KİK Kararı: 2021/UY.II-2316 (22 Aralık 2021)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/051
Gündem No : 17
Karar Tarihi : 22.12.2021
Karar No : 2021/UY.II-2316 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Doğan İnş. Asf. ve Tic. Ltd. Şti.

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/556659 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 14Bölge Müdürlüğü 141(Balıkesir), 142(Çanakkale), 143(Bursa), 146(Bandırma) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü tarafından 11.10.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karayolları 14Bölge Müdürlüğü 141(Balıkesir), 142(Çanakkale), 143(Bursa), 146(Bandırma) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Doğan İnş. Asf. ve Tic. Ltd. Şti.nin 12.11.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.11.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.11.2021 tarih ve 55071 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.11.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/1946 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, “KGM/SÜP” poz numaralı iş kalemi analizinde yer alan “Vakumlu süpürge makinesi” ne yönelik açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olmadığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kendi malı olan ve farklı kapasiteli “Vakumlu süpürge makinesi” ile yapılan açıklamanın kabul edilmemesi gerektiği, ayrıca idare tarafından bahse konu “Vakumlu süpürge makinesi” girdisinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatlara atıf yaparak belirlendiği göz önüne alındığında anılan isteklinin açıklamalarının reddedilmesi gerektiği,

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan diğer iş kalemlerine ilişkin analizlerde yer alan kamyon, motorlu tırpan ile diğer araç, gereç ve ekipmanla ilgili olarak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan savunmanın yeterli incelenmediği, zira araç ve makinenin kendi malı olması esası çerçevesinde yapılan açıklamalarda yer verilen araç ve makineye ilişkin kapasite, güç ve teknik özellikler ile analizde öngörülen kapasite, güç ve teknik özelliklerin örtüşmediği,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde yer alan muhtelif işçilik girdileri (usta, formen, düz işçi vb.) ile “Kar ve buz mücadelesi için refüj mahallinde kamyon temini” iş kaleminin analizinde yer alan şoför ve düz işçi için saatlik asgari ücretin altında ücret belirlendiği,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde yer alan muhtelif nakliye girdileri ile ilgili olarak nakliye formülleri ile hesaplanması gereken tutarların altında tutar belirlendiği, nakliye formüllerinde yer alan mesafelere uyulmadığı,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde, idarece düzenlenen analiz formatlarında yer alan bazı analiz girdilerine hiç yer verilmediği,

2. Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan diğer iş kalemlerine ilişkin analizlerde yer alan kamyon, motorlu tırpan ile diğer araç, gereç ve ekipmanla ilgili olarak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak yapılan açıklamalarda, Ek - O.6 “Satış Tutarı Tespit Tutanağı”nın Tebliğ’e uygun düzenlenmediği, zira fiyat teklifi ekinde ilgili imza beyannamelerinin sunulmadığı, tutanağın hazırlanmasında son iki geçici vergi beyanname dönemine dikkat edilmediği, tutanağa konu malların ilgili firmalar tarafından envanter kaydına alınmadığı, alınanların ise ilgili tarihleri kapsamadığı, fiyat teklifine konu maliyet girdisi için, ihale konusu işteki miktarın 1/20’si oranında satış yapılmış olması koşulunun sağlanmadığı, fiyat teklifi ekinde sunulması gereken evrakların (meslek mensubu oda kayıt belgesi, tam tasdik sözleşmesi, imza beyannamesi, ticaret sicil tasdiknamesi ve Ticaret Sicil Gazetesinin aslı veya onaylı sureti) eksik olduğu,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde aritmetik hata yapıldığı, re’sen düzeltilmiş tutarların teklif fiyatının üzerinde olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

…45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü 141 (Balıkesir), 142 (Çanakkale), 143 (Bursa), 146 (Bandırma) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu: 2020E04-152892 (Rutin Yol Bakım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapılması)

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

16.000 ton BSK Asfalt Yaması,50.000 ton BSK Serimi, Onarımı ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: Karayolları 14.Bölge Müdürlüğü 141 (Balıkesir), 142 (Çanakkale), 143 (Bursa), 146 (Bandırma) Şube Şeflikleri Yollarında” düzenlemesi,

Mezkûr Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “İstekliler, ihale dokümanında kendilerine verilmiş olan teklif mektubu standart formunda belirtildiği şekilde işin bir kısmı için anahtar teslimi götürü bedel, diğer kısmı için her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat teklif olmak üzere karma teklif vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle karma sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

“Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir…” düzenlemesi yer almakta olup anılan Şartname’nin ekinde aşağıdaki tablo yer almaktadır.

