KİK Kararı: 2021/UY.II-509

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/009
Gündem No : 29
Karar Tarihi : 03.03.2021
Karar No : 2021/UY.II-509
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Teken Elektrik Enerji Üretim İnş. Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Mersin Üniversitesi Rektörlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/579417 İhale Kayıt Numaralı “Mersin Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi İnşaatı Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Mersin Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 27.11.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Mersin Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Teken Elektrik Enerji Üretim İnş. Tic. A.Ş.nin 06.01.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.01.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 19.01.2021 tarih ve 3019 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.01.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/150 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığı, dolayısıyla adı geçen isteklinin teklifinin reddedilmesi gerektiği, şöyle ki;

Sorgulamaya tabi iş kalemleri için öngörülen metrajların idare tarafından bu kalemler için öngörülen metrajlar ile uygunluk göstermediği, yaklaşık maliyette yer alan metrajlara göre %10’u aşan düzeyde eksiklik olduğu, ayrıca eksik gösterilen bu iş kalemlerinin parasal tutarlarının adı geçen isteklinin teklif bedeline eklenilmesi halinde, bu durumun teklif sıralamasında değişikliğe sebebiyet vereceği,
Açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin bir kısmı için fiyat öngörülmediği, ayrıca açıklama istenilen ve istenilmeyecek aynı analiz girdileri için farklı analizlerde farklı fiyatların öngörüldüğü,
Açıklama istenilen ve açıklama istenilmeyecek analiz girdileri için öngörülen girdi miktarlarının, gerek ilgili poz tariflerinde yer alan girdi miktarları gerekse de ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen analiz formatında yer alan girdi miktarlarıyla örtüşmediği, ayrıca sorgulamaya tabi iş kalemlerine ait analizlerde yer alan girdi miktarlarının bu iş kalemlerinin birim fiyatlarına aykırı olarak değiştirildiği,
Hesap cetveli, analizler, alt analizler ve fiyat tekliflerinde aritmetik hata bulunduğu, analizler ile fiyat tekliflerinde yer alan birim fiyatlar ile hesap cetvelinde yer alan birim fiyatların uyumlu olmadığı, ayrıca sunulan analizlerin idare tarafından hazırlanan analiz formatlarına uygun olmadığı, yine poz numaraları ve tanımlarının, sorgulamaya tabi iş kalemlerinin poz numaraları ve tanımları ile uyumlu olmadığı gibi teknik olarak da istenilen şartları karşılamadığı,
Analizlerde yer alan işçilik ücretlerinin yürürlükte bulunan asgari ücretin altında olduğu, ayrıca aynı poz numaralı işçilik girdileri için farklı analizlerde farklı fiyatların teklif edildiği,
Sorgulamaya tabi inşaat iş kalemleri dışındaki elektrik ve tesisat iş kalemleri için sunulan analizlerde malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterilmediği, ayrıca açıklama istenilmeyecek analiz girdilerine analizler kapsamında yer verilmediği,
Açıklaması istenilen iş kalemleri için üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerine ilişkin olarak;

Teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınmadığı ve ilgili meslek mensubunun kaşe ve imzasının bulunmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği gereği yazılması gereken ilgili ibarelerin (tutanak tarih ve sayıları) yazılmadığı, fiyat teklifi üzerinde yer alan imzaların fiyat teklifi veren ilgililer tarafından imza altına alınmadığı ve teklif vermeye yetkili olmayan kişilere ait olduğu, ayrıca bu kişiler ile meslek mensubunun kaşelerinin izinsiz kullanıldığı, ayrıca tesisat (özel tesisat) iş kalemleri için yapılan açıklamalarda malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterilmediği, fiyat teklifi alınan üçüncü kişiler nezdinde sigortalı işçi çalıştırmadığı, dolayısıyla fiyat tekliflerinde montaja (işçiliğe) ilişkin fiyat teklifi verilmesinin mümkün olmadığı, fiyat tekliflerinin, belgelerin sunuluş şekline uygun sunulmadığı, yine fiyat teklifleri üzerinde yer alan tarihler ile fiyat teklifleri üzerinde yer alan ibaredeki tarihlerin birbiriyle ve geçici vergi beyanname dönemleri ile uyumsuz olduğu, bu noktada fiyat tekliflerinde yer alan teklife konu malzeme ile hizmetlerin söz konusu vergi beyanname dönemlerinde hiçbir şekilde ticarete konu olmadığı (alış, satış, imalat, ithalat ve ihracat),

