KİK Kararı: 2021/UY.II-606

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/011
Gündem No : 24
Karar Tarihi : 17.03.2021
Karar No : 2021/UY.II-606
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Dursun ÖZÜN,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Yusufeli Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/714441 İhale Kayıt Numaralı “Yusufeli Belediyesi Mezarlık Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Yusufeli Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 15.01.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Yusufeli Belediyesi Mezarlık Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Dursun Özün’ün 02.02.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.02.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.02.2021 tarih ve 9618 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.02.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/340 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilerek ihale üzerine bırakılan iş ortaklığı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen istekliye ait tekliflerin aşağıdaki hususlar sebebiyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

1. İhale üzerine bırakılan iş ortaklığı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen istekli tarafından sunulan Ticaret Sicil Gazeteleri’nin İdari Şartname’nin 7.1.b.2 maddesinde belirtilen hususların yer almadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tüzel kişilerin teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 10/A maddesine aykırı olarak ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığını oluşturan ortakların T.C. kimlik numarası/vergi kimlik numarası ile ortaklık oranlarını gösterir herhangi bir bilgi ve belge sunmadığı, bu sebeple tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

Teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren imza beyannamesi veya imza sirkülerinin İdari Şartname’nin 7.1’inci maddesinde belirtilen kriterleri sağlamadığı, ihaleye ilişkin teklif dokümanlarını imzalayan kişilerin adına düzenlenmiş noter onaylı vekaletnamelerinin bulunmadığı, teklif dokümanında bulunan imzalar ile imza sirkülerindeki imza sahiplerinin farklı olduğu ve dolayısıyla teklif dokümanındaki imzaların tutarsız olduğu,

2. İhale üzerine bırakılan iş ortaklığı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen isteklinin İdari Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.5.1’inci maddesinde istenilen kriterlerin sağlamadığı, iş deneyim belgelerinin ihale konusu iş veya benzer iş kapsamındaki tanımlara uygun olmadığı, söz konusu belge tutarlarının asgari iş deneyim tutarını karşılamadığı, iş deneyim belgelerinin belge kapsamındaki ilgili imalatlar ayrıştırıldığında teklif edilen bedelin %80’ini karşılamadığı, iş deneyim belgelerinin geçerlik sürelerinin ihalenin ilan tarihinden itibaren geriye doğru 15 (onbeş) yıllık süreyi aştığı ve dolayısıyla belgelerin geçersiz olduğu,

3. İhale üzerine bırakılan iş ortaklığı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu gerekçesiyle reddedilmesi gerektiği, şöyle ki;

a) Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında her iki istekli tarafından sunulan analizlerin ihale dokümanı kapsamında yer alan analiz formatına uygun olmadığı, idarece belirlenen analiz girdi miktarlarının değiştirildiği, miktar birim fiyat çarpımları sonucunun tutar ile farklı olduğu, alt analizleri toplamı ile toplam tutarın farklı olduğu,

b) Her iki istekli tarafından açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde aritmetik hata yapıldığı, açıklama istenmeyen analiz girdilerine 0,00 TL fiyat teklif edilerek Kamu İhale Kurul kararlarına aykırı hareket edildiği,

c) Her iki istekli tarafından açıklanması gereken analiz girdilerinde teklif edilen birim fiyatların kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen kar ve genel gider hariç fiyatlarının altında fiyat teklif edildiği, açıklama kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarının güncel olmayan birim fiyatların kullanıldığı, söz konusu analiz girdileri için teklif edilen fiyatların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine göre belgelendirilmesi gerektiği, ancak anılan istekliler tarafından belgelendirilmediği,

ç) İstekli tarafından sunulan aşırı düşük açıklamasındaki analiz girdilerinde yer alan işçilik ücretinin ihale tarihi itibari ile geçerli olan 2021 yılı saatlik asgari ücretinin altında olduğu,

d) Anılan istekli tarafından açıklama kapsamında esas alınan motorin fiyatının EPDK’nın il bazında günlük yayınlanan ve ihale ilan/davet ile ihale tarihi (ihale tarihi hariç) geçerli olan akaryakıt fiyatlarının altında olduğu, motorinin litre - kilogram dönüşümünde yoğunluğunun hatalı alındığı, motorin analiz girdisinin birimi olan kilogram yerine litre olarak açıklama yapıldığı,

e) Her iki istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunulan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösteren firmalardan alınmadığı, fiyat tekliflerinin Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesi gereğince gerekli ibareler yazılmak suretiyle ilgili meslek mensubu tarafından imzalanmadığı ve söz konusu belgelerde meslek mensubu kaşesinin eksik olduğu, fiyat tekliflerini tevsik etmek için sunulan tutanakların son vergi dönemine (2020/4. Dönem) uygun düzenlenmediği, tutanakların ekinde fiyat teklifi veren firmaların imza sirküleri ve meslek mensubunun faaliyet belgelerinin sunulmadığı, fiyat tekliflerinin dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının istenmesi ve incelenmesi halinde fiyat teklifleri ile tutanakların uyumsuz olduğunun görüleceği,

f) Her iki istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunulan (EK-O.7) maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının Tebliğ’in 45’inci maddesine uygun olmadığı, maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamada teklif edilen birim fiyatın ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olduğu, isteklilerin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmadığı, satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamalarda teklif edilen birim fiyatın ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80'inin altında olduğu, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olmadığı ve paravan şirketler üzerinden gerçeği yansıtmayan proforma faturaların düzenlendiği, proforma fatura üzerindeki meslek mensubu kaşe ve mührünün gerçeği yansıtmadığı, proforma fatura üzerindeki imzanın imza sirküleriyle uyuşmadığı,

