KİK Kararı: 2022/UH.I-1644

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/059
Gündem No : 106
Karar Tarihi : 21.12.2022
Karar No : 2022/UH.I-1644
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Öz Özlem Taşımacılık İnşaat Gıda Tekstil Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Kulp İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/748063 İhale Kayıt Numaralı “2022-2023 Eğitim Öğretim Yılı İlk - Ortaokul Öğrenci Taşıma İşi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Kulp İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 05.09.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2022-2023 Eğitim Öğretim Yılı İlk - Ortaokul Öğrenci Taşıma İşi” ihalesine ilişkin olarak Öz Özlem Taşımacılık İnşaat Gıda Tekstil Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından 18.11.2022 tarih ve 61596 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.11.2022 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/1327 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığı gerekçesiyle ihalenin 1’inci kısmının iptal edilemeyeceği, ihalenin 1'inci kısmının yaklaşık maliyetinde sehven yapılan hatanın yaklaşık maliyeti önemli oranda etkilemediği ve ihalede işletilmesi gereken süreçlerle ilgili bir değişiklik yaratmadığı dolayısıyla ihalenin iptaline gerek bulunmadığı iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Yaklaşık Maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde ‘’Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.’’ hükmü,

Aynı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır. ’’ hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık Maliyete İlişkin İlkeler” başlıklı 7’nci maddesinde;

“(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce tahmini alım miktarı esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi alım miktarı ve diğer hususlar göz önünde bulundurularak yeniden hesaplanabilir.

(3) İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) İhale konusu işte kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı fiyat teklifleri ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, bu kapsamda yaklaşık maliyet de aynı danışmanlık hizmet sunucusuna hesaplatılabilir.’’ hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık Maliyetin Hesaplanmasına Esas Miktar ve Fiyatların Tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re ’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.’’ hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde; “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 7 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, endeks üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.’’ hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Teknik şartname” başlıklı 16’ncı maddesinin ilk fıkrasında “İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur…” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 2022-2023 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İLK- ORTAOKUL ÖĞRENCİ TAŞIMA İŞİ

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

KULP İLÇESİ MERKEZ VE MERKEZE BAĞLI KÖY VE KÖY ALTI YERLEŞİM BİRİMLERİNDEKİ 3114 ÖĞRENCİNİN 15 TAŞIMA MERKEZİ OKULA 244 HAT ( 345 ARAÇ) İLE 180 İŞ GÜNÜ TAŞINMASI İŞİ ( 2 KISIM)

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Baloğlu, Yayık, Ünal, Sarıçoban, Aygün, Merkez-YBO, Ağaçlı, Şehit Zehir Zahir, Kamışlı, Bayır, Uzunova, Hamzalı Çöl, Koçkar, Kayahan ve Bağbuğ İlkokul-Ortaokul Okulları.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 2 dir. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir;

1. kısım ek 1 de belirtilen 8 ilk- ortaokul

2. kısım ek 1 de belirtilen 7 ilk- ortaokul

Bu hizmet ihalesinde kısmi teklif verilebilir. İstekliler Teknik Şartname’de belirtilen kısımların birine ya da birden fazlasına teklif verebileceklerdir. Teklif değerlendirmesi her bir kısım için ayrı ayrı yapılacaktır. Birden fazla kısımda ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen istekli ile uhdesinde kalan kısımlar için tek bir sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

2022-2023 Eğitim- Öğretim Yılı İlköğretim Diyarbakır İli/ Kulp İlçesi Millî Eğitim Müdürlüğü Millî Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği Kapsamında Taşıma Kapsamına Alınan Diyarbakır İli Kulp İlçesi Merkez ve Merkeze Bağlı Köy ve Köy Altı Yerleşim Birimlerindeki 3114 Öğrencinin 15 Taşıma Merkezi Okula 244 Hat (345 Araç) ile 180 İş Günü Taşınması İşi Teknik Şartnamesi’nin “Genel Hususlar” başlıklı 1’inci maddesinde taşıma güzergahları, taşınacak öğrenci sayısı, araç sayısı ve merkez okula uzaklıkların belirlendiği tablonun yer aldığı anlaşılmıştır.

Kulp İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 05.09.2022 tarihinde kısmi teklife açık olarak yapılan 2022/748063 İhale Kayıt Numaralı 2022-2023 Eğitim Öğretim Yılı İlk- Ortaokul Öğrenci Taşıma İşinin, Kulp İlçesi Merkez ve Merkeze Bağlı Köy ve Köy Altı Yerleşim Birimlerindeki 3114 Öğrencinin 15 Taşıma Merkezi Okula 244 Hat (345 Araç) İle 180 İş Günü Taşınması İşi olduğu, 2 kısım halinde ihaleye çıkıldığı, 1’inci kısımda 8 İlk ve Ortaokulun (Aygün, Aygün Sarıçoban, Çöl Canaydın, Kamışlı, Kayahan, Merkez- YBO, Yayık ve Zeyrek) 1556 Öğrencisinin 116 Güzergahtan 176 Araçla Taşınması işi, 2’nci kısımda 7 İlk ve Ortaokulun1558 Öğrencisinin (Ağaçlı, Baloğlu, Başbuğ, Bayır, Koçkar, Uzunova ve Ünal) 128 Güzergahtan 169 Araçla Taşınması işinin düzenlendiği, 1’inci kısma 8 istekli tarafından teklif verildiği, bu tekliflerin tamamının 1’inci kısım için idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin altında kaldığı anlaşılmıştır.