ANAHTAR TESLİMİ GÖTÜRÜ BEDEL KISMIN MİKTARI VE TÜRÜ

Muhtelif bakım ve trafik güvenliği işlerinin yapılması *(İhale Dosyasında Gösterilen Anahtar Teslim Götürü Bedel Teklifi İle Yapılacak İşlere Ait Yol Ağı Haritasına Göre) 3 YIL

BİRİM FİYATLI KISMA AİT KALEMLER

Sıra No

İş Kalemi No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

KGM/YAMA

Her cins kaplamalı yolda el ile temel malzemesi veya bitümlü sıcak karışım kullanılarak asfalt yaması yapılması

ton

16.000

2

KGM/SERİM

Her cins kaplamalı yolda greyder ile temel malzemesi veya bitümlü sıcak karışım serimi yapılması

ton

50.000

3

KGM/HSYTEM

Hidrolik Sanat Yapılarının Temizliği ve Bakımı

metreküp

40.000

4

KGM/HENDEK

Hendeklerin Temizliği ve Bakımı

kilometre

8.000

5

KGM/SÜP

Yol Sathının, Bordür ve Otokorkuluk Dipleri İle Tretuvarların Makine ve Elle Süpürülmesi

kilometre

40.000

6

KGM/YOB

Yabani Otların Biçilmesi

dekar

40.000

7

KGM/HYL

Proje gerektirmeyen çapta heyelan, şev akması ve teressubat temizliği

metreküp

20.000

8

KGM/KAMÇAL

Kar ve buz mücadelesi için kamyon çalıştırılması

saat

41.310

9

KGM/KAMTEM

Kar ve buz mücadelesi için refüj mahallinde kamyon temini

ay

306

10

KGM/GRYÇAL

Kar ve buz mücadelesi için greyder çalıştırılması

saat

13.365

11

KGM/GRYTEM

Kar ve buz mücadelesi için refüj mahallinde greyder temini

ay

99

12

KGM/YÜKÇAL

Kar ve buz mücadelesi için yükleyici çalıştırılması

saat

9.720

13

KGM/YÜKTEM

Kar ve buz mücadelesi için refüj mahallinde yükleyici temini

ay

72

İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan maddelerinden, incelenen ihaleye konu iş kapsamında, rutin yol bakımı ve onarımı işleri ile kar ve buzla mücadele işlerinin yer aldığı, işin bir kısmı için anahtar teslimi götürü bedel, diğer kısmı için her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat teklif olmak üzere karma teklif verileceği ve ihale üzerine bırakılan istekliyle karma sözleşme imzalanacağı, ayrıca ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği, bu değerlendirmenin ise “teklif fiyatı” ile “kalite ve teknik değer nitelik” olmak üzere iki kısımda yapılacağı anlaşılmıştır.

03.11.2021 tarihli ihale komisyonu kararından, 48 isteklinin ihale dokümanı indirdiği ve ihaleye 14 isteklinin teklif verdiği, bir isteklinin teklifinin geçici teminata ilişkin herhangi bir belge sunulmaması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer teklifler ve yaklaşık maliyet dikkate alınarak sınır değerin 54.289.884,38TL olarak hesaplandığı, teklifi geçerli ve sınır değerin altında olan 3 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması sunulmasının talep edildiği, bu isteklilerden ikisinin açıklama sunmaması gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Tip Yapı Nak. San. ve Tic. A.Ş. - Mcy Orm. Ürün. Pey. Tem. İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın sunmuş olduğu açıklamaların geçerli kabul edilerek adı geçen isteklinin ihalede ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif olarak, başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından itirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, “KGM/SÜP - Yol Sathının, Bordür ve Otokorkuluk Dipleri İle Tretuvarların Makine ve Elle Süpürülmesi” iş kalemi analizinde yer alan “Vakumlu süpürge makinesi” ne yönelik açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olmadığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kendi malı olan ve farklı kapasiteli “Vakumlu süpürge makinesi” ile yapılan açıklamanın kabul edilmemesi gerektiği, ayrıca idare tarafından bahse konu “Vakumlu süpürge makinesi” girdisinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatlara atıf yaparak belirlendiği göz önüne alındığında anılan isteklinin açıklamalarının reddedilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

İdare tarafından 20.10.2021 tarihinde EKAP üzerinden ihale üzerinde bırakılan istekli dahil teklif bedelleri sınır değerin altında olan isteklilere gönderilen sorgulama yazısında, tekliflerinin aşırı düşük olduğu, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve iş gruplarına ait miktarları ve bunlara ait birim fiyatları gösteren hesap cetvelleri ile söz konusu işe ilişkin yazı ekinde gönderilen analiz formatlarına uygun analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak açıklanmasının talep edildiği, ayrıca yazı ekinde açıklama sunulacak iş kalemlerine ait analiz formatları ile girdi tablosuna ve açıklama istenilmeyecek girdilere yer verildiği görülmüştür.

Bahse konu yazı ekinde yer alan belgeler incelendiğinde, “KGM/KAMÇAL - Kar ve buz mücadelesi için kamyon çalıştırılması, KGM/KAMTEM - Kar ve buz mücadelesi için refüj mahallinde kamyon temini, KGM/SÜP - Yol Sathının, Bordür ve Otokorkuluk Dipleri İle Tretuvarların Makine ve Elle Süpürülmesi, KGM/HSYTEM - Hidrolik Sanat Yapılarının Temizliği ve Bakımı, KGM/SERiM - Her cins kaplamalı yolda greyder ile temel malzemesi veya bitümlü sıcak karışım serimi yapılması, KGM/YOB - Yabani Otların Biçilmesi” iş kalemlerine ilişkin olarak analizlere, diğer girdilere ilişkin olarak ise poz numaraları, birim ve miktarların belirtildiği tabloya yer verildiği anlaşılmış olup, başvuruya konu edilen “KGM/SÜP - Yol Sathının, Bordür ve Otokorkuluk Dipleri İle Tretuvarların Makine ve Elle Süpürülmesi” iş kalemine ilişkin analizin aşağıdaki şekilde yer aldığı görülmüştür.

