KİK Kararı: 2022/UH.I-1692

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/060
Gündem No : 110
Karar Tarihi : 28.12.2022
Karar No : 2022/UH.I-1692 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Mustafa ASLAN,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Elazığ Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/1132551 İhale Kayıt Numaralı Personel Taşıma Servis Hizmet Alımı İşi (2023-2024 Yılı)

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Elazığ Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından 18.11.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Personel Taşıma Servis Hizmet Alımı İşi (2023-2024 Yılı)” ihalesine ilişkin olarak Mustafa Aslan’ın 30.11.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.12.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 12.12.2022 tarih ve 65730 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.12.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/1493 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı gerekçesiyle ihale komisyonu tarafından tekliflerinin reddedilmesinin mevzuata aykırılık teşkil ettiği;

a) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların sigorta giderini tevsik etmek amacıyla sunmuş oldukları sigorta fiyat teklifinin ekinde, fiyat teklifini imzalayan kişinin yetkili olduğunu gösterir herhangi bir belge bulunmadığı gerekçesiyle ihale komisyonu tarafından tekliflerinin reddedilmesinin mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki; kamu ihale mevzuatında istekiler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan sigorta fiyat tekliflerinin ekinde, söz konusu fiyat teklifini imzalayan kişilerin yetkili olduğunu gösterir belgenin de bulunması gerektiğine ilişkin herhangi bir hüküm veya açıklamanın yer almadığı,

b) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların kiralama giderini tevsik etmek amacıyla sunmuş oldukları fiyat teklifinin, ihaleye teklif sunan bir diğer istekli olan Mesut Eser’in tek ortağı ve yöneticisi olduğu Elazığ Eser Turz. İnş. Nak. Tar. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.den alındığından hareketle, Mesut Eser ile aralarında danışıklı teklif verme ilişkisinin bulunduğu gerekçesiyle ihale komisyonu tarafından tekliflerinin reddedilmesinin mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki; Mesut Eser’in ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi sıralamasında dördüncü sırada olduğu, dolayısıyla taraflarınca sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmesinin veya reddedilmesinin Mesut Eser’in ihaledeki durumunda herhangi bir değişiklik meydana getirmeyeceği, diğer bir deyişle söz konusu istekli ile aralarında herhangi bir çıkar çatışmasının ve rekabetin kalmadığı, anılan nedenlerle, bahse konu istekli ile tarafları arasında, çatışan çıkarlara rağmen rakibin faydasına olmak üzere verilen bir fiyat teklifinin ve danışıklı teklif verme ilişkisinin varlığından söz edilemeyeceği,

c) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların kiralama giderini tevsik etmek amacıyla fiyat teklifi ile birlikte sunmuş oldukları Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında beyan edilen faturanın, fiyat teklifinde ve Ek-O.6 tutanağında belirtilen “2020 model 19+1 koltuk kapasiteli Ford Transit” araca ilişkin olup olmadığı ile faturada belirtilen aracın en az 2018 model olup olmadığı hususlarının anlaşılamadığı gerekçeleriyle ihale komisyonu tarafından tekliflerinin reddedilmesinin mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki; faturaların piyasada genellikle araç taşıma kapasitesi üzerinden kesildiği, sunmuş oldukları faturada da aracın 19+1 kişilik olduğunun ifade edildiği, ayrıca sunmuş oldukları fiyat teklifinde, Teknik Şartname’de yer alan düzenlemeler dikkate alınmak suretiyle teklif verildiğinin de beyan edildiği, bunların yanı sıra faturalara konu mal veya hizmetlerin tüm özelliklerine faturalarda yer verilmesinin beklenemeyeceği,

ç) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların periyodik bakım onarım giderlerini tevsik etmek amacıyla fiyat teklifi ile birlikte sunmuş oldukları Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında beyan edilen faturanın, Teknik Şartname’de belirtilen 19+1 kişilik araç kapasitesini haiz olmayan Ford marka bir araca ilişkin olduğu gerekçesiyle ihale komisyonu tarafından tekliflerinin reddedilmesinin mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki; bahse konu faturanın Ford marka Transit model bir aracın hava, yağ, yakıt filtreleri; motor yağı ve bakım işçiliği maliyetlerine ilişkin olarak düzenlendiği, Ford marka Transit model araçlarda bakım onarımı için kullanılan malzemelerin ve gereken işçiliğin koltuk kapasitesi fark etmeksizin aynı olduğu,

d) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların periyodik bakım onarım giderlerini tevsik etmek amacıyla sunmuş oldukları Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağına esas teşkil eden faturada yer alan yağ boşaltma tapası, tunap sıvı gres ve fren balata spreyine ilişkin açıklama yapmadıkları gerekçesiyle ihale komisyonu tarafından tekliflerinin reddedilmesinin mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki; taraflarınca sunulan fiyat teklifinde, her periyodik bakımda yapılması gereken temel bakım işlemlerine konu olan hava, yağ, yakıt filtreleri; motor yağı ve bakım işçiliği üzerinden açıklama yapıldığı; yağ boşaltma tapası, tunap sıvı gres ve fren balata spreyi giderlerinin ise periyodik bakım giderleri arasında olmayıp, aracın gerek duyması durumunda ortaya çıkabilecek giderler olduğu, bunların yanı sıra “fren balata spreyi”nin idare tarafından açıklama talep edilen önemli teklif bileşenleri arasında yer almadığı,

e) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların periyodik bakım onarım giderlerini tevsik etmek amacıyla sunmuş oldukları Ek-O.6 tutanağında motor yağı ve bakım işçiliği için belirtilen miktar ve birim fiyatlar ile faturada belirtilen miktar ve birim fiyatların birbirinden farklı olduğu gerekçesiyle ihale komisyonu tarafından tekliflerinin reddedilmesinin mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki; söz konusu faturada her bir periyodik bakım için 11,5 litre yağ değişimi yapıldığının ve bakım işçilerinin 1,3 saat hizmet verdiğinin belirtilerek bu bağlamda yine her bir periyodik bakım için 1.996,89 TL yağ ve 547,22 TL bakım işçiliği maliyeti ortaya konduğu, keza taraflarınca sunulan Ek-O.6 tutanağında da her bir periyodik bakım için 1.996,89 TL yağ ve 547,22 TL bakım işçiliği maliyetinin açıklandığı, dolayısıyla bahse konu fatura ile Ek-O.6 tutanağında motor yağı ve bakım işçiliği için belirtilen miktar ve birim fiyatların birbiriyle uyumlu olduğu iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “İhaleye fesat karıştırma” başlıklı 235’inci maddesinde “(1) Kamu kurumu veya kuruluşları adına yapılan mal veya hizmet alım veya satımlarına ya da kiralamalara ilişkin ihaleler ile yapım ihalelerine fesat karıştıran kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Aşağıdaki hallerde ihaleye fesat karıştırılmış sayılır:

a) Hileli davranışlarla;

1. İhaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olan kişilerin ihaleye veya ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek,

2. İhaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olmayan kişilerin ihaleye katılmasını sağlamak,

3. Teklif edilen malları, şartnamesinde belirtilen niteliklere sahip olduğu halde, sahip olmadığından bahisle değerlendirme dışı bırakmak,

4. Teklif edilen malları, şartnamesinde belirtilen niteliklere sahip olmadığı halde, sahip olduğundan bahisle değerlendirmeye almak.

b) Tekliflerle ilgili olup da ihale mevzuatına veya şartnamelere göre gizli tutulması gereken bilgilere başkalarının ulaşmasını sağlamak.

c) Cebir veya tehdit kullanmak suretiyle ya da hukuka aykırı diğer davranışlarla, ihaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olan kişilerin ihaleye, ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek.

d) İhaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapmaları.

(3) İhaleye fesat karıştırma suçunun;

a) Cebir veya tehdit kullanmak suretiyle işlenmesi hâlinde temel cezanın alt sınırı beş yıldan az olamaz. Ancak, kasten yaralama veya tehdit suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâllerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca bu suçlar dolayısıyla cezaya hükmolunur.

b) İşlenmesi sonucunda ilgili kamu kurumu veya kuruluşu açısından bir zarar meydana gelmemiş ise, bu fıkranın (a) bendinde belirtilen hâller hariç olmak üzere, fail hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

4. İhaleye fesat karıştırma dolayısıyla menfaat temin eden görevli kişiler, ayrıca bu nedenle ilgili suç hükmüne göre cezalandırılırlar.

(5) Yukarıdaki fıkralar hükümleri, kamu kurum veya kuruluşları aracılığı ile yapılan artırma veya eksiltmeler ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının iştirakiyle kurulmuş şirketler, bunların bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler veya kooperatifler adına yapılan mal veya hizmet alım veya satımlarına ya da kiralamalara fesat karıştırılması halinde de uygulanır.” hükmü,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “…Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır:

…

j) 17 nci maddede belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilen…” hükmü,

Söz konusu Kanun’un “Yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 17’nci maddesinde “İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:

a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek.

b) İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak.

c) Sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek

…

Bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Yasaklar ve Ceza Sorumluluğu” başlıklı Dördüncü Kısmında yer alan “İhalelere katılmaktan yasaklama” başlıklı 58’inci maddesinde “17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar,…, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir.

…

İhale sırasında veya sonrasında bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler, idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmezler…” hükmü,

Bahse konu Kanun’un “İsteklilerin ceza sorumluluğu” başlıklı 59’uncu maddesinde “Taahhüt tamamlandıktan ve kabul işlemi yapıldıktan sonra tespit edilmiş olsa dahi, 17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlardan Türk Ceza Kanununa göre suç teşkil eden fiil veya davranışlarda bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile o işteki ortak veya vekilleri hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre ceza kovuşturması yapılmak üzere yetkili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur. Hükmolunacak cezanın yanı sıra, idarece 58 inci maddeye göre verilen yasaklama kararının bitiş tarihini izleyen günden itibaren uygulanmak şartıyla bir yıldan az olmamak üzere üç yıla kadar bu Kanun kapsamında yer alan bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan mahkeme kararıyla 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılanlarla birlikte yasaklanırlar…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

…

79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir…” açıklaması yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin eki olan Satış Tutarı Tespit Tutanağı Standart Formunda “…5-Ağırlıklı Ortalama Birim Satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir…” ifadesine yer verilmek suretiyle aşağıda yer alan Fatura Bilgileri Tablosu düzenlenmiştir:

FATURA BİLGİLERİ TABLOSU

Sıra No

Fatura Tarihi

Fatura Seri ve Sıra No.

Mükellef Tarafından Düzenlenen Faturadaki Alıcının Adı ve Soyadı/Ticaret Unvanı ve T.C./Vergi Kimlik No.su

Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi

Miktar

Birim Fiyat

Fatura Tutarı

1

…

Ayrıca Maliyet Tespit Tutanağı Standart Formu ile Satış Tutarı Tespit Tutanağı Standart Formuna ilişkin dipnotlarda, mükellef adına tutanağı imzalayanın imza beyannamesi ile mükellefe ait temsile yetkili olunduğunu gösterir ticaret sicil tasdiknamesi veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin aslı ya da sureti ile meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin aslı ya da suretinin istekliler tarafından tutanakların ekinde sunulması gerektiği belirtilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Personel Taşıma Servis Hizmet Alımı İşi (2023-2024 Yılı)

…

e) Miktarı:

2 Yıllık

3 güzergâhta 1'er araç ile 501 sefer personel taşıması hizmet alımı işi.

…

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: (Doğukent-Ahmet Kabaklı), (Ahmet Kabaklı-İl Müdürlüğü), (Öğretmenevi-Ahmet Kabaklı-İl Müdürlüğü)...” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’de “Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü, bağlı yurt ve tesis müdürlükleri personeli için servis aracı kiralama hizmet işi” ifadeleri ile anılan Şartname’nin “Hizmet Araçları ve Sürücüsünde Bulunması Gereken Özellikler” başlıklı 1’inci maddesinde “1.1. Personel Servis Aracı; 3 adet araç (en az 19+1 kişilik)

1.2. a) Özellikleri:
1 ) Koltuk ve iç donanımı temiz ve düzgün olmalı
2 ) Dış görünümü kusurlu olmamalı
3 ) Klimalı olmalı
4 ) Minibüs (en düşük 2018 model veya üzeri olmalı)…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif Fiyata Dâhil Unsurlar” başlıklı 2’nci maddesinde “…2.2. Araçların vergi, sigorta, bakım-onarım, yedek parça ve servis ücretleri ile araçla ilgili olarak oluşacak benzeri her türlü masraf yükleniciye aittir…

…

2.4. Araç sürücülerini sağlamak, yüklenicinin yükümlülüğündedir… Yüklenici, ayrıca çalıştırmayı taahhüt ettiği araçların motorlu taşıt vergisi, zorunlu trafik ve kasko sigortası ile ferdi kaza koltuk sigortaları vb. yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır…” düzenlemesi yer almaktadır.