Fiyat tekliflerinin dayanağı olarak düzenlenen maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanaklarına (Ek-O.6) ilişkin olarak;

Malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterilmediği, faturaların işçilik dâhil, tutanakların ise malzeme ve işçilik bedelleri ayrıştırılmak suretiyle düzenlendiği, ağırlıklı ortalama birim fiyatın tespitine esas olan malzeme miktarlarının teklif edilen malzemenin yaklaşık maliyetteki miktarının 1/20’si kadar alışlarının ve ilgisine göre satışlarının olmadığı, söz konusu tutanaklar ve eki belgelerin, belgelerin sunuluş şekline uygun sunulmadığı, ayrıca bu tutanaklara eklenen faaliyet belgesinin onaysız olduğu imza sirkülerinin sunulmadığı ve belgelerin bir kısmının da fotokopi olarak sunulduğu, fatura bilgileri tablosunda beyan edilen fatura tarihleri ile beyan edilen geçici vergi beyanname döneminin birbirini karşılamadığı, ayrıca ihale tarihinin 27.11.2020 olduğu dikkate alındığında, fiyat tekliflerinin dayanağı ilgili tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmediği, söz konusu iş kalemlerinin alışının ve satışının mümkün olmadığı,

Sorgulamaya tabi ÖBF.015 poz numaralı iş kalemi ile “Hast. Özel 07” iş kalemine ilişkin malzemelerin Türkiye içerisinde tek bir firma tarafından alışı, satışı, ithalatı ve ihracatının yapıldığı, ancak bu firma ile yapılan görüşme neticesinde söz konusu malzemeler için kendilerinden fiyat teklifi alınmadığının tespit edildiği, dolayısıyla bu poz numaraları iş kalemleri için sunulan fiyat tekliflerinin gerçeğe aykırı olarak düzenlediği, kaldı ki “Hast. Özel 07” poz numaralı iş kaleminin piyasa fiyatının 270.000,00 ile 400.000,00 € aralığında olduğu dikkate alındığında, fiyat teklifinin dayanağı satış tutarı tespit tutanağının (EK-O.6) fatura bilgileri kısmında beyan edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının da bu doğrultuda olmadığı,
Şikâyet başvuru dilekçesi ekinde ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belgenin eklenilmediği, söz konusu dilekçede yer alan iddiaların soyut ve mesnetsiz olduğu gerekçesiyle başvurularının reddedilmesi işleminin yerinde olmadığı, ayrıca sadece fiyat düşüklüğü gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olduğu hususunun da 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan saydamlık ve eşit muamele ilkesine aykırılık teşkil ettiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir …” düzenlemesi yer almaktadır.

27.11.2020 tarihinde e-teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ve tekliflerin anahtar teslimi götürü bedel üzerinden alındığı başvuruya konu ihaleye 18 istekli tarafından teklif verildiği, ihale komisyonu tarafından yapılan inceleme neticesinde; 3 isteklinin teklifinin yeterlik bilgileri tablosunda istenilen şartların sağlanamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, daha sonra teklif bedeli sınır değerin altında olduğu tespit edilen 6 istekliden 07.12.2020 tarihli yazı ile aşırı düşük tekliflerine yönelik olarak yazılı açıklama istenildiği, 5 istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmadığından yeterli görülmeyerek bu isteklilerin tekliflerinin reddedildiği, diğer aşırı düşük teklif sahibi Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklamanın ise yeterli görülerek ihalenin adı geçen istekli üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Teken Elektrik Enerji İnşaat Tic. A.Ş.nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdare tarafından teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen isteklilerden, EKAP üzerinden 07.12.2020 tarihinde gönderilen “aşırı düşük teklif sorulama” konulu yazı ile aşırı düşük tekliflerine yönelik yazılı açıklama istenildiği anlaşılmış olup söz konusu yazı ekinde sorgulamaya tabi tutulacak olan 90 iş kalemi listesine, sıralı analiz girdileri tablosu ile açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri listesine yer verildiği görülmüştür.