KGM/SÜP

Yol Sathının, Bordür ve Otokorkuluk Dipleri ile Tretuvarların Makine ve Elle Süpürülmesi

km

Poz no

İşin adı

Miktarı

Birimi

Fiyatı

Tutarı

07.005/K

Çıkan atık malzemenin nakli M = 1.000m Y=1,6
F = 0,00017 x K x √M x Y x A

3

m3

10.100.1062

Düz işçi

1

sa

10.100.1057

Operatör yardımcısı

0,9504

sa

10.100.1055

Operatör makinist

0,9504

sa

10.120.1094

Süpürge makinesi (Vakumlu) (Takriben 130Hp+81Hp)

0,00009009

ad

10.160.1026

Mazot (Yakıt karşılığı)

5,9532

kg

Toplam

Kar ve genel masraflar

Kar ve genel masraf dahil 1 km fiyatı

İhale üzerinde bırakılan Tip Yapı Nak. San. ve Tic. A.Ş. - Mcy Orm. Ürün. Pey. Tem. İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından 31 sayfalık açıklama sunulduğu, açıklamalar kapsamında üst yazıya, açıklamalara ilişkin bilgilendirme yazısına, açıklama sunulacak iş kalemlerine ait analiz formatları ile girdi tablosuna, işçilik giderine ilişkin açıklamaya, açıklama istenilmeyecek girdilere öngörülen tutara, kendi malı olan makine ve araçlara ilişkin amortisman ve demirbaş kayıtlarına ilişkin tutanaklar ile bunlara ilişkin fatura, ruhsat ve satış sözleşmelerine yer verildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin hazırlanan bilgilendirme yazısında;

İhale dokümanı kapsamında yer alan “Özel Teknik Şartname”de, “Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü 141.(Balıkesir), 142.(Çanakkale), 143.(Bursa), 146.(Bandırma) Şube Şeflikleri Yaz Dönemi İçin İstenilecek” başlıklı maddesinde vakumlu süpürge makinesi ilişkin kapasite ve özellikler kısmında “En az 130Hp + 81Hp vakum gücünde, en az 6m3 çöp kapasiteli, 1.500Lt su tanklı” düzenlemesinin yer aldığı,

Aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer verilen analiz formatından, süpürge makinesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın “10.120.1094” rayicinin öngörüldüğünün anlaşıldığı, ancak bahse konu rayiç bedeli üzerinden hesaplama yapılması durumunda, sunulan açıklamanın Tebliğ’in 45.1.8’inci maddesinde yer alan “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir.” açıklaması çerçevesinde reddedilmesine sebep olacağı,

Rayiç bedele konu olan aracın hali hazırda kendi bünyelerinde yer aldığı ve bu araçların standart olarak “5m3 çöp” kapasitesine sahip olduğu, bu araçlara ilişkin ruhsatların açıklama kapsamında sunulduğu,

Bunun yanı sıra bahse konu vakumlu süpürge makinesi için sektörde faaliyet gösteren öncü nitelikteki iki firmadan alınan bilgi çerçevesinde, 130hp araca Teknik Şartname’de istenilen 6m3 çöp kapasiteli vakumlu süpürge makinesi uygulaması yapılmasının tavsiye edilen bir yöntem olmadığı, bunun yanı sıra 130hp araca 6m3 çöp taşıma kapasiteli ve 1.500lt su tanklı vakumlu süpürge makinesi kullanılmasının, 08.11.2012 tarihli ve 28461 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Araçların Yüklenmesine İlişkin Ölçü ve Usuller İle Tartı ve Boyut Ölçüm Toleransları Hakkında Yönetmelik’in 6’ncı maddesine aykırılık teşkil edeceği,

Vakumlu süpürge makinesi ile alakalı aktarılan bilgiler çerçevesinde, idarece Özel Teknik Şartname’de en az “6m3” çöp kapasitesine sahip ve “1.500Lt” su tanklı olması istenilen vakumlu süpürge makinesinin özellikleri ile açıklama kapsamında verilen analizdeki rayice konu aracın özelliklerinin örtüşmediği,

Sonuç itibariyle, vakumlu süpürge makinesine ilişkin Özel Teknik Şartname’de belirtilen özelliklerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan herhangi bir rayiç ile örtüşmediği, bu nedenle Tebliğ’in 45.1.13.17’nci maddesinin (a) bendinde yer alan tutarın hesaplanamadığı, Tebliğ’in 45.1.8’inci maddesinde yer alan açıklama çerçevesinde tekliflerinin reddedilmemesi açısından, “Süpürge Makinesi (Vakumlu)(Takriben 130Hp + 81Hp)” girdisi için Tebliğ’in 45.1.13.17’nci maddesinin (b) bendi kapsamında satın alma bedeli üzerinden hesaplama yapıldığı, bunun tevsiki amacıyla ilgisine göre amortisman kayıt tespit tutanağı, ruhsat, meslek mensubu tespit raporunun açıklamalar kapsamında sunulduğu ifade edilmiştir.