İnceleme konusu ihalenin; e-teklif alınmak suretiyle 18.11.2022 tarihinde gerçekleştirildiği, bahse konu ihaleye 11 isteklinin katıldığı; ihale komisyonu tarafından hesaplanan sınır değerin altında teklif sunduğu tespit edilen isteklilere 21.11.2022 tarihinde tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında “…Aşırı düşük teklif açıklamalarınızı 24.11.2022 tarihine kadar sunmanız gerekmektedir.” ibaresine, söz konusu yazının ekinde ise “Aşırı Düşük Tekliflerde Kurumca İstenilen Belgeler

- Hizmet süresince çalıştırılacak personel giderleri,

- Hizmet süresince tüketilecek yakıt giderleri

- Vergi ve harç giderleri

- Sigorta giderleri

- Amortisman giderleri (varsa kira sözleşmesi)

- Bakım onarım giderleri” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 24.11.2022 tarihinde idareye sunulan belgeler arasında; araçların kiralama giderini ve bakım onarım giderini tevsik etmek amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin, araçların sigorta giderine ilişkin olarak ise sigorta fiyat teklifinin yer aldığı tespit edilmiş olup, bahse konu belgelerin ayrıntılarına aşağıda yer verilmiştir:

İhale konusu işte kullanılacak 3 adet aracın kiralama giderini tevsik etmek amacıyla Elazığ Eser Turz. İnş. Nak. Tar. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.den alınan 21.11.2022 tarihli fiyat teklifinin ve bahse konu fiyat teklifinin dayanağı olan 21.11.2022 tarihli ve 1 sayılı Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde ve Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının Fatura Bilgileri Tablosunda “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Kiralama” ibaresinin yer aldığı, her iki belgenin de meslek mensubunca kaşelenip imzalandığı, Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağına ait Fatura Bilgileri Tablosunda fatura tarihinin 20.09.2022, fatura seri ve sıra numarasının ise A-036053 olarak belirtildiği görülmüştür.

İhale konusu işte kullanılacak 3 adet aracın bakım onarım giderini tevsik etmek amacıyla Çetinkayalar Otomtv. A.Ş.den alınan 21.11.2022 tarihli fiyat teklifinin ve bahse konu fiyat teklifinin dayanağı olan 21.11.2022 tarihli ve 1 sayılı Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit” ibaresinin yer aldığı, fiyat teklifinde ayrıca maliyet kalemlerinin; hava filtresi, yağ filtresi, yakıt filtresi, motor yağı, polen filtresi ve bakım işçiliği olarak sayıldığı tespit edilmiştir.

Bahse konu fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen 21.11.2022 tarihli ve 1 sayılı Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının Fatura Bilgileri Tablolarında da “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Hava Filtresi”, “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Yağ Filtresi”, “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Yakıt Filtresi”, “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Motor Yağı”, “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Polen Filtresi” ve “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Bakım İşçiliği” ibarelerinin yer aldığı, her bir maliyet kalemi için miktarın 1; birim fiyatların ise sırasıyla 226,86 TL; 195,29 TL; 598,92 TL; 1.996,89 TL; 300,26 TL; 547,22 TL olarak belirtildiği, fiyat teklifi ve satış tutarı tespit tutanağının meslek mensubunca kaşelenip imzalandığı; Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında düzenlenen Fatura Bilgileri Tablolarında fatura tarihinin 20.09.2022, fatura seri ve sıra numarasının ise CE32022000002080 olarak belirtildiği görülmüştür.

İhale konusu işte kullanılacak 3 adet aracın sigorta giderini tevsik etmek amacıyla ise 22.11.2022 tarihli sigorta fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinin “Aksigorta A.Ş. Akdeniz Bölge Müdürlüğü” ibaresinin yer aldığı kaşe ile kaşelenerek imzalandığı tespit edilmiştir.

İhale komisyonunun 28.11.2022 tarihli kararında “...Aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan Mustafa Aslan tarafından sunulan açıklamaların incelenmesi neticesinde;

1-Sigorta giderini tevsik etmek amacıyla Aksigorta A.Ş. Akdeniz Bölge Müdürlüğü kaşeli fiyat teklifi sunulduğu, ancak fiyat teklifi üzerinde bulunan imzanın kime ait olduğu, yetkili olup olmadığı hususunda tevsik edici resmi bir belgenin sunulmadığı görülmüştür. Nitekim sigorta şirketlerinin resmi kurum statüsünde olmaması nedeniyle, fiyat teklifi veren diğer üçüncü şahıslar gibi fiyat teklifi ekinde fiyat teklifini imzalayan kişinin yetkili olduğuna dair belgelerin sunulması gerekmektedir.

Dolayısı ile fiyat teklifi üzerindeki kaşede imzası bulunan kişinin yetkili olup olmadığı hususunda tevsik edici belgenin sunulmamış olması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmemiştir…

2-Araç giderini tevsik etmek amacıyla Elazığ Eser Turz. İnş. Nak. Tar. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifi sunulduğu görülmüş, ancak fiyat teklifini veren firmanın Ticaret Sicili Gazetesi incelendiğinde, firmanın tek ortağının Mesut Eser olduğu ve bu kişinin aşırı düşük teklif açıklaması verilen ihaleye teklif verdiği tespit edilmiştir. Bu durum, ihaleye danışıklı teklif verilmiş olduğu kanaatini oluşturmuş olup, söz konusu istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmamıştır…” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Bunun akabinde; anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunmuş olduğu bahse konu bilgi ve belgelere ilişkin olarak idare tarafından araştırma yapıldığı, bu kapsamda söz konusu istekli tarafından araçların kiralama giderini tevsik etmek amacıyla sunulan fiyat teklifinin dayanağı olan Ek-O.6 tutanağında belirtilen 20.09.2022 tarihli ve A-036053 seri ve sıra numaralı faturanın, 29.11.2022 tarihli ve 3742503 sayılı yazı ile fiyat teklifini düzenleyen meslek mensubundan talep edildiği, söz konusu talep üzerine meslek mensubunca sunularak 30.11.12.2022 tarihinde idare kayıtlarına alınan aynı tarihli yazının ekinde yer alan faturanın “19+1 kişilik minibüsün kira bedeli”ne ilişkin olarak düzenlendiği tespit edilmiştir.

