KİK Kararı: 2022/UH.I-1689

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/060
Gündem No : 107
Karar Tarihi : 28.12.2022
Karar No : 2022/UH.I-1689
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Empati Sosyal Hizmetler Nakliyat İnşaat Temizlik Peyzaj Ticaret Limited Şirketi

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/1187580 İhale Kayıt Numaralı “Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği tarafından 14.12.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Empati Sosyal Hizmetler Nakliyat İnşaat Temizlik Peyzaj Ticaret Limited Şirketi’nin 17.11.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.11.2022 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.12.2022 tarih ve 64410 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.12.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/1441 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale İlanının; 4.1.1.3’üncü maddesinde ihalede yeterlik kriteri olarak İşletme Kayıt Belgesi istendiği, ancak, ilgili Yönetmelikte yer alan işletme faaliyet konularının belirlenmediği, yemek üretiminin idarenin mutfağında gerçekleştirileceği ve idarece yapılan düzenleme ile bahse konu belgenin hiçbir istekli tarafından karşılanamayacak duruma geleceği,

2. İhale İlanının “Kapasite raporuna ait bilgiler” başlıklı 4.3.2’nci madddesinde yer alan düzenlemenin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 73.1’inci maddesine aykırı olduğu, ayrıca, normal yemek haricinde diyet yemek ve normal kahvaltı üretimi yapabildiğini gösterir kapasite raporunun yeterlik kriteri olarak istenmesinin mevzuata aykırı olduğu, bu bağlamda yemek ürünlerinin ayrıştırılarak kapasite raporunda diyet yemek ve kahvaltı üretimi yapabildiğine dair ibare bulunan isteklilere haksız avantaj sağlandığı, bir kısım isteklinin ise ihaleye iştirak etmesini engeller nitelikte olduğu

3. İhale İlanının “Kalite ve standarda ilişkin belgelere ait bilgiler” başlıklı 4.3.3’üncü maddesinde istenilen belgelerin ihaleye konu alımla ilgisi olmadığı, yemek üretiminin idarenin mutfağında yapılacağı ve ihale konusu işte istenen TS 13027 ve TSE COVID-19 Güvenli Üretim belgelerinin HYB logosunu taşıyan Hizmet Yeterlilik Belgeleri olduğu, Hizmet Yeterlilik Belgelerinin akredite edilmiş belgelendirme kuruluşu olan Türk Standartları Enstitüsü tarafından düzenlenmesi gerektiği, Hizmet Yeterlilik Belgelerinin kalite yönetim sistem belgesi olmadığı, İhale İlanının “4.3.3. Kalite ve standarda ilişkin belgelere ait bilgiler” başlıklı maddesi ve İdari Şartname’nin 7.5.3’üncü maddesinde kalite yönetim sistem belgesi ile hizmet yeterlilik belgelerinin aynı kategoride değerlendirilerek, belgelerin sunuluş şekline ilişkin aynı düzenlemelere yer verildiği,

Anılan belgelere akreditasyon zorunluluğu getirilerek, söz konusu düzenlemenin mevzuata uygun bir şekilde düzenlenmediği, isteklileri tereddüde düşürdüğü, sağlıklı teklif vermeye engel nitelikte olduğu, ihalede yeterlik kriteri olarak istenemeyeceği,

Diğer yandan, kamu ihale mevzuatında sözleşme imzalanmadan önce sunulması gereken belgelerin ve yaptırımların neler olduğunun sayma yolu ile belirlendiği, ihalede yeterlik kriteri olarak istenen belgelerin mevzuat kapsamında belirlenmediği,

4. İhale İlanının 4.4’üncü maddesinde yer alan düzenlemede yalnızca kamu veya özel sektörde yataklı tedavi kuruluşları ve hastanelerde malzemeli yemek işlerine ilişkin olacak şekilde sınırlandırılarak benzer iş belirlenmesinin ve Yönetmelikle belirlenen üst sınırın tercih edilmesinin, temel ilkelere ve ilgili Yönetmelik’in 28’inci madde hükümlerine aykırılık taşıdığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinin dördüncü fıkrasında “İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin adaylar veya istekliler tarafından sunulmasına ilişkin hükümlere, ilan ve ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilir. İş ortaklarının her birinin söz konusu belgeleri ayrı ayrı sunması, konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmına ilişkin belgeleri sunması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine dair Yönetmelik’in “Kayıt Usul ve Esasları” başlıklı 6’ncı maddesinde, “Gıda üreten işletmeciler Ek-3 'teki, perakende işletmecileri Ek-2 'deki bilgi ve belgelere ilave olarak bu Yönetmeliğin Ek-4 'ünde yer alan işletme kayıt belgesi beyannamesi ile birlikte yetkili mercie başvururlar.