Bahse konu bilgilendirme yazısında ayrıca Tebliğ’in 45.1.13.17’nci maddesi uyarınca satın alma bedeli üzerinden hesaplanan analiz girdileri ve bu girdilere ait tutarların tablo olarak belirtildiği, hesaplamalarda güvenli tarafta kalınması amacıyla edinim değerlerinin yukarı yönlü arttırılarak dikkate alındığı ifade edilmiş olup tabloda “Süpürge Makinesi (Vakumlu)(Takriben 130Hp + 81Hp)” girdisine ilişkin öngörülen tutarın “50.000,00TL” olduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük açıklamaları kapsamında KGM/SÜP - Yol Sathının, Bordür ve Otokorkuluk Dipleri İle Tretuvarların Makine ve Elle Süpürülmesi” iş kalemine ilişkin analiz hazırlandığı, analizde “Süpürge Makinesi (Vakumlu)(Takriben 130Hp + 81Hp)” girdisi için “50.000,00TL” fiyatı esas alınarak açıklama yapıldığı tespit edilmiştir.

Aşırı düşük açıklamaları kapsamında sunulan diğer belgeler incelendiğinde;

“Amortisman Kayıt Tespit Tutanağı”nın yer aldığı, bu tutanakta “Süpürge makinesi vakumlu” için alış tarihinin “21.10.2021”, alış bedelinin “42.372,88TL”, faydalı ömrün “5 yıl” defter kayıt nosunun “254.179” ve kalan amortisman bedelinin “42.372,88TL” olarak yer aldığı ve tutanağın meslek mensubu tarafından imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği/mühürlendiği,

“Demirbaş Tespitine Ait Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Raporu”nun yer aldığı, yapılan inceleme neticesinde anılan raporun “Sthil Tırpan FR450 (1Hp)” girdisine ilişkin olduğu,

İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının ortaklarından Mcy Orm. Ürün. Pey. Tem. İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenmiş 3 adet faturanın yer aldığı, faturalardan birisinin “Tırpan 1Hp” ürününe ilişkin KDV hariç “500,00TL” tutarlı, diğerinin “06CJN*** Ford Kamyon (94714)” aracına ilişkin KDV hariç “40.000,00TL” tutarlı ve üçüncüsünün ise “06GA**** Plakalı Araç”a ilişkin KDV hariç “42.372,88TL” tutarlı olduğu,

“06CJN*** Ford Kamyon (94714)” ve “06GA**** Plakalı Araç”a ilişkin ruhsat ile noterce düzenlenmiş araç satış sözleşmesi sunulduğu, “06CJN*** Ford Kamyon (94714)” aracına ilişkin ruhsatta, araç cinsinin “Kamyon”, motor gücünün “265kw”, diğer bilgiler kısmında “Hidrolik (tertibatlı) kar küreme bıçağı ve tuz serici ekipman monteli damperli açık kasalı kamyon” bilgisinin yer aldığı, söz konusu araca ilişkin noterce düzenlenmiş araç satış sözleşmesinde satış bedelinin KDV hariç “40.000,TL”olduğu, “06GA**** Plakalı Araç”a ilişkin ruhsatta araç cinsinin “Kamyon (5G Özel Amaçlı)”, motor gücünün “191kw”, diğer bilgiler kısmında “6m3 hidrolik tertibatlı vakumlu yol süpürme aracı” bilgisinin yer aldığı, araca ilişkin noterce düzenlenmiş araç satış sözleşmesinde satış bedelinin KDV dahil “50.000,TL”olduğu,

Açıklamalar kapsamında ayrıca “06CAS***” ve “06CAS***” plakalı araçlara ait ruhsat örneklerinin de sunulduğu, her iki araca ait ruhsatlarda da araç cinsinin “Kamyon (BA19)”, motor gücünün “110kw” ve diğer bilgiler kısmında “Sarı döner tepe lambalı 5m3 plc kontrollü vakumlu yol süpürme aracı” bilgilerinin yer aldığı,

Son olarak, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin bilgilendirme yazısında bahsedilen ve vakumlu süpürge makinesi için sektörde faaliyet gösteren iki firmadan alınan yazıların yer aldığı tespit edilmiştir.

Tebliğ’in yukarıda aktarılan açıklamalarından, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için, bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin bu tür iş kalemlerine yönelik açıklamalarını bu analizleri esas alarak yapmaları gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, aşırı düşük teklif sorgulamasına konu bir iş kalemi içerisinde bulunan ve açıklama istenilen analiz girdisi olarak belirlenen bir girdinin, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan istekliler tarafından söz konusu analiz girdisinin niteliğine (teknik özellikler vb.) uygun olarak açıklanması gerektiği, aksi durumda, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklama istenilen analiz girdisi olarak belirlenen girdi ile istekli tarafından açıklamada kullanılan girdinin birbirini ne derece karşıladığı hususunda tereddüt ortaya çıkabileceği, bu nedenle aşırı düşük teklif açıklaması sunan istekliler tarafından idarece ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilen analiz formatlarında yer alan analiz girdilerinin niteliğine uygun şekilde açıklamada bulunulması gerektiği, ayrıca aşırı düşük teklif açıklaması çerçevesinde sunulan analizlerin, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatının yanı sıra birim fiyat tariflerine ve idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olması koşulunu da sağlaması gerektiği değerlendirilmiştir.