Bu noktada ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; sorgulamaya tabi tutulan 90 iş kalemine ilişkin miktar, birim fiyat ve toplam tutarların gösterildiği hesap cetvelinin sunulduğu görülmüş olup, söz konusu hesap cetvelinde sorgulamaya tabi tutulan iş kalemlerine ait miktarlar ile bu iş kalemlerine ait idare tarafından öngörülen miktarlarının karşılaştırılması neticesinde; sorgulamaya tabi tutulan 90 iş kaleminden 44 iş kalemine ilişkin olarak adı geçen istekli tarafından hesaplanan miktarların, idarece hesaplanan miktarlardan yüksek olduğu, 18 iş kalemine ilişkin hesaplanan miktarların, idarece hesaplanan miktarlar ile aynı olduğu, 28 iş kalemine ilişkin hesaplanan miktarların ise; idarece hesaplanan miktarlardan düşük olduğu, bu noktada da söz konusu iş kalemlerinin 17 tanesinde oluşan miktar farkının %10’dan fazla, 11 tanesinde oluşan miktar farkının ise %10’dan düşük olduğu tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde, aşırı düşük teklif sahipleri tarafından yapılan yazılı açıklamanın, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmaması durumunda isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açıklanmıştır. Bu noktada anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde; iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte; ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idarece ve istekliler tarafından metrajlar ayrı ayrı hesaplanmaktadır. Dolayısıyla, ihale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenmemektedir. Ancak idarece hesaplanan metrajlar ile istekliler tarafından hesaplanan metrajlar arasındaki farklılıkların makul ve kabul edilebilir mertebelerde olması gerektiği, bu durumda da sorgulamaya tabi tutulan iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının, ihaleye teklif veren diğer istekli/isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı, diğer bir deyişle kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususunun dikkate alınması gerektiği anlaşılmıştır.

Buradan hareketle, ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sorgulamaya tabi tutulan 90 iş kalemine ilişkin hesaplanan miktarların, bazı iş kalemlerinde idarece hesaplanan miktarlardan düşük, bazı iş kalemlerinde eşit veya yüksek olduğu görülmüş ise de; sorgulamaya tabi tutulan bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlar ile miktar farklarının çarpılması sonucunda elde edilen toplamda, adı geçen isteklinin kendisine bir avantaj sağlamadığı, diğer bir ifadeyle, ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sorgulamaya tabi tutulan bu iş kalemleri için idarece hesaplanan miktarlarının esas alınması durumunda, teklifinin halihazırda ihaleye sunulan teklifinin daha da altında olacağı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibi tarafından ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir …” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri için birim fiyat öngörüldüğü tespit edilmiş olup aynı analiz girdileri için sorgulamaya tabi farklı iş kalemlerinde farklı fiyatların belirtilmediği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibi tarafından ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, sorgulamaya tabi iş kalemlerine ait analizlerde yer alan analiz girdi miktarlarının, idarece aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısı ekinde aşırı düşük teklif sahiplerine gönderilen analiz formatlarında yer alan analiz girdi miktarlarıyla uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla başvuru sahibi tarafından ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir …”açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenilen iş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizler ile sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler kapsamında sunulan fiyat tekliflerinde aritmetik hataya rastlanılmamıştır. Ayrıca sunulan analizlerin ihale dokümanı kapsamında yer alan analiz formatına uygun olduğu tespit edilmiş olup bu analizlerin poz numaraları ve tanımlarının da sorgulamaya tabi iş kalemlerinin poz numaraları ve tanımları ile örtüştüğü anlaşılmıştır. Yine sorgulamaya tabi iş kalemlerine ait analizler ile fiyat tekliflerinde yer alan birim fiyatlar ile hesap cetvelinde yer alan birim fiyatların uyumlu olduğu görülmüştür.