(2) Yetkili merci, dosyayı başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içerisinde inceler. Dosyadaki bilgi ve belgelerin eksiksiz ve doğru hazırlanmış olması durumunda, gıda işletmelerine yetkili merci tarafından bu Yönetmeliğin Ek-5'inde yer alan işletme kayıt belgesi Ek-14’te yer alan faaliyet işkolları belirtilerek düzenlenir.

(3) Dosyadaki bilgi ve belgelerin eksik veya yanlış hazırlanmış olması durumunda, eksiklik veya yanlışlık belirtilerek dosya, resmi yazı ile başvuru sahibine iade edilir.

(4) İşletme kayıt belgesi; üzerinde yazılı ticaret unvanı, gerçek ve tüzel kişi, işletme adresi ve faaliyet konusu için geçerlidir. Bu bilgilerden herhangi birinin değişmesi durumunda kayıt belgesi geçerliliğini kaybeder. Gıda işletmecisi, değişiklik durumlarında ilgili bilgi ve belgeler ile işletme kayıt belgesinin aslını bir dilekçeye ekleyerek en geç üç ay içerisinde yetkili mercie yazılı başvuruda bulunur. Yetkili merci tarafından ilgili değişiklik yapılarak işletme kayıt belgesi yeniden düzenlenir.

…

Ek-14’te yer alan kayıt kapsamındaki gıda işletmelerinin faaliyet konuları belirtilerek düzenlenir.

…

(7) Bakanlık kayıtlı gıda işletmeleri için liste oluşturur ve bu listeleri güncel tutar.” hükmü yer almaktadır.

24.11.2016 tarihli ve 29898 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değişiklik ile anılan Yönetmelik’in Ek-14’ünde belirtilen “Kayıt Kapsamındaki Gıda İşletmelerinin Faaliyet Konuları” 01.01.2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aşağıdaki 6 grupta toplanmıştır.

“1- Gıda üretimi yapan işletmeler.

2- Depo, gıda satış ve diğer perakende faaliyet gösteren işletmeler.

3- Toplu tüketim işletmeleri.

4- Yerel marjinal ve sınırlı faaliyetler kapsamındaki işletmeler.

5- İstisnai hükümlere göre faaliyet gösteren işletmeler.

6- Ekmek, ekmek çeşitleri, sade pide üreten işletmeler.” hükmü

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

24 Ay Süreli Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Yemekhane Salonu” düzenlemesi,

İhale İlanı’nın “İhaleye katılabilme şartları ve istenilen belgeler ile yeterlik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler” başlıklı 4’üncü maddesinde “4.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

4.1.1.3. İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgeler,

İhale tarihi itibari ile geçerlilik süresini doldurmamış, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığından alınan "İşletme Kayıt Belgesi " veya "Gıda Üretim izni belgesi" aslı, noter onaylı sureti veya aslı idarece görülmüş sureti ihale teklif zarfında verilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümleri doğrultusunda Kayıt Kapsamındaki Gıda İşletmelerinin Faaliyet Konularının 01.01.2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere

1- Gıda üretimi yapan işletmeler,

2- Depo, gıda satış ve diğer perakende faaliyet gösteren işletmeler,

3- Toplu tüketim işletmeleri,

4- Yerel marjinal ve sınırlı faaliyetler kapsamındaki işletmeler,

5- İstisnai hükümlere göre faaliyet gösteren işletmeler,

6- Ekmek, ekmek çeşitleri, sade pide üreten işletmeler şeklinde 6 grupta toplandığı anlaşılmıştır.