Yine idare tarafından yapılan araştırma kapsamında, söz konusu istekli tarafından araçların bakım onarım giderini tevsik etmek amacıyla sunulan fiyat teklifinin dayanağı olan Ek-O.6 tutanağında belirtilen 20.09.2022 tarihli ve CE32022000002080 seri ve sıra numaralı faturanın, 29.11.2022 tarihli ve 3742845 sayılı yazı ile fiyat teklifini düzenleyen meslek mensubundan talep edildiği, söz konusu talep üzerine meslek mensubunca sunularak 02.12.2022 tarihinde idare kayıtlarına alınan 30.11.2022 tarihli ve 2022/574 sayılı yazının ekinde yer alan faturada maliyet kalemleri ile miktar, birim fiyat ve tutarların aşağıdaki şekilde belirtildiği ve faturanın “Genel Açıklamalar” kısmında “23 ABZ ***” ibaresinin yer aldığı görülmüştür:

Malzeme Açıklaması

Miktar

Birim Fiyat

İsk.Oranı

İsk.Tutarı

KDV %

KDV Tutarı

D.Verg.

Tutarı

Filtre Komple-Yağ

1 adet

227,33 TL

% 18,00

35,16 TL

195,29 TL

Eleman-Yakıt Filtresi

1 adet

697,18 TL

% 18,00

107,81 TL

598,92 TL

GTIP:2710.19.81.00.00-Motor Yağı WSS-M2C950,0W/30

11,5 adet

202,13 TL

% 18,00

359,44 TL

1.996,89 TL

Eleman Komple-Hava Filtresi

1 adet

264,08 TL

% 18,00

40,83 TL

226,86 TL

Tapa-Yağ Boşaltma

1 adet

52,53 TL

% 18,00

8,12 TL

45,13 TL

Polen Filtresi (Bakım)

1 adet

349,52 TL

% 18,00

54,05 TL

300,26 TL

Tunap Sıvı Gres

0,1 adet

157,44 TL

% 18,00

2,43 TL

13,52 TL

Fren Balata Temizleyici (500 Ml)

1 adet

50,00 TL

% 18,00

7,73 TL

42,95 TL

8.Yıl/160.000 Km.-Ana Bakım-2.0L ECOBLUE

1,3 adet

490,00 TL

% 18,00

98,50 TL

547,22 TL

Mal/Hizmet Toplam Tutarı

4.617,88 TL

Toplam İskonto (% 14,09)

650,84 TL

Brüt Toplam

3.967,04 TL

Hesaplanan KDV (% 18,00)

714,07 TL

Vergiler Dâhil Toplam Tutar

4.681,11 TL

Ödenecek Tutar

4.681,11 TL

Diğer yandan, Mustafa Aslan tarafından 30.11.2022 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bahse konu başvuruya ilişkin olarak idare tarafından anılan istekliye 05.12.2022 tarihinde tebliğ edilen 02.12.2022 karar tarihli cevabi yazıda ise “…1) Aşırı düşük teklif açıklamanız kapsamında sigorta giderini tevsik etmek amacıyla sunmuş olduğunuz belgedeki “Aksigorta Akdeniz Bölge Müdürlüğü” yazılı kaşe üzerinde yer alan imzanın kime ait olduğu ve ilgili kuruluşta yetkisi olup olmadığı belli olmayıp, kaşe üzerinde yer alan adres bilgileri ile Aksigorta A.Ş.nin internet adresi üzerinden yapılan sorgulamada elde edilen adres bilgilerinin birbirinden farklı olduğu görülmüştür. Yine aynı sigorta şirketinin internet adresi üzerinden yapılan inceleme neticesinde “Aksigorta Akdeniz Bölge Müdürlüğü” adında bir bölge müdürlüğünün bulunmadığı ve “Akdeniz ve Güney Ege Bölge Müdürlüğü” adı altında bir bölge müdürlüğünün bulunduğu bilgisine ulaşılmıştır…

2)…İhaleye teklif veren tüm isteklilerin birbiri ile rakip olduğu, sözleşme imzalama aşamasına kadar en avantajlı teklif sahibi isteklinin değişmesinin muhtemel olduğu hususları dikkate alındığında, tarafınız ile ihaleye teklif veren ve aşırı düşük teklif açıklama aşamasında fiyat teklifi almış olduğunuz Elazığ Eser Turz. İnş. Nak. Tar. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.nin tek ortağı ve yöneticisi olan Mesut Eser arasında rekabetin olmadığı iddiasından söz edilemeyecektir.

Kaldı ki; söz konusu fiyat teklifine ait satış tutarı tespit tutanağında beyan edilen fatura tutarı dikkate alındığında, Mesut Eser’in bu denli yüksek fiyat teklif etmiş olması ve aşırı düşük teklif açıklamanız için fiyat teklifi vermiş olması ciddi anlamda ihalede danışıklı hareket edildiği kanaatini oluşturmuştur…

3. Aşırı düşük teklif açıklamanız kapsamında, araç giderini tevsik etmek amacıyla Elazığ Eser Turz. İnş. Nak. Tar. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.den almış olduğunuz fiyat teklifinin dayanağı olan Ek-O.6 tutanağında beyan edilen 20.09.2022 tarihli ve A-036053 seri ve sıra numaralı fatura, tutanağı düzenleyen meslek mensubundan talep edilmiş olup, söz konusu fatura, süresi içerisinde idaremize sunulmuştur:

Teknik Şartname’de…çalıştırılacak araçların 2018 model ve üzeri olması gerektiği belirtilmiştir. 20.09.2022 tarihli ve A-036053 seri ve sıra numaralı fatura incelendiğinde ise, faturanın 19+1 kişilik minibüs kiralama bedeline ilişkin olduğu anlaşılmakta; öte yandan fatura üzerinden, aracın 2018 model veya üstü olduğu tespiti yapılamamaktadır. Faturada yer alan ibarenin, gerek fiyat teklifinde gerekse Ek-O.6 tutanağının ağırlıklı ortalama birim satış tutarı ve fatura bilgileri tablosunda yer alan “2020 model 19+1 koltuk kapasiteli Ford Transit” ifadesini karşılamadığı anlaşıldığından teklifiniz değerlendirme dışı bırakılmıştır.

