlığı Sosyal Hizmetler ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü tarafından 21.12.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Taziye Evlerine Malzeme Dahil Yemek Pişirme ve Dağıtımı, Çay ve Su Servisi ve Genel Temizliğinin Yapılması Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Seç-San Yemek Hizmetleri Otomasyon İletişim Otomotiv Gıda Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin 03.01.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.01.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 12.01.2022 tarih ve 1631 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.01.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/47 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi: ihale komisyonu tarafından tekliflerinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmiş olmasına rağmen ihale yetkilisi tarafından ihalenin mevzuata aykırı şekilde iptal edildiği, şikâyete konu ihaleye 8 isteklinin katıldığı, bunlardan dördünün yeterlik değerlendirilmesi sonucunda değerlendirme dışı bırakıldığı, üçünün ise yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle uygun görülmediği, yaklaşık maliyetin mutlak değişmez bir değer olmadığı ve üzerindeki tekliflerin kabul edilebileceği, ihalede rekabet ortamının oluştuğu, ihalenin iptal kararının iptaline karar verilmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Aynı Kanun’un 6’ncı maddesinde “İhale yetkilisi, biri başkan olmak üzere, ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla, ilgili idare personelinden en az dört kişinin ve muhasebe veya malî işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu, yedek üyeler de dahil olmak üzere görevlendirir.

İhaleyi yapan idarede yeterli sayı veya nitelikte personel bulunmaması halinde, bu Kanun kapsamındaki idarelerden komisyona üye alınabilir.

Gerekli incelemeyi yapmalarını sağlamak amacıyla ihale işlem dosyasının birer örneği, ilân veya daveti izleyen üç gün içinde ihale komisyonu üyelerine verilir.

İhale komisyonu eksiksiz olarak toplanır. Komisyon kararları çoğunlukla alınır. Kararlarda çekimser kalınamaz. Komisyon başkanı ve üyeleri oy ve kararlarından sorumludur. Karşı oy kullanan komisyon üyeleri, gerekçesini komisyon kararına yazmak ve imzalamak zorundadır.

İhale komisyonunca alınan kararlar ve düzenlenen tutanaklar, komisyon başkan ve üyelerinin adları, soyadları ve görev unvanları belirtilerek imzalanır.” hükmü,

Anılan Kanun’un 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Anılan Kanun’un 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir.

Bu Kanunun 63 üncü maddesine göre ihale dokümanında yerli istekliler lehine fiyat avantajı sağlanacağı belirtilen ihalelerde, bu fiyat avantajı da uygulanmak suretiyle ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenerek ihale sonuçlandırılır.

En düşük fiyatın ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak değerlendirildiği ihalelerde, birden fazla istekli tarafından aynı fiyatın teklif edildiği ve bunların da ekonomik açıdan en avantajlı teklif olduğu anlaşıldığı takdirde, ikinci fıkrada belirtilen fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınmak suretiyle ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenerek ihale sonuçlandırılır.

İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in 9’uncu maddesinde “… (4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, endeks üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesinde “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin 2.1’inci maddesinde “İhale konusu hizmetin;

a) Adı: TAZİYE EVLERİNE MALZEME DAHİL YEMEK PİŞİRME VE DAĞITIMI, ÇAY VE SU SERVİSİ VE GENEL TEMİZLİĞİNİN YAPILMASI HİZMET ALIM İŞİ

b) Miktarı ve türü: 450.000 Adet yemek pişirme ve dağıtımı ve 1.500 Adet (taziye) çay ve su servisi ve genel temizlik hizmeti alım işi ” düzenlemesi yer almaktadır.

29.12.2021 tarihli ihale komisyonu kararının incelenmesi neticesinde, şikayete konu ihaleye 8 isteklinin teklif sunduğu, idare tarafından yapılan yeterlik değerlendirilmesi sonucunda Gözde Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin sunulan banka referans mektubunda yer alan bedelin yetersiz olduğu, Renas İnş. Temz. San. Ltd. Şti.-Abdullah DEMİRDAĞ-BTM Gurme Catering San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığında yer alan iki özel ortağın ve Çağatay Kurumsal Hizm. A.Ş.nin işletme kayıt belgelerinin uygun olmadığı, Hastat Yem. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.-İbrahim BİNGÖL İş Ortaklığının Teklif cetvelinde aritmetik hata bulunduğu gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Altunlar Turz. İnş. Petr. San. ve Tic. Ltd. Şti., Jiletiks Gıda San. Tic. Ltd. Şti., MEM Yem. Taah. İnş. Temz. San. Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin ise idare tarafından hesaplanan ve güncellenen yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Anılan tarihli ihale komisyonu kararının aynı tarihte ihale yetkilisi olan Sosyal Yardım İşleri Müdür Vekilinin onayına sunulduğu, ancak ihale yetkilisince söz konusu ihale komisyonu kararının alt kısmında yer alan “Uygundur” ifadesinin üstünün kalem ile çizildiği ve “Yeterli rekabet sağlanamadığından” ibaresinin yazıldığı anlaşılmıştır.

İdarenin ihaleye katılan isteklilere 29.12.2021 tarihinde EKAP üzerinden göndermiş olduğu kesinleşen ihale kararı içeriğinde “Taziye Evlerine Malzeme Dahil Yemek Pişirme ve Dağıtımı, Çay ve Su Servisi ve Genel Temizliğinin Yapılması Hizmet Alım İşine ait ihale Seç-San Yemek Hizmetleri Otomasyon İletişim Otomotiv Gıda Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nde kalmıştır. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi bulunmamaktadır.