g) Makinelerin edinim bedeli veya kayıtlı değeri üzerinden açıklama yapılabilmesi için isteklinin amortisman defterinde kayıtlı olduğunun ve edinim bedelleri ile kaydi değerlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenen belgelerle tevsik edilmesi gerektiği, ancak bu hususa ilişkin bir belgelendirme yapılmadan açıklamada bulunulduğu, ayrıca söz konusu makinelerin asgari güç, kapasite değerleri ile teknik özellikleri bakımından birim fiyat tarifleri ve analizde istenen özellikleri haiz olduğunun belgelendirilmesi gerekmesine rağmen bu belgelendirmenin yapılmadığı, tek başına ruhsat, demirbaş veya amortisman defteri ya da meslek mensubu raporu ile bu tevsikin yapılmasının mümkün olmadığı, isteklinin avantajlı koşulu olarak sunduğu kendi malı makinelerin istenen özellikte olduğunun teknik bilgileri içeren araç projesinin ya da yetkili satıcı beyanı vb. belgelerin de ayrıca sunulmasının gerektiği,

ğ) Her iki istekli tarafından kendi malı olan ve amortismanı dolduran makinelerin saatlik ücretlerinin hesaplanmasında amortisman maliyetlerini sıfır (0) alındığı, ancak makinelere ait amortisman bedeli sıfır olsa dahi eskimiş araçların yedek parça, tamir bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil montaj, demontaj giderlerinin sıfır olarak kabul edilemeyeceği ve bahse konu giderlere tekabül eden makine katsayısı ile makinenin güncel resmi rayicinin çarpımı kadar bir tutarın söz konusu girdilerin asgari bedeli olarak dikkate alınması gerekmesine rağmen bu giderin dikkate alınmadığı, yapılan açıklamada kendi malı makinelerde teknik özellik ve kapasitenin sağlandığının belgelendirilmesi gerektiği, ancak bu belgelendirmenin yapılmadığı,

h) Tebliğ’in 45.1.13.7’nci maddesinde yapım işleri için ancak imalata giren malzemeler için (EK-O.8) stok tespit tutanağı ile aşırı düşük teklif açıklaması yapılabileceğinin belirtildiği, ancak iş makinalarının stok tespit tutanağı ile açıklanamayacağı,

ı) Her iki isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının işçiliklerdeki 2021 yılı asgari saatlik ücretin artışı ve son bir yıl içindeki mazot fiyatlarındaki değişim göz önüne alındığında yukarıda sayılan yasal engeller haricinde matematiksel olarak da uygun kabul edilebilmelerinin mümkün olmadığı,

4. İdarelerin mevzuata uymak ve kamu yararını gözetmek zorunda oldukları, idareye yapılan şikâyet başvurusunun 16 gün süren incelemenin ardından başvurunun içeriğini hiç değerlendirmeye alınmadan dilekçedeki kaşenin üzerine atılan imza sebebiyle adresin okunamadığı ve teklif ile sunulan imza sirkülerinin 6 yıllık olması gerekçeleriyle şekil yönünden reddedildiği,

Teklif mektubunda, şikâyet dilekçesinde ve daha sonra idarenin talebi ile verilen adres değişiklik beyanında kendilerine ait adres beyanının mevcut olduğu, ihalenin bütün aşamalarında EKAP üzerinden yapılan bütün tebligatların kendilerine ulaştığı ve bu sebeple şikâyetin reddi için oluşturulan gerekçenin kabul edilebilir olmadığı,

İdarece verilen şikayetin reddi kararı ile ilgili diğer gerekçenin teklif zarfı içinde yer alan imza sirkülerinin 6 yıllık olması olduğu, ancak mevzuatta imza sirküleri ile ilgili bir süre hükmünün bulunmadığı, bu bakımdan verilen kararın dayanağının anlaşılamadığı, sonuç olarak idareden incelenmesini istenilen ancak değerlendirmeye alınmayan yukarıdaki tüm hususların incelenmesi ve anılan isteklilerin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1) İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından,

a) Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesinin,

b) Tüzel kişi olması halinde, bu Yönetmelik ekinde yer alan Tüzel Kişilerde Ortaklık Bilgilerine ve Yönetimdeki Görevlilere İlişkin Son Durumu Gösterir Belge ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerinin,

teklif kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca aday veya isteklilerin ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyetlerini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürmesi gerekmekte olup, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce, bu durumu tevsik eden belgeleri 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile ön yeterlik ve ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak sunması gerekmektedir.

(2) Vekaleten ihaleye katılma halinde; vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile vekilin noter tasdikli imza beyannamesinin sunulması zorunludur.

(3) İş ortaklığında, iş ortaklığı beyannamesinin ve iş ortaklığını oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin her biri tarafından, ilgisine göre birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki belgelerin ayrı ayrı verilmesi zorunludur. Konsorsiyumda ise konsorsiyum beyannamesinin ve konsorsiyumu oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin her biri tarafından, ilgisine göre birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki belgelerin ayrı ayrı verilmesi zorunludur.

