KİK Kararı: 2022/UH.I-1296

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2022/048
Gündem No : 53
Karar Tarihi : 19.10.2022
Karar No : 2022/UH.I-1296
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Zanka Kurumsal Yönetim Hizmetleri Anonim Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Sancaktepe Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2022/916335 İhale Kayıt Numaralı “İlçemizin Katı Atıklarının Toplanması, Nakli ve Temizliği İşinde Kullanılmak Üzere Temizlik Araçları ve İş Makinaları Çalıştırılması Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Sancaktepe Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından 10.10.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İlçemizin Katı Atıklarının Toplanması, Nakli ve Temizliği İşinde Kullanılmak Üzere Temizlik Araçları ve İş Makinaları Çalıştırılması Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibince 03.10.2022 tarih ve 53192 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2022/1097 sayılı dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde ön inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Ön inceleme raporu ve ekleri incelendi.

Başvuru dilekçesinde özetle;

1. İhale dokümanında düzenlenen 3 kabinli açık kasa kamyon aracının yalnızca Ford Transit 500 ED marka çift kabinli kamyon tipi aracın dönüştürülmesi yoluyla elde edilen özel üretim aracı olduğu,

İhale dokümanında düzenlenen 8+1 kişilik damperli kamyon aracının yalnızca Iveco 150 E 21 marka çift kabinli kamyonet tipi aracın dönüştürülmesi yoluyla elde edilen özel üretim aracı olduğu,

İhale dokümanında düzenlenen Hidrostatik vakumlu süpürme aracının (en az 1,5-3 M3) Doğuş temizlik makinaları şirketi tarafından Almanya’dan ithal edilen Hako CM1650 marka aracı tarif ettiği, söz konusu aracın hâlihazırda firma elinde bulunmadığı ve teslimi için en az 28 hafta süre verildiği, alternatif üretici firmalar ile yapılan görüşmelerde otomotiv endüstrisinde yaşanan sorunlar nedeniyle ithal olarak getirilecek bir makinenin en az 6 ila 9 ay arasında bir süre içerisinde getirilebileceği bilgisinin alındığı,

İhale dokümanında düzenlenen %100 elektrikli yol süpürme aracının (en az 1 M3) Doğuş temizlik makinaları şirketi tarafından Almanya’dan ithal edilen Formula Electra 1.0 marka aracı tarif ettiği, söz konusu aracın hâlihazırda firma elinde bulunmadığı ve teslimi için en az 24 hafta süre verildiği, alternatif üretici firmalar ile yapılan görüşmelerde otomotiv endüstrisinde yaşanan sorunlar nedeniyle ithal olarak getirilecek bir makinenin en az 4 ila 6 ay arasında bir süre içerisinde getirilebileceği bilgisinin alındığı,

İhale dokümanında düzenlenen özel amaçlı vinçli çöp aracına (10-13 M3) ait üstyapı üreticisinin yalnızca İtalyan Nord Engineering markası olduğu, söz konusu ekipmanın Türkiye yetkili distribütörünün ise Efe Endüstri ve Tic. A.Ş. olduğu, hâlihazırda bahse konu distribütörün elinde 10-13 M3 aralığında otomatik vinç sistemli çöp kasasının bulunmadığı, ekipmanın İtalya’dan ithal edilmesi sebebi ile en yakın siparişin 2023 yılı Ocak ayında teslim edileceği bilgisinin alındığı,

İşin uhdesinde kaldığının belirli olabileceği ihale tarihi, işin başlangıç süresi ve Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2’nci maddesinde belirtilen araç teslim süresi birlikte dikkate alındığında söz konusu araç ve ekipmanların temin edilemeyeceği, dolayısıyla üstü kapalı olarak söz konusu aracı elinde bulundurmayanların ihaleye katılımının engellendiği ve ihalede rekabet ortamının oluşmasının beklenmemesi gerektiği, özel üretime tabi aracın idarece ihalede istenilmesi ve fiyat dışı unsur olarak öngörülmesinin rekabeti engelleyici nitelikte olduğu, bu durumun 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi ile Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 12’nci maddelerine aykırı olduğu,