İdare tarafından ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen aşırı düşük sorgulama yazısı ekinde, “KGM/SÜP - Yol Sathının, Bordür ve Otokorkuluk Dipleri İle Tretuvarların Makine ve Elle Süpürülmesi” iş kalemine ilişkin analiz formatında vakumlu süpürge makinesine ilişkin “Takriben 130Hp+81Hp” belirlemesinin yapıldığı görülmüştür.

İhale dokümanı kapsamında yer alan birim fiyat tarifi dosyasında “söz konusu iş kalemine ilişkin birim fiyat tarifinin “Bordür ve otokorkuluk dipleri ile tretuvarların üzerindeki her nevi malzemenin elle veya makine ile kazılması, süpürülerek temizliğinin yapılması çıkan tüm malzemenin araçlara yüklenmesi, İdarenin uygun göreceği bir yere çevre kirliliğine sebep olmayacak şekilde taşınması ve düzgün şekilde boşaltılarak depo veya serilerek tesviye edilmesi, trafik tanzim işaretleri ile gerekli trafik güvenliğinin alınması, her türlü yatay ve düşey taşımalar, tüm malzeme nakilleri, bu işler için lüzumlu her tür işçilik, malzeme, makine, alet ve edevat masrafları ile müteahhit karı ve genel masraflar” şeklinde yapıldığı görülmüş olup herhangi bir teknik özelliğe yer verilmediği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan ihaleye ait İdari Şartname’de bahse konu iş kalemi kapsamında yer alan vakumlu süpürge makinesi için bir düzenlemeye yer verilmediği ancak Özel Teknik Şartname’de, vakumlu süpürge aracının özellikleri ve kapasitesi kısmında “En az 130Hp + 81Hp vakum gücünde, en az 6m3 çöp kapasiteli, 1.500Lt su tanklı” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, vakumlu süpürge aracına ilişkin olarak açıklamaları kapsamında yer verdiği “06GA**** Plakalı Araç”a ait sunulan ruhsatta motor gücünün “191kw” olduğu, söz konusu değerin “1kw = 1,35Hp” esas alınarak çevrilmesi sonucunda “257Hp (191x1,35)”ye denk geldiği ve bu değerin “En az 130Hp + 81Hp” koşulunu sağladığı ve açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

Bahse konu araca ilişkin olarak Özel Teknik Şartname’de, aracın çöp saklama haznesi ile su tankının olmasının düzenlendiği görülmüş olup ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında, “06GA**** Plakalı Araç”a ilişkin ruhsatta araç cinsinin “Kamyon (5G Özel Amaçlı)”, diğer bilgiler kısmında “6m3 hidrolik tertibatlı vakumlu yol süpürme aracı” bilgisinin yer aldığı, aracın çöp saklama haznesi ve hidrolik tertibatlı olduğunun ruhsattaki bilgilerden anlaşılabildiği, bu çerçevede vakumlu süpürge aracına ilişkin yapılan açıklamanın mevzuata uygun olduğu ve başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan başvuru sahibi tarafından itirazen şikâyet dilekçesinde ayrıca, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan diğer iş kalemlerine ilişkin analizlerde yer alan kamyon, motorlu tırpan ile diğer araç, gereç ve ekipmanla ilgili olarak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan savunmanın yeterli incelenmediği, zira araç ve makinenin kendi malı olması esası çerçevesinde yapılan açıklamalarda yer verilen araç ve makineye ilişkin kapasite, güç ve teknik özellikler ile analizde öngörülen kapasite, güç ve teknik özelliklerin örtüşmediği, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde yer alan muhtelif işçilik girdileri için öngörülen tutarın saatlik asgari ücretin altında olduğu, analizlerde yer alan muhtelif nakliye girdileri ile ilgili olarak nakliye formülleri ile hesaplanması gereken tutarların altında tutar belirlendiği, nakliye formüllerinde yer alan mesafelere uyulmadığı, analizlerde, idarece düzenlenen analiz formatlarında yer alan bazı analiz girdilerine hiç yer verilmediği iddia edilmektedir.

İdare tarafından teklif bedelleri sınır değerin altında olan isteklilere gönderilen sorgulama yazısı ekinde açıklama sunulacak iş kalemlerine ait analiz formatları ile girdi tablosuna ve açıklama istenilmeyecek girdilere yer verildiği görülmüştür. Bahse konu yazı ekinde yer alan belgeler incelendiğinde, “KGM/KAMÇAL - Kar ve buz mücadelesi için kamyon çalıştırılması, KGM/KAMTEM - Kar ve buz mücadelesi için refüj mahallinde kamyon temini, KGM/SÜP - Yol Sathının, Bordür ve Otokorkuluk Dipleri İle Tretuvarların Makine ve Elle Süpürülmesi, KGM/HSYTEM - Hidrolik Sanat Yapılarının Temizliği ve Bakımı, KGM/SERiM - Her cins kaplamalı yolda greyder ile temel malzemesi veya bitümlü sıcak karışım serimi yapılması, KGM/YOB - Yabani Otların Biçilmesi” iş kalemlerine ilişkin açıklama talep edildiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