(4) İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin adaylar veya istekliler tarafından sunulmasına ilişkin hükümlere, ilan ve ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilir. İş ortaklarının her birinin söz konusu belgeleri ayrı ayrı sunması, konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmına ilişkin belgeleri sunması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tüzel kişilerin teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 10/A maddesinde “10/A.1. İhaleye katılabilmek için başvuru veya teklif dosyasında sunulması gereken, tüzel kişi aday ve isteklilerin teklif vermeye yetkili olduğu hususunda son durumu gösterir belgelere ilişkin mevzuatta geçen “tüzel kişi ortakları” ifadesinden, bu ortakların ilgisine göre ad, soyad/ticaret unvanı, T.C. kimlik numarası/vergi kimlik numarası ile ortaklık oranları (halka arz edilen hisseler hariç); “tüzel kişilerin yönetimindeki görevliler” ifadesinden ise, teklif veya başvuru mektubu ya da sözleşme imzalamaya ve sözleşmenin yürütülmesi konusunda yetkili olanlar da dahil olmak üzere; tüzel kişiliği temsile ve yönetime yetkili kişilerin ad, soyad/ticaret unvanı, T.C. kimlik numarası/vergi kimlik numarası anlaşılır. Ancak, bu bilgileri göstermek üzere teklif ekinde sunulan belgelerde T.C. kimlik numaralarının beyan edilmemesi veya beyan edilen T.C. kimlik numaralarının teyit edilememesi durumunda teklif bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılmaz.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Yusufeli Belediyesi Mezarlık Yapım İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

7 metre platform genişliğinde 2900 metre yol.

3 metre platform genişliğinde 800 metre yol.

20 santimetre beton iç kalınlığına sahip 1 metre genişliğinde 2547 metre su tahliye kanalı

Belirtilen standartlarda 19969.37 metreküp taş duvar.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer:YUSUFELİ

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

a) Mülga : RG: 25/1/2017-29959

b) Teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren imza beyannamesi veya imza sirküleri;

1. Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesi,

2. Tüzel kişi olması halinde, bu Şartname ekinde yer alan Tüzel Kişilerde Ortaklık Bilgilerine ve Yönetimdeki Görevlilere İlişkin Son Durumu Gösterir Belge ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirküleri.

c) Bu Şartname ekinde yer alan standart forma uygun teklif mektubu.

ç) Bu Şartnamede belirlenen geçici teminata ilişkin geçici teminat mektubu veya geçici teminat mektupları dışındaki teminatların Saymanlık ya da Muhasebe Müdürlüklerine yatırıldığını gösteren makbuzlar.

d) Bu şartnamenin 7.4. ve 7.5. maddelerinde belirtilen, şekli ve içeriği Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde düzenlenen yeterlik belgeleri.

e) Vekaleten ihaleye katılma halinde, vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile vekilin noter tasdikli imza beyannamesi

f) İsteklinin ortak girişim olması halinde, bu Şartname ekinde yer alan standart forma uygun iş ortaklığı beyannamesi,

…

7.2. İhaleye iş ortaklığı olarak teklif verilmesi halinde;

7.2.1. İş ortaklığının her bir ortağı tarafından 7.1. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde yer alan belgelerin ayrı ayrı sunulması zorunludur. İş ortaklığının tüzel kişi ortağı tarafından, iş deneyimini göstermek üzere sunulan belgenin tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan/en az % 51 hissesine sahip ortağına ait olması halinde bu ortak (h) ve (ı) bendindeki belgeyi de sunmak zorundadır. Kanun kapsamındaki idarelere taahhüt edilenler dışında yurt dışında gerçekleştirilen işler için düzenlenen iş bitirme belgesinin şirketler topluluğu ilişkisi içinde kullanılması halinde, bu belgeyi kullanan ortağın 7.1 inci maddenin (j) bendindeki belgeyi de sunması zorunludur.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Aktarılan mevzuat hükümleri, Tebliğ açıklamaları ve idarece yapılan düzenlemelerden ihaleye katılan isteklinin gerçek kişi olması halinde noter tasdikli imza beyannamesinin, tüzel kişi olması durumunda ise, şirket ortakları ile şirket yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerinin teklif ekinde sunulması gerektiği, tüzel kişiliğin ortaklarına ait T.C. kimlik numaralarının da bu kapsamda ibraz edilmesi gerektiği, vekaleten ihaleye katılma halinde; vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile vekilin noter tasdikli imza beyannamesinin sunulması gerektiği anlaşılmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Mustafa Altun - Erhan Kara İş Ortaklığının iki adet gerçek kişiden oluştuğu, iş ortaklığı beyannamesinde yer alan bilgiye göre pilot ortak Mustafa Altun’un iş ortaklığındaki payının %51 ve özel ortak Erhan Kara’nın payının ise %49 olduğu, anılan beyannamede adı geçen ortakların T.C. kimlik numaralarının bulunduğu, her iki ortak tarafından da T.C. Uzundere Noterliği tarafından düzenlenmiş olan imza beyannamesinin sunulduğu, bahse konu imza beyannamelerinde yer alan T.C. kimlik numaralarının iş ortaklığı beyannamesinde ve birim fiyat teklif mektubunda yer alan T.C. kimlik numaraları ile uyumlu olduğu, son olarak imza beyannamelerinde yer alan imzaların iş ortaklığı beyannamesinde, birim fiyat teklif mektubu ile birim fiyat teklif mektubunun eki olan birim fiyat teklif cetvelinde yer alan imzalarla uyumlu olduğu ve vekaletname ile ihaleye katılım olmadığı anlaşılmıştır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Nisa Kara’nın gerçek kişi olduğu, adı geçen istekli tarafından T.C. Erzurum 3. Noterliği tarafından düzenlenmiş olan imza beyannamesinin sunulduğu, bahse konu imza beyannamelerinde yer alan T.C. kimlik numarasının birim fiyat teklif mektubunda yer alan T.C. kimlik numaraları ile uyumlu olduğu, son olarak imza beyannamesinde yer alan imzanın birim fiyat teklif mektubu ile birim fiyat teklif mektubunun eki olan birim fiyat teklif cetvelinde yer alan imzalarla uyumlu olduğu ve vekaletname ile ihaleye katılım olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda yer alan inceleme ve tespitler sonucunda başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (h) bendinde “İş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarların, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işi ihalelerine başvurularında, toplam süresi onbeş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl, yüzyirmiikibinüçyüzseksenyedi Yeni Türk Lirası (Üçyüzellisekizbindokuzyüzyetmişyedi Türk Lirası)* olarak hesaplanmak üzere 10 uncu madde kapsamındaki benzer iş deneyimi olarak dikkate alınır. Bu süre iş deneyimi bulunan mimar ve mühendisler için uygulanmaz. Bu bent kapsamında elde edilen deneyim mühendis ve mimarın beş yıldır en az % 51 hissesine sahip olduğu tüzel kişiler tarafından da kullanılabilir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya istekliler tarafından, iş deneyimlerini tevsik için;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

…

işlerle ilgili deneyimlerini gösteren belgeler sunulur.