Bu itibarla, başvuru sahibi tarafından ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz …” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, açıklama istenilen iş kalemlerine ait analizde yer alan işçilik ücretlerinin 13,08 TL olarak belirtildiği görülmüş olup başvuruya konu ihalenin 27.11.2020 tarihinde gerçekleştirildiği dikkate alındığında, işçilik ücretleri için belirtilen ücretin ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olmadığı tespit edilmiştir Ayrıca aynı poz numaralı işçilik giderleri için farklı analizlerde farklı ücretlerin belirlenmediği anlaşılmıştır.

Bu itibarla başvuru sahibi tarafından ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir …” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan ve şikâyete konu edilen iş kalemleri/iş gruplarına ilişkin olarak malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmek suretiyle açıklamada (idare tarafından düzenlenen analiz formatları esas alınmıştır.) bulunulduğu anlaşılmış olup teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlanan analizlerde açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan girdilere yer verildiği görülmüştür.

Bu itibarla başvuru sahibi tarafından ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

…

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

… Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür …” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

“ÖBF.015”, “ÖBF.021”, “ÖBF.003” ve ÖBF.020” poz numaralı iş kalemleri için Ercan İzolasyon (Ercan Keriöz) gerçek kişisinden alınan ve malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından ilgili ibarenin yazılmak suretiyle imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği anlaşılmıştır. Öte yandan söz konusu fiyat teklifi ekinde, fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6), mükellefe ait imza beyannamesi, meslek mensubuna ait faaliyet belgesi ile tescil ilan belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir. Bu noktada imza beyannamesinde yer alan imza ile fiyat teklifi ve fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan imzaların uyumlu olduğu görülmüştür. Öte yandan tescil ilan belgesinde yer alan faaliyet alanı kısmı incelendiğinde, fiyat teklifinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alındığı anlaşılmıştır.

“ÖBF.030”, “ÖBF.031”, “ÖBF.033” ve “ÖBF.033A” poz numaralı iş kalemleri için Vita Office Furniture (Zühal Doğru Tok) gerçek kişi tacirden alınan ve malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından ilgili ibarenin yazılmak suretiyle imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği anlaşılmıştır. Öte yandan söz konusu fiyat teklifi ekinde, fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6), mükellefe ait imza beyannamesi, meslek mensubuna ait faaliyet belgesi ile oda sicil kayıt ve faaliyet belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir. Bu noktada imza beyannamesinde yer alan imza ile fiyat teklifi ile fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan imzaların uyumlu olduğu görülmüştür. Öte yandan oda sicil kayıt ve faaliyet belgesinde yer alan iştigal konusu kısmı incelendiğinde, fiyat teklifinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alındığı anlaşılmıştır.

“ÖBF.007”, “ÖBF.017” ve “ÖBF.02” poz numaralı iş kalemleri için Aluges Aliminyum PVC Doğrama CAM. İnş. Yapı Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti tüzel kişiliğinden alınan ve malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından ilgili ibarenin yazılmak suretiyle imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği anlaşılmıştır. Öte yandan söz konusu fiyat teklifi ekinde, fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6), mükellefe ait imza sirküleri, meslek mensubuna ait faaliyet belgesi ile oda sicil kayıt ve faaliyet belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir. Bu noktada imza sirküleri incelendiğinde, Cihan Kahraman’ın (Müdür) adı geçen tüzel kişiliği münferiden temsil ve ilzama yetkili kılındığı görülmüş olup imza sirkülerinde yer alan imza ile fiyat teklifi ile fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan imzaların uyumlu olduğu görülmüştür. Öte yandan fiyat teklifinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alındığı anlaşılmıştır.

