KİK Kararı: 2021/UY.II-469

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/008
Gündem No : 34
Karar Tarihi : 24.02.2021
Karar No : 2021/UY.II-469
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Artı Değer İnşaat Otomotiv Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketi,

VEKİLİ:

Av. Tarık DEMİREL,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/676905 İhale Kayıt Numaralı “Elazığ İli Maden İlçesi Gezin Mahallesi 122 Adet Konut, 17 Adet Dükkan ve 1 Adet Cami İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından 15.12.2020 tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen “Elazığ İli Maden İlçesi Gezin Mahallesi 122 Adet Konut, 17 Adet Dükkan ve 1 Adet Cami İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” ihalesine ilişkin olarak Artı Değer İnşaat Otomotiv Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketinin 25.01.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.02.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.02.2021 tarih ve 6188 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.02.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/233 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Aşırı düşük teklif açıklamasında kapsamında ÖZEL-11A, ÖZEL-11C, ÖZEL-11D, ÖZEL-24, ÖZEL-28, ÖZEL-29, ÖZEL-BB, ÖZEL- HYOL-2, MEK-04, MEK-06, MEK-09, MEK-10, MEK-13, MEK-16, ELK. ANA-01 iş kalemlerinin girdileri, ANLZ-19-A "15 mm çapraz bağlı poliüretan şilte ile döşemede ses yalıtımı yapılması" iş kalemi kapsamında yer alan “çapraz bağlı poliüretan şilte” girdisi, ANLZ-ŞK “Yangına dayanıklı duman sızdırmaz şaft kapağı imali ve yerine montajı” iş kalemi kapsamında yer alan “şaft kapağı kilidi” girdisi ve açıklamalar kapsamında yer alan diğer analizlerde yer alan girdiler ve iş kalemlerine ilişkin sunulmuş olan fiyat tekliflerinin mevzuata aykırı olduğu,

Fiyat tekliflerinde Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.1’inci maddesi gereğince yazılması gereken ibarenin yazılmadığı, fiyat tekliflerinin ilgili iş kaleminin imalatı için gerekli olan iş kalemi ve gruplarını içermediği, malzeme, yakıt ve işçilik kalemleri yönünden ayrı ayrı açıklama yapılması gerektiği, idarenin analiz girdilerinde ve ilgili kamu pozunun analiz girdilerinde bulunmasına rağmen pek çok kalemin fiyat tekliflerinde açıklanmadığı, analiz girdilerine ilişkin miktarların azaltıldığı ve metrajların yanlış hesaplandığı, malzemelerin cinslerinde adet, m3, m2 m, kg ve ton olarak yanlış birimlerin yazıldığı, işçilik saat ücretlerinin ihale tarihinde yürürlükte bulunan brüt saatlik ücretin altında olduğu, fiyat tekliflerinde işçilik maliyetinin ayrı şekilde gösterilmesi gerekirken işçilik dahil şekilde oluşturulduğu, bu durumun mevzuata aykırı olduğu,

Fiyat teklifleri içerisinde aritmetik hatalar bulunduğu, fiyat teklifindeki tutarların analizlere farklılaştırılarak ve tutarlar azaltılmak suretiyle yansıtıldığı, fiyat tekliflerinde alınmış bulunan fiyatların hesap cetveline ve analizlere değerleri düşürülmek suretiyle eksik bir şekilde geçirildiği, fiyat tekliflerine konu edilen malzeme ve hizmetlerin Teknik Şartnamede ve birim fiyat tariflerinde aranan nitelikleri sağlamadığı, fiyat tekliflerinde belirtilen tutanak tarihlerinin fiyat tekliflerinin düzenlendiği tarihten sonraki bir tarihe ait olduğu, fiyat tekliflerini veren firmaların teklife konu alanda faaliyet göstermedikleri, fiyat tekliflerinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından imzalanması ve mali müşavir tarafından TÜRMOB kaşesi ile kaşelenmesi gerektiği halde ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan fiyat tekliflerinin bu özellikleri taşımadığı,

2. Fiyat tekliflerinin ekinde ilgili tespit tutanaklarının sunulmadığı, tarih ve sayılarının fiyat teklifi ile uyuşmadığı, eklerinde imza sirkülerinin aslı ve faaliyet belgesinin aslı gibidir yapılmış suretinin bulunması gerektiği, son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde düzenlenmediği, "fatura bilgileri tablosunu" içermeyen eski tutanak formatının kullanıldığı,