2. İhale ilanı’nın 5’nci maddesinin A.2. ve A.2.1 bentlerinde kalite ve teknik değer nitelik puanlamasına ilişkin düzenlemelere yer verildiği, anılan düzenlemelere göre A.2. maddesinde yer alan her bir iş kalemi için istekli tarafından teklif edilen o iş kalemi tutarının, isteklinin toplam teklifine oranının; aynı iş kaleminin yaklaşık maliyetteki bedelinin toplam yaklaşık maliyete oranının %90-%110 aralığında kalması durumunda kalite ve teknik nitelik değerlendirmesinden puan alınacağının anlaşıldığı, idare tarafından manipülasyon yapılamaması için ihale konusu işi oluşturan bileşenler itibarıyla isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiriyle uyumlu olması amacının güdüldüğü, ancak 23 iş kaleminden ithal ve piyasadan bulunması mümkün olmayan araçları barındıran 7 iş kalemi için teklif yapısının yaklaşık maliyetle uyumunun arandığının anlaşılamadığı, bu durumun geri kalan 16 iş kalemi için manipülasyonu engellemeyeceği ve idarenin amacı ile çelişeceği, %110 oranının ve araçlara verilen 4 ve 5 puanların neye göre tayin edildiği hususlarının belirsiz olduğu, yine araç sayılarında farklılıkların puanlamaya nasıl yansıdığının belirsiz olduğu, %90 barajı koyulmasının kamu yararının hilafına olduğu, bu oranın altında teklif sunulmasının puan alınamaması ve sıralamada geriye düşülmesine sebep olacağı, bu durumun idarenin düşük teklif tutarına ihale yapmak istemediği anlamına geldiği, sınır değer hesaplanırken %60 sınırının dikkate alınmasında olduğu gibi burada da %60 sınırının dikkate alınması gerektiği, %90 ila %110 arasında %20 oranında fark olmasına karşın bu aralığa denk gelen herkese aynı puan verilmesinin rekabet ortamını bozacağı, ayrıca idarece söz konusu puanlama sistemi için her ne kadar kalite ve teknik nitelik puanlaması tanımı yapılsa da, düzenlemenin bu mahiyette olmadığı, araçların özellikleri için bir aralığın verilmesi ve bu aralıkta kamu yararına olan özelliklere daha fazla puan verilmesine yönelik düzenleme yapılması gerektiği, örneğin 13-17 m3 araç kapasitesi aralığının belirlenmesi durumunda 13 m3 için düşük, 17 m3 için yüksek puan verilmesi gerektiği,

İdarece ihale konusu iş için oluşturulan yaklaşık maliyetin piyasa fiyat araştırması yoluyla araştırılması halinde istekliler tarafından piyasada olmayan, temini çok zor olan, özel üretim süreci gerektiren ve dolayısıyla rayiç bedeli belirli olmayan araçlar için nasıl bir teklif birim fiyatı oluşturduklarının belirsizlik taşıdığı, araçların rayiç bedelleri haricinde idarece yapılan piyasa araştırmasında, teklif veren firmaların amortisman hesaplarını neye göre yaptığı, sigorta, kasko, mtv bedelleri ile tamir bakım giderlerini nasıl belirlediği ve en önemlisi kâr marjını % kaç öngördüğünün bilinmediği, dolayısı ile yaklaşık maliyet içerisinde yer alan iş kalemleri içerisinde piyasa araştırmasına teklif veren firmalar tarafından manipülasyon yapılmış olmasının kuvvetle muhtemel olduğu, çünkü idare tarafından spesifik özelliklere haiz araçlar istendiği, hâlihazırda envanterinde söz konusu araçlara sahip olamayan istekliler ister istemez özel nitelikli araçlar için yüksek ya da düşük fiyat öngörüsü yapmış olmasının kuvvetle muhtemel olduğu, yaklaşık maliyetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya diğer kamu kurumları tarafından oluşturulan birim fiyat analizlerine göre oluşturulmuş olması halinde yine piyasadan bulunmayan, fabrika çıkışı seri üretimi olmayan, teslim süresi siparişi müteakip 4 ila 6 ay arasında değişen araçlar için satın alma bedellerinin ne kadar olarak öngörüldüğünün bilinmesinin mümkün olmadığı, dolayısı ile isteklilerin birim fiyat analizlerine göre de birim fiyat oluşturamayacakları ve ihalede kalite ve teknik nitelik değerlendirmesinden puan alamayacaklarının ortada olduğu, söz konusu araçlar için idarenin elinde en az 3 üreticiden alınmış satış fiyat teklifi dahi bulunmayacağı, özetle yaklaşık maliyet hangi usul ile oluşturulmuş olursa olsun ihalede istenilen araç parkı baz alındığında isteklilerin teklif birim fiyatları ile yaklaşık maliyet arasında uyumun beklenmesinin doğru olmayacağı, mevcut düzenleme bu hali ile ancak yaklaşık maliyeti bilen istekli ve/veya isteklilerin lehine sonuç doğurmaktan başka bir işe yaramayacağı, teklif birim fiyatlar üzerinden kalite ve teknik nitelik değerlendirmesi yapılmasının yalnızca rayiçlerin belli olduğu ve yaklaşık maliyetin hangi usul ile ne şekilde belirlendiğinin ihale dokümanında belirtildiği işlerde mümkün olacağı, bu durumda ayrıca isteklilerin tekliflerini maliyetlerine göre değil yaklaşık maliyete göre hazırlaması sonucunu doğuracağı,