- Açıklama kapsamında sunulan bilgilendirme yazısında, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri analizlerinde yer alan işçilik giderleri için saatlik asgari ücret olan “15,90TL”nin esas alındığının, aylık ücret olan girdilerde ise Kamu İhale Kurumu internet sayfasında yer alan işçilik hesaplama modülünde yer alan sözleşme ve genel giderler dahil asgari ücret olan “4.557,74TL/ay” tutarının esas alındığının, nakliye girdilerinin hesaplamalarında idarece verilen formülün ve mesafelerin esas alındığının, kendi malı olan ve sorgulamaya konu edilen “Özel-2 Motorlu tırpanın 1 saatlik ücreti (1Hp gücünde)” girdisi için meslek mensubunca düzenlenmiş tutanaklar ile bu girdiye ilişkin saatlik tutarın tespitine ilişkin hesaplamalara yer verildiğinin, “Özel-4 Kamyonun bedeli” girdisi için de kendi malı araçları kullanılacağı varsayılarak açıklama yapıldığı ve buna ilişkin ruhsat, fatura ve meslek mensubunca düzenlenmiş tutanağın sunulduğunun, analizlerde yer alan mazot ve benzin girdileri için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2021 yılı için yayımlanmış birim fiyatın öngörüldüğünün ifade edildiği,

- “KGM/KAMÇAL - Kar ve buz mücadelesi için kamyon çalıştırılması” başlıklı iş kalemi analizinde 3 farklı girdinin yer aldığı, bunlardan “Özel-4 Kamyonun bedeli” girdisi için kendi malı araç kullanılacağı belirtilerek açıklama yapıldığı ve açıklamaları kapsamında meslek mensubunca düzenlenmiş amortisman kayıt tespit tutanağı ile ruhsat, alış faturası ve noterce düzenlenmiş araç satış sözleşmesi sunulduğu, bahse konu analizde yer alan “Özel – Tuz Serici, kar bıçağı” girdisinin açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinden olduğu, “10.160.1026 Mazot” poz numaralı girdi için ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2021 yılı için yayımlanmış birim fiyatın öngörüldüğü, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde yer alan girdilerin idarece düzenlenen analiz formatı ile uyumlu olduğu,

- “KGM/KAMTEM - Kar ve buz mücadelesi için refüj mahallinde kamyon temini” başlıklı iş kalemi analizinde 3 farklı girdinin yer aldığı, bunlardan “Özel-4 Kamyonun bedeli” girdisi için kendi malı araç kullanılacağı belirtilerek açıklama yapıldığı ve açıklamaları kapsamında meslek mensubunca düzenlenmiş amortisman kayıt tespit tutanağı ile ruhsat, alış faturası ve noterce düzenlenmiş araç satış sözleşmesi sunulduğu, bahse konu analizde yer alan “Şoför” ve “Düz işçi” girdilerinin biriminin “ay” miktarının “1” olduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından bu girdiler için Kamu İhale Kurumu internet sayfasında yer alan işçilik hesaplama aracı kullanılarak bulunan tutar dikkate alınarak açıklama yapıldığı, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde yer alan girdilerin idarece düzenlenen analiz formatı ile uyumlu olduğu,

- “KGM/SÜP - Yol Sathının, Bordür ve Otokorkuluk Dipleri İle Tretuvarların Makine ve Elle Süpürülmesi” başlıklı iş kalemi analizinde 6 farklı girdinin yer aldığı, bunlardan üçünün işçilik girdisi, birinin mazot, birinin nakliye ve birinin yukarıda incelenen “Süpürge Makinesi (Vakumlu)(Takriben 130Hp + 81Hp)” girdisi olduğu, işçilik girdileri için saatlik asgari ücret olan “15,90TL” üzerinden açıklama yapıldığı, 10.160.1026 Mazot” poz numaralı girdi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2021 yılı için yayımlanmış birim fiyatın öngörüldüğü, nakliye girdisi için analizde yer verilen ve idarece belirlenen mesafe ve formül esas alınarak açıklama yapıldığı, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde yer alan girdilerin idarece düzenlenen analiz formatı ile uyumlu olduğu,

- “KGM/HSYTEM - Hidrolik Sanat Yapılarının Temizliği ve Bakımı” başlıklı iş kalemi analizinde 7 farklı girdinin yer aldığı, bunlardan dördünün işçilik girdisi, birinin mazot, birinin nakliye ve birinin “03.001 Ekskavatör ve dragline tipi makineler (1 yd3’lük ve takriben 100Hp gücünde)” girdisi olduğu, işçilik girdileri için saatlik asgari ücret olan “15,90TL” üzerinden açıklama yapıldığı, “10.160.1026 Mazot” poz numaralı girdi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2021 yılı için yayımlanmış birim fiyatın öngörüldüğü, nakliye girdisi için analizde yer verilen ve idarece belirlenen mesafe ve formül esas alınarak açıklama yapıldığı, 03.001 Ekskavatör ve dragline tipi makineler (1 yd3’lük ve takriben 100Hp gücünde)” girdisinin açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinden olduğu, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde yer alan girdilerin idarece düzenlenen analiz formatı ile uyumlu olduğu,

- “KGM/SERiM - Her cins kaplamalı yolda greyder ile temel malzemesi veya bitümlü sıcak karışım serimi yapılması” başlıklı iş kalemi analizinde 22 farklı girdinin yer aldığı, bunlardan sekizinin işçilik girdisi olduğu ve saatlik asgari ücret olan “15,90TL” üzerinden açıklama yapıldığı, nakliye kalemi için idarece belirlenen mesafe ve formül esas alınarak açıklama yapıldığı, 10.160.1026 Mazot” poz numaralı girdi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2021 yılı için yayımlanmış birim fiyatın öngörüldüğü, analizde yer alan diğer kalemlerin çeşitli makine ve araçlara ilişkin rayiç niteliğinde olduğu bu kalemlerin açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinden olduğu, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde yer alan girdilerin idarece düzenlenen analiz formatı ile uyumlu olduğu,