…

(7) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının tamamını sağlaması halinde; diğer ortaklar, istenen asgari iş deneyim tutarının % 40’ından az olmamak üzere, benzer işe ait olmayan bir yapım işine ilişkin belge sunabilirler. Bu durumda; yeterlikleri tespit edilenler arasından belli sayıda adayın davet edilmesinin öngörüldüğü belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde, benzer işe ait olmayan yapım işine ilişkin iş deneyimleri, kısa listenin oluşturulmasında yapılan puanlamada dikkate alınmaz.

…

(11) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere, en az beş yıldır % 51 veya daha fazla hissesine sahip mimar veya mühendis ortağının mezuniyet belgesinin sunulması durumunda; ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son beş yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belgenin sunulması zorunludur.

(12) Mezuniyet belgelerinin iş deneyimini tevsik için sunulması durumunda; mezuniyetten sonra geçen sürenin onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınabilmesi için, başvuru veya teklif kapsamında mezuniyet belgesi sahibine ait yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesinin sunulması zorunludur…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde; tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez.

(2) İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir.

(3)İş ortaklığı tarafından gerçekleştirilen işlerden edinilen iş deneyim belgelerindeki tutarlar, aday veya isteklinin belge sahibi iş ortaklığındaki hisse oranları esas alınarak değerlendirilir.

…

6. İş deneyim belge tutarlarının değerlendirilmesinde;

a) İş bitirme ve iş durum belge tutarları tam olarak,

…

dikkate alınır.

…

(8) Mühendis veya mimarların, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işleri ihalelerinde, iş deneyimi olarak mezuniyet belgelerini sunmaları durumunda;

a) İş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarların; toplam süresi onbeş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl, Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen tutar kadar,

b) İş deneyimi bulunan mühendis veya mimarların; onbeş yıllık sınırlamaya tabi tutulmaksızın, mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen tutar kadar,

benzer iş deneyimi olarak dikkate alınır.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İş deneyim tutarının güncellenmesi” başlıklı 49’uncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerde yazılı tutarlar aşağıdaki şekilde güncellenir:

…

b) 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilmiş işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler, belgeye konu işin ihale tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.

…

d) Alt yüklenici iş bitirme belgeleri, yüklenici ile alt yüklenici arasında imzalanan sözleşmenin tarihi esas alınarak güncellenir…” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mühendis veya mimarların mezuniyet belgeleri ile ihalelere katılmaları” başlıklı 43’üncü maddesinde “…43.2. Mezuniyet tarihinden sonra geçen süre on beş yıldan fazla olan mühendis ve mimarların, on beş yıldan fazla mezuniyet sürelerinin de değerlendirilebilmesi için, başvuru veya teklif kapsamında mezuniyet belgesi sunulan mühendis veya mimara ait yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesi (iş bitirme, iş durum, iş denetleme, iş yönetme) sunulması gerekli olup, iş deneyim belgesi sunulmaması durumunda mezuniyet tarihinden sonra geçen sürenin on beş yıldan fazlası dikkate alınmayacaktır. Bu kapsamda sunulacak iş deneyim belgesine konu işin, geçici kabul tarihinin veya gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin % 80’ine ulaştığı tarihin, ihale ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son on beş yıl içinde olması koşulu aranmaz…” açıklaması bulunmaktadır.

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin ekinde yer alan “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi” başlıklı tablosu aşağıdaki gibidir.

(A) ALT YAPI İŞLERİ

V. GRUP: KARAYOLU İŞLERİ (Altyapı+Üstyapı)

1. Otoyollar

2. Devlet, il ve köy yolları

3. Cadde ve sokak yapım işleri

İdari Şartname’nin İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

…

d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 60'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

…

7.6. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler:

Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler: 11/06/2011 tarih ve 27961 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği” Ek 1 Yapım işleri benzer iş listesinde A V. grup işlerdir.

7.6.1. Mezuniyet belgeleri/diplomalar: İNŞAAT MÜHENDİSLİK DİPLOMALARI” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca yapım işi ihalesine teklif veren isteklilerin, iş deneyiminin tevsiki için ihale konusu iş veya benzer iş tanımına uygun bir iş deneyim belgesi veya idarece belirlenen akademik bölüme uygun bir mezuniyet belgesi sunması gerekmektedir. İhalede iş deneyimi bulunmayan kişilere ait mezuniyet belgesi sunulması ve mezuniyetten sonra 15 yıldan fazla bir süre geçmesi durumunda, iş deneyim tutarı sadece 15 yıla kadar olan zaman dilimi için hesaplandığı, iş deneyimi bulunan bir kişiye ait mezuniyet belgesi sunulması halinde ise, mezuniyetten sonra geçen sürenin (15 yıldan fazlası dahil) değerlendirmeye alınabilmesinin mümkün olduğu ve bu değerlendirmenin yapılabilmesi için, teklif kapsamında, mezuniyet belgesi sahibine ait benzer iş tanımına uygun olan veya olmayan herhangi bir yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesinin sunulmasının yeterli olduğu anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede ihale üzerinde bırakılan Mustafa Altun - Erhan Kara İş Ortaklığının pilot ortağı Mustafa Altun tarafından teklif dosyasında Erzurum Atatürk Üniversitesi tarafından düzenlenmiş olan 06.09.2006 tarihli ve 3634 diploma numaralı mezuniyet belgesinin sunulduğu, ilgilinin mezuniyet tarihinden ihale tarihine kadar geçen sürenin yıl, ay, gün üzerinden hesaplama yapılarak iş deneyim tutarının hesaplanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