3. Birim fiyat teklif cetvelinin 13,14 ve 15’nci satırlarında yer alan iş kalemleri için “ton” üzerinden teklif verilmesinin istenildiği, ancak söz konusu iş kalemlerinde yer alan toplam 23 adet aracın hangi rotada, günde kaç sefer ya da kaç vardiya çöp toplayacağının düzenlenmediği, yalnızca işin süresi boyunca toplanacak tonaj ölçüsüne yer verildiği, araçların çalışma programını değiştirerek çöp toplama sıklığının belirlenmesinin idarenin elinde olduğu, daha az bir zamanda daha yüksek tonajlı araçla taşıma yapılabileceği gibi daha geniş zamanda daha düşük tonajlı araçla taşımanın yapılabileceği, boşa geçen zamanın tamir ve bakım maliyetlerini arttırdığı, çöp çıkış saatlerini ve yoğunluğunu idare ile hâlihazırda yüklenici tarafından bilindiği, çöp toplama periyodunu, araç çalışma saatleri ile yapacakları km bilgisini bilmeyenlerin araç bakım ve tamir giderlerini hesaplamasına imkân bulunmadığı, her ne kadar işin yapılacağı yerin görülebileceğine ilişkin düzenleme yer alsa da bu bilgilerin düzenlenmesi gerektiği,

4. Birim fiyat teklif cetvelinin 18,19,20 ve 21’inci satırlarında yer alan iş kalemleri için gün üzerinden teklif verilmesinin istenildiği, ancak araçların gün içerisinde kaç saat çalışacağı ve kaç km yaptırılacağının düzenlenmediği, bu veriler ışığında akaryakıt giderinin hesaplanmasına imkân bulunmadığı, her ne kadar işin yapılacağı yerin görülebileceğine ilişkin düzenleme yer alsa da bu bilgilerin düzenlenmesi gerektiği,

5. Birim fiyat teklif cetvelinin 3,4,5,6,7 ve 8’nci satırında yer alan iş kalemleri için “ay” üzerinden teklif verilmesinin istenildiği, ancak araçların ay içerisinde kaç gün ve kaç saat çalıştırılacağı ve kaç km yaptırılacağının düzenlenmediği, bu veriler ışığında akaryakıt giderinin hesaplanmasına imkân bulunmadığı, her ne kadar işin yapılacağı yerin görülebileceğine ilişkin düzenleme yer alsa da bu bilgilerin düzenlenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanunun uygulanmasında;

…

İstekli olabilecek : İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı satın almış gerçek veya tüzel kişiyi ya da bunların oluşturdukları ortak girişimi, … İfade eder.” hükmü,

“İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.

Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.

Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

…

Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

…

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,

karar verilir. …” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8'nci maddesinde “… (11) İlana ve ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik elden veya posta yoluyla yapılan başvurularda, şikayet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belge eklenmesi zorunludur. EKAP üzerinden e-imza kullanılarak (e-şikayet) gönderilen dilekçelerde ise ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin EKAP’ta yer alan belge veya bu belgeye ait bilgiler dilekçe ekine EKAP’tan aktarılır.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in ekinde yer alan “Şikayet Başvuru Dilekçesi Örneği”nin “Ekler” kısmındaki “Not” başlığı altında “… 3- İlana ve ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik başvurularda, şikayet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belge eklenmesi zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: İlçemizin Katı Atıklarının Toplanması, Nakli ve Temizliği İşinde Kullanılmak Üzere Temizlik Araçları ve İş Makinaları Çalıştırılması Hizmet Alımı İşi

b) Miktarı ve türü: 23 ay süre ile 231.150 ton katı atık toplanması (Araçlar şoförsüz çalıştırılacaktır.)

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: Sancaktepe İlçe Sınırları

ç) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

“İhaleye ilişkin bilgiler ile ihale ve son teklif verme tarih ve saati” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1.

a)İhale kayıt numarası:2022/916335

b) İhale usulü: Açık ihale.

…

d) İhale tarihi: 10.10.2022

e) İhale saati: 10:00

…

3.2. Teklifler ihale (son teklif verme) tarih ve saatine kadar yukarıda belirtilen yere verilebileceği gibi, iadeli taahhütlü posta yoluyla da gönderilebilir. İhale (son teklif verme) saatine kadar İdareye ulaşmayan teklifler değerlendirmeye alınmaz…” düzenlemesi yer almaktadır.