İdarece ihale ilanının 4’üncü maddesinde İşletme Kayıt Belgesi veya Gıda Üretim İzni Belgesinin istenildiği ve işletme kayıt belgesine yönelik olarak yukarıda yer verilen 6 gruba ilişkin belirleme yapılmadığı anlaşılmış olup, söz konusu düzenlemede idarece herhangi bir sınırlamaya gidilmediği, kaldı ki ihaleye katılan isteklilerin ihale konusu alanda faaliyet göstermesi gerektiği, ayrıca 01.01.2017 tarihinde yapılan değişiklik üzerine gıda işletmelerinin faaliyet konularının belirlendiği anlaşılmış olup, bu doğrultuda idarece faaliyet konusuna ilişkin belirleme yapılmamış olmasının ihaleye katılımı engelleyici veya isteklileri tereddüde düşürücü nitelikte olmadığı, ayrıca idarece şikayete cevap yazısında belirtildiği üzere ticaret sicil gazetelerinde ve ticaret odası faaliyet belgesinde faaliyet alanlarının yer aldığı ve idarece resen kontrol edilmesi gereken hususlardan olduğu değerlendirildiğinden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu” başlıklı 41’inci maddesinde “…

(5) İdare, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede işin niteliğini göz önünde bulundurarak kapasite raporu ile ilgili düzenleme yapabilir. Sunulacak kapasite raporunun ihale veya son başvuru tarihi itibarıyla geçerli olması zorunludur.

(6) İş ortaklığında kapasite raporuna ilişkin yeterlik kriteri ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından sağlanabilir. Ancak, idareler, idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde iş ortaklıklarındaki ortaklardan her birinin, kapasite raporuna ilişkin olarak iş ortaklığındaki hissesi oranında yeterliği sağlamaları gerektiğine yönelik düzenleme yapabilirler. Konsorsiyumlarda, kapasite raporunun, her bir ortağın kendi kısmı için istenilen asgari yeterlik kriterini sağlaması zorunludur.

(7) Aday veya istekli adına düzenlenmiş, farklı tesislere ait birden fazla kapasite raporunun sunulması halinde, kapasite tutarları toplanmak suretiyle yeterlik kriterinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İstenecek belgeler” başlıklı 65’inci maddesinde “65.1. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 29 uncu maddesinde; idareler tarafından ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere hangi belgelerin istenilmesinin zorunlu olduğu ve hangi belgelerin istenemeyeceği belirtilmiştir. Bunun dışında kalan hallerde, idarelerce ilanda ve dokümanda belirtilmek kaydıyla, anılan maddede yer verilen belgelerden gerekli görülenler ile makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler, kapasite raporu ve kalite ve standarda ilişkin belgelerin ihale konusu işin niteliği dikkate alınarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ilgili maddeleri ve bu Tebliğde yapılan açıklamalar doğrultusunda istenilmesi mümkün bulunmaktadır. Hizmet alımı ihalelerinde istenilecek belgeler, hizmet alımının yaklaşık maliyet değerine göre belirlenmiş olup (Ek-H.1)’de yer alan tabloda gösterilmiştir…” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Kapasite raporu” başlıklı 73’üncü maddesinde “73.1. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 41 inci maddesinde, idareler tarafından alımın niteliği göz önünde bulundurulmak suretiyle “mesleki ve teknik yeterlik kriteri” olarak kapasite raporuyla ilgili düzenleme yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede, yüklenicinin mutfağında veya tesisinde yemek üretiminin gerçekleştirilmesinin öngörüldüğü yemek hizmeti alımı ihalelerinde kapasite raporuna ilişkin olarak idari şartnamede istenebilecek günlük üretim miktarı, idarenin günlük yemek ihtiyacını aşmayacak şekilde belirlenecektir. İdarenin kendi mutfağında yemek üretiminin gerçekleştirileceği yemek hizmeti alımı ihalelerinde ise idarece öngörülecek kapasite raporuna ilişkin günlük üretim miktarı, idarenin günlük yemek ihtiyacının yarısını (1/2) geçmeyecektir. İhale dokümanında, üretim miktarı belirtilmeden aday veya isteklilerce kapasite raporu sunulacağına yönelik bir düzenleme yapılmayacaktır.