İdari Şartname’nin 7.5.1’inci maddesinde isteklilerden teklif ettikleri bedelin % 60’ından az olmamak üzere iş deneyimini gösteren belge sunmaları istenmiştir. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından sunulan teklif bedelinin 3.298.672,00 TL olduğu, yeterlik kriterini sağlaması için asgari belge tutarının 1.979.203,20 TL olması ve pilot ortak tarafından sunulması gereken asgari iş deneyim belgesi tutarının (1.979.203,20 TL x 0,8) 1.583.362,56 TL olması gerektiği anlaşılmıştır.

Bahse konu iş ortaklığının özel ortağı Erhan Kara tarafından teklif dosyasında yüklenici iş bitirme belgesi sunulduğu, söz konusu belgenin Erzurum Büyükşehir Belediyesi Kırsal Hizmetler Daire Başkanlığınca “Tortum İlçesi Muhtelif Mahalle Yolları Sanat Yapıları Yapımı, 2017/186955” kapsamında ve Karabeyoğlu İnş. Taah. Orman Ürünleri Gıda Hayvancılık Taşımacılık Tic. ve San. Ltd. Şti. - Erhan Kara İş Ortaklığı adına düzenlendiği, Erhan Kara’nın belgeye konu işte %49 ortaklık oranı ile ortaklığının bulunduğu, uygulanan yapı tekniğinin “Sanat Yapıları İmalatı” olduğu, belge tutarının 858.162,99 TL olduğu, Erhan Kara’nın payına düşen tutarın 420.499,87 TL olduğu görülmüştür.

İdari Şartname’nin 7.5.1’inci maddesinde isteklilerden teklif ettikleri bedelin % 60’ından az olmamak üzere iş deneyimini gösteren belge sunmaları istenmiştir. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından sunulan teklif bedelinin 3.298.672,00 TL olduğu, yeterlik kriterini sağlaması için asgari belge tutarının 1.979.203,20 TL olması ve özel ortak tarafından sunulması gereken asgari iş deneyim belgesi tutarının (1.979.203,20 TL x 0,2) 395.840,64 TL olması gerektiği anlaşılmıştır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan Nisa Kara tarafından teklif dosyasında Erzurum Atatürk Üniversitesi tarafından düzenlenmiş olan 24.06.2010 tarih ve 5329 numaralı mezuniyet belgesinin sunulduğu, ayrıca ilgilinin mezuniyet tarihinden ihale tarihine kadar geçen sürenin yıl, ay, gün üzerinden hesaplama yapılarak iş deneyim tutarının hesaplanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

İdari Şartname’nin 7.5.1’inci maddesinde isteklilerden teklif ettikleri bedelin % 60’ından az olmamak üzere iş deneyimini gösteren belge sunmaları istenmiştir. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan teklif bedelinin 3.393.257,30 TL olduğu, yeterlik kriterini sağlaması için asgari belge tutarının 2.035.954,38 TL olması gerektiği anlaşılmıştır.

Mustafa Altun - Erhan Kara İş Ortaklığının pilot ortağı Mustafa Altun’un mezuniyet tarihinin 06.09.2006, ihale tarihinin de 15.01.2021 olduğu göz önüne alındığında mezuniyet tarihi ile ihale tarihi arasındaki süre 14 yıl, 4 ay ve 9 gün olduğu, dolayısıyla söz konusu isteklinin iş deneyim tutarının 5.154.311,35 TL olduğu ve pilot ortağın İdari Şartname düzenlemesi gereğince karşılaması gereken asgari iş deneyim tutarını (1.583.362,56 TL) karşıladığı görülmüştür.

Diğer yandan, iş ortaklığının pilot ortağı tarafından idarece istenen asgari iş deneyim tutarının tamamını sağladığının görüldüğü, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinin yedinci fıkrasında özel ortak tarafından istenen asgari iş deneyim tutarının % 40’ından az olmamak üzere, benzer işe ait olmayan bir yapım işine ilişkin belge sunulabileceğinin belirtildiği, bahse konu iş ortaklığının özel ortağı Erhan Kara tarafından sunulan iş deneyim belgesi tutarının 858.162,99 TL olduğu Erhan Kara’nın payına düşen tutarın 420.499,87 TL olduğu, anılan belge tutarı güncellendiğinde 794.625,81 TL olduğu ve belgenin asgari iş deneyim tutarını karşıladığı (1.979.203,20 TL x 0,4 = 791.681,28 TL) görülmüştür.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Nisa Kara’nın mezuniyet tarihinin 24.06.2010, ihale tarihinin de 15.01.2021 olduğu göz önüne alındığında mezuniyet tarihi ile ihale tarihi arasındaki süre 10 yıl, 6 ay ve 22 gün olduğu, dolayısıyla söz konusu isteklinin iş deneyim tutarının 3.791.195,80 TL olduğu ve İdari Şartname düzenlemesi gereğince karşılanması gereken iş deneyim tutarını karşıladığı görülmüştür.

Sonuç olarak, ihale üzerine bırakılan iş ortaklığı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen istekli tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin İdari Şartname’nin 7.5.1 ve 7.6’ncı maddelerinde istenilen kriterleri karşıladığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım

işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir.

Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…

45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5’nci maddesinde “5.1. İhale dokümanı aşağıdaki belgelerden oluşmaktadır:

a) İdari Şartname.

b) Teknik Şartnameler.

c) Sözleşme Tasarısı.

ç) Yapım İşleri Genel Şartnamesi. (İhale dokümanı kapsamında verilmemiştir.)

d) Standart formlar:

…

e) 1 adet analiz formatı,

f) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır Değer” 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,” düzenlemesi yer almaktadır.

15.01.2021 tarihinde gerçekleşen ihalede idarece teklifi sınır değerin altında kalan iki istekli olan Mustafa Altun - Erhan Kara İş Ortaklığı’na ve Nisa Kara’ya 21.01.2021 tarihinde “Savunma İstenmesi” konulu yazının tebliğ edildiği, adı geçen istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulduğu ve ihalenin anılan iş ortaklığı üzerinde bırakıldığı, Nisa Kara’nın ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdarece 21.01.2021 tarihli ve “Savunma İstenmesi” konulu yazıda “Yusufeli Belediyesi mezarlık yapım işi ile ilgili vermiş olduğunuz teklif sınır değerin altında kalmıştır. Kamu ihale tebliğinin 45. maddesine göre açıklama istenen analiz kalemleri ekteki listede belirtilmiştir. Açıklama istenen analizlerle ilgili kamu ihale tebliği ve eklerindeki formlara göre açıklama yaparak bu yazının tarafınıza ulaştığı tarihten itibaren 5 iş günü içinde idareye sunulmalıdır. Aksi takdirde teklife yönelik açıklama yapılamadığı yönünde değerlendirme yapılacaktır.” ifadelerine yer verildiği, söz konusu yazı ekinde yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerinin yer aldığı, “Ocak taşı ile kagir inşaat yapılması” özel pozu, “KGM/15.001/A Ekskavatörle her cins toprağın kazılması ve kullanılması (yarma ve yan ariyetten dolguya gidecek kazılarda)” iş kalemi ve “Her cins klastaki zeminlerde kazı yapılması” iş kalemi için fiyat analizine yer verildiği anlaşılmıştır.

21.01.2021 tarihli ve “Savunma İstenmesi” konulu yazı ekinde yer alan açıklama istenilecek iş kalemleri listesine, açıklama istenilmeyen analiz girdilerine ve sıralı analiz girdileri tablolarına yer verilmediği, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerinden KGM/15.001/A poz numaralı “Ekskavatörle her cins toprağın kazılması ve kullanılması (yarma ve yan ariyetten dolguya gidecek kazılarda)” ve YM01 poz numaralı “300 Dozlu kagir taş duvar yapımı” iş kalemlerinin idarece açık ve koyu olarak işaretlendiği, anılan iş kalemlerinin açık ve koyu olarak işaretlenmesinin söz konusu iş kalemleri için açıklama istenildiği kanaatini oluşturduğu, ancak bunun da birden fazla sayıda birim fiyattan oluşan her bir analiz girdisinin en temel bileşenlerine (malzeme, işçilik ve makine vb.) kadar ayrıştırılmadığı, açıklama istenilecek veya istenilmeyecek analiz girdilerinin de ayrıştırılmamış birim fiyatlar baz alınarak düzenlendiği durumunu oluşturduğu, örneğin; KGM/15.001/A poz numaralı “Ekskavatörle her cins toprağın kazılması ve kullanılması (yarma ve yan ariyetten dolguya gidecek kazılarda)” iş kalemini oluşturan 03.504 poz numaralı “ekskavatörün 1 saatli ücreti (210 hp; 2 1/2 yd3)” poz numaralı alt iş kaleminin içinde mazot (motorin), formen, yağcı ve operatör makinist analiz girdilerinin oluştuğu görülmüştür.

Ek olarak, “Ocak taşı ile kagir inşaat yapılması” iş kalemini oluşturan analiz girdilerinin de idarece açık ve koyu olarak işaretlendiği, ancak 1.404 poz numaralı “operatör makinist” ve 1.408 poz numaralı “yağcı” işçilik giderleri için işaretleme yapılmadığı, söz konusu durumda sorgulamaya tabi iş kalemleri listesindeki durumun aksine anılan işçilik girdileri için idarece açıklama istenilmediği sonucunu ortaya çıkardığı,

Son olarak ise “Her cins klastaki zeminlerde kazı yapılması” iş kalemini oluşturan analiz girdilerinden hiç birinin idarece işaretlenmediği ve operatör makinist, yağcı, formen gibi işçilik girdilerinin ve birim fiyatlarının yer aldığı tespit edilmiştir. Bu bakımdan, idarece başvuru sahibi istekliye verilen söz konusu analiz formatlarının ve bu şekilde yapılan bir sorgulamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan açıklamalarına aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.

Bu çerçevede, idarece mevzuata uygun olarak yapılmayan söz konusu aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden yapılacak olan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olup olmadığına ilişkin olarak sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmış olup, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıklar göz önüne alınarak,

1. İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerinden, nitelik ve nicelik olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile birebir uyumlu olmayan iş kalemlerine (özel iş kalemleri) ait birim fiyat analizlerinin girdilerinin tanımlanarak temel girdilere (işçilik, makine amortismanı, mazot, makine ve diğer malzeme girdileri vb.) kadar ayrıştırılması,

2. Özel iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının anılan poz miktarları dikkate alınarak toplanması (örneğin aynı iş kalemi analizi içerisinde yer alan işçilikle ilgili düz işçi girdilerinin söz konusu poz birim miktarı dikkate alınarak toplanması), farklı poz numarasına sahip girdilerinin ise ayrı ayrı gösterilmesi,