“10.200.3009” “10.200.3015”, “10.200.3002”, “10.330.1563”, “10.240.5583”, “10.240.6603A” ve “10.240.6603B” poz numaralı analiz girdileri için YGTR Yapı İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti tüzel kişiliğinden alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından ilgili ibarenin yazılmak suretiyle imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği anlaşılmıştır. Öte yandan söz konusu fiyat teklifi ekinde, fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6), mükellefe ait imza sirküleri, meslek mensubuna ait faaliyet belgesi ile oda sicil kayıt ve faaliyet belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir. Bu noktada imza sirküleri incelendiğinde, Mustafa İlker Yiğit’in (Müdür) adı geçen tüzel kişiliği münferiden temsil ve ilzama yetkili kılındığı görülmüş olup imza sirkülerinde yer alan imza ile fiyat teklifi ile fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan imzaların uyumlu olduğu görülmüştür. Öte yandan fiyat teklifinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alındığı anlaşılmıştır.

“HT.002”, “HT.013”, “HT.014”, “HT.018”, “IST.001” ve “YT.006” poz numaralı iş kalemleri için BSK Mekanik Tesisat Enerji Proje Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tüzel kişiliğinden alınan ve malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından ilgili ibarenin yazılmak suretiyle imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği anlaşılmıştır. Öte yandan söz konusu fiyat teklifi ekinde, fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6), mükellefe ait imza sirküleri, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir. Bu noktada imza sirküleri incelendiğinde, Kemal Bingüllü’nün (Müdür) adı geçen tüzel kişiliği münferiden temsil ve ilzama yetkili kılındığı görülmüş olup imza sirkülerinde yer alan imza ile fiyat teklifi ile fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan imzaların uyumlu olduğu görülmüştür. Öte yandan fiyat teklifinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alındığı anlaşılmıştır.

“Hast. Özel 07, “Hast Özel 08” ve “Özel Steri. 001” poz numaralı iş kalemleri için GNC Yangın Sınai ve Tıbbi Malzemeler İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tüzel kişiliğinden alınan ve malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından ilgili ibarenin yazılmak suretiyle imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği anlaşılmıştır. Öte yandan söz konusu fiyat teklifi ekinde, fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6), mükellefe ait imza sirküleri, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir. Bu noktada imza sirküleri incelendiğinde, Fatih Seven’in (Müdür) adı geçen tüzel kişiliği münferiden temsil ve ilzama yetkili kılındığı görülmüş olup imza sirkülerinde yer alan imza ile fiyat teklifi ile fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan imzaların uyumlu olduğu görülmüştür. Öte yandan fiyat teklifinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alındığı anlaşılmıştır.

“E.ÖZA-1”, E-ÖZCCTV-3”, “E-ÖZCCTV-5”, “E-ÖZET-1”, “E-ÖZGÜV-5” ve “E-ÖZZA-6” poz numaralı iş kalemleri için Deniz Teknik İnş. Elektrik San. Tic. Ltd. Şti. tüzel kişiliğinden alınan ve malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından ilgili ibarenin yazılmak suretiyle imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği anlaşılmıştır. Öte yandan söz konusu fiyat teklifi ekinde, fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6), mükellefe ait imza sirküleri, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir. Bu noktada imza sirküleri incelendiğinde, İbrahim Özgüneş’in (Müdür) adı geçen tüzel kişiliği münferiden temsil ve ilzama yetkili kılındığı görülmüş olup imza sirkülerinde yer alan imza ile fiyat teklifi ile fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan imzaların uyumlu olduğu görülmüştür. Öte yandan fiyat teklifinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alındığı anlaşılmıştır.

Öte yandan ilgili idareden ihalede aşırı düşük teklif açıklaması sunan istekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin belgelerin asılları istenilmiş olup idarece bu hususa ilişkin gönderilen bilgi ve belgeler 16.02.2021 tarihinde Kurum kayıtlarına gönderilmiştir. Bu noktada sunulan fiyat tekliflerinin ıslak imzalı şekilde sunulduğu tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde, ihale komisyonu tarafından, verilen tekliflerin değerlendirilmesinden sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olduğunu belirlediği tekliflerin reddedilmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca ihale komisyonunca, anılan maddede belirtilen hususlar kapsamında yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınmak suretiyle aşırı düşük tekliflerin değerlendirileceği belirtilmiş olup bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği belirtilmiştir.