73.2. İdareler tarafından idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde iş ortaklıklarındaki ortaklardan her birinin, kapasite raporuna ilişkin olarak iş ortaklığındaki hissesi oranında yeterliği sağlamaları gerektiğine yönelik düzenleme yapılmamış olması durumunda, yüklenicinin iş ortaklığı olması halinde kapasite raporuna ilişkin yeterlik kriteri ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından sağlanabilir. Konsorsiyumlarda ise kapasite raporunun, her bir ortağın kendi kısmı için istenilen asgari yeterlik kriterini sağlaması zorunlu olduğundan idari şartnamelerde bunun aksine düzenleme yapılamayacaktır. Aday veya istekliler kendi adlarına düzenlenmiş farklı tesislere ait birden fazla kapasite raporu sunabileceklerinden, bu durumda, kapasite tutarları toplanmak suretiyle yeterlik kriterinin sağlanıp sağlanmadığına bakılacaktır.

73.3. Kısmi teklife imkan tanınan ihalelerde, idareler, üretim miktarını gösteren kapasite raporuna ilişkin yeterlik kriterini her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere, o kısım için ihale dokümanında öngörülen miktarı, idarenin kendi mutfağında yemek üretiminin gerçekleştirileceği kısmi teklife imkan tanınan yemek hizmeti alımı ihalelerinde ise idarenin o kısım için öngörülen günlük yemek ihtiyacının yarısını (1/2) aşmamak kaydıyla belirleyerek ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede göstereceklerdir.

73.4. (Ek: 9/2/2011 -27841 RG/ 1. md.) Aday veya istekli tarafından sunulan kapasite raporunun, adayın veya isteklinin kayıtlı olduğu ticaret ve/veya sanayi odası ya da esnaf ve sanatkârlar odası tarafından mevzuatına uygun olarak düzenlenmesi ve ihale veya son başvuru tarihinde geçerli olması zorunludur.” açıklaması,

İhale İlanı’nın “Kapasite raporuna ait bilgiler” başlıklı 4.3.2’nci maddesinde “İstekli firmanın Ticaret Odasından alınmış Normal ve Diyet yemek toplamı olan 1.050.000 (Birmilyonellibin) Öğün için günlük en az 1438 (bindörtyüzotuzsekiz) öğün tabldot yemek üretimi, normal kahvaltı toplamı olan 300.000 öğün için 411 (Dörtyüzonbir) öğün tabldot kahvaltı üretimi yapabildiğini gösterir ihale tarihi itibariyle geçerli kapasite raporu sunulacaktır. iş ortaklarında pilot ve diğer ortakların kapasite raporuna ilişkin olarak iş ortaklığındaki hissesi oranında yeterliliği sağlamaları gerekir. İstekli adına düzenlenmiş farklı tesislere ait birden fazla kapasite raporunun sunulması halinde tutarları toplanmak suretiyle yeterlilik kriterinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” 7.5’inci maddesinde “…7.5.2. İstekli firmanın Ticaret Odasından alınmış Normal ve Diyet yemek toplamı olan 1.050.000 (Birmilyonellibin) Öğün için günlük en az 1438 (bindörtyüzotuzsekiz) öğün tabldot yemek üretimi, normal kahvaltı toplamı olan 300.000 öğün için 411 (Dörtyüzonbir) öğün tabldot kahvaltı üretimi yapabildiğini gösterir ihale tarihi itibariyle geçerli kapasite raporu sunulacaktır. iş ortaklarında pilot ve diğer ortakların kapasite raporuna ilişkin olarak iş ortaklığındaki hissesi oranında yeterliliği sağlamaları gerekir. İstekli adına düzenlenmiş farklı tesislere ait birden fazla kapasite raporunun sunulması halinde tutarları toplanmak suretiyle yeterlilik kriterinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır…” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. İşin yapılacağı yeri ve çevresini görmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmek isteklinin sorumluluğundadır. İşyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masraflar istekliye aittir.

…

12.4. Tekliflerin değerlendirilmesinde, isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığı kabul edilir.

Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Mutfağında yapılacaktır. Dağıtım ise Servislere ve Yemekhane Salonunda gerçekleştirilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale konusu işe ait birim fiyat teklif cetveline aşağıda yer verilmiştir.