Maliyet tespit tutanaklarında "Fatura Bilgileri Tablosundaki" tutar ve miktar toplamlarının tutanağa konu edilen mal/mamullerin ortalamasının hesaplandığı 152 ve 153 hesaplara ait ortalama maliyet tablolarına birim maliyeti azaltacak şekilde hatalı olarak yansıtıldığı, fiyat tekliflerindeki fiyatların tutanaktaki fiyatlardan düşük olduğu, maliyet üzerinden yapılan açıklamaya ilişkin olarak tespit tutanağında mal/mamullerin ortalama birim maliyetlerine ilişkin tablolar ve fatura bilgileri tablosu doldurulmuş olmasına rağmen fiyat teklifi üzerine yazılan mali müşavir beyanının "... sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim." şeklinde olması gerekirken "... sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim." şeklinde beyan edilmiş olmasının mevzuata aykırı olduğu, fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20'si kadar alım yapılmadığı, tespit tutanağında malzeme için ayrı ortalama (ve ayrı fatura bilgileri tablosu) ve montaj için ayrı ortalama (ve ayrı fatura bilgileri tablosu) düzenlenmek yerine her iki maliyet için tek bir fatura bilgileri tablosu ve tek bir ortalama hesap tablosu üzerinden hem malzeme hem de montaj bedellerinin ortalamasının hesaplandığını ileri sürerek elde ettiği sonuçları tek bir satır üzerinden fiyat teklifine ve analize konu ederek hesap cetveline yansıtmasının kabulünün mümkün bulunmadığı, özellikle atık ayrıştırma sistemi otomasyon ve temizlik ekipmanları, atık ayrıştırma sistemi paslanmaz çelik baca, baskı beton imalatı yapılması (beton, çelik hariç), görme engelliler için hissedilebilir yol yapılması (mekanik), 100x220 cm laminat iç kapı kanadı ve kasası yapılması ve yerine konulması (kum desenli camlı) (ahşap pervazlı-tüm aksesuarları dahil) kalemleri yönünden tek satırda malzeme - montaj maliyeti açıklaması nedeniyle savunmalarının reddi gerektiği,

Satış Tutarı Tespit Tutanaklarında tutanağın son kısmında yer alan "Fatura Bilgileri Tablosundaki" tutar ve miktar toplamların tutanağa konu edilen malların birim satış fiyatı ortalamasının hesaplandığı 600'lü hesaplara ait ortalama tablosuna birim satış tutarını azaltacak şekilde hatalı olarak yansıtıldığı, fiyat teklifinde teklif edilen birim fiyatların Satış Tutarı Tespit Tutanağında hesaplanan ortalama birim satış tutarının %80'inden düşük olduğu, fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20'si kadar satış yapılmamış olduğu,

3. İhale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasında esas aldığı miktarlarla idarece belirlenen miktarlar arasında haksız maliyet avantajı oluşturacak ve teklif sıralamasını değiştirecek şekilde farklılıkların bulunduğu,

4. Sorgulamaya konu edilen pek çok iş kaleminin kamu pozları olduğu ve ilgili kurumlar tarafından analizlerinin açıklanmış bulunduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından maliyet avantajı elde etmek amacıyla söz konusu iş kalemleri yönünden üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınmak suretiyle mevzuata aykırı bir şekilde belgelendirme yapıldığı, yapılan açıklamalarda kamu pozlarına ait analiz formatlarına aykırı şekilde miktarlar azaltıldığı, iş kalemlerinin işçilik saatlerinin belirlenmiş olmasına rağmen eksik işçilik saatleri üzerinden hesaplama yapıldığı, 2020 yılı asgari saatlik işçilik maliyeti olan 13,08 TL’nin altında maliyet öngörüldüğü,

Sorgulama kalemleri arasında yer alması gereken 630 kVA.Köşk (Trafo dahil) Dışarıdan işletmeli tip (Giriş-Çıkış-Koruma Hücre+AG Panosu 3x1000 A TMŞ li) 36 KV iş kaleminin halihazırda herhangi bir kamu kurumu tarafından yayımlanmış güncel fiyatının bulunmaması karşısında teknik özellikleri farklı köşk pozları üzerinden yapılan açıklamanın reddinin gerektiği,

Analizlerde Çevre Şehircilik Bakanlığının rayiç fiyatlarının altında fiyatlar kullanılmak suretiyle açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, analiz üzerinden gerçekleştirilen tüm açıklamaların mevzuata uygun şekilde yapılmadığı, savunma kapsamında sunulan kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan fiyat listesi ve analizlerde kullanılan kamu kurum ve kuruluşlarına ait rayiç tablosu içerisine eklenen pozların kamu birim fiyatları ve rayiçleri ile uyumlu olmadıkları, bu çerçevede ihale üzerinde bırakılan istekliye maliyet avantajı sağlayacak şekilde hatalı fiyatların hesaplamalara aktarıldığı, analizlerde maliyet avantajı sağlayacak şekilde aritmetik hatalar bulunduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde, “…45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.