3. Yukarıdaki işlemlerden sonra anılan Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi,

4. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alması halinde, bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi (Örneğin mazot girdisi birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alıyorsa ve eğer bu paçal iş kalemleri analizlerinden en az birinde mazot girdisinin oranı söz konusu analiz toplamının %3’ünün üstünde olması halinde söz konusu mazot girdisi için açıklama istenilmesi),

5. Açıklama istenilecek özel iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması ve aşırı düşük teklif sorgulaması işleminin yukarıda aktarılan açıklamalar doğrultusunda yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “…Şikâyet dilekçelerine, başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgeler ile imza sirkülerinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneğinin eklenmesi zorunludur. Aday veya isteklinin başvuru belgeleri veya teklif zarfı içerisinde bu belgelerinin bulunması durumunda, dilekçe ekinde söz konusu belgeler aranmaz…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bildirim ve tebligat esasları” başlıklı 65’inci maddesinde “Aday, istekliler ve istekli olabileceklere yapılacak her türlü bildirim ve tebligatlarda aşağıdaki hususlara uyulması zorunludur:

a) Tebligatlar idareler veya Kurum tarafından aşağıdaki yöntemler kullanılarak yapılabilir:

1. İmza karşılığı elden.

2. İadeli taahhütlü mektupla.

3. Elektronik ortamda.

4. Faksla.

… yabancı isteklilerde ise ondokuzuncu gün. … Tebligatın bu tarihten önce muhataba ulaşması halinde ise fiili tebliğ tarihi esas alınır.

b) İdareler veya Kurum tarafından elektronik ortamda veya faks ile yapılan tebligatlar ile çerçeve anlaşmaya dahil olan istekliler tarafından elektronik ortamda sunulan fiyat tekliflerinin aynı gün teyit edilmesi zorunludur. Elektronik ortamda veya faks ile yapılan bildirimlerde bildirim tarihi tebliğ tarihi sayılır.

Ancak, idareler veya Kurum ile aday, istekli ve istekli olabilecekler tarafından, elektronik imza kullanılarak yapılan işlemlerde ve şikayet başvurularına ilişkin işlemler dahil Elektronik Kamu Alımları Platformu üzerinden yapılacak ihale sürecine ilişkin işlemlerde teyit aranmaz.

c) Elektronik haberleşmede kullanılacak araçlar ile bunların teknik özellikleri, yaygın olarak kullanılan haberleşme ve bilgi teknolojisi ürünleri ile uyumlu ve kolay erişilebilir olmalı ve eşit muamele ilkesini sağlamalıdır.

d) Her türlü bilgi alışverişi ile bilginin muhafazasında; verilerin bütünlüğü ile tekliflerin ve başvuru belgelerinin gizliliğinin sağlanması esastır.

Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde yapılacak tebliğler hakkında Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

(2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir;

…

(4) Elden veya posta yoluyla yapılan şikayet başvurusu dilekçelerine, başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgeler ile imza sirkülerinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneğinin eklenmesi ya da e-şikayet ile yapılan başvurularda söz konusu belgelere ilişkin bilgilerin belirtilmesi konusunda aşağıdaki kurallar uygulanır:

a) Şikayet başvurularına, başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgeler ile imza sirkülerinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneğinin eklenmesi veyahut başvurularda bu belgelere ilişkin bilgilerin belirtilmesi gerekir.

…

c) Aday veya isteklinin başvuru belgeleri veya teklif zarfı içerisinde başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgeler ile imza sirkülerinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneğinin bulunması durumunda, elden veya posta yoluyla yapılan başvurularda söz konusu belgeler, e-şikayet ile yapılan başvurularda ise başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgelere ilişkin bilgiler aranmaz…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Şikayet başvurusu üzerine inceleme” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) İhalelere ilişkin olarak öncelikle ihaleyi yapan idareye şikayet başvurusunda bulunulur. Bu şikayet başvuruları, süresinde ve usulüne uygun sözleşme imzalanmadan önce yapılmış olması halinde idare tarafından incelenerek sonuçlandırılır…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde “…(3) Ayrıca dilekçeye başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgelerin (imza beyannamesi/imza sirküleri, ortak girişim beyannamesi veya sözleşmesi, vekaletname, temsil belgesi, ticaret sicil gazetesi vb.) aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneklerinin eklenmesi gerekmektedir. Ancak aday veya isteklinin başvuru belgeleri veya teklif zarfı içerisinde bu belgelerinin bulunması durumunda, dilekçe ekinde söz konusu belgeler sunulmamış olsa da başvurunun usulüne uygun olduğu kabul edilir. Bununla birlikte ihaleye teklif veren aday veya istekli dışında yetki verilmiş temsilci veya vekil tarafından aday veya istekli adına şikayet başvurusunda bulunulması durumunda usulüne uygun dilekçe ile birlikte bu temsilcilere veya vekile ait temsile yetkili olunduğuna dair belgeler ile imza beyannamesi/imza sirkülerinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneklerinin eklenerek idareye şikayet başvurusunda bulunulması gerekmektedir. İstekli olabilecek, aday veya istekli ile bu kişiler adına yetki verilmiş temsilci veya vekil tarafından şikayet başvurusunda bulunulması durumunda, yetkilerin tek tek sayılmak suretiyle belirlendiği temsile yetkili olunduğuna dair belgelerde, ihalelere yönelik olarak şikayet yoluna başvuru yetkisini içeren veya bu anlama gelen özel bir yetkinin bulunması gerekmektedir. Diğer taraftan, başvuru sahibinin gerçek kişi olması durumunda, bu kişi tarafından yapılan başvurularda imza beyannamesinin sunulması zorunlu değildir…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Bildirim ve tebligat esasları” başlıklı 6’ncı maddesinde “6.1. İdareler tarafından aday, istekli ve istekli olabileceklere tebligat öncelikli olarak EKAP üzerinden veya imza karşılığı elden yapılır.