“A

B

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

1

Normal Yemek (akşam ve öğle)

öğün

900.000

2

Diyet Yemek

öğün

150.000

3

Normal Kahvaltı

öğün

300.000

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)”

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 24 (YirmiDört) aydır

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale konusu işin süresinin 24 ay (730 gün) olduğu, işin idarenin mutfağında gerçekleştirileceği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat doğrultusunda idarelerce ilanda ve dokümanda belirtilmek kaydıyla, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler, kapasite raporu ve kalite ve standarda ilişkin belgelerin ihale konusu işin niteliği dikkate alınarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ilgili maddeleri ve Tebliğde yapılan açıklamalar doğrultusunda istenilmesinin mümkün bulunduğu,

Anılan Tebliğ’in 73’üncü maddesinde idarenin kendi mutfağında yemek üretiminin gerçekleştirileceği yemek hizmeti alımı ihalelerinde idarece öngörülecek kapasite raporuna ilişkin günlük üretim miktarının, idarenin günlük yemek ihtiyacının yarısını (1/2) geçmeyeceği, ihale dokümanında, üretim miktarı belirtilmeden aday veya isteklilerce kapasite raporu sunulacağına yönelik bir düzenleme yapılmayacağı açıklanmıştır.

İhale dokümanında normal ve diyet yemek toplamı olan 1.050.000 öğün için günlük en az 1438 öğün tabldot yemek üretimi,

Normal kahvaltı toplamı olan 300.000 öğün için 411 öğün tabldot kahvaltı üretimi yapabildiğini gösterir kapasite raporu sunulacağının düzenlendiği,

İhale süresinin 730 gün olduğu dikkate alındığında, toplam 300.000 öğün olan normal kahvaltı toplamı için 300.000/730=411,

Normal ve diyet yemek toplamı olan 1.050.000 öğün için 1.050.000/730=1438 olarak hesaplanmıştır.

Aktarılan tebliğ açıklamaları doğrultusunda idarenin kendi mutfağında yemek üretiminin gerçekleştirileceği yemek hizmeti alımı ihalelerinde idarece öngörülecek kapasite raporuna ilişkin günlük üretim miktarının, idarenin günlük yemek ihtiyacının yarısını geçmeyeceği, ancak idarece yeterlik kriteri olarak belirlenen kapasite raporunun idarenin günlük yemek ihtiyacının tamamı yönünde belirlediği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu anlaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 42’nci maddesinde “… İşin niteliği göz önünde bulundurularak ön yeterlik şartnamesi ve idari şartnamede; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, hizmet yeterlilik belgesi ile deney-analiz-kalibrasyon laboratuvarlarının ve muayene kuruluşlarının kalite yeterliğine ilişkin düzenleme yapılabilir.

…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 74’üncü maddesinde “74.1. İdareler, ihale konusu işin niteliğini ve uygulama yönetmeliklerinin bu konuyu düzenleyen maddelerini esas alarak, ihale dokümanında kalite ve standart belgelerine ilişkin düzenleme yapabilirler. İhale konusu ile ilgisi bulunmayan veya işin niteliğinin gerektirmediği kalite ve standarda ilişkin belgelerin istenilmesi, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine aykırılık teşkil edecektir.

74.2. İdarece kalite ve standarda ilişkin belge istenmesi durumunda, standarda ilişkin tanıma (kritere), belgenin başvuru veya teklif kapsamında istenmesi halinde ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede, yükleniciden istenmesi halinde ise teknik şartnamede yer verilecektir.

74.3. Kalite ve/veya çevre yönetim sistem belgesinin istenilmesi halinde, söz konusu belgenin/belgelerin Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenmesi yeterli olup, bunun yerine söz konusu belgelerin belirli bir belgelendirme kuruluşundan alınmış olması zorunluluğunu getiren ifadeler kullanılamaz.