…

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuruya konu ihalenin konusunun “Elazığ İli Maden İlçesi Gezin Mahallesi 122 Adet Konut, 17 Adet Dükkan ve 1 Adet Cami İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” olduğu, pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ihaleye 7 isteklinin teklif verdiği, geçerli teklifler dikkate alınarak sınır değerin 39.011.443,71 TL olarak hesaplandığı, idarece teklifi aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kalan üç istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında açıklama istenilen 82 adet inşaat iş kalemi ile 22 adet tesisat iş kalemi, açıklama istenilen ve istenilmeyen analiz girdileri listesi ve örnek analiz formatlarına yer verildiği tespit edilmiştir.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulan isteklilerden Gürtaş İnş. İth. İhr. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.- Akbulut ve Kardeşler Eyaz Eşya Pet. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının açıklama sunduğu, söz konusu istekli tarafından yapılan açıklamanın uygun görüldüğü, ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında ÖZEL-11A, ÖZEL-11C, ÖZEL-11D, ÖZEL-24, ÖZEL-28, ÖZEL-29, ÖZEL-BB, ÖZEL- HYOL-2, MEK-04, MEK-06, MEK-09, MEK-10, MEK-13, MEK-16, ELK. ANA-01, 32.3/021 4×25ş mm², 0.6/1 KV YVZ3V (NYFGbY) Kablo (Pvc Yalıtkanlı, Pvc Dış Kılıflı) ve 32.1/046 4×4 mm², 0.6/1 KV YVV (NYY) Kablo (Pvc Yalıtkanlı, Pvc Dış Kılıflı) olmak üzere 17 iş kalemi ile ANLZ-19-A "15 mm çapraz bağlı poliüretan şilte ile döşemede ses yalıtımı yapılması" iş kalemi kapsamında yer alan “çapraz bağlı poliüretan şilte” girdisi, ANLZ-ŞK “Yangına dayanıklı duman sızdırmaz şaft kapağı imali ve yerine montajı” iş kalemi kapsamında yer alan “şaft kapağı kilidi” girdisi ve V.1503-AN “Mermerden Görünen Yüzü 0.20 m2 den büyük Kemer Taşı Yapılması ve Yerine Konması (6 cm yalıtımlı Mekanik)” iş kalemi kapsamında yer alan “04.V15 Afyon Mermeri (Beyaz) Sertlik Derecesi 2” analiz girdilerinin de dahil olduğu toplam 20 kalem iş kalemi/analiz girdisi için 4 adet fiyat teklifinin sunulduğu görülmüştür.

Yapılan incelemede, fiyat tekliflerinde malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği, sunulan fiyat tekliflerinin meslek mensubu imza ve kaşesi, bulunması gereken ibareler gibi şekli unsurlar yönüyle Tebliğ’in 45’inci maddesinde yer alan kriterleri karşıladığı, işçilik saat ücretlerinin ihale tarihinde yürürlükte bulunan brüt saatlik ücretin altında olduğuna ilişkin bir bilgiye rastlanmadığı, fiyatların hesap cetveline ve analizlere doğru şekilde aktarıldığı, miktarlarda, hesaplamalarda, birimlerde ve malzemelerin niteliklerinde herhangi bir hataya rastlanmadığı, firmaların fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterdiği, fiyat tekliflerinde belirtilen tutanak tarihlerinin fiyat tekliflerinin düzenlendiği tarihle aynı tarih olduğu tespit edilmiştir.