Bu noktada, teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen istekliler tarafından yazılı açıklamaların hangi hususlar çerçevesinde yapılması ve yapılan bu açıklamaların da idarece hangi hususlar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. Buna göre teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin yapacakları açıklamada iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği açıklanmış olup teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenmesi gerektiği belirtilmiş olup aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacağı açıklanmıştır. Ayrıca fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerektiği ve bu belgelerin de ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunluluğunun bulunmadığı ortaya koyulmuştur.

Buradan hareketle, ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin alınan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde yer alan şekil koşullarına uygun olduğu, ayrıca fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alındığı ve bu belgelerin de ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunluluğunun bulunmadığı, diğer taraftan fiyat teklifleri üzerinde yer alan ibaredeki tarih ve sayıların, satış tutarı tespit tutanaklarında (Ek-O.6) yer alan tarih ve sayı bilgisi ile uyumlu olduğu anlaşılmış olup bu belgelerin fotokopi olarak sunulmadığı görülmüştür.

Bu itibarla başvuru sahibi tarafından ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan ve fiyat tekliflerinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-O.6) son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmediği yönündeki iddialarına ilişkin inceleme ve değerlendirmelere başvuru sahibinin 8’inci iddiası kapsamında yer verildiğinden burada söz konusu hususlara yönelik ayrıca bir inceleme ve değerlendirme yapılmamıştır.

Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

…

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

İhale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

“ÖBF.015”, “ÖBF.021”, “ÖBF.003” ve ÖBF.020” poz numaralı iş kalemleri için Ercan İzolasyon ((Ercan Keriöz)) gerçek kişisinden alınan ve malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından ilgili ibarenin yazılmak suretiyle imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği anlaşılmıştır. Öte yandan söz konusu fiyat teklifi ekinde, fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6), mükellefe ait imza beyannamesi, meslek mensubuna ait faaliyet belgesi ile tescil ilan belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir.

Ayrıca ilgili idareden ihalede aşırı düşük teklif açıklaması sunan istekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin belgelerin asılları istenilmiş olup idarece bu hususa ilişkin gönderilen bilgi ve belgeler 16.02.2021 tarihinde Kurum kayıtlarına gönderilmiştir. Bu noktada faaliyet belgelerinin fotokopi olmadığı görülmüş olup belgeler üzerinde ilgili kaşe ve imzaların yer aldığı, ayrıca ilgisine göre imza sirküleri/imza beyannamelerinin de sunulduğu tespit edilmiştir.

Öte yandan, fiyat tekliflerinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanaklarında (Ek-O.6) “Geçici Vergi Beyanname Dönemi” satırlarının “(2020) Yılı (Ocak - Haziran) Dönemi”, “(2020) Yılı (Ocak – Eylül) Dönemi”, “(2020) Yılı (Nisan – Eylül) Dönemi”, “(2020) Yılı (Ocak - Haziran) Dönemi”, “(2020) Yılı (02 /
3 ) Dönemi”, “(2020) Yılı (Ocak – Eylül) ve “(2020) Yılı (Ocak – Haziran) Dönemi” olarak belirtildiği görülmüştür.

Diğer taraftan, ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yer alan fiyat teliflerinde malzeme ve montaj bedellerine ayrı ayrı yer verildiği görülmüş olmakla birlikte fiyat tekliflerine dayanak olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanaklarında (Ek-O.6) malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı belirtilmediği tespit edilmiştir.

Teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen istekliler tarafından yazılı açıklamaların hangi hususlar çerçevesinde yapılması ve yapılan bu açıklamaların da idarece hangi hususlar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. Buna göre teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin yapacakları açıklamada iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği açıklanmıştır. Bu noktada teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) düzenlenmesi gerektiği belirtilmiş olup aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacağı açıklanmıştır. Ayrıca bu tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunlu tutulmuştur.