Kalite yönetim sistem belgelendirilmesine ilişkin olarak ISO 9001:2008 standardı 13/11/2008 tarihinde yayımlanmış olup, 13/11/2010 tarihinden itibaren ISO 9001:2000 standardına göre verilen kalite yönetim sistem belgeleri geçersiz hale gelmiştir. Bu nedenle idarelerce hizmet alımı ihalelerinde kalite yönetim sistem belgesinin istenilmesi durumunda ilanda ve dokümanda aday veya isteklilerin ihale konusu işe ilişkin ISO 9001:2008 standardına göre alınmış kalite yönetim sistem belgesi sunmaları gerektiğine yönelik düzenleme yapılacak ve aday veya istekliler tarafından da ISO 9001:2008 standardına göre alınmış kalite yönetim sistem belgesi sunulacaktır. Bu konuya ilişkin ayrıntılı açıklama, Kamu İhale Kurulunun 11/2/2010 tarihli ve 2010/DK.D-16 sayılı Düzenleyici Kararında yer almaktadır. Anılan Karara, Kurumun internet sayfasının Kamu İhale Mevzuatı bölümündeki Kamu İhale Kurulu Düzenleyici Kararları kısmından ulaşılabilir.

74.4. Hizmet alımı ihalelerinde; Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları Yönetim Sistemi (HACCP), İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (OHSAS), Bilgi Teknolojisi-Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi, Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi (ISO 22000), Sosyal Sorumluluk Standardı (SA 8000), İyi Hijyen Uygulamaları (GPP) gibi kalite ve standarda ilişkin belgeler ve sertifikalar istenmeyecektir.

74.5. Hizmet alımı ihalelerinde kalite yönetim sistem belgesi ve/veya çevre yönetim sistem belgesinin istenip istenmeyeceği, 74.7. maddesindeki açıklama ve aşağıdaki esaslara uygun olarak idarelerce belirlenecektir.

74.5.1. İdarelerin kendi hizmet binalarında veya diğer görev sahalarında gerçekleştirilen hizmet alımı ihaleleri (örneğin; temizlik, özel güvenlik, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi, yemek hazırlama ve dağıtım hizmetleri gibi) ile personel/ öğrenci taşıma hizmetleri ve araç kiralama hizmet alımı ihalelerinde kalite yönetim sistem belgesi istenmeyecektir.

74.5.2. İdarelerin kendi hizmet binalarında veya diğer görev sahalarında gerçekleştirilen hizmetler (örneğin; temizlik, özel güvenlik, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi, yemek hazırlama ve dağıtım hizmetleri gibi) ile niteliği gereği çevre yönetim sistem belgesi istenmesi uygun olmayan hizmet alımı ihalelerinde (personel ve öğrenci taşıma hizmetleri, araç kiralama, mesleki eğitim, toplantı ve organizasyon hizmetleri gibi) çevre yönetim sistem belgesi istenmeyecektir.

74.6. Hizmet yeterlilik belgesinin kuruluş yapısı, planlama faaliyetleri ve sorumluluklar göz önünde bulundurulduğunda; idarelerin kendi hizmet binalarında gerçekleştirilen hizmetler (idarelerin hizmet binalarında, servislerce gerçekleştirilecek montaj, bakım ve onarım hizmetleri hariç) ile niteliği gereği hizmet yeterlilik belgesi istenmesi uygun olmayan (personel ve öğrenci taşıma hizmetleri, araç kiralama, mesleki eğitim, toplantı ve organizasyon hizmetleri gibi) ihalelerde bu belge istenmeyecektir. İdareler, hizmet yeterlilik belgesine yönelik düzenlemelerde; hizmet yeterlilik belgesinin hizmet kapsamını ve standardını açık olarak yazmalıdır.

74.7. Çöp toplama ve/veya kent temizliği hizmet alımı ihalelerinde; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi ve İşyerleri-Kent Temizliği Hizmet Yeterlilik Belgesi (TS 13111) istenebilecektir.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Hizmet alım ihalelerinde yeterliğe ilişkin diğer hususlar” başlıklı 75’inci maddesinde “75.4. Yemek hizmeti alımı ihalelerinde, idari şartnamenin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı alt maddesinde, yemek yapımında kullanılacak malzemelerin ve ekipmanların kalite ve standardına ilişkin herhangi bir yeterlik belgesi istenmeyecektir. Ancak, idarelerce gerek görülmesi halinde, sözleşmenin uygulanmasına yönelik olarak teknik şartnamede bu konuyla ilgili düzenleme yapılabilecek; muayene ve kabul işlemleri sırasında ise gerekli denetimler gerçekleştirilecektir.” açıklaması,