4. Aşırı düşük teklif açıklamanız kapsamında, araçların periyodik bakım giderlerini tevsik etmek amacıyla Çetinkayalar Otomtv. A.Ş.den almış olduğunuz fiyat teklifinin dayanağı olan 21.11.2022 tarihli ve 2022/1 sayılı satış tutarı tespit tutanağına esas teşkil eden 20.09.2022 tarihli ve CE32022000002080 sayılı fatura, tutanağı düzenleyen yeminli mali müşavir Osman Demirel’den talep edilmiş olup, süresi içerisinde idaremize ulaştırılan söz konusu faturanın incelenmesi neticesinde;

a) Anılan faturanın 2020 model 19+1 minibüse ait olduğu hususunda herhangi bir tespit yapılamamıştır. Bununla birlikte fatura üzerinde, bakımı yapılan aracın 23 ABZ *** plakasının yer aldığı tespit edilmiştir. Faturada yer alan 23 ABZ *** plakalı aracın model ve kapasite bilgisinin araştırılması neticesinde; bahse konu aracın 2020 Model Ford marka minibüse ait olduğu, ancak koltuk kapasitesinin 17 olduğu tespit edilmiştir. İhaleye ait Teknik Şartname’nin 1.1’inci maddesinde 3 adet personel servis aracının en az 19+1 kişilik olması gerektiğinin açık bir şeklide belirtilmiş olması nedeniyle, çalıştırılması öngörülen araçların periyodik bakım giderlerini tevsik etmek amacıyla Çetinkayalar Otomtv. A.Ş.den alınan 21.11.2022 tarihli fiyat teklifi ve dayanağı Ek-O.6 tutanağının, çalıştırılması öngörülen araç kapasitelerine uygun olmaması nedeniyle teklifiniz değerlendirme dışı bırakılmıştır.

b) Söz konusu fatura ile Ek-O.6 tutanağının karşılaştırılması neticesinde;

- Faturada motor yağı için miktarın 11,5 adet, tutanakta ise 1 adet olarak belirtildiği; motor yağı için faturada belirtilen birim fiyatın 202,13 TL, tutanakta belirtilen birim fiyatın ise 1.996,89 TL olduğu;

- Faturada bakım işçiliği için miktarın 1,3 adet, tutanakta ise 1 adet olarak belirtildiği; bakım işçiliği için faturada belirtilen birim fiyatın 490,00 TL, tutanakta belirtilen birim fiyatın ise 547,22 TL olduğu görülmüştür. Dolayısıyla periyodik bakım gideri için sunulan Ek-O.6 tutanağındaki değerler ile faturadaki miktar ve birim fiyatların birbiri ile örtüşmemesi nedeniyle teklifiniz değerlendirme dışı bırakılmıştır.

- …Faturanın Ford Transit aracın bakımına ilişkin olduğunun kabul edilmesi halinde ise, faturada yer alan yağ boşaltma tapasına, tunap sıvı gres ve fren balata spreyine ilişkin açıklama yapılmadığı tespit edilmektedir.

- Faturada yer alan periyodik bakım giderlerinin her biri için öngörülen birim fiyatlar ile sunulan Ek-O.6 tutanağında yer alan birim fiyatların birbiriyle örtüşmemesi nedeniyle de teklifiniz değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Sonuç olarak; şikâyet başvurunuzda belirtilen hususlar hakkında ileri sürmüş olduğunuz gerekçeler doğrultusunda idaremizce herhangi bir düzeltici işlem kararının tesis edilmesine gerek bulunmayıp şikâyet başvurunuz reddedilmiştir...” ifadelerine yer verildiği tespit edilmiştir.

Ayrıca idare tarafından, bahse konu isteklinin sunmuş olduğu sigorta fiyat teklifine ilişkin olarak 16.12.2022 tarihinde e-posta yoluyla Aksigorta A.Ş.den bilgi talep edildiği, söz konusu talebe istinaden gönderilen 19.12.2022 tarihli cevabi e-postada “…Bölgemizden böyle bir teklif verilmemiştir, ayrıca kaşe sahtedir. Bölgemizin 7 yıl önce kullandığı bölge müdürlüğü adresidir. İmza, bölgemize ait bir kişiye ait değildir…” ifadelerinin yer aldığı, idare tarafından Kuruma hitaben düzenlenen yazıda ise “2022/1132551 ihale kayıt numaralı personel taşıma ihalesine teklif veren Mustafa Aslan’ın teklifi aşırı düşük olarak tespit edilmiştir. Söz konusu istekliden aşırı düşük teklif savunması istenmiş olup, isteklinin yapmış olduğu savunmada Aksigorta’dan alınan belgenin sahte olduğu tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 17/c maddesine göre işlem yapılacaktır. Bilgilerinize arz olunur.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

İhale komisyonunun 28.11.2022 tarihli kararı ile idarenin şikâyet başvurusuna verdiği cevapta yer alan ifadelerden, başvuru sahibi isteklinin teklifinin aşağıdaki gerekçelerle reddedildiği/ihale dışı bırakıldığı tespit edilmiştir:

- Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların sigorta giderini tevsik etmek amacıyla sunmuş oldukları sigorta fiyat teklifinin ekinde, fiyat teklifini imzalayan kişinin yetkili olduğu hususunu gösterir herhangi bir belgenin sunulmadığı, nitekim idare tarafından Aksigorta A.Ş.nin internet adresi üzerinden yapılan inceleme neticesinde elde edilen adres bilgileri ile kaşe üzerinde yer alan adres bilgilerinin birbirinden farklı olduğunun görüldüğü, yine idarece aynı sigorta şirketinin internet adresi üzerinden yapılan inceleme neticesinde “Aksigorta Akdeniz Bölge Müdürlüğü” adında bir bölge müdürlüğünün bulunmadığı ve “Akdeniz ve Güney Ege Bölge Müdürlüğü” adı altında bir bölge müdürlüğünün bulunduğu bilgisine ulaşıldığı, Aksigorta A.Ş. ile e-posta üzerinden yapılan yazışma sonucunda ise mezkûr sigorta fiyat teklifinin sahte olduğunun tespit edildiği,

- Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların kiralama giderini tevsik etmek amacıyla sunmuş oldukları fiyat teklifinin, ihaleye teklif sunan bir diğer istekli olan Mesut Eser’in tek ortağı ve yöneticisi olduğu tüzel kişiden alındığı, dolayısıyla iki istekli arasında danışıklı teklif verme ilişkisinin bulunduğu,

- Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların kiralama giderini tevsik etmek amacıyla fiyat teklifi ile birlikte sunmuş oldukları Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında beyan edilen faturanın, fiyat teklifinde ve Ek-O.6 tutanağında belirtilen “2020 model 19+1 koltuk kapasiteli Ford Transit” araca ilişkin olup olmadığı ile faturada belirtilen aracın en az 2018 model olup olmadığı hususlarının anlaşılamadığı,

- Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların periyodik bakım onarım giderlerini tevsik etmek amacıyla fiyat teklifi ile birlikte sunmuş oldukları Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında beyan edilen faturanın, Teknik Şartname’de belirtilen 19+1 kişilik araç kapasitesini haiz olmayan bir araca ilişkin olduğu; Ek-O.6 tutanağında motor yağı ve bakım işçiliği için belirtilen miktar ve birim fiyatlar ile faturada belirtilen miktar ve birim fiyatların birbirinden farklı olduğu, faturada yer alan periyodik bakım giderlerinin her biri için öngörülen birim fiyatlar ile istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağındaki birim fiyatların birbiriyle örtüşmediği, Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağına esas teşkil eden faturada yer alan yağ boşaltma tapası, tunap sıvı gres ve fren balata spreyine ilişkin açıklama yapılmadığı.

Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamaları ile ihale dokümanında yer alan düzenlemelerinden; inceleme konusu ihalenin Elazığ Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü, bağlı yurt ve tesis müdürlüklerinde çalışan personelin taşınması amacıyla 3 adet minibüsün sürücülü olarak kiralanması işine ilişkin olduğu, kiralanacak araçların en az 19+1 kişi kapasiteli ve en az 2018 model olması gerektiği, söz konusu ihalede teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili aşırı düşük teklif açıklaması talep edileceği, aşırı düşük teklif sahibi istekliler tarafından ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde sayılan yöntemler kullanılarak açıklama yapılabileceği, bu kapsamda istekliler tarafından üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılması durumunda, fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-O.6) da aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında isteklilerce sunulması gerektiği, tutanakta yapılan tespitlerde esas alınan faturalara ilişkin bilgilerin, yine tutanakta düzenlenen Fatura Bilgileri Tablosunda belirtilmesi gerektiği, ayrıca söz konusu tutanakların ekinde, mükellef adına tutanağı imzalayanın imza beyannamesi ile mükellefe ait temsile yetkili olunduğunu gösterir ticaret sicil tasdiknamesi veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin aslı ya da sureti ile meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin aslı ya da suretinin de bulunmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta giderini tevsik etmek amacıyla sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine, ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerce imzalanması gerektiği, sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınmasının ise zorunlu olmadığı anlaşılmaktadır.

Bunların yanı sıra; ihalelerde; hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştıran veya buna teşebbüs eden; isteklilere anlaşma teklifinde bulunan veya teşvik eden, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunan; sahte belge veya sahte teminat düzenleyen, kullanan veya bunlara teşebbüs edenlerin ihale dışı bırakılacağı ve haklarında Kanun’un Dördüncü Kısmında belirtilen yasaklama hükümlerinin uygulanacağı, anılan fiil veya davranışların suç teşkil eder nitelikte olması halinde ise ilgili gerçek veya tüzel kişiler ile o işteki ortak veya vekilleri hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre ceza kovuşturması yapılmak üzere yetkili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulacağı, hükmolunacak cezanın yanı sıra, yasaklama kararının bitiş tarihini izleyen günden itibaren uygulanmak şartıyla bir yıldan az olmamak üzere üç yıla kadar 4734 sayılı Kanun kapsamında yer alan bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan mahkeme kararıyla Kanun’un 58’inci maddenin ikinci fıkrasında sayılanlarla birlikte yasaklanmaları gerektiği anlaşılmaktadır.

İdare tarafından teklifi sınır değerin altında kaldığı tespit edilen isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında yer alan ifadelerden ise; araçların edinim (amortisman/kiralama), bakım onarım, sigorta ve yakıt giderlerinin, personel giderlerinin ve vergi ile harç giderlerinin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

a) Başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, ihale konusu işte kullanılacak 3 adet aracın sigorta giderini tevsik etmek amacıyla sigorta fiyat teklifi sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinin “Aksigorta A.Ş. Akdeniz Bölge Müdürlüğü” ibaresinin yer aldığı kaşe ile kaşelenerek imzalandığı, öte yandan idare tarafından bahse konu isteklinin teklifinin, sigorta fiyat teklifinin ekinde, teklifi imzalayan kişinin yetkili olduğuna dair belge sunulmadığı gerekçesiyle reddedildiği tespit edilmiş olup, kamu ihale mevzuatı; istekliler tarafından sigorta giderlerine ilişkin olarak sigorta acentelerinden, genel müdürlüklerinden veya bölge müdürlüklerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmeleri; istekliler tarafından diğer giderlere ilişkin olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinden ayrı tutmuş ve herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında idarece önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda istekliler tarafından sigorta poliçesi, sigorta fiyat teklifi veya sigorta sözleşmelerin nasıl sunulacağı hususuna Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.4’üncü maddesinde açıklama getirmiştir.

Bu bağlamda kamu ihale mevzuatında; istekliler tarafından sigorta giderini tevsik etmek amacıyla sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlüklerinden alınarak sunulan imzalı poliçe veya fiyat tekliflerinin ekinde, teklifi imzalayan kişinin yetkili olduğunu gösterir belgenin de sunulması gerektiği yönünde herhangi bir hüküm veya açıklama bulunmadığı, dolayısıyla başvuru sahibi isteklinin teklifinin “aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sigorta giderlerini tevsik etmek amacıyla sunmuş oldukları sigorta fiyat teklifinin ekinde, fiyat teklifini imzalayan kişinin yetkili olduğu hususunu gösterir herhangi bir belgenin sunulmadığı” gerekçesiyle ihale komisyonu tarafından reddedilmesinin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan; idarenin araştırma yapma yetki ve sorumluluğu kapsamında; söz konusu sigorta fiyat teklifinin doğruluğunu teyit etmek amacıyla Aksigorta A.Ş.nin internet sayfası üzerinden incelemede bulunduğu ve akabinde Aksigorta A.Ş. ile idare arasında yazışma gerçekleştirildiği, Aksigorta A.Ş. tarafından idareye gönderilen yazıda, bahse konu istekli tarafından sunulan sigorta fiyat teklifinin bölge müdürlüklerince verilmediği, kaşenin sahte olduğu, kaşe üzerinde yer alan imzanın bölge müdürlüğü yetkilisine ait olmadığı, kaşede belirtilen adresin ise bölge müdürlüğünün 7 yıl önceki adresi olduğu hususlarının belirtildiği anlaşılmış olup, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10 ve 17’nci maddelerinde yer alan hükümler bir arada değerlendirildiğinde; sahte belge veya sahte teminat düzenleyen, kullanan veya bunlara teşebbüs eden isteklilerin ihale dışı bırakılması ve bahse konu kişiler hakkında, Kanun’da belirtilen yasaklama hükümlerinin uygulanması gerektiği tespit edildiğinden; idarenin araştırma yapma yetki ve sorumluluğu çerçevesinde ulaştığı sonuçlar neticesinde, anılan istekliyi, sunmuş olduğu sigorta fiyat teklifinin sahte olduğu gerekçesiyle ihale dışı bırakması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.