- “KGM/YOB - Yabani Otların Biçilmesi” başlıklı iş kalemi analizinde 6 farklı girdinin yer aldığı, bunlardan üçünün işçilik girdisi, birinin benzin, birinin motor yağı ve birinin “Özel-2 Motorlu tırpanın 1 saatlik ücreti (1Hp gücünde)” girdisi olduğu, işçilik girdileri için saatlik asgari ücret olan “15,90TL” üzerinden açıklama yapıldığı, “10.160.1025 Benzin” poz numaralı girdi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2021 yılı için yayımlanmış birim fiyatın öngörüldüğü, motor yağı girdisinin açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinden olduğu, “Özel-2 Motorlu tırpanın 1 saatlik ücreti (1Hp gücünde)” girdisi için kendi malı araç kullanılacağı belirtilerek açıklama yapıldığı ve açıklamaları kapsamında meslek mensubunca düzenlenmiş amortisman kayıt tespit tutanağı ile ruhsat, alış faturası ve noterce düzenlenmiş araç satış sözleşmesi sunulduğu, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde yer alan girdilerin idarece düzenlenen analiz formatı ile uyumlu olduğu tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen tespitlerden, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında, işçilik giderleri için öngörülen tutarın, saatlik asgari ücret tutarının altında olmadığı, nakliye giderleri için yapılan hesaplamaların, idarece verilen miktar ve formül dikkate alınarak yapıldığı ve aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde yer alan girdilerin idarece düzenlenen analiz formatları ile uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, “KGM/KAMÇAL - Kar ve buz mücadelesi için kamyon çalıştırılması” ve “KGM/KAMTEM - Kar ve buz mücadelesi için refüj mahallinde kamyon temini” iş kalemleri analizinde yer alan “Özel-4 Kamyonun bedeli” girdisi ile “KGM/YOB - Yabani Otların Biçilmesi” başlıklı iş kalemi analizinde yer alan “Özel-2 Motorlu tırpanın 1 saatlik ücreti (1Hp gücünde)” girdileri için kendi malı olan makine ve araçlar ile açıklama yapıldığı görülmüştür.

“Özel-4 Kamyonun bedeli” girdisi ve “Özel-2 Motorlu tırpanın 1 saatlik ücreti (1Hp gücünde)” için sunulan açıklamalar incelendiğinde;

“Amortisman Kayıt Tespit Tutanağı”nda “Kamyon” için alış tarihinin “24.08.2021”, alış bedelinin “40.000,00TL”, faydalı ömrün “5 yıl” defter kayıt nosunun “254.168” ve kalan amortisman bedelinin “34.000,00TL” olarak yer aldığı, “Yeni tırpan 1Hp” için alış tarihinin “18.10.2021”, alış bedelinin “500,00TL”, faydalı ömrün “5 yıl” defter kayıt nosunun “253.040” ve kalan amortisman bedelinin “500,00TL” olarak yer aldığı ve tutanağın meslek mensubu tarafından imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği/mühürlendiği,

Açıklamalar kapsamında “Demirbaş Tespitine Ait Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Raporu”nun yer aldığı, yapılan inceleme neticesinde anılan raporun “Sthil Tırpan FR450 (1Hp)” girdisine ilişkin olduğu,

Tırpan ile kamyon girdileri için, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının ortaklarından Mcy Orm. Ürün. Pey. Tem. İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenmiş 2 adet faturanın yer aldığı, “Tırpan 1Hp” ürününe ilişkin faturanın KDV hariç “500,00TL” tutarlı, “06CJN162 Ford Kamyon (94714)” aracına ilişkin faturanın KDV hariç “40.000,00TL” tutarlı tutarlı olduğu,

“06CJN*** Ford Kamyon (94714)” plakalı araca ilişkin ruhsat sunulduğu, ruhsatta araç cinsinin “Kamyon”, motor gücünün “265kw”, diğer bilgiler kısmında “Hidrolik (tertibatlı) kar küreme bıçağı ve tuz serici ekipman monteli damperli açık kasalı kamyon” bilgisinin yer aldığı, söz konusu araca ilişkin noterce düzenlenmiş araç satış sözleşmesinde satış bedelinin KDV hariç “40.000,TL”olduğu tespit edilmiştir.