İhale İlanı’nın “Kalite ve standarda ilişkin belgelere ait bilgiler” 4.3.3’üncü maddesinde “1) İstekli firma kendi işyerine ait Türk Standartlar Enstitüsünden alınmış ihale tarihi itibariyle geçerliliği olan TSE COVID-19 Güvenli Üretim (Hijyen, Enfeksiyon Önleme ve Kontrol Belgelendirme) Belgesini teklif dosyasında sunacaktır.
2 ) İstekli Firma kendi işyerine ait Türk Standartlar Enstitüsünden alınmış ihale tarihi ile geçerliliği olan TS 13027 (Gıda Üretim ve Satış yerlerinde Hijyen, Sanitasyon için Genel Kurallar) Hizmet Yeterlilik Belgesini teklif dosyasında sunacaktır. -İş Ortaklığında ilgili belgeleri; (1 ve 2. maddede istenen belgeleri) biri, birkaçı veya tamamı temin edebilir.” düzenlemesi

İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde “…7.5.3.

1. İstekli firma kendi işyerine ait Türk Standartlar Enstitüsünden alınmış ihale tarihi itibariyle geçerliliği olan TSE COVID-19 Güvenli Üretim (Hijyen, Enfeksiyon Önleme ve Kontrol Belgelendirme) Belgesini teklif dosyasında sunacaktır.

2. İstekli Firma kendi işyerine ait Türk Standartlar Enstitüsünden alınmış ihale tarihi ile geçerliliği olan TS 13027 (Gıda Üretim ve Satış yerlerinde Hijyen, Sanitasyon için Genel Kurallar) Hizmet Yeterlilik Belgesini teklif dosyasında sunacaktır.

-İş Ortaklığında ilgili belgeleri; (1 ve 2. maddede istenen belgeleri) biri, birkaçı veya tamamı temin edebilir.

…

7.9.7. Kalite ve standarda ilişkin belgelerin sunuluş şekli:

7.9.7.1. Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Laboratuar Akreditasyon İşbirliği Karşılıklı Tanınma Anlaşmasında yer alan akreditasyon kurumları tarafından düzenlenen kalite ve standarda ilişkin belgelerin, Türk Akreditasyon Kurumundan alınan teyit yazısıyla birlikte sunulması zorunludur. Bu belgeler tasdik işleminden muaftır. Bu belgelerden yabancı dilde düzenlenenlerin tercümelerinin Türkiye'deki yeminli tercümanlar tarafından yapılması ve noter tarafından onaylanması zorunludur. Bu tercümeler de Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tasdik işleminden muaftır.

7.9.7.2. Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen ve TÜRKAK Akreditasyon Markası taşıyan belgeler için Türk Akreditasyon Kurumundan teyit yazısı alınması zorunlu değildir. Ayrıca, bu belgelerden yurt dışında düzenlenenler de tasdik işleminden muaftır. Ancak, yabancı dilde düzenlenen belgelerin tercümelerinin Türkiye'deki yeminli tercümanlar tarafından yapılması ve noter tarafından onaylanması zorunludur. Bu tercümeler, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tasdik işleminden muaftır.

7.9.7.3. Türk Akreditasyon Kurumundan bir teyit yazısı almadan sunulabilen ve yabancı ülkede düzenlenen kalite ve standarda ilişkin belgelerin tasdik işlemi ve tercümelerinin yapılması ve bu tercümelerin tasdiki 7.9.5 ve 7.9.6 maddelerindeki esaslara tabidir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinde “ …31. Yemeğin pişirilme işi hastanenin mutfağında yapılacaktır. Hastane mutfağında yangın, su basması, arıza veya başka olağan dışı (doğal afet v.b.) her hangi bir gelişmenin oluşması nedeniyle hastane mutfağında yemek üretimi yapılamaması durumunda; firma bu süreç içerisinde üretimi Balıkesir Büyükşehir Belediye sınırları içerisindeki isteklinin sahibi olduğu veya anlaştığı yemek fabrikasında yapacak, şartnamemizde istediğimiz şartlara uygun şekilde hazırlayarak termoboks kutularda firigofirik araçlarla hastanemize getirecek ve hizmeti aksatmayacaktır….” düzenlemesi yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümlerinden idarelerin ihalelerde rekabeti sağlanmakla sorumlu olduğu, isteklilerden mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesi noktasında üretim ve/veya imalat kapasitesine, araştırma-geliştirme faaliyetlerine ve kaliteyi sağlamasına yönelik belgelerin, organizasyon yapısına ilişkin bilgi ve/veya belgelerin, ihale konusu işin yerine getirilebilmesi için gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgelerin istenilebileceği, idare tarafından idari şartnamede işin niteliğini göz önünde bulundurarak kapasite raporu ile ilgili düzenleme yapılabileceği, yemek hizmeti alımı ihalelerinde, idari şartnamenin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı alt maddesinde, yemek yapımında kullanılacak malzemelerin ve ekipmanların kalite ve standardına ilişkin herhangi bir yeterlik belgesi istenmeyeceği, ancak, idarelerce gerek görülmesi halinde, sözleşmenin uygulanmasına yönelik olarak teknik şartnamede bu konuyla ilgili düzenlemelerin yapılabileceği; muayene ve kabul işlemleri sırasında ise gerekli denetimlerin gerçekleştirileceği anlaşılmıştır.