İhale yetkilisince onaylanan ihale kararı ekte yer almaktadır.” ifadesinin yer aldığı, yazı ekinde ihale yetkilisince uygun görülmeyen ihale komisyonu üyeleri ve ihale yetkilisince imzalanmış olan ihale komisyonu kararına da yer verildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda anılan Kanun maddeleri gereğince, ihale sürecinde yapılacak olan tüm değerlendirmelerin ihale yetkilisince oluşturulmuş olan ihale komisyonunca yürütülmesi gerektiği, yapılan değerlendirmeler sonucunda ekonomik açıdan en avantajlı teklif ile varsa ikinci teklifin ihale komisyonunca belirlenerek anılan isteklilerin yasaklılık teyitlerinin de yapılarak kararın ihale yetkilisinin onayına sunulması gerektiği, ihale komisyonu kararını izleyen 5 iş günü içerisinde ihale yetkilisinin kararı onaylaması veya mevzuata uygun hukuki gerekçesini açıkça belirterek iptal etmesi gerektiği, komisyonca alınan kararın ancak ihale yetkilisince onaylanması durumunda geçerli olacağı, iptal edilmesi durumunda ise hükümsüz sayılacağı anlaşılmış olup kesinleşen ihale kararının alınması aşamasında nihai kararın ihale yetkilisine bırakıldığı ancak bu yetkinin sınırsız olmadığı, Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler ile sınırlandırıldığı, ihale yetkilisince verilecek iptal kararının ancak mevzuata uygun gerekçeler ile alınabileceği sonucuna varılmıştır.

İhaleye katılan isteklilere 29.12.2021 tarihinde gönderilen kesinleşen ihale kararında, ihale komisyonu kararının son sayfasında ihale yetkilisinin ad ve unvan kısmı üzerinde yer alan “Yeterli rekabet sağlanamadığından” ifadesinden, şikâyete konu ihalede fiyat tekliflerinin göz önünde bulundurulması sonucunda istenilen düzeyde rekabetin sağlanamadığına karar verildiği, anılan gerekçenin Kanun’un 40’ıncı maddesinin zorunlu tutulan iptal kararına dayanak olan mevzuata uygun bir gerekçe olarak ele alınabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca, 29.12.2021 tarihinde EKAP üzerinden isteklilere gönderilen tebligatlar içeriğinde, şikâyete konu ihalede başvuru sahibinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiğinin ifade edildiği, yazı ekinde ise ihale yetkilisince uygun görülmeyen ihale komisyonu kararının gönderildiği anlaşılmış olup iptal kararının ihaleye katılan isteklilere tebligatında çelişkili işlemlerin bulunduğu ancak yazı ekindeki ihale komisyonu kararından idarenin iptal kararı yönündeki iradesinin isteklilerce doğru şekilde anlaşıldığı tespit edildiğinden anılan çelişkili işlemlerin esasa etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bununla birlikte, ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin idare tarafından Yönetmelik’in 8.3.ç maddesi gereğince piyasa fiyat araştırması yoluyla oluşturulduğu, piyasada faaliyette bulunan 4 kişiden alınan fiyat tekliflerinin ortalaması alınarak yaklaşık maliyetin 17.013.000,00 TL olarak belirlendiği, anılan bedelin 12.11.2021 tarihinde tutanak altına alındığı, aynı tarihte de ihale yetkilisi tarafından ihale onay belgesinin imzalandığı anlaşılmıştır. İhale işlem dosyası içeriğinde, ihale tarihi olan 21.12.2021 tarihli bir yaklaşık maliyet tespit tutanağının daha bulunduğu, anılan tutanak içerisinde piyasada faaliyette bulunan 3 kişiden teklif alındığı, söz konusu kişilerden bir tanesinin 12.11.2021 tarihli yaklaşık maliyet tespiti için fiyat teklifi talep edilenler arasında olduğu, diğer iki kişinin farklı olduğu, bu sefer alınan 3 teklifin ortalamasının 23.900.000,00 TL olarak bulunduğu, bu bedelin ihalenin yaklaşık maliyeti olarak isteklilerin teklifleri ile birlikte açıklandığı ve 21.12.2021 tarihinde tutanağa bağlandığı anlaşılmıştır.

Yönetmelik’in 9.4’üncü maddesi gereğince, yaklaşık maliyetin hesaplandığı günden ihale ilan tarihine kadarki süreçte güncelliğini yitirdiği durumlarda ilgili endekslerin kullanılarak yaklaşık maliyetin güncellenebileceği, ihale konusu işte personel çalıştırılması öngörülüyor ise ihale tarihine kadarki süreçte asgari ücrette veya diğer işçilik ile ilgili giderlerde bir değişiklik olması durumda gerekli güncellemelerin yapılabileceği, bunun dışında yaklaşık maliyetin güncellenmesine ilişkin bir usul ve yönteme yer verilmediği anlaşılmış olup idarenin ihale tarihinde yeniden piyasadan fiyat teklifleri alarak yaklaşık maliyetini değiştirmesi veya yeniden hesaplaması durumu mevzuata uygun bulunmamıştır.

Sonuç olarak, idarenin ihale tarihinde yaklaşık maliyeti yeniden hesaplama işleminin mevzuata uygun olmadığı, tekliflerin değerlendirilmesi işleminde esas alınması gereken yaklaşık maliyetin 17.013.000,00 TL olduğu, ihaleye sunulan tüm teklif bedellerinin de bu maliyetin üzerinde olduğu hususu ile idarenin yaklaşık maliyetin üzerindeki teklif bedellerinin uygun görmemesi yönündeki iradesi birlikte değerlendirildiğinde idare tarafından ihalenin yeterli rekabet oluşmadığı nedeniyle iptal edilmesi işleminde mevzuata aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.