“Özel-2 Motorlu tırpanın 1 saatlik ücreti (1Hp gücünde)” girdisi için kendi malı esas alınarak yapılan açıklama yapıldığı, kendi malı olan tırpana ilişkin yapılan amortisman hesabı ile buna açıklama kapsamında sunulan belgelerin mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

İhale dokümanı kapsamında yer alan Özel Teknik Şartname’nin “Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü 141.(Balıkesir), 142.(Çanakkale), 143.(Bursa), 146.(Bandırma) Şube Şeflikleri Yolları Kış Dönemi İçin İstenilecek” başlıklı maddesinde kamyona ilişkin kapasite ve özelliklerin “En az 290Hp gücünde 6x4 ön kar bıçağı-Tuz serpici ve ekipmanı monteli” şeklinde belirlendiği, ihale dokümanı kapsamında yer alan birim fiyat tariflerinde ise “KGM/KAMÇAL - Kar ve buz mücadelesi için kamyon çalıştırılması” ve “KGM/KAMTEM - Kar ve buz mücadelesi için refüj mahallinde kamyon temini” poz numaralı iş kalemlerine ilişkin “Asgari 290 Hp gücünde damperli kamyonun şoförü ve 1 düz işçi ile birlikte ön tarafında veya hem ön hem de yan tarafında kar küreme ekipmanı, üzerinde ise asgari 6 m3’lük kapasiteye sahip tuz serpme ekipmanı veya asgari 10 ton kapasiteye sahip sıvı solüsyon serpme ekipmanı monte edilmiş halde…” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden, KGM/KAMÇAL - Kar ve buz mücadelesi için kamyon çalıştırılması” ve “KGM/KAMTEM - Kar ve buz mücadelesi için refüj mahallinde kamyon temini” poz numaralı iş kalemleri analizinde yer alan “Özel-4 Kamyonun bedeli” için teknik özelliklerin belirlendiği, bu kapsamda aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan bilgi ve belgelerden, kamyonun asgari 290Hp gücünde olması, kar küreme ekipmanının olması ve tuz serpme ekipmanı veya sıvı solüsyon serpme ekipmanının kamyona monte edilmiş olması koşullarının sağlanması gerektiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin olarak yukarıda yer verilen tespitlerde, “Özel-4 Kamyonun bedeli” girdisi için “06CJN*** Ford Kamyon (94714)” plakalı araca ilişkin ruhsat sunulduğu, ruhsatta motor gücünün “265kw” olduğu, söz konusu değerin “1kw = 1,35Hp” esas alınarak çevrilmesi sonucunda “358Hp (265x1,35)”ye denk geldiği ve bu değerin “Asgari 290Hp” koşulunu sağladığı, kamyona ilişkin ruhsatın diğer bilgiler kısmında “Hidrolik (tertibatlı) kar küreme bıçağı ve tuz serici ekipman monteli damperli açık kasalı kamyon” bilgisinin yer aldığı, bu bilgiden kar küreme bıçağı ile tuz serici ekipmanın kamyona monteli olduğu anlaşılmış olup “Özel-4 Kamyonun bedeli” için yapılan açıklamanın mevzuata uygun olduğu görülmüştür.

Sonuç olarak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, kendi malı olan araç, gereç ve ekipmanla ilgili olarak yapılan açıklamaların ihale dokümanına ve mevzuata uygun olduğu, aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik girdileri için öngörülen tutarların, 2021 yılı için belirlenen saatlik asgari ücretin altında olmadığı, nakliye hesaplamalarına ilişkin açıklamaların, idare tarafından verilen mesafe ve formül değerleri ile uyumlu olduğu, ayrıca aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerin, idarece düzenlenen analiz formatları ile uyumlu olduğu görülmüş olup başvuru sahibinin bu husustaki iddialarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.

(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,

d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi,

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez ” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “… İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan istekliye yönelik 2’nci iddiasının 12.11.2021 tarihli idareye şikayet başvurusuna konu edilmediği, söz konusu iddianın ilk kez 24.11.2021 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusunda yer aldığı tespit edilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan açıklama şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade etmektedir.

Dolayısıyla; söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikayet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve bu iki aşamalı idari başvuru yolunda şikayet yoluna başvurulmadan itirazen şikayet yoluna başvurulamayacağından, şikayet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların da itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün olamayacaktır.

Bu çerçevede şikayet başvurusu; Kurul kararının alınmasından önceki süreçte uyuşmazlık konusu hususla ilgili tarafların haklarını veya mevcut hukuki durumlarını sınırlayan ya da değiştiren bir zorunlu idari başvuru yolu olup, idarelere kendi vakıa, gerekçe ve delillerini ileri sürme fırsatı tanıyarak Kurul kararına ilişkin idari usulün bir parçası olması nedeniyle, önemli bir usuli güvence teşkil etmektedir.

Netice itibarıyla, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların; şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Buna göre, başvuru sahibinin iddiasının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan uyuşmazlık konusu olan iddiaların bunu ileri süren aday/istekli olabilecek/istekliler tarafından iddia konusu hususun farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde bu iddiaları incelemek ve sonuçlandırmakla yetkili makamlar nezdinde ileri sürülmesi de gerekmektedir.

Buna göre, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, idareye sunulan şikayet dilekçesinde bulunmayan ancak Kuruma sunulan itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesinin Kamu İhale Kurumunun yetkisi dahilinde olduğu ileri sürülse dahi, söz konusu iddia/iddiaların, farkına varıldığı veya varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde ileri sürülme zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla süresinde ileri sürülmeyen iddiaların da süre aşımı sebebiyle Kurum tarafından incelenmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin bahse konu iddiasını uyuşmazlığa konu hususu öğrendiği 03.11.2021 tarihini izleyen günden itibaren on gün içinde yazılı şekilde ileri sürmesi, bir diğer deyişle başvuruda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 24.11.2021 tarihinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının süre yönünden de reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.