b) İnceleme konusu ihalenin 18.11.2022 tarihinde gerçekleştirildiği, bahse konu ihaleye 11 isteklinin katıldığı, ihale komisyonu tarafından başvuru sahibinin de aralarında bulunduğu 8 isteklinin, sınır değerin altında teklif sunduğu tespitinin yapıldığı; 3 isteklinin teklif bedelinin ise (Hüseyin Üstündağ, Harun Çetinkaya ve Mesut Eser) sınır değerin üzerinde olduğunun belirlendiği; bu kapsamda, ihale komisyonu tarafından hesaplanan sınır değerin altında teklif sunduğu tespit edilen 8 istekliden, 21.11.2022 tarihinde tebliğ edilen yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, ihale konusu işte kullanılacak 3 adet aracın kiralama giderini tevsik etmek amacıyla Elazığ Eser Turz. İnş. Nak. Tar. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.den alınan 21.11.2022 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu görülmüş olup, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin internet sayfası üzerinden yapılan inceleme neticesinde; 07.08.2020 tarihli ve 10133 sayılı Ticaret Sicili Gazetesinin Elazığ Eser Turz. İnş. Nak. Tar. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.ye ilişkin olarak yayımlanan bölümünde şirketin tek kurucusu, tek ortağı ve şirketi münferiden temsile yetkili tek müdürünün Mesut Eser olduğunun ifade edildiği, bu bağlamda Elazığ Eser Turz. İnş. Nak. Tar. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. ile Mesut Eser’in aynı amaç ve iradeye sahip kişilikler olduğunun açık olduğu tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10’uncu maddesinde; 17’nci maddede belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilen isteklilerin ihale dışı bırakılması gerektiğinin belirtildiği; aynı Kanun’un 17’nci maddesinde ise; anlaşma veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmanın veya buna teşebbüs etmenin yasak fiil ve davranışlar arasında sayıldığı ve bu yasak fiil ve davranışlarda bulunan kişiler hakkında, Kanun’da belirtilen yasaklama hükümlerinin uygulanacağının hüküm altına alındığı; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “İhaleye fesat karıştırma” başlıklı 235’inci maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendi uyarınca da “ihaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapmaları”nın ihaleye fesat karıştırma suçunu teşkil eden fiiller arasında olduğu anlaşılmıştır.

Bu bağlamda; başvuru sahibi Mustafa Aslan’ın, Mesut Eser’in de ihaleye katılan isteklilerden biri olduğu bilgisini haiz olmasına karşın, ihale konusu işte kullanılacak 3 adet aracın kiralama giderini tevsik etmek amacıyla Mesut Eserin tek ortağı ve yöneticisi olduğu Elazığ Eser Turz. İnş. Nak. Tar. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.den fiyat teklifi almasının, bahse konu isteklilerin tekliflerini mutabakat yaparak sundukları, bir diğer deyişle ihale şartlarını ve fiyatı etkilemek için danışıklı teklif oluşturdukları hususunda kuvvetli kanı oluşturduğu anlaşıldığından, başvuru sahibi isteklinin “aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların kiralama giderini tevsik etmek amacıyla sunmuş oldukları fiyat teklifinin, ihaleye teklif sunan bir diğer istekli olan Mesut Eser’in tek ortağı ve yöneticisi olduğu tüzel kişiden alındığı, dolayısıyla iki istekli arasında danışıklı teklif verme ilişkisinin bulunduğu” gerekçesiyle idare tarafından ihale dışı bırakılması işleminin mevzuata aykırılık teşkil etmediği, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

c) Teknik Şartname’de; ihale konusu işte kullanılacak araçların en az 19+1 koltuk kapasiteli ve en az 2018 model olması gerektiğinin belirtildiği, başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında; söz konusu araçların kiralama giderini tevsik etmek amacıyla Elazığ Eser Turz. İnş. Nak. Tar. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.den alınan 21.11.2022 tarihli fiyat teklifinin ve bahse konu fiyat teklifinin dayanağı olan 21.11.2022 tarihli ve 1 sayılı Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde ve Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının Fatura Bilgileri Tablosunda “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Kiralama” ibaresinin yer aldığı tespit edilmiş olup, bu kapsamda fiyat teklifinin ve satış tutarı tespit tutanağının 2020 Model 19+1 koltuk kapasiteli Ford Transit marka araçların kiralama giderine ilişkin olarak düzenlendiği anlaşılmıştır.

Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında belirtilen 20.09.2022 tarihli ve A-036053 numaralı faturanın idarece, fiyat teklifini düzenleyen meslek mensubundan talep edildiği, söz konusu talep üzerine meslek mensubu tarafından idareye sunulan faturada da “19+1 kişilik minibüsün kira bedeli” ifadesinin yer aldığı görülmüş olup, bahse konu faturada yer alan ifadelerin, fiyat teklifi ve satış tutarı tespit tutanağında yer alan ifadelerle uyumlu olduğu, satış tutarı tespit tutanaklarının düzenlenmesine esas faturalarda, teknik şartnamelerde istenen tüm özelliklere ve marka/model bilgisine yer verilmesinin zorunlu olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin teklifinin “aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araç giderini tevsik etmek amacıyla fiyat teklifi ile birlikte sunmuş oldukları Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında beyan edilen faturanın, fiyat teklifinde ve Ek-O.6 tutanağında belirtilen “2020 model 19+1 koltuk kapasiteli Ford Transit” araca ilişkin olup olmadığı ile faturada belirtilen aracın en az 2018 model olup olmadığı hususlarının anlaşılamadığı” gerekçesiyle reddedilmesinin mevzuata aykırılık teşkil ettiği, başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

ç, d ve e) Teknik Şartname’de; ihale konusu işte kullanılacak araçların en az 19+1 kişi kapasiteli olması gerektiğinin belirtildiği, başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, ihale konusu işte kullanılacak 3 adet aracın bakım onarım giderini tevsik etmek amacıyla Çetinkayalar Otomtv. A.Ş.den alınan 21.11.2022 tarihli fiyat teklifinin ve bahse konu fiyat teklifinin dayanağı olan 21.11.2022 tarihli ve 1 sayılı Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Kiralama” ibaresine yer verildiği, fiyat teklifinde ayrıca maliyet kalemlerinin; hava filtresi, yağ filtresi, yakıt filtresi, motor yağı, polen filtresi ve bakım işçiliği olarak sayıldığı, Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının Fatura Bilgileri Tablolarında da “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Hava Filtresi”, “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Yağ Filtresi”, “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Yakıt Filtresi”, “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Motor Yağı”, “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Polen Filtresi” ve “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit Bakım İşçiliği” ibarelerinin yer aldığı görülmüştür.

Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında belirtilen 20.09.2022 tarihli ve CE32022000002080 numaralı faturanın idarece, fiyat teklifini düzenleyen meslek mensubundan talep edildiği, söz konusu talep üzerine meslek mensubu tarafından idareye sunulan faturanın “Genel Açıklama” bölümünde “23 ABZ ***” plakasına yer verildiği görülmüş olup, “www.turkiye.gov.tr” internet adresi üzerinden yapılan sorgulama neticesinde bahse konu aracın 2020 model Ford marka 17 koltuk kapasiteli bir minibüse ait olduğu tespit edilmiştir.

Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanaklarının, istekliler tarafından üçüncü kişilerden alınarak sunulan fiyat tekliflerinin dayanağı olduğu, tutanakta belirtilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde ise Fatura Bilgileri Tablosunda yer verilen faturaların esas alındığı, bu bağlamda; faturalarda, satış tutarı tespit tutanağında ve fiyat teklifinde yer alan ifadelerin birbiriyle çelişmemesi gerektiği anlaşılmış olup, söz konusu istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların bakım onarım giderini tevsik etmek amacıyla sunulan fiyat teklifi ve dayanağı Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında yer alan “2020 Model 19+1 Koltuk Kapasiteli Ford Transit” ifadesi ile faturada yer alan plakanın ait olduğu araca ilişkin koltuk kapasitesi bilgilerinin birbiriyle uyumlu olmadığı görüldüğünden, başvuru sahibi isteklinin teklifinin “aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların periyodik bakım onarım giderlerini tevsik etmek amacıyla fiyat teklifi ile birlikte sunmuş oldukları Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında beyan edilen faturanın, Teknik Şartname’de belirtilen 19+1 kişilik araç kapasitesini haiz olmayan bir araca ilişkin olduğu” gerekçesiyle ihale komisyonu tarafından reddedilmesinin mevzuata aykırılık teşkil etmediği, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin teklifinin reddedilmesine ihale komisyonu tarafından bir diğer gerekçe olarak gösterilen “aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların periyodik bakım onarım giderlerini tevsik etmek amacıyla sunmuş oldukları Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağına esas faturada yer alan yağ boşaltma tapası, tunap sıvı gres ve fren balata spreyine ilişkin olarak söz konusu istekli tarafından açıklama yapılmadığı” hususunun incelenmesi neticesinde; ihale komisyonu tarafından hesaplanan sınır değerin altında teklif sunduğu tespit edilen isteklilere 21.11.2022 tarihinde tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında, araçların bakım onarım giderlerinin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği, öte yandan bahse konu yazıda bakım onarım giderlerine ilişkin ayrıntılara ve bu giderlerin bileşenlerinin neler olması gerektiğine ilişkin herhangi bir ayrıntıya yer verilmediği, dolayısıyla istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bakım onarım giderlerinin açıklanmasının yeterli olduğu, başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bakım onarım giderlerinin tevsik edilmesi amacıyla sunulan fiyat teklifinde, teklif alınan bakım onarım giderlerinin ayrıntılarına da yer verildiği (hava filtresi, yağ filtresi, yakıt filtresi, motor yağı, polen filtresi ve bakım işçiliği), bu bağlamda fiyat teklifinin dayanağı olarak sunulan satış tutarı tespit tutanağında da anılan girdilerin ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan faturanın tarih ve sayısına yer verildiği, söz konusu faturada anılan girdiler dışında başka bakım onarım girdilerinin de bulunmasının mevzuata aykırılık teşkil etmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin teklifinin bahse konu nedenle ihale komisyonu tarafından reddedilmesi işleminde mevzuata uyarlık bulunmadığı, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin teklifinin reddedilmesine ihale komisyonu tarafından bir diğer gerekçe olarak gösterilen “aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında araçların periyodik bakım onarım giderlerini tevsik etmek amacıyla sunmuş oldukları Ek-O.6 tutanağında motor yağı ve bakım işçiliği için belirtilen miktar ve birim fiyatlar ile faturada belirtilen miktar ve birim fiyatların birbirinden farklı olduğu” hususunun incelenmesi neticesinde ise; söz konusu istekli tarafından sunulan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında motor yağı için belirtilen miktarın 1 adet, birim fiyatın 1.996,89 TL olduğu; EK-O.6 tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan ve meslek mensubu tarafından idareye sunulan faturada ise motor yağı için miktarın 11,5 adet; birim fiyatın 202,13 TL olarak belirtildiği görülmüş olup, faturada 11,5 olarak belirtilen adedin her bir periyodik bakım için litre bazında harcanan toplam motor yağı miktarı olduğu, anılan faturada 1 litre motor yağının iskonto hariç birim fiyatının 202,13 TL olarak ifade edildiği, söz konusu tutara faturada belirtilen % 14,09 oranındaki iskonto oranının uygulanması ve tutarın miktar ile (11,5 litre) çarpılması neticesinde elde edilen birim fiyatın ise 1.996,89 TL olarak gösterildiği, bu bağlamda 1 adet araç bakım onarımı için 11,5 litre motor yağı harcandığı düşünüldüğünde 1 adet bakım onarım için faturada belirtilen motor yağı birim fiyatı ve miktarı ile satış tutarı tespit tutanağında belirtilen motor yağı birim fiyatı ve miktarının uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

Yine; söz konusu istekli tarafından araçların bakım onarım giderlerine ilişkin olarak sunulan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağında bakım işçiliği için belirtilen miktarın 1 adet, birim fiyatın 547,22 TL olduğu; EK-O.6 tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan ve meslek mensubu tarafından idareye sunulan faturada ise bakım için belirtilen miktarın 1,3 adet; birim fiyatın ise 490,00 TL olduğu görülmüş olup, faturada 1,3 olarak belirtilen adedin her bir periyodik bakım için işçiler tarafından saat bazında harcanan toplam saat miktarı olduğu, 1 saatlik bakım işçiliğinin iskonto hariç birim fiyatının 490,00 TL olduğu, anılan tutara faturada belirtilen % 14,09 oranındaki iskonto oranının uygulanması ve tutarın miktar ile (1,3 saat) çarpılması neticesinde elde edilecek birim fiyatın ise 547,22 TL olarak gösterildiği, bu bağlamda 1 adet araç bakım onarımı için 1,3 saat bakım işçiliği gerektiği düşünüldüğünde 1 adet bakım onarım için faturada belirtilen işçilik birim fiyatı ve miktarı ile satış tutarı tespit tutanağında belirtilen işçilik birim fiyatı ve miktarının uyumlu olduğu anlaşılmıştır. Netice itibarıyla başvuru sahibinin teklifinin ihale komisyonu tarafından anılan nedenle reddedilmesinin mevzuata aykırılık teşkil ettiği, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.