6.2. EKAP üzerinden tebligat, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinde belirtilen esas ve usuller çerçevesinde gerçekleştirilir.

6.3. Tebligatın haklı veya zorunlu nedenlerle 6.1 inci maddede belirtilen yöntemler kullanılarak yapılamaması halinde Kanunun 65 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan diğer yöntemlere başvurulur.

6.4. İadeli taahhütlü mektupla yapılan tebligatta, mektubun teslim edildiği tarih tebliğ tarihi sayılır.

6.5. Faks ile yapılan tebligatta, bildirim tarihi tebliğ tarihi sayılır. Bu şekilde yapılan tebligatın aynı gün idare tarafından teyit edilmesi zorunludur. Teyit işleminin gerçekleşmiş kabul edilebilmesi için tebligatın iadeli taahhütlü mektupla bildirime çıkarılmış olması yeterlidir. Tebligatın, teyit işlemi ile bildirim tarihini kapsayacak şekilde ayrıca belgelendirilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde tebligat usulsüz yapılmış sayılır ve Tebligat Kanununun usule aykırı tebliğe ilişkin hükümleri uygulanır...” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgeler ile imza sirkülerinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneğinin şikâyet dilekçelerine eklenmesi gerektiği, ihaleye teklif veren istekli dışında yetki verilmiş temsilci veya vekil tarafından istekli adına şikâyet başvurusunda bulunulması durumunda ise bu temsilcilere veya vekile ait temsile yetkili olunduğuna dair belgeler ile imza beyannamesi veya imza sirkülerinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneklerinin eklenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

İhale işlem dosyası kapsamında idare tarafından gönderilen belgeler incelendiğinde, başvuru sahibi Dursun Özün adına idareye yapılan şikâyet başvurusunun 02.02.2021 tarihinde idare kayıtlarına alındığı, şikayet dilekçesinin Yıldırım Dağkoçak tarafından imzalandığı, şikâyet dilekçesinin ekinde T.C. Amasya 4. Noterliği tarafından düzenlenen başvuru sahibi Dursun Özün tarafından Yıldırım Dağkoçak’ın yetkili mercilerde ve resmi dairelerde ihale ile ilgili tüm iş ve işlemleri yapmaya yetkili olmak üzere vekil tayin edildiğine ilişkin 01.02.2021 tarihli ve 001107 sayılı vekaletnamenin de sunulduğu görülmüştür.

Başvuru sahibi isteklinin yaptığı şikâyet başvurusuna ilişkin idarece verilen cevapta temsile yetkili olan vekili tarafından alınan vekaletnamenin şikayet dilekçesinin ekinde olup vekilinin (başvuru sahibi) imza beyannamesinin şikayet dilekçesinin ekinde bulunmadığı, ilgili imza beyannamesi için isteklinin teklif zarfının incelendiği, adres kısmının anlaşılmamasından dolayı daha önce uyarılmasına rağmen imza beyannamesinin yenilenmediği ve sunulan imza beyannamesinin 6 yıllık olduğu göz önüne alınarak başvurunun şekil yönünden reddedilmesine karar verildiği belirtilmiştir.

Yapılan incelemede başvuru sahibi istekli tarafından temsile yetkili olunduğuna dair belgelere teklif zarfı içerisinde ve şikâyet dilekçesi ekinde yer verildiği, şöyle ki; şikâyet dilekçesinin ekleri kapsamında başvuru sahibi istekli Dursun Özün adına Yıldırım Dağkoçak’ın ihale ile ilgili tüm iş ve işlemleri yapmak üzere vekil olarak tayin edildiğine ilişkin vekâletnamenin sunulduğu, vekil adına T.C. Erzurum 2. Noterliği tarafından düzenlenen 03.12.2015 tarihli ve 16248 sayılı imza beyannamesine şikayet dilekçesinin ekinde yer verilmediği, teklif zarfı içerisinde yer verildiği, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü fıkrasında isteklinin başvuru belgeleri veya teklif zarfı içerisinde bu belgelerinin bulunması durumunda, dilekçe ekinde söz konusu belgeler sunulmamış olsa da başvurunun usulüne uygun olarak kabul edilmesi gerektiği, imza beyannamesinin kullanımında süre kısıtlamasının bulunmadığı, ayrıca şikayet başvurusuna yönelik cevabın öncelikli olarak EKAP üzerinden tebliğ edilmesi gerektiği dikkate alındığında, idarece şikâyet başvurusunun “…Şikayet dilekçesi daha önceden şekil yönünden incelenmiş olup dilekçede adres yazılmadığı tespiti yapılmıştır. Başvuru sahibi sadece adres değişliği yönünde belge sunmuş olup, temsile yetkili olan vekili tarafından alınan vekaletname şikayet dilekçesinin ekinde olup vekilinin imza sirküsü bulunmamaktadır. Şikayet dilekçesine ek olarak imza sirküleri ve vekaletnamenin de sunulma zorunluluğu vardır. İmza sirküsü şikayet dilekçesinin ekinde olmadığından teklif dosyasındaki imza sirküsüne bakılmıştır. Bir önceki belge tamamlama yazısında başvuru sahibi uyarılmış olup yeni imza sirküsü sunmamıştır. Yeni imza sirküsü sunulmadığı ve teklif dosyasında bulunan imza sirkülerinin de 6 yıllık olduğu göz önüne alınarak başvurunun şekil yönünden red edilmesine…” gerekçesiyle reddine ilişkin işlemin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, açıklanması istenilen iş kalemlerine ilişkin analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının yukarıda belirtildiği şekliyle hazırlanarak, aşırı düşük teklif yazısı ekinde isteklilere gönderilmek suretiyle teklif fiyatı sınır değerin altında olan isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.