Standart satış tutarı tespit tutanağının “Ağırlıklı Ortama Birim Satış Tutarı” başlıklı 4’üncü maddesinde “Fiyat teklifine konu mamul, mal veya hizmete ilişkin olarak, yukarıda belirtilen geçici vergi beyanname dönemindeki 600 Yurtiçi satışlar (varsa 601 yurtdışı satışlar) hesabında bulunan kayıtlara ilişkin bilgiler aşağıda olduğu gibidir. (Fiyat teklif kapsamındaki her bir mamul, mal veya hizmete ilişkin ayrı tablo kullanılacaktır.)” şeklindeki ifadenin fiyat teklifinde belirtilen maliyet kalemlerine ait tespit tutanağında da aynı şekilde belirleme yapılacağı sonucunu doğurduğu anlaşılmıştır. Kaldı ki istekliler tarafından teklif edilen fiyatlarla ihale konusu işin gerçekleştirilip gerçekleştirilmeyeceğinin anlaşılabilmesi açısından teklifi sınır değerin altında olan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi halinde aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan fiyat teklifleri ile fiyat tekliflerinin yasal dayanağı olan satış tutarı tespit tutanaklarının içerdiği bilgilerin birbiriyle uyumluluk göstermesinin isteklilerce gerçekçi ve sağlıklı teklif hazırlanıp hazırlanmadığının göstergesi olacağı anlaşılmıştır.

Buradan hareketle, ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat teliflerinde malzeme ve montaj bedellerine ayrı ayrı yer verildiği görülmüş olmakla birlikte fiyat tekliflerine dayanak olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanaklarında (Ek-O.6) malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı belirtilmediği, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat teklifleri ile söz konusu fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden satış tutarı tespit tutanaklarının(Ek-O.6) birbiriyle uyumlu olmadığı anlaşılmış olup aşırı düşük teklif açıklamasının bu haliyle yeterli ve mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, anılan Tebliğ’in 45.1.13.11’inci maddesine göre Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunlu olduğu açıklaması çerçevesinde, fiyat tekliflerinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanakları (Ek-O.6) incelendiğinde, geçici vergi beyanname dönemlerinin altı ay veya dokuz ayı kapsayacak şekilde belirtildiği dikkate alındığında, söz konusu tutanakların geçici vergi beyanname dönemlerinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemlerine ilişkin olarak düzenlenmediği anlaşılmıştır

Bu itibarla, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

…

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

İhale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, “Hast. Özel 07” poz numaralı “Dental Basınçlı Hava Santrali 2X (78-192)m3/h frekans İnventörlü Yağsız, 2x1.500 Lt Basınçlı Hava Tanklı” iş kalemi için GNC Yangın Sınai ve Tıbbi Malzemeler İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tüzel kişiliğinden alınan ve malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından ilgili ibarenin yazılmak suretiyle imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği anlaşılmıştır. Öte yandan söz konusu fiyat teklifi ekinde, fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6), mükellefe ait imza sirküleri, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir.

ÖBF.015 poz numaralı “% 100 Esneyebilen SBS Katkılı Taşıyıcısız Bitüm Esaslı Su Yalıtımı 5 mm” iş kalemi için Ercan İzolasyon (Ercan Keriöz) gerçek kişisinden alınan ve malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından ilgili ibarenin yazılmak suretiyle imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği anlaşılmıştır. Öte yandan söz konusu fiyat teklifi ekinde, fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6), mükellefe ait imza beyannamesi, meslek mensubuna ait faaliyet belgesi ile Tescil İlan Belgesi’nin sunulduğu tespit edilmiştir.

Teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen istekliler tarafından yazılı açıklamaların hangi hususlar çerçevesinde yapılması ve yapılan bu açıklamaların da idarece hangi hususlar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. Buna göre teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin yapacakları açıklamada iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği açıklanmış olup teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenmesi gerektiği belirtilmiş olup aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacağı açıklanmıştır. Ayrıca fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerektiği ve bu belgelerin de ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunluluğunun bulunmadığı ortaya koyulmuştur.