18.10.2022 tarihinde idarece düzenlenen ihalenin iptaline ilişkin tutanakta “2022-2023 eğitim öğretim yılı ilköğretim öğrencilerinin taşınması işi için 27/07/2022 tarihinde yaklaşık maliyet hesaplama işlemleri milli eğitim bakanlığı taşıma işlemleri modülüne giriş yapılmış ve 1. Kısım için 12.745.523,88TL, 2. kısım için ise 11.872.263,70 TL olmak üzere toplamda 24.617.887,58 TL yaklaşık maliyet üzerinden ihale ilanına çıkılmıştır. 05/09/2022 tarihinde 2022/748063 İKN'li 2022-2023 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İLK- ORTAOKUL ÖĞRENCİ TAŞIMA İŞİ İhalesi yapılmış ve aynı gün katılımcılara ihaleye katılan firmaların vermiş oldukları fiyatlara ait tutanak ile yaklaşık maliyet bilgisi ekap üzerinden gönderilmiştir. Daha sonra ihale komisyonu ihaleye katılım gösteren firmaların doküman ve fiyatlarını değerlendirerek 11/10/2022 tarihinde sınır değer altında kalan firmalara aşırı düşük teklif savunmalarını vermeleri için tebligat göndermiş ve savunma dosyalarının 20/10/2022 tarihine kadar idaremize teslim etmeleri istenmiştir. İhale süreci devam ederken öğrencilerimizin taşıma hizmeti alabilmeleri için pazarlık usulü ile taşıma hizmeti satın alınmıştır. Eylül ayı puantaj işlemleri 19/10/2022 tarihinde açılmış ve okullarımız tarafından puantaj girişleri yapılmış ve bu doğrultuda oluşan tahakkuktan dolayı pazarlık usulü sonucu hizmet alınan firmalardan fatura talep edilmiştir. Ancak 17/10/2022 tarihinde tahakkuk raporları incelendiğinde 2022/748063 İKN'li 2022-2023 Eğitim Öğretim Yılı İlk- Ortaokul Öğrenci Taşıma işi İhalesinin 1. Kısmında yer alan Yayık ilk-orta okulunun taşıma alanı içerisinde bulunan Silvan Kumgölü Dörtçatı Mezrası+ Nevalamure güzergahından gelen 3 aracın 1 inde yaklaşık maliyet hesaplanırken yaklaşık maliyet hesaplama modülüne km bilgisi yerine iş günü bilgisinin sehven girildiği, 386,34 TL olması gereken 1 günlük yaklaşık maliyetin 3733,31TL olduğu, 69.541,02 TL olması gereken 180 günlük yaklaşık maliyetin ise 671.996,21TL Olduğu görülmüştür. İş bu tutanak 18/10/2022 tarihinde tanzim edilmiş ve ihale komisyonu üyeleri tarafından imza altına alınmıştır.” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.

Devam eden süreçte, 19.10.2022 tarihinde teklifi aşırı düşük olduğu belirlenen 5 istekliye aşırı düşük teklif sorgulamasının yapıldığı, akabinde 28.10.2022 tarihli ihale komisyonu kararı ile iptal tutanağında yer verilen tespitler ışığında ihalede kamu zararının oluşmaması gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

İdarece düzenlenen yaklaşık maliyet incelendiğinde ihalenin 1’inci kısmında yer alan 151 sıra nolu iş kaleminde günlük yaklaşık maliyet tutarının idarece de belirtilen 3.733,31 TL şeklinde yazıldığı tespit edilmiştir.

Kamu ihale mevzuatında ihaleye çıkıldıktan sonra yaklaşık maliyetin değiştirilebileceği/düzeltilebileceğine dair bir hüküm bulunmadığı, yaklaşık maliyette yapılan hataların ihalenin sonuçlandırılması noktasında esasa etkisinin bulunup bulunmadığının dikkate alınması gerektiği, somut ihale özelinde ortaya çıkan durum incelendiğinde ise idarenin ihalenin iptali kararının gerekçesini oluşturan yaklaşık maliyet hesaplama hatasının yeterlik kriterleri ve ilan sürelerini değiştirmediği, ancak ilk yaklaşık maliyet tutarı dikkate alınarak hesaplanan sınır değer tutarına göre bu tutar altında teklif veren istekli sayısının başvuru sahibi de dahil olmak üzere 5 olduğu, düzeltilen yaklaşık maliyet tutarı üzerinden sınır değer tutarı yeniden hesaplandığında ise bu tutarın altında teklif veren istekli sayısının 4 olduğu ve başvuru sahibinin teklifinin yeni durumda aşırı düşük teklif olmadığı dolayısıyla yaklaşık maliyette yapılan hatanın düzeltilmesinin ihale sürecinde değişiklik oluşturduğu göz önünde bulundurulduğunda idarenin ihalenin iptaline gerekçe olarak kullandığı yaklaşık maliyetin hatalı hesaplanması hususunun ihalenin iptalini gerektirdiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.