Sancaktepe Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından 2022/916335 ihale kayıt numaralı “İlçemizin Katı Atıklarının Toplanması, Nakli ve Temizliği İşinde Kullanılmak Üzere Temizlik Araçları ve İş Makinaları Çalıştırılması Hizmet Alımı İşi”nin açık ihale usulü ile 10.10.2022 tarihinde gerçekleştirildiği, söz konusu ihalenin ilanının 12.09.2022 tarihinde yayımlandığı, anılan ihalede 40 adet ihale dokümanı indirildiği, başvuru sahibinin ihale dokümanını 21.09.2022 tarihinde edindiği ve başvuru sahibi tarafından ihale dokümanının ilana yansıyan ve yansımayan hususlarına ilişkin olarak 21.09.2022 tarih ve 52285 sayı ile idare kayıtlarına alınan dilekçesi ile şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, idareye yapılan şikâyet başvurularının elden veya posta yoluyla ya da EKAP üzerinden e-imza kullanılarak (e-şikâyet) yapılabileceği, ilana ve ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik elden veya posta yoluyla yapılan başvurularda şikâyet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belgenin eklenmesi, EKAP üzerinden e-imza kullanılarak (e-şikâyet) gönderilen şikâyet dilekçelerinde ise ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin EKAP’ta yer alan belgenin veya bu belgeye ait bilgilerin dilekçe ekine EKAP’tan aktarılacağı anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesinin ön koşulu, idareye usulüne uygun olarak şikâyet başvurusunda bulunulmasıdır.

Yapılan inceleme neticesinde başvuru sahibi Zanka Kur. Yön. Hiz. A.Ş. tarafından ihale dokümanının ilana yansıyan ve yansımayan hususlarına ilişkin olarak ihale dokümanını edindiği tarih olan 21.09.2022 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunulduğu, şikâyet dilekçesi ekinde yer alan “Faaliyet Konusu İşe İlişkin Belgeler” başlıklı belgede ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin olarak 25.10.2021 tarihli ve 10437 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile “www.ticaretsicil.gov.tr” teyit adresi bilgisine yer verildiği, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin resmi internet adresi olan “www.ticaretsicil.gov.tr” üzerinden sorgulama yapıldığında; 25.10.2021 tarihli ve 10437 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin ticaret sicili gazetesinin faaliyet alanına ilişkin değil, kişi bilgileri değişikliğine ilişkin olduğu görülmüştür.

Bu itibarla başvuru sahibi tarafından ilgili mevzuat hükümleri gereği şikâyet dilekçesi ekinde yer verilmesi gereken ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğini tevsik edici bilgi/belgelerin beyan edilmediği/sunulmadığı görüldüğünden, şikâyet başvurusunun İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin onbirinci fıkrasına uygun olmadığı ve başvurunun 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca şekil yönünden reddi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Başvurunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin şikâyet dilekçesine ilişkin yapılan inceleme neticesinde, Kurul çoğunluğunca, “başvurunun reddine” karar verilmiştir.

Anılan kararda, ihale dokümanına yönelik şikâyette bulunan başvuru sahibi tarafından ilgili mevzuat hükümleri gereği şikâyet dilekçesi ekinde yer verilmesi gereken ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğini tevsik edici bilgi/belgelerin beyan edilmediği/sunulmadığı görüldüğünden, şikâyet başvurusunun İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin 11’inci fıkrasına uygun olmadığı ve başvurunun 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca şekil yönünden reddi gerektiği ifade edilmektedir.

Uyuşmazlık konusu ihalede, başvuru sahibi Zanka Kur. Yön. Hiz. A.Ş. tarafından ihale dokümanının ilana yansıyan ve yansımayan hususlarına ilişkin olarak ihale dokümanını edindiği tarih olan 19.09.2022 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunulduğu, şikâyet dilekçesi ekinde yer alan “Faaliyet Konusu İşe İlişkin Belgeler” başlıklı belgede ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin olarak 25.10.2021 tarih ve 10437 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile “www.ticaretsicil.gov.tr” teyit adresi bilgisine yer verildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, söz konusu bilginin EKAP üzerinden veya kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden temin edilebilmesi veya teyidinin yapılabilmesi mümkün olduğundan, somut olayda başvuru sahibi isteklinin başvurusunda faaliyet konusu işe ilişkin belgede verdiği internet adresi üzerinden, faaliyet konusu işe ilişkin bilgilere kolayca ulaşılabileceği değerlendirildiğinden, incelemenin anılan isteklinin faaliyet konusu işe ilişkin bilgilerine ulaşarak sonuçlandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, başvuru sahibinin iddialarının esastan incelenmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunca verilen “başvurunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.