İncelemeye konu ihalede yemek üretiminin idare mutfağında gerçekleştirileceği, Teknik Şartname’nin aktarılan maddesinde belirtildiği üzere hastane mutfağının kullanılamadığı durumlar oluştuğunda yüklenicinin sahip olduğu veya kiralayacağı tesiste yemek hazırlanmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, yemek üretiminin esas olarak yüklenici mutfağında gerçekleştirilmeyeceği, ihale konusu işin idare mutfağı kullanılarak yürütüleceği dikkate alındığında, iddia konusu İdari Şartname’nin 7.5.3’üncü maddesinde ihaleye teklif veren tüm isteklilerin haiz olması istenilen yeterlik kriterlerinin işin yürütülmesi sırasında gerçekleşmesi kesin olmayan bir durum dikkate alınarak istenildiği, işin yürütülmesi sırasında meydana gelmesi ihtimale dayalı olan durumda yemeğin üretileceği işyerine ilişkin belgeleri sunma yükümlülüğün yeterlilik kriteri olarak belirlenmesinin rekabeti engellediği anlaşıldığından söz konusu doküman düzenlemesinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesine aykırı olduğu ve ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki tanımlar yanında;

a) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan işleri,…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İş deneyimini gösteren belgeler başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; teknolojik ürün deneyim belgesinin ve yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işleriyle ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,

…

istenilmesi zorunludur.” hükmü,

İhale İlanı’nın “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler” başlıklı 4.4’üncü maddesinde “4.4.1. Kamu Hastaneleri veya Üniversite Hastaneleri veya Özel Hastanelerde gerçekleştirilen her türlü Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı ihalesi benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir” başlıklı 7.6’ncı maddesinde “Kamu Hastaneleri veya Üniversite Hastaneleri veya Özel Hastanelerde gerçekleştirilen her türlü Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı ihalesi benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Anılan Yönetmelik’in 3’üncü maddesinde benzer iş kavramının ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan işleri ifade ettiği, dolayısıyla idarelerce doküman hazırlanırken iş deneyim belgelerine konu işlerin ihale konusu iş ile uyumlu ya da işin bölümleriyle benzerlik gösteren işleri belirlemesi gerektiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan benzer iş konusu belirlenirken ihalelere katılımı daraltıcı yönde düzenlemelere yer verilmemesi, rekabetin engellenmemesi gerektiği göz önünde bulundurulması gereken hususlardır.

İhale İlanı ve İdari Şartname düzenlemeleri incelendiğinde ihale konusu işin “Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı” olduğu, idarece benzer iş kavramının ise “Kamu Hastaneleri veya Üniversite Hastaneleri veya Özel Hastanelerde gerçekleştirilen her türlü Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı ihalesi benzer iş olarak kabul edilecektir.” şeklinde belirleme yapıldığı görülmüştür.

Aktarılan mevzuat hükümleri doğrultusunda, idarece belirlenen benzer iş tanımının ihale konusu iş ile uyumlu olduğu, ihaleye katılımı daraltıcı yönde olmadığı, dolayısıyla mevzuata aykırılık oluşturmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.