Bu bağlamda, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamalara ilişkin anılan iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İhale üzerinde bırakılan tarafından açıklama kapsamında maliyet tutarı tespit tutanakları (Ek-O.5) dayanak olan herhangi bir fiyat teklifinin sunulmadığı, anılan istekli tarafından sunulan 4 fiyat teklifinin de satış tutarı tespit tutanakları (Ek-O.6) dayanak alınarak yapıldığı, bu kapsamda yapılan incelemede;

Anılan istekli tarafından sunulan 4 adet fiyat teklifinin ekinde satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-O.6) yer aldığı, tutanaklarda malzeme ve montaj birim satış tutarlarını gösteren kısımların ayrı ayrı doldurulduğu, fiyat tekliflerinde yer alan bedellerin ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin üzerinde olduğu, ihale tarihi 15.12.2020 olan ihalede aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında istekli tarafından sunulan 4 fiyat teklifinin de geçici vergi beyanname döneminin 2020 yılının 3’üncü dönemi olduğu, bu itibarla tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi kriterinin sağlandığı,

Fiyat teklifi üzerinde yer alan satış tutarı tespit tutanağı sayılarının tutanaklardaki sayılarla uyumlu olduğu, tutanakların "fatura bilgileri tablosu"nu içerdiği, “fatura bilgileri tablosu”ndaki tutar ve miktar toplamların tutanağa doğru şekilde yansıtıldığı, tutanaklardan ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20'si kadar satış yapılmış olduğunun anlaşıldığı, tutanakların ekinde imza sirkülerlerinin ve meslek mensubunca “aslı gibidir” onaylı faaliyet belgelerinin sunulduğu tespit edildiğinden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu bağlamda, isteklinin sunduğu açıklamada iddia konusu hususa ilişkin herhangi bir mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde; iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte; söz konusu metrajlar ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idarece ve istekliler tarafından ayrı ayrı hesaplanmaktadır. İhale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü, metraj hesabı yapan kişilerin kabulleri gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenmemektedir. Bununla birlikte, idarece hesaplanan metrajlar ile istekliler tarafından hesaplanan metrajlar arasındaki farklılıkların makul ve kabul edilebilir mertebelerde olması ve açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının, ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığının, diğer bir ifade ile isteklinin lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususunun dikkate alınması gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan hesap cetvelinde belirtilen metraj miktarları ile yaklaşık maliyet hesabında idare tarafından öngörülen metraj miktarları karşılaştırıldığında, anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında yer verilen metrajların açıklama istenilen 104 adet iş kaleminden 55 adedinde idarenin metrajından fazla olduğu, 11 adedinin idarenin metrajıyla aynı olduğu, 38 adedinin ise idarenin metrajından düşük olduğu, bu 38 adet iş kaleminin 8 adedinde metraj farkının %10’dan düşük olduğu, 30 adedinde ise %10’u aşan metraj düşüklüğünün bulunduğu, idarece öngörülen miktarlar ile anılan istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpılması sonucunda istekli aleyhine tutar farkı oluştuğu, dolayısıyla söz konusu durumun anılan isteklinin lehine değil aleyhine olduğu anlaşılmış ve başvuru sahibinin 3’üncü iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasına konu olan 104 iş kaleminden 60 iş kaleminin ve analiz yapılmak suretiyle açıklanan 27 iş kalemine ilişkin 146 analiz girdisinin kamu kurumlarınca yayımlanmış birim fiyatlarla açıklandığı,

Açıklama kapsamında sunulan tabloda açıklama istenilen iş kalemi ve analiz girdileri birim fiyatları ile ilgili kamu kurum ve kuruluşu bilgilerine yer verildiği, bahse konu tablodan isteklinin açıklamalarında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, İller Bankası, Karayolları Genel Müdürlüğü, Vakıflar Genel Müdürlüğü birim fiyatlarını kullandığı tespit edilmiştir.

Yapılan incelemede, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde herhangi bir kamu kurumu rayiç fiyatlarının altında fiyatlara, aritmetik hataya, uyumsuzluğa rastlanmadığı, aşırı düşük teklif açıklamasında iş kalemleri kapsamında yer alan işçilik ücretinin 1 saat için 13,50 TL öngörüldüğü, 2020 yılına ilişkin saatlik brüt asgari ücretin 13,08 TL olduğu hususu dikkate alındığında açıklama kapsamında öngörülen işçilik giderlerinin 2020 yılına ilişkin saatlik brüt asgari ücretin altında kalmadığı görülmüştür.

“ELK.ANA-01 630 kVA.Köşk (Trafo dahil) Dışarıdan işletmeli tip (Giriş-Çıkış-Koruma Hücre+AG Panosu 3x1000 A TMŞ li) 36 KV” iş kaleminin fiyat teklifi ile açıklandığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesi uyarınca, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ve kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatların da aralarında bulunduğu tevsik edici belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunabilecekleri, bu itibarla fiyat teklifleri ile açıklama yapılmasının yerinde olmadığı yönündeki iddianın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, isteklinin sunduğu açıklamada iddia konusu hususa ilişkin herhangi bir mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.