Buradan hareketle, ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin alınan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olduğu, ayrıca fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alındığı, diğer taraftan fiyat teklifleri üzerinde yer alan ibaredeki tarih ve sayıların, satış tutarı tespit tutanaklarında (Ek-O.6) yer alan tarih ve sayı bilgisi ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Ayrıca 3568 sayılı Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yetkilendirilen meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemler hukuka uygunluk karinesinden yararlandığından, düzenlenen belgelerdeki bilgilerin doğruluğundan meslek mensubunun sorumlu olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla başvuru sahibi tarafından ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onbirinci fıkrasında “(11) İlana ve ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik elden veya posta yoluyla yapılan başvurularda, şikayet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belge eklenmesi zorunludur. EKAP üzerinden e-imza kullanılarak (e-şikayet) gönderilen dilekçelerde ise ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin EKAP’ta yer alan belge veya bu belgeye ait bilgiler dilekçe ekine EKAP’tan aktarılır.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in ekinde yer alan “Şikâyet Başvuru Dilekçesi Örneği”nin Ekler kısmındaki “Not” başlığı altında “3- İlana ve ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik başvurularda, şikâyet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belge eklenmesi zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibinin şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan 21.12.2020 tarihli karar incelendiğinde, ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının kamu yararı da göz önünde bulundurularak kabul edildiği, bununla birlikte şikâyet başvuru dilekçesinde yer alan iddiaların soyut ve mesnetsiz olduğu, ayrıca dilekçe ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterdiğine ilişkin EKAP’ta yer alan belge veya bu belgeye ait bilgilerin eklenilmediği ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda yer alan kaynakların verimli kullanılması ilkesi gereği şikâyet başvurusunun reddedildiği anlaşılmıştır.

Bu noktada, başvuru sahibinin şikayet başvuru dilekçesi incelendiğinde, ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığı iddia edildiği görülmüştür. Dolayısıyla başvuru sahibi tarafından tekliflerin değerlendirilmesine yönelik şikâyet başvurusunda bulunulduğu dikkate alındığında, şikâyet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belgenin eklenilmesinin gerekmediği anlaşılmıştır.

Öte yandan, başvuru sahibi tarafından temelde şikâyet başvuru dilekçesinde yer alan iddialarının soyut ve mesnetsiz olduğu ve sadece fiyat düşüklüğü sebebiyle aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olduğu gerekçeleriyle başvurularının reddedilmesi işlemin yerinde olmadığı iddia edilmekte ise de; başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığı yönündeki iddialarının esas yönünden incelendiği dikkate alındığında, bu hususa ilişkin olarak ayrıca bir inceleme ve değerlendirme yapılmasına gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in yukarıda yer verilen hükmü uyarınca, ilana ve ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik başvuruda bulunacak gerçek veya tüzel kişilerin, ihale konusu alanda faaliyette bulunup bulunmadığının tespiti için ihaleyi yapan idareye sunulan şikâyet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belgenin eklenmesi zorunluluğu getirilmiştir. Dolayısıyla başvuruda bulunacak gerçek veya tüzel kişilerin, söz konusu Yönetmelik’in yürürlüğe girdiği tarihten itibaren idareye şikâyet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belgeyi eklemesi; şikâyetin EKAP üzerinden e-imza kullanılarak yapılması halinde ise ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin EKAP’ta yer alan belgenin veya bu belgeye ait bilgilerin dilekçe ekine EKAP’tan aktarılması gerekmektedir.

Buradan hareketle, başvuru sahibi tarafından tekliflerin değerlendirilmesine yönelik şikâyet başvurusunda bulunulduğu dikkate alındığında, şikâyet dilekçesi ekine ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin belgenin eklenilmesinin gerekmediği sonucuna varılmış olup başvuru sahibinin şikâyet başvurusunun bu gerekçeyle reddedilmesi işleminin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli Or-Han İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

KİK Kararı: 2021/UY.II-509

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin