KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/038
Gündem No : 43
Karar Tarihi : 15.09.2021
Karar No : 2021/UY.II-1735
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Hlz Turizm İnşaat Sosyal Hizmetler Otomotiv Nakliye Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Elektrik Üretim A.Ş Genel Müdürlüğü (EÜAŞ) İnşaat ve Kamulaştırma Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/737963 İhale Kayıt Numaralı “Berke Hes Gövde ve Su Alma Yapıları Bölgelerine Kaya Düşme Tehlikesine Karşı Güvenlik Tedbirleri Alınması İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Elektrik Üretim A.Ş Genel Müdürlüğü (EÜAŞ) İnşaat ve Kamulaştırma Daire Başkanlığı tarafından 29.04.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Berke Hes Gövde ve Su Alma Yapıları Bölgelerine Kaya Düşme Tehlikesine Karşı Güvenlik Tedbirleri Alınması İşi” ihalesine ilişkin olarak Hlz Turizm İnşaat Sosyal Hizmetler Otomotiv Nakliye Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin 16.07.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 02.08.2021 tarih ve 34540 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan bila tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/1282 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Bahse konu ihalenin İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığında kaldığı, 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin (h) bendine istinaden diplomanın benzer iş olarak kullanılması durumunda isteklinin inşaat mühendisliği diploması vermesi gerektiği, ancak isteklinin sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin istenilen gruba benzer olmadığı veya diploma sunulmuş ise diplomanın belirlenen asgari tutarı karşılayıp karşılamadığının kontrol edilmesi, belirlenen asgari tutarı karşılamadığı taktirde isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,
İstekli tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen belgelerin eksik yazılıp yazılmadığı, anonim şirketlerde bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgelerin (anonim şirketler tarafından her durumda bu bilgileri gösterir pay defteri) sunulup sunulmadığı, sunulmuş olan belgelerde eksik veya herhangi bir yanlışlık olup olmadığının tekrar kontrol edilmesi gerektiği,
Söz konusu istekli ihaleye diploma sunmuş ise diplomayı kullanabilmesi için ortaklık durum belgesini sunmaları gerektiği, ortaklık durum belgesi sunulmuş ise belgenin ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenmesinin zorunlu olduğu, bu belgenin ihale ilk ilan tarihinden sonra düzenlenip düzenlenmediğinin ve belgenin mali müşavir tarafından imzalanıp imzalanmadığının kontrolünün yapılması gerektiği,
İşin yaklaşık maliyet hesaplaması yapılırken 2020 birim fiyatlarını baz aldığının öngörüldüğü, ancak söz konusu işin 29.04.2021 tarihinde ihalesinin yapıldığı, yaklaşık maliyetin 2021 birim fiyatları ve üzerinden hesaplanması gerektiği, kendi tekliflerinin 2021 birim fiyatları ve piyasa fiyatları üzerinden hesaplamasının yapılıp bu fiyatlar üzerinden teklif verildiği,
İstekli tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen belgelerde cironun teklif edilen bedelin %25’inden, yapım işleri cirosunun ise teklif edilen bedelin %15’inden az olmaması gerektiği, isteklinin sunuş oldukları bilançoların kontrol edilerek istenilen tutarı karşılayıp karşılamadığının kontrol edilmesi,
İsteklilerin yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettiği ticaret sicil bilgilerinin kontrol edilmesini, sunmuş olduğu belgelerin Ticaret Sicil Gazetesi’nden kontrolünün yapılmasını, Ticaret Sicil Gazetesi’nde firmaların ortaklık yapısının kontrol edilmesini ve T.C. kimlik numaralarının yazılıp yazılmadığının kontrolünün yapılması gerektiği,
İdari Şartname’nin 7.4.1’inci maddesinde belirtildiği üzere isteklinin teklif ettiği bedelin %10’undan az olmamak üzere bankalar nezdindeki kullanılmamış nakdi veya gayri nakdi kredisi ya da üzerinde kısıtlama bulunmayan mevduatını gösteren banka referans mektubu sunmasının zorunlu olduğu, isteklinin sunmuş olduğu referans mektubunun asgari tutarı karşılayıp karşılamadığının kontrolünün yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1 ve 3’üncü iddialarına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “…İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

…

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

…

İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler,…” hükmü,

“İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde “…Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur:

…

h) İş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarların, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işi ihalelerine başvurularında, toplam süresi onbeş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl, yüzyirmiikibinüçyüzseksenyedi Yeni Türk Lirası (Dörtyüzkırkdokuzbinikiyüzellidokuz Türk Lirası) olarak hesaplanmak üzere 10 uncu madde kapsamındaki benzer iş deneyimi olarak dikkate alınır. Bu süre iş deneyimi bulunan mimar ve mühendisler için uygulanmaz. Bu bent kapsamında elde edilen deneyim mühendis ve mimarın beş yıldır en az % 51 hissesine sahip olduğu tüzel kişiler tarafından da kullanılabilir…” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “…(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki tanımlar yanında;

…

b) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işleri, …ifade eder…” hükmü,

“İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “…(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.

…

(4) Yapım işlerinde iş deneyiminde değerlendirilecek benzer işlerin belirlendiği tebliğde belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği idarece tespit edilir ve ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda belirtilir.

…

(6) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20’sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

…

(9) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait iş deneyim belgesinin sunulması halinde; ticaret sicili müdürlükleri veya meslek mensubu yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir) tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren ortaklık tespit belgesinin sunulması zorunludur. Ticaret sicili müdürlükleri veya meslek mensubu tarafından düzenlenen ortaklık tespit belgesinin, düzenlendikten sonra iş deneyim belgesini kullanan tüzel kişinin temsilcisi ve iş deneyim belge sahibi tarafından imzalanması gerekmektedir.

…

(11) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere, en az beş yıldır % 51 veya daha fazla hissesine sahip mimar veya mühendis ortağının mezuniyet belgesinin sunulması durumunda; ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son beş yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belgenin sunulması zorunludur.

(12) Mezuniyet belgelerinin iş deneyimini tevsik için sunulması durumunda; mezuniyetten sonra geçen sürenin onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınabilmesi için, başvuru veya teklif kapsamında mezuniyet belgesi sahibine ait yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesinin sunulması zorunludur…” hükmü,

“İş deneyim belgelerinin verilmesi” başlıklı 47’nci maddesinde “…(7) Mezuniyet belgeleri, belge sahibi dışındaki aday ve istekliler tarafından kullanılamaz. Bu belge sahiplerinin kuracakları veya ortak olacakları tüzel kişilerin ihaleye katılmasında; tüzel kişiliğin en az beş yıldır % 51 veya daha fazla hissesine sahip olmaları ve teminat süresi sonuna kadar bu oranın muhafaza edilmesi zorunludur…” hükmü,

“Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “…(1) Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde; tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez.

(2) İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir.

…

(8) Mühendis veya mimarların, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işleri ihalelerinde, iş deneyimi olarak mezuniyet belgelerini sunmaları durumunda;

a) İş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarların; toplam süresi onbeş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl, Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen tutar kadar,

b) İş deneyimi bulunan mühendis veya mimarların; onbeş yıllık sınırlamaya tabi tutulmaksızın, mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen tutar kadar,

benzer iş deneyimi olarak dikkate alınır…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Ortaklık durum belgesi ve ortaklık tespit belgesi” başlıklı 11’inci maddesinde “…11.1. İhaleye katılan tüzel kişinin, ilgili İhale Uygulama Yönetmeliğine göre ortağına ait iş deneyimini gösteren belgeyi sunması halinde, bu belgeyle birlikte ortaklık durum belgesi veya ortaklık tespit belgesinin de başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur.

11.2. Ortaklık durum belgesi veya ortaklık tespit belgesinin kimin tarafından düzenleneceği ve hangi durumlarda aday veya isteklilerce sunulmasının zorunlu olduğu hususlarına İhale Uygulama Yönetmeliklerinin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı maddesinde yer verilmiştir. Sunulacak belgenin İhale Uygulama Yönetmeliklerinin ekinde yer alan ilgili standart forma uygun şekilde ve ihalenin ilk ilan veya ihaleye davet tarihinden sonra YMM, SMMM ya da ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicili müdürlükleri tarafından düzenlenmiş olması zorunludur…” açıklaması,

“Mühendis veya mimarların mezuniyet belgeleri ile ihalelere katılmaları” başlıklı 43’üncü maddesinde “…43.1. 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin (h) bendi uyarınca; mühendis ve mimarların mezuniyet belgeleriyle elde ettikleri deneyimin, mühendis veya mimarların en az beş yıldır % 51 veya daha fazla hissesine sahip olduğu tüzel kişiler tarafından da kullanılabilmesi mümkün olup, bu kapsamda tüzel kişilerin ortaklarına ait mezuniyet belgelerini iş deneyimlerini tevsik amacıyla sunabilmeleri için, mezuniyet belgesi sahibi ortağın en az beş yıldır tüzel kişiliğin % 51 veya daha fazla hissesine sahip olduğunun, ihalenin ilk ilan veya davet tarihinden sonra YMM, SMMM ya da ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil müdürlükleri tarafından düzenlenen (KİK031.3/Y) nolu standart forma uygun belge ile tevsik edilmesi zorunludur.

43.2. Mezuniyet tarihinden sonra geçen süre on beş yıldan fazla olan mühendis ve mimarların, on beş yıldan fazla mezuniyet sürelerinin de değerlendirilebilmesi için, başvuru veya teklif kapsamında mezuniyet belgesi sunulan mühendis veya mimara ait yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesi (iş bitirme, iş durum, iş denetleme, iş yönetme) sunulması gerekli olup, iş deneyim belgesi sunulmaması durumunda mezuniyet tarihinden sonra geçen sürenin on beş yıldan fazlası dikkate alınmayacaktır. Bu kapsamda sunulacak iş deneyim belgesine konu işin, geçici kabul tarihinin veya gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin % 80’ine ulaştığı tarihin, ihale ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son on beş yıl içinde olması koşulu aranmaz.

43.3. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 48 inci maddesinde birden fazla iş deneyiminin toplanarak değerlendirilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu doğrultuda, mezuniyet belgeleri için 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca hesaplanan iş deneyim tutarları, iş deneyim (iş bitirme, iş durum, iş denetleme ve iş yönetme) belge tutarları ile toplanarak değerlendirilmeyecektir.

43.4. İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının tamamını sağlaması durumunda; özel ortakların istenen asgari iş deneyim tutarının % 40’ından az olmamak üzere benzer işe ait olmayan bir yapım işine ilişkin iş deneyim belgesi sunmaları mümkündür. Ancak özel ortakların iş deneyimini tevsik amacıyla mezuniyet belgeleri sunması durumunda, mezuniyet belgelerinin ihale konusu iş veya benzer işe denk sayılacağı belirtilen mimarlık veya mühendislik bölümlerine ait olması gereklidir…” açıklaması,

“Yapım işlerinde ortaklık durum belgesi ve ortaklık tespit belgesi” başlıklı 44’üncü maddesinde “…44.1. Tüzel kişi aday veya isteklilerin, ortaklarına ait iş deneyimini gösteren belgeleri sunmaları durumunda; Uygulama Yönetmeliğinin 39 uncu maddesinin dokuz, ve onbirinci fıkralarında yer alan hükümler uyarınca, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicili müdürlükleri veya YMM ya da SMMM tarafından düzenlenen belgeleri sunmaları zorunludur. Bu kapsamda;

a) Tüzel kişiliğin en az bir yıldır yarısından fazla hissesine sahip ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili ortağının iş bitirme/durum/yönetme/denetleme belgesi ile ihaleye katılım durumunda, ortaklık hisse oranları ve süreleri ile temsil ve yönetim yetkisine ilişkin olarak (KİK031.1/Y) nolu standart formun,

b) (Mülga bent: 07/06/2014-29023 R.G./19.md., yürürlük: 19/08/2014)

c) Tüzel kişiliğin en az beş yıldır % 51 veya daha fazla hissesine sahip ortağının mezuniyet belgesi ile ihaleye katılım durumunda; ortaklık hisse oranları ve sürelerine ilişkin olarak (KİK031.3/Y) nolu standart formun,

düzenlenerek başvuru veya teklif kapsamında sunulması gereklidir…” açıklaması,

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tabliği’nin 1’inci maddesinde “…1– 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilen yapım işleri ihalelerinde, idareler tarafından işin niteliğine uygun ve rekabeti sağlayacak şekilde benzer iş belirlemesi yapılmasına esas olmak üzere (Ek-1)’de yer alan “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi” oluşturulmuştur. Bu listede “altyapı işleri”, “üstyapı (bina) işleri”, “sıhhi tesisat ve mekanik tesisat işleri”, “elektrik işleri” ve “elektronik ve iletişim işleri” olmak üzere beş ana başlık ve bu başlıkların altında çeşitli yapım işlerinden oluşan gruplar düzenlenmiştir. İdareler, ihale edecekleri yapım işinin “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi”nde yer alan iş gruplarından hangisine dâhil olduğunu tespit edecekler ve bu grubu esas almak suretiyle ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda benzer iş belirlemesi yapacaklardır…” açıklaması yer almaktadır.

Ek-1’inci maddesi ise aşağıdaki şekilde oluşturulmuştur.

Ek-1: YAPIM İŞLERİNDE BENZER İŞ GRUPLARI LİSTESİ

(A) ALT YAPI İŞLERİ

…

V. GRUP: KARAYOLU İŞLERİ (Altyapı+Üstyapı)

1. Otoyollar

2. Devlet, il ve köy yolları

3. Cadde ve sokak yapım işleri

VI. GRUP: DEMİRYOLU İŞLERİ (Altyapı+Üstyapı)

1. Demiryolları

2. Metro inşaatları

3. Raylı sistemler

4. Füniküler raylı taşıma tesisleri

VII. GRUP: HAVAALANI İŞLERİ

1. Havaalanı pistleri

2. Havaalanı apron ve taksirut inşaatı

VIII. GRUP: BARAJLAR

1. Dolgu barajlar

2. Beton barajlar

3. Kemer barajlar

4. Göletler

…

...

XVIII. GRUP: SAHA İŞLERİ

1. AV grubu işler

2. AVI grubu işler

3. AVII grubu işler

4. AVIII grubu işler

5. Spor ve rekreasyon alanları için saha tanzim işleri

6. Peyzaj sahaları tanzim işleri

7. Yüzey ve platform işleri

…

31.08.2016 tarihli ve 2016/DK.D-179 karar numaralı “İş deneyimini tevsik etmek üzere mezuniyet belgesi sunulması durumunda mezuniyetten sonra geçen süreye ilişkin deneyimin tespiti” konulu Kurul kararında “…Bu kapsamda, mezuniyet tarihinden ihale tarihine kadar geçen süreye ilişkin deneyimin tespitinde yıl, ay, gün üzerinden hesaplama yapılırken;

Tam yıl sayısının 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen tutar ile çarpılması,
Tam yıl dışında kalan ve kıst hesaba konu olan tam ay sayısının, Kanun’un anılan maddesinde belirtilen tutarın 12’ye bölünmesi ile elde edilen tutar ile çarpılması,
Tam yıl ve tam ay dışında kalan ve kıst hesaba konu olan gün sayısının, Kanun’un anılan maddesinde belirtilen tutarın aylık kısmına tekabül eden meblağın 30’a bölünmesi ile elde edilen tutar ile çarpılması,

ve yıl, ay, gün üzerinden yapılan hesaplamalar sonucu bulunan tutarların toplamının, virgülden sonra iki ondalık basamaklı olacak şekilde yuvarlama yapılmadan dikkate alınması gerekmektedir.

Örnek: 20.04.2016 tarihinde gerçekleştirilen bir yapım işi ihalesine katılan ve iş deneyimini mezuniyet belgesi ile tevsik etmek isteyen bir isteklinin mezuniyet tarihinin 01.07.2010 olduğu varsayıldığında, mezuniyet tarihi ile ihale tarihi arasındaki süre 5 yıl, 9 ay 19 gün olmaktadır. 01.02.2016 – 31.01.2017 döneminde, mezuniyetten sonra geçen her yıl için esas alınacak tutarın 197.091,00TL olduğu dikkate alındığında;

5 yıla esas deneyim tutarının 5 x 197.091,00TL = 985.455,00TL,
9 aya esas deneyim tutarının 9 x 16.424,25TL (197.091,00TL / 12) = 147.818,25TL,
19 güne esas deneyim tutarının ise 19 x 547,47TL (16.424,25TL / 30) = 10.401,93TL,

İlgilinin iş deneyim tutarının 1.143.675,18TL (a + b + c) olarak hesaplanması gerekmektedir.

1- Yapım işi ihalelerine yönelik olarak aday ve isteklilerin iş deneyimini tevsik etmek üzere mezuniyet belgelerini sunmaları durumunda, mezuniyetten sonra geçen süreye ilişkin deneyimin tespitinde yıl, ay ve gün üzerinden kıst olarak hesaplama yapılmasına,…” kararı verilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “…2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Berke HES Gövde ve Su Alma Yapıları Bölgelerine Kaya Düşme Tehlikesine Karşı Güvenlik Tedbirleri Alınması İşi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 1998D00-572-22048 Berke HES Gövde ve Su Alma Yapıları Bölgelerine Kaya Düşme Tehlikesine Karşı Güvenlik Tedbirleri Alınması İşi)

d) Kodu:

e) Miktarı:

450 m Kaya Bariyer Sistemlerinin İmalatı, 15.968 m² Çelik Ağ İmalatı, 13.270 m² Hasır Çelik ve Püskürtme Betonu Yapılması, 183 m² Çelik Korumalı Sundurma Yapıları Yapılması, 3.197 m² Kayadan Koruma Çelik Yapılar Yapılması.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Düziçi/Osmaniye…” düzenlemesi,

“İhaleye ilişkin bilgiler” başlıklı 3’üncü maddesinde “…3.1. a) İhale kayıt numarası: 2020/737963

b) İhale usulü: Açık ihale.

c) İhale (son teklif verme) tarihi ve saati: 29.04.2021

Saat: 10:30

ç) İhale komisyonunun toplantı yeri (e-tekliflerin açılacağı adres): EÜAŞ Genel Müdürlüğü İnşaat ve Kamulaştırma Daire Başkanlığı İhale Salonu Eskişehir Yolu 7.km No:166 06520 / ÇANKAYA/ANKARA

3.2. Teklifler, ihale (son teklif verme) tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden e-teklif olarak sunulur. İhale (son teklif verme) saatine kadar EKAP'a yüklenemeyen teklifler değerlendirmeye alınmaz.

3.3. Verilen teklifler, zeyilname düzenlenmesi hali hariç, herhangi bir sebeple geri alınamaz.

3.4. İhale tarihinin tatil gününe rastlaması halinde ihale, takip eden ilk iş gününde yukarıda belirtilen yer ve saatte yapılır ve bu saate kadar verilen teklifler kabul edilir.

3.5. İlan tarihinden sonra çalışma saatlerinin değişmesi halinde de ihale yukarıda belirtilen saatte yapılır.

3.6. Saat ayarlarında, TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü tarafından zamanı en az hatayla ölçmek üzere kullanılan atom saati esas alınır…” düzenlemesi,

“İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilginlerin e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.:

…

ğ) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere kullanılan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicili müdürlükleri veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren, standart forma uygun belge,

h) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere, en az beş yıldır % 51 veya daha fazla hissesine sahip mimar veya mühendis ortağının mezuniyet belgesinin sunulması durumunda; ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından, ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son beş yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belge,

…

7.2. İhaleye iş ortaklığı olarak teklif verilmesi halinde;

7.2.1. İş ortaklığının her bir ortağı tarafından 7.1. maddesinin (a) bendinde yer alan belgelere ilişkin bilgilerin ayrı ayrı beyan edilmesi zorunludur. İş ortaklığının tüzel kişi ortağı tarafından, iş deneyimini göstermek üzere kullanılan belgenin tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan/en az % 51 hissesine sahip ortağına ait olması halinde, bu ortak ilgisine göre (ğ) ve (h) bendindeki belgeye ilişkin bilgileri de beyan etmek zorundadır.

…

7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,

ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 100'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

…

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Benzer İşlere Dair Tebliğ’de yer alan A/XVIII grubu işler benzer iş olarak kabul edilecektir.

7.6.1 Mezuniyet belgeleri/diplomalar:

4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin (h) bendine istinaden diplomanın benzer iş olarak kullanılması durumunda isteklilerin İnşaat Mühendisliği diploması vermesi gerekmektedir…” düzenlemesi yer almaktadır.

İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının pilot ortağı olan İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. tarafından yeterlik bilgileri tablosunun “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” sütununun “EKAP’ta Kayıtlı Olmayan İş Deneyim Belgesi” satırının “Belgenin niteliği” bölümünün “İş Denetleme” şeklinde,

“İşin Adı, Tanımı, (Varsa) İhale Kayıt Numarası ve Sözleşme Kapsamında Yapılan İşler” bölümünün “…9 Adet 10/0,4 KV Trafo Merkez İnşaatı…” şeklinde,

“Belgenin Düzenleme Tarihi/Sözleşme Tarihi/İşin Kabul tarihi” bölümünün “26.06.1997, 12.02.1987, 02.10.1987” şeklinde beyan edildiği,

“Mezuniyet Belgesi” satırının “Mezuniyet Belgesine İlişkin Bilgiler” bölümünün “…07.10.1982, 2049, T.C. İstanbul Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi, İnşaat Mühendisliği” şeklinde,

“Mezuniyet Belgesinin Kullanılmasına İlişkin Ortaklık Durum Belgesi” satırının “Belge sahibi ortağın kesintisiz ortaklık süresi ve ortaklık oranı” bölümünün “5 Yıl, 51” şeklinde,

“Diğer Belgelere İlişkin Açıklamalar” bölümünün ise “İş Deneyim Olarak Mezuniyet Belgesi Kullanılacaktır” şeklinde beyan edildiği görülmüştür.

İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının özel ortağı olan Mehmet Aydın tarafından yeterlik bilgileri tablosunun “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” sütununun “Mezuniyet Belgesi” satırının “Mezuniyet Belgesine İlişkin Bilgiler” bölümünün “…03.08.2011, 05/1413/, T.C. Harran Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi / İnşaat Mühendisliği Bölümü” şeklinde,

“Diğer Belgelere İlişkin Açıklamalar” bölümünün “İş Bitirme Olarak Mezuniyet Belgesi Kullanılacaktır.” şeklinde beyan edildiği görülmüştür.

İdarenin 22.06.2021 tarihli (23.06.2021 tarihinde EKAP üzerinden de gönderilen) yazı ile ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahiplerinden beyan edilen bilgi ve belgelerden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanların sunulmasının istendiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarenin bahse konu yazısına istinaden istenilen belgelerin sunulduğu;

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasında bahse konu belgeler incelendiğinde; İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının pilot ortağı olan İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. tarafından iş deneyimini tevsik etmek üzere Şükrü Tarlan Başer’e ait inşaat mühendisliği diplomasının ve Şükrü Tarlan Başer’e ait Boğaziçi Elektrik A.Ş. tarafından düzenlenen iş denetleme belgesinin sunulduğu görülmüştür.

Şükrü Tarlan Başer’e ait inşaat mühendisliği mezuniyet belgesinin İstanbul Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi Kadıköy Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi tarafından verildiği ve anılan mezuniyet belgesinde “AKADEMİYİ BİTİRDİĞİ YIL: 1981 – 1982, (7.10.1982)” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

Ayrıca, Şükrü Tarlan Başer’e ait Boğaziçi Elektrik A.Ş. tarafından düzenlenen iş denetleme belgesinde işin konusunun 9 adet 10/0,4 KV Trafo Merkez İnşaatı olduğu ve 12.02.1987-02.10.1987 tarihleri arasında görev yaptığı görülmüştür.

İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının özel ortağı olan Mehmet Aydın tarafından iş deneyimini tevsik etmek üzere Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü tarafından düzenlenen inşaat mühendisliği diplomasının sunulduğu, bahse konu belgede mezuniyet tarihinin 03.08.2011 olduğu görülmüştür.

Söz konusu iş ortaklığının teklif fiyatının ise 9.385.894,00 TL olduğu anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihalenin tarihinin 29.04.2021 olduğu görülmüştür.

Diğer taraftan, İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının pilot ortağı olan İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. tarafından iş deneyimini tevsik etmek için mühendis ortağının mezuniyet belgesinin sunulduğu, söz konusu belgenin kullanılabilmesi için mezuniyet belgesinin kullanılmasına ilişkin ortaklık durum belgesinin sunulduğu, ortaklı durum belgesinin SMMM tarafından TÜRMOB kaşesiyle kaşelenip imzalandığı, bahse konu belgede Şükrü Tarlan Başer’in ortaklık hisse oranının %51 olduğu ve belge düzenleme tarihinden önceki beş yıl boyunca kesintisiz olarak en az % 51 hissesine sahip olduğunun belirtildiği görülmüştür.

Ancak, bahse konu belge üzerinde belge düzenleme tarihinin olmadığı görülmüştür.

İş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarların, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işi ihalelerine başvurularında, toplam süresi on beş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl, dört yüz kırk dokuz bin iki yüz elli dokuz Türk Lirası olarak hesaplanmak üzere benzer iş deneyimi olarak dikkate alınacağı, bu sürenin iş deneyimi bulunan mimar ve mühendisler için uygulanmayacağı, elde edilen deneyimin mühendis ve mimarın beş yıldır en az % 51 hissesine sahip olduğu tüzel kişiler tarafından da kullanılabileceği, tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere, en az beş yıldır % 51 veya daha fazla hissesine sahip mimar veya mühendis ortağının mezuniyet belgesinin sunulması durumunda; ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son beş yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belgenin sunulmasının zorunlu olduğu, mezuniyet belgelerinin iş deneyimini tevsik için sunulması durumunda; mezuniyetten sonra geçen sürenin onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınabilmesi için, başvuru veya teklif kapsamında mezuniyet belgesi sahibine ait yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesinin sunulmasının zorunlu olduğu, iş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20’sini sağlamasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının pilot ortağı olan İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. tarafından iş deneyimini tevsik etmek üzere Şükrü Tarlan Başer’e ait inşaat mühendisliği diplomasından mezuniyet tarihinin 07.10.1982 olduğunun anlaşıldığı, anılan istekli tarafından yapım işine ait bir iş deneyim belgesi sunulduğu ve ihale tarihinin 29.04.2021 olduğu göz önüne alındığında; mezuniyet tarihi ile ihale tarihi arasındaki sürenin 38 yıl, 6 ay, 22 gün olduğu anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının pilot ortağı olan İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş.nin 38x449.259,00 TL + 6x449.259,00 TL/12+22x449.259,00 TL/12/30)=17.323.926,22 TL iş deneyim tutarına sahip olduğu anlaşılmıştır.

Özel ortak olan Mehmet Aydın tarafından sunulan mezuniyet belgesinden mezuniyet tarihinin 03.08.2011, ihale tarihinin 29.04.2021 olduğu göz önüne alındığında; mezuniyet tarihi ile ihale tarihi arasındaki sürenin 9 yıl, 8 ay, 26 gün olduğu anlaşılmaktadır.

Böylece, İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının özel ortağı olan Mehmet Aydın’ın 9x449.259,00 TL + 8x449.259,00 TL/12 + 26x449.259,00 TL/12/30)= 4.375.283,48 TL iş deneyim tutarına sahip olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının ortaklarının inşaat mühendisliği diploması sunulduğu, anılan istekli tarafından teklif edilen bedelin %100'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulduğu, bahse konu iş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini (9.385.894,00 TL x %80 = 7.508.715,20 TL), özel ortağın ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini (9.385.894,00 TL x %20 = 1.877.178,80 TL) sağladığı, dolayısıyla başvuru sahibinin 1’inci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının pilot ortağı olan İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. tarafından iş deneyimini tevsik etmek üzere Şükrü Tarlan Başer’e ait inşaat mühendisliği diplomasının sunulduğu, söz konusu belgenin kullanılabilmesi için mezuniyet belgesinin kullanılmasına ilişkin ortaklık durum belgesinin sunulduğu, bahse konu belge üzerinde belge düzenleme tarihinin yer almadığı, anılan belgenin düzenleme tarihinden önceki beş yıl boyunca kesintisiz olarak en az %51 hissesine sahip ortaklığı göstermesi gerektiğinden, belge düzenleme tarihinin yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca KİK031.3/Y nolu standart formun esaslı bir unsuru olduğu, dolayısıyla, mevcut ortaklık durum belgesinin mevzuata uygun olarak sunulmadığı, başvuru sahibinin 3’üncü iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2 ve 6’ncı iddialarına ilişkin olarak:

…

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

İsteklinin, mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak faaliyette bulunduğunu ve teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu kanıtlayan belgeler,..” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “…(1) İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından,

a) Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesinin,

b) Tüzel kişi olması halinde, bu Yönetmelik ekinde yer alan Tüzel Kişilerde Ortaklık Bilgilerine ve Yönetimdeki Görevlilere İlişkin Son Durumu Gösterir Belge ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerinin,

teklif kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca aday veya isteklilerin ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyetlerini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürmesi gerekmekte olup, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce, bu durumu tevsik eden belgeleri 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile ön yeterlik ve ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak sunması gerekmektedir.

…

(3) İş ortaklığında, iş ortaklığı beyannamesinin ve iş ortaklığını oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin her biri tarafından, ilgisine göre birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki belgelerin ayrı ayrı verilmesi zorunludur. Konsorsiyumda ise konsorsiyum beyannamesinin ve konsorsiyumu oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin her biri tarafından, ilgisine göre birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki belgelerin ayrı ayrı verilmesi zorunludur…” hükmü,

“Elektronik ihale” başlıklı 60/A maddesinde “…İhaleler, e-teklif alınmak suretiyle bu maddeye uygun olarak yapılabilir.

(2) Bu maddede hüküm bulunmayan hallerde, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin uygun olan hükümleri, yoksa bu Yönetmelik hükümleri uygulanır. Ancak e-anahtarlar teklif ile birlikte ihale tarih ve saatine kadar gönderilir ve teklifler ihale tarih ve saatinde ihale komisyonu tarafından EKAP üzerinde açılır.

(3) Bu ihalelerde, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin ekinde bulunan “Yeterlik Bilgileri Tablosu Sunulan ve Tekliflerin Elektronik Ortamda Alındığı İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname” ve ilgili yönetmelikler ekinde bulunan diğer standart formlar kullanılır ve EKAP üzerinden e-teklif şeklinde gönderilmeyen teklifler kabul edilmez.

…

(5) e-teklifler EKAP üzerinden, yalnızca teklif mektubu ve ekleri doldurularak hazırlanır ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar gönderilir. Ortak girişimlerde e-teklifin ortakların tamamı tarafından e-imza ile imzalanması zorunludur. Kısmi teklife açık ihalelerde teklif mektubu eklerinin her bir kısım için, ortak girişimlerin katıldığı ihalelerde ise yeterlik bilgileri tablosunun her bir ortak tarafından ayrı ayrı doldurulması gerekmektedir.

…

(8) Tekliflerin açılması ve değerlendirilmesine ilişkin tutanaklar EKAP üzerinde hazırlandıktan sonra, çıktısı alınarak ihale komisyonu üyeleri tarafından imzalanır ve her oturum kapatılmadan önce bilgiler EKAP’a kaydedilir.

(9) İhale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirme, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için, sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılır. Bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan teklifler değerlendirme dışı bırakılır. Yeterlik sertifikası üzerinden yeterlik tespiti yapılan ihalelerde ise, ihale dokümanında belirtilen katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirme, yeterlik sertifikası kapsamındaki geçerlik süresi dolan belgeler dahil yeterlik sertifikası üzerindeki bilgiler; yeterlik sertifikası üzerinden değerlendirme yapılamayan her belge veya kriter için ise yeterlik bilgileri tablosunda istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. Bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan veya yeterlik sertifikasının geçerlik süresi ihale tarihinden önce dolan teklifler değerlendirme dışı bırakılır…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tüzel kişilerin teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 10/A maddesinde “…10/A.1. İhaleye katılabilmek için başvuru veya teklif dosyasında sunulması gereken, tüzel kişi aday ve isteklilerin teklif vermeye yetkili olduğu hususunda son durumu gösterir belgelere ilişkin mevzuatta geçen “tüzel kişi ortakları” ifadesinden, bu ortakların ilgisine göre ad, soyad/ticaret unvanı, T.C. kimlik numarası/vergi kimlik numarası ile ortaklık oranları (halka arz edilen hisseler hariç); “tüzel kişilerin yönetimindeki görevliler” ifadesinden ise, teklif veya başvuru mektubu ya da sözleşme imzalamaya ve sözleşmenin yürütülmesi konusunda yetkili olanlar da dahil olmak üzere; tüzel kişiliği temsile ve yönetime yetkili kişilerin ad, soyad/ticaret unvanı, T.C. kimlik numarası/vergi kimlik numarası anlaşılır. Ancak, bu bilgileri göstermek üzere teklif ekinde sunulan belgelerde T.C. kimlik numaralarının beyan edilmemesi veya beyan edilen T.C. kimlik numaralarının teyit edilememesi durumunda teklif bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılmaz…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilginlerin e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.:

a) Teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren imza beyannamesi veya imza sirküleri;

Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesi,
Tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirküleri(anonim şirketler tarafından her durumda bu bilgileri gösterir pay defteri)…

…

7.2. İhaleye iş ortaklığı olarak teklif verilmesi halinde;

7.2.1. İş ortaklığının her bir ortağı tarafından 7.1. maddesinin (a) bendinde yer alan belgelere ilişkin bilgilerin ayrı ayrı beyan edilmesi zorunludur….” düzenlemesi,

“Tekliflerin sunulma şekli” başlıklı 22’nci maddesinde “…22.2. Yeterlik bilgileri tablosunda ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlar, teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalar standart formunda ise açıklama istenen teknik özellikler için ayrı satırlar açılmış olup, istekliye ait hangi belgeler esas alınarak ihaleye katılım sağlanmış ise o belgelere ilişkin tarih, sayı, yevmiye numarası gibi bilgiler ile istenen kriterlere ve açıklamalara ilişkin belgelerde yer alan gerekli bilgiler eksiksiz olarak açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmek suretiyle ekli standart formalara uygun şekilde doldurulacaktır. Yabancı istekli tarafından ihaleye teklif verilmesi halinde, bu şartnamede istenilen belgelere veya isteklinin kendi ülkesindeki mevzuat uyarınca düzenlenmiş olan dengi belgelere ilişkin bilgilerin beyan edilmesi gerekir…” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde; İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının pilot ortağı olan İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. tarafından yeterlik bilgileri tablosunun “İhaleye Katılmak İçin Gereken Belgeler ve Yeterlik Kriterleri” sütununun “Teklif Vermeye Yetkili Olunduğuna İlişkin Bilgiler” satırının “Ticaret Sicili Bilgileri”nin gösterildiği bölümde yer alan;

“Ortaklara Ait Bilgiler” kısmında “FAYSAL GÜZEL, 4**********, 49”

“ŞÜKRÜ TARLAN BAŞER, 5**********, 51” şeklinde,

“Yöneticilere Ait Bilgiler” kısmında “FAYSAL GÜZEL, 4**********,Yönetim Kurulu Başkanı” “FAYSAL GÜZEL, 4**********,Yönetim Kurulu Üyesi”

Ticaret Sicili Gazetesi/Gazetelerinin Tarihi, Sayısı ve Sicil Müdürlüğü” kısmında, “02.02.2016, 9002, Ankara Ticaret Sicil İl Müdürlüğü”

“07.01.2021, 10240, Ankara Ticaret Sicil Müdürlüğü”

“19.01.2021, 10248, Diyarbakır Ticaret Sicil Müdürlüğü”

“29.01.2021, 10256, Diyarbakır Ticaret Sicil Müdürlüğü”

“15.01.2021, 10246, Diyarbakır Ticaret Sicil Müdürlüğü” şeklinde beyanın yer aldığı,

“Pay Defteri” kısmında,“28.01.2016, Ankara Sincan 3. Noterliği Hacı Süleyman Macit tarafından onaylanan 28.01.2016 tarihli 01990 yevmiye numaralı pay defterinde kapak sayfası 6/6 dır”

“28.01.2016, Ankara Sincan 3. Noterliği Hacı Süleyman Macit tarafından onaylanan 28.01.2016 tarihli 01990 yevmiye numaralı pay defterinde sayfa 6 da 02.02.2016 tarihinde 1********* TC Nolu Alpaslan Küsmeze ait olan 50 pay miktarını Şükrü Tarlan Başer’e 2********** TC Nolu Hakan Ovacık a ait olan 25 lik payının 1 payını Şükrü Tarlan Başere devretmiştir. bu durumda Şükrü Tarlan Başerin payı 51 olmuştur. sayfa numarası 6 ” şeklinde,

“28.01.2016, Ankara Sincan 3. Noterliği Hacı Süleyman Macit tarafından onaylanan 28.01.2016 tarihli 01990 yevmiye numaralı pay defterinde sayfa 7 de 02.02.2016 tarihinde 2********* TC Nolu Haydar Ovacıka ait olan 25 pay miktarını Faysal Güzele, 2********** TC Nolu Hakan Ovacık a ait olan 25 payının 24 payını Faysal Güzele devretmiştir. bu durumda Faysal Güzelin payı 49 olmuştur. sayfa numarası 7 ” şeklinde,

“28.01.2016, Ankara Sincan 3. Noterliği Hacı Süleyman Macit tarafından onaylanan 28.01.2016 tarihli 01990 yevmiye numaralı pay defterinde sayfa 6 da 29.01.2021 tarihinde 5********* TC Nolu Şükrü Tarlan Başerin sermaye artırımı ile pay tutarı 255000 TL olmuştur. Sayfa 7 de 29.01.2021 tarihinde 4********* TC Nolu Faysal Güzelin pay tutarı sermaye artırımı ile 245000 TL olmuştur.” şeklinde beyanın yer aldığı görülmüştür.

“Diğer Belgeler Kullanılarak Tevsik Ediliyorsa Bu Belgelerin Tarih ve Sayısı İle Düzenleyen Gerçek/Tüzel Kişi” kısmında ise herhangi bir bilginin beyan edilmediği görülmüştür.

İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. tarafından teklif vermeye yetkili olduğu hususunda son durumu gösterir belgelere ilişkin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen ve ticaretsicil.gov.tr internet sayfasında yer alan Ticaret Sicili Gazetelerinde yapılan incelemede; 02.02.2016 tarihli ve 9002 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’nden ilgili şirketin eski unvanının Sa Ha 1 Yapı Malzemeleri Mobilya İnş. Taah. ve Tic. A.Ş. olduğu, ortaklarının 25 paya karşılık 25.000,00 TL ile Haydar Ovacık, 25 paya karşılık 25.000,00 TL ile Hakan Ovacık, 50 paya karşılık 50.000,00 TL ile Alpaslan Küsmez olduğu, aynı kişilerin yönetim kurulu üyesi oldukları, Hakan Ovacık’ın şirketi ilk 1 yıl için şirketi münferiden temsil ve ilzama yetkili olduğu görülmüştür.

Anılan ortak tarafından beyan edilen 07.01.2021 tarihli ve 10240 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’den Haydar Ovacık, Hakan Ovacık ve Alpaslan Küsmez’in yönetim kurulu üyeliklerinin sona erdiği, Faysal Güzel’in yönetim kurulu üyesi ve başkanı seçildiği, aynı zamanda şirketi münferiden temsile yetkili olarak seçildiği, Hakan Ovacık’ın temsile yetkili görevinin sona erdiği görülmüştür.

Aynı ortak tarafından beyan edilen 29.01.2021 tarihli ve 10256 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’den şirketin unvanının İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. olarak değiştirildiği, Faysal Güzel’in yönetim kurulu üyesi ve başkanı olarak seçildiği ve 27.01.2022 tarihine kadar şirketi münferiden temsile yetkili olduğu görülmüştür.

İdarenin 23.06.2021 tarihinde gönderilen yazısına istinaden İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. tarafından sunulan pay defterinde Hakan Ovacık’ın 24 paya karşılık 24.000,00 TL, Haydar Ovacık’ın 25 paya karşılık 25.000,00 TL pay miktarını Faysal Güzel’e devrettikleri ve Faysal Güzel’in 49 paya karşılık 49.000,00 TL payı devraldığı görülmüştür.

Bahse konu pay defterinde Alpaslan Küsmez’in 50 paya karşılık 50.000,00 TL, Hakan Ovacık’ın 1 paya karşılık 1.000,00 TL pay miktarını Şükrü Tarlan Başer’e devrettikleri ve Şükrü Tarlan Başer’in 51 paya karşılık 51.000,00 TL payı devraldığı görülmüştür.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde özel ortak olan Mehmet Aydın tarafından yeterlik bilgileri tablosunun “İhaleye Katılmak İçin Gereken Belgeler ve Yeterlik Kriterleri” sütununun “Teklif Vermeye Yetkili Olunduğuna İlişkin Bilgiler” satırının “Ticaret Sicili Bilgileri”nin gösterildiği bölümde yer alan;

“Ortaklara Ait Bilgiler” kısmında “MEHMET AYDIN, 2**********, 50000,00/500000 MEHMET AYDIN ASEL 1 İNŞAAT” şeklinde,

“Yöneticilere Ait Bilgiler” kısmında “MEHMET AYDIN, 2**********,YETKİLİ” şeklinde,

Ticaret Sicili Gazetesi/Gazetelerinin Tarihi, Sayısı ve Sicil Müdürlüğü” kısmında, “24.08.2020, 10144, Diyarbakır Ticaret Sicil Müdürlüğü”

“25.05.2018, 10240, Diyarbakır Ticaret Sicil Müdürlüğü” şeklinde beyanın yer aldığı,

“Diğer Belgeler Kullanılarak Tevsik Ediliyorsa Bu Belgelerin Tarih ve Sayısı İle Düzenleyen Gerçek/Tüzel Kişi” kısmında ise herhangi bir bilginin beyan edilmediği görülmüştür.

Anılan ortak tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen 25.05.2018 tarihli ve 9586 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’nde Mehmet Aydın Asel 1 İnşaat’a ilişkin tacir olarak kuruluşuna ilişkin bilgilerin yer aldığı ve Mehmet Aydın’ın münferiden temsile yetkili olduğu, 24.08.2020 tarihli ve 10144 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’nde ise adres değişikliğine ilişkin hususların yer aldığı görülmüştür.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden ve düzenlemelerden isteklilerin tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesinin, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazetelerinin veya bu hususları gösteren belgelerin (anonim şirketler tarafından her durumda bu bilgileri gösterir pay defterinin) sunulması gerektiği, ancak, bu bilgileri göstermek üzere teklif ekinde sunulan belgelerde T.C. kimlik numaralarının beyan edilmemesi veya beyan edilen T.C. kimlik numaralarının teyit edilememesi durumunda teklifin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılamayacağı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, yeterlik bilgileri tablosu sunulan ve tekliflerin elektronik ortamda alındığı ihalelerde ihale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirmenin istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için, sorgulama sonucunda elde edilen bilgilerin; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgilerin esas alınarak yapılacağı anlaşılmaktadır.

Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olan İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığı tarafından yeterlik bilgileri tablosunda tüzel kişiliğin ortakları ve yöneticilerinin beyan edildiği, idarece istenilmesi üzerine beyan edilen pay defterinin sunulduğu, beyan edilen bilgiler ile ticaretsicil.gov.tr internet sayfasında yer alan Ticaret Sicil Gazetelerindeki ve pay defterindeki bilgilerin uyumlu olduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “…Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır…” hükmü,

4734 saylı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “…İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler…

…

Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

a) İhale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde ihalenin iptaline,

b) İdare tarafından düzeltme yapılması yoluyla giderilebilecek ve ihale sürecinin kesintiye uğratılmasına gerek bulunmayan durumlarda, düzeltici işlem belirlenmesine,

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir…” hükmü,

“İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “…Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “…(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür…” hükmü,

“Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “…(1) Süreler;

…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

…izleyen günden itibaren başlar…” hükmü,

“Başvuru üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 15’inci maddesinde “…(1) Kuruma yapılan başvurular, öncelikle 16 ncı madde çerçevesinde incelenir…” hükmü,

“Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “…(1) Başvurular öncelikle;

a) Başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı,

b) Başvuru ehliyeti,

c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı,

…

yönlerinden sırasıyla incelenir…” hükmü,

“Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde “…(1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir…” hükmü,

“Kurul tarafından alınacak kararlar” başlıklı 21’inci maddesinde “…(1) İtirazen şikayet başvuruları üzerine Kurul tarafından gerekçeli olarak;

…

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde ihalenin iptalini veya düzeltici işlem belirlenmesini gerektirecek hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir…” hükmü,

Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyet” başlıklı 8’inci maddesinde “…(1) EKAP üzerinden yapılan ihalelerde idarece hazırlanan yaklaşık maliyet EKAP’a kaydedilir ve yaklaşık maliyetin açıklanması aşamasına kadar şifreli olarak tutulur…” hükmü,

“e-tekliflerin açılması” başlıklı 23’üncü maddesinde “…(1) E-teklifler, aynı günün mesai saatleri içerisinde istekliler ve hazır bulunanlar önünde ihale komisyonu tarafından EKAP üzerinde açılır. e-anahtarının bozuk olması veya e-teklifin virüs içermesi gibi nedenlerle EKAP tarafından açılamayan e-teklifler tespit edilerek açılamama gerekçeleri belirtilmek suretiyle EKAP üzerinden Ek-1’de yer alan “Açılamayan e-tekliflere İlişkin İhale Komisyonu Tutanağı” düzenlenir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu hazır bulunanlara duyurulur. İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca alınan geçici teminat mektuplarının değerlendirilmesi, geçici teminat tutarının teklif bedelinin yüzde üçünü karşılayıp karşılamadığının ve geçici teminat mektubu geçerlilik süresinin EKAP tarafından kontrol edilmesi suretiyle yapılır. EKAP üzerinden Ek-1’de yer alan “e-teklif Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” düzenlenir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet açıklanır ve EKAP üzerinden Ek-1’de yer alan “İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlara İlişkin Tutanak” hazırlanır. Hazırlanan bu tutanaklar durum izleme ekranında ihaleye katılan istekliler tarafından görülebilir ve EKAP üzerinde kayda alınır. Bu tutanakların çıktısı ihale komisyonu üyeleri tarafından imzalanır…” hükmü,

İdari Şartname’nin “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 30’uncu maddesinde “…30.1. Teklifler, bu Şartnamede belirtilen ihale saatine kadar EKAP üzerinden verilecektir.

30.2. e-teklifler, ihale tarih ve saatinde hazır bulunanlar önünde, ihale komisyonu tarafından e-anahtarlar kullanılmak suretiyle EKAP üzerinde açılır. e-anahtarın bozuk olması veya e-teklifin virüs içermesi gibi nedenlerle açılamayan e-teklifler tespit edilerek açılamama gerekçeleri belirtilmek suretiyle, EKAP üzerinden Açılamayan e-tekliflere İlişkin İhale Komisyonu Tutanağı düzenlenir. İhale komisyonunca ihale saatine kadar kaç teklif verilmiş olduğu EKAP üzerinde ve hazır bulunanlara duyurulur. İsteklilerin teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Kanunun 21 inci maddesinin (f) bendine göre pazarlık usulü ile yapılan ihaleler ile fiyat veya fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar üzerinden elektronik eksiltme yapılması öngörülen ihaleler dışındaki ihalelerde; istekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet açıklanarak, EKAP üzerinden İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlara İlişkin Tutanak hazırlanır. Hazırlanan bu tutanaklar durum izleme ekranında ihaleye katılan istekliler tarafından görülebilir ve EKAP üzerinde kayda alınır. Bu tutanakların çıktısı ihale komisyonu üyeleri tarafından imzalanır ve talep etmeleri halinde hazır bulunan isteklilere birer örneği verilir. Bu aşamada hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilemez. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere ilk oturum kapatılır…” düzenlemesi yer almaktadır.

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasında yer alan ihale komisyonu kararında “…“BERKE HES Gövde ve Su Alma Yapıları Bölgelerine Kaya Düşme Tehlikesine Karşı Güvenlik Tedbirleri Alınması İşi” ihalesi, Kamu İhale Kanunu ve adı geçen kanuna bağlı Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği çerçevesinde Açık İhale Usulü ve sadece yerli isteklilerin katılımıyla gerçekleştirilmiş olup, son teklif verme tarih ve saati olan 29.04.2021 Perşembe günü, saat 10:30’a kadar anılan işe ait idari şartnamenin Tekliflerin sunulma şekli başlıklı 22. Maddesine göre EKAP üzerinden gönderilen 6 (Altı) adet e- teklif, yine işe ait idari şartnamenin Tekliflerin alınması ve açılması başlığı altındaki 30.2 bendine göre hazır bulunanlar önünde İhale Komisyonumuzca açılmış ve açılamayan e- teklif olmadığının tespit edilmesini müteakip, ihale saatine kadar kaç teklif verilmiş olduğu EKAP üzerinde ve hazır bulunanlara duyurularak isteklilerin teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığının kontrolü yapılarak, istekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyetin açıklanmasının akabinde, EKAP üzerinden “e-teklif Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” (Standart Form-KİK009.1/EKAP) (EK-1) ve “İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlara İlişkin Tutanak” (Standart Form-KİK016.1/EKAP) (EK-2) düzenlenerek, teklifler değerlendirilmek üzere ilk oturum kapatılmıştır…” ifadelerine yer verildiği görülmüş olup, söz konusu ihale tarihinin 29.04.2021 olduğu, ihale saatine kadar kaç teklif verilmiş olduğunun EKAP üzerinde ve hazır bulunanlara duyurulduğu, istekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyetin açıklandığı, EKAP üzerinden “e-teklif Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” ve “Teklif Edilen Fiyatlar ve Yaklaşık Maliyetin Açıklanmasına İlişkin Tutanak”ın düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca, “Teklif Edilen Fiyatlar ve Yaklaşık Maliyetin Açıklanmasına İlişkin Tutanak”tan, formun doldurulduğu tarihin 29.04.2021 olduğu, yaklaşık maliyetin 10.539.669,11 TL olduğu ve “…İhaleye 6 istekli katılmış olup, verdikleri fiyatlar ve yaklaşık maliyet yukarıda belirtilmiş ve hazır bulunanlara açıklanmıştır…” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden EKAP üzerinden yapılan ihalelerde idarece hazırlanan yaklaşık maliyet EKAP’a kaydedileceği ve yaklaşık maliyetin açıklanması aşamasına kadar şifreli olarak tutulacağı, e-tekliflerin aynı günün mesai saatleri içerisinde istekliler ve hazır bulunanlar önünde ihale komisyonu tarafından EKAP üzerinde açılacağı, ihale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğunun hazır bulunanlara duyurulacağı, EKAP üzerinden “e-teklif Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” düzenleneceği, istekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyetin açıklanacağı ve EKAP üzerinden “İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlara İlişkin Tutanak”ın hazırlanacağı, hazırlanan bu tutanakların durum izleme ekranında ihaleye katılan istekliler tarafından görülebileceği ve EKAP üzerinde kayda alınacağı anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54 ve 55’inci maddelerinde, idareye şikâyet süresinin ihale süreci içerisinde şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren anılan Kanun’un 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün olduğu, idarenin şikâyetin verilmesini izleyen on gün içinde gerekçeli bir karar alması gerektiği, belirtilen süre içinde bir karar alınmaması veya süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda karar verme süresinin bitimini veya kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiği, Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16’ncı madde çerçevesinde inceleneceği, başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması halinde başvurunun reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır.

Başvuru sahibinin 16.07.2021 tarihinde idarenin kayıtlarına alınan şikâyet dilekçesinde “…İşin yaklaşık maliyet hesaplaması yapılırken hangi yılın birim fiyatlarına göre hesaplanıp hesaplanmadığı tarafımızca hesaplama yapılırken idarenizin 2020 birim fiyatlarını baz aldığı tarafımızca öngörülmüştür. Ancak söz konusu ihale 29.04.2021 tarihinde ihalesi yapılmış olup yaklaşık maliyetin 2021 birim fiyatları üzerinden hesaplanması gerekmektedir. Firmamızın teklifi 2021 birim fiyatları ve piyasa fiyatları üzerinden hesaplaması yapılıp bu fiyatlar üzerinden teklif vermiş bulunmaktayız…” ifadelerine yer verilen bahse konu iddiası bulunmaktadır.

Yaklaşık maliyetin ihalenin ilk oturumunda, bir başka deyişle 29.04.2021 tarihinde açıklandığı ve EKAP üzerinden “İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlara İlişkin Tutanak”ın hazırlanacağı, hazırlanan bu tutanakların durum izleme ekranında ihaleye katılan istekliler tarafından görülebileceği ve EKAP üzerinde kayda alınacağı dikkate alındığında, şikâyete yol açan durumun farkına varılması gereken tarihin 29.04.2021 olduğu anlaşılmaktadır.

Buna göre, başvuru sahibinin şikâyete konu durumun farkına varıldığı tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içinde başvuruda bulunması gerekirken 16.07.2021 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin söz konusu iddiası ile ilgili olarak başvuru süresinin geçirildiği anlaşıldığından söz konusu iddiaya ilişkin başvurunun 4734 saylı Kamu İhale Kanunu’nun 54 ve 55’inci maddeleri gereğince süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Ekonomik ve malî yeterliğin belirlenmesi için;

…

İsteklinin, ilgili mevzuatı uyarınca yayınlanması zorunlu olan bilançosu veya bilançosunun gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgeleri,
İsteklinin iş hacmini gösteren toplam cirosu veya ihale konusu iş ile ilgili cirosunu gösteren belgeler…” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “…(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.

(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi,

sunar.

(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

(4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde, yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(6) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin bilançoları için bu hesap dönemi esas alınır.

(7) Bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

…

(9) Aday veya isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve üçüncü fıkrada belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur…” hükmü,

“İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “…(1) İş hacmini gösteren belgeler, aday veya isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgedir.

(2) Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına kadar olan ve iş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen her iki belgenin idarece istenilmesi zorunludur. Bu durumda aday veya isteklinin üçüncü fıkradaki yeterlik kriterini sağladığını göstermek üzere ihaleden önceki yıla ait bu iki belgeden birini sunması yeterlidir. Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde ise yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin sunulması gerektiğine yönelik düzenleme yapılabilir. Bu durumda aday veya isteklinin idarece istenilen ilgili belgeyi sunması gereklidir.

(3) Birinci fıkrada sayılan belgelerin istenildiği durumlarda;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin, toplam cirosunun, teklif ettiği bedelin % 25’inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15’inden az olmaması,

…

gerekir. İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihaleler hariç olmak üzere, yeterlik kriteri olarak bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan aday veya istekli yeterli kabul edilir.

(4) Üçüncü fıkradaki kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihalelerde, üçüncü fıkradaki kriterleri sağlayamayan aday veya isteklinin yapım işleri cirosuna ilişkin asgari tutarın yarısını sağlaması ve toplam ciro tutarının üçüncü fıkranın (a) bendinde sayılan ihalelerde teklif ettiği bedelin %40’ından veya üçüncü fıkranın (b) bendinde sayılan ihalelerde yaklaşık maliyetin % 15’i ile % 25’i aralığında idarece belirlenen tutarın iki katından az olmaması durumunda, yapım işleri ile ilgili ciro kriterinin sağlandığı kabul edilir. Bu durumda, aday veya isteklinin toplam cirosunu gösteren gelir tablosunu da teklif veya başvuru kapsamında sunması gereklidir

(6) Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

(7) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.

(8) Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

(9) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin gelir tablosu için bu hesap dönemi esas alınır.

(10) Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

(11) İş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.

…

(13) Aday veya isteklinin, ortak girişimin ortağı olarak taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirdiği yapım işlerinin parasal tutarı, iş ortaklığındaki hissesi oranında, konsorsiyumda ise taahhüt edilen iş kısmı üzerinden hesaplanır.

(14) Aday veya isteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda aday veya isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “…36.1 Uygulama Yönetmeliğinin “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasındaki kriterleri, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yılda sağlayamayan aday veya istekliler, ihalenin yapıldığı yıldan önceki son altı yıla kadarki belgelerin ortalaması üzerinden söz konusu kriterleri sağlayabilirler. İş hacmini gösteren belge olarak gelir tablosu sunulması durumunda, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıldan itibaren geriye doğru olan yıllara ait gelir tablolarının sırasıyla sunulması zorunludur. Örneğin; 2011 yılı Eylül ayında yapılacak olan bir ihalede, 2010 yılına ait gelir tablosu ile yeterlik kriterini sağlayamayan bir isteklinin, 2009-2010, 2008-2009-2010, 2007-2008-2009-2010, 2006-2007-2008-2009-2010 veya 2005-2006-2007-2008-2009-2010 yıllarına ait gelir tablolarını sunmak suretiyle yeterlik kriterini sağlaması mümkündür. Ancak 2006 yılına ait gelir tablosu sunulmadan, 2005-2007-2008-2009-2010 yıllarına ait gelir tabloları sunulmak suretiyle yeterlik kriterinin sağlanması mümkün değildir.

Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde idarece yalnızca yapım işleri cirosunu gösteren belgenin sunulması gerektiği yönünde düzenleme yapılması durumunda, aday veya isteklilerce Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ekinde yer alan standart formlara uygun olarak düzenlenen belgelerin sunulması gerekmektedir. Bu belgelerin, ilk ilan veya davet tarihinden önce de düzenlenmesi mümkündür.

İhalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıldan itibaren geriye doğru olan yıllara ait yapım işleri faturaları üzerinden düzenlenecek olan anılan belgelerde, fatura bulunmayan yıllara ait yapım işleri ciro tutarı sıfır olarak belirtilecek ve yapım işleri cirosu bulunan ve bulunmayan yılların ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılacaktır. Örneğin; 2019 yılı Eylül ayında yapılacak olan bir ihalede sunduğu Yapım İşleri Ciro Bilgileri Tablosunda 2017 yılı yapım işleri cirosu sıfır olarak belirtilen ancak 2018 ve 2016 yıllarına ait yapım işleri cirosu bulunan bir isteklinin yeterlik kriterlerini sağlayıp sağlamadığının tespiti için isteklinin 2017 yılı cirosu sıfır olarak kabul edilerek, 2018-2017-2016 yılları üzerinden son üç yılın ortalaması dikkate alınarak değerlendirme yapılacaktır.

Öte yandan, bu ihalelerde yapım işleri cirosunun asgari tutarını sağlayamayan aday veya isteklinin, söz konusu asgari tutarın yarısını sağlaması ve toplam cirosunun;

Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde teklif ettiği bedelin % 40’ından,

…

Az olmaması koşuluyla aday veya isteklinin yapım işleri ciro kriterini sağladığı kabul edilecektir. İş hacmine ilişkin yeterlik kriterini bu şekilde sağlayacak olan aday veya isteklinin toplam cirosunu gösteren gelir tablosunu da teklif veya başvuru kapsamında sunması gerekmektedir.

Örneğin; açık ihale usulüyle yapılan ve yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katının üzerinde olan bir ihalede, 200 milyon TL tutarında teklif vermiş olan bir istekli, yapım işleriyle ilgili olarak sahip olması gereken asgari ciro tutarı olan 30 milyon TL’yi sağlayamadı ise isteklinin yapım işleri cirosunun bu tutarın yarısına tekabül eden 15 milyon TL’den az olmaması ve isteklinin toplam cirosunun teklif bedelinin % 40’ına tekabül eden 80 milyon TL’den az olmaması halinde, istekli iş hacmine ilişkin istenen kriteri sağlamış kabul edilecektir.

…

36.2. Bilanço rasyolarına ilişkin kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yılda sağlayamayan aday ve istekliler, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunmak suretiyle kriterleri sağladıklarını tevsik edebileceklerdir. Ancak bu durumda, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıldan itibaren geriye doğru olan yıllara ait belgelerin sunulması zorunludur. Örneğin; 2011 yılının Eylül ayında yapılan bir ihalede, 2010 yılı bilançosunda bilanço rasyolarına ilişkin kriterleri sağlayamayan bir istekli, 2009-2010 yıllarına veya 2008-2009-2010 yıllarına ilişkin belgeleri sunmak suretiyle kriterleri sağladığını tevsik edebilecek olup, 2010 yılında kriterleri sağlayamayan isteklinin sadece 2009 yılına ait veya 2008 yılına ait yahut 2008-2010 veya 2008-2009 yıllarına ait bilançolarını sunmak suretiyle bu kriterleri sağladığını tevsik etmesi mümkün değildir.

36.3. Birden fazla yıla ait iş hacmine ilişkin belgelerdeki tutarlar, Uygulama Yönetmeliğinin 37 nci maddesi uyarınca güncellenerek değerlendirilecektir…” açıklaması,

…

7.4. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin aranacak belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler

…

7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK024.1/Y)

sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde, yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

Yabancı ülkede düzenlenen yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.

İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.

7.4.3. İş hacmini gösteren belgeler

İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait, aşağıda belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir;

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgeler,

İsteklinin toplam cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

Bu kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.

İsteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir…” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde; İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığı tarafından beyan edilen iş ortaklığı beyannamesinde pilot ortak olan İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş.nin ortaklık oranının %80, özel ortak olan Mehmet Aydın’ın ortaklık oranının %20 olduğu görülmüştür.

İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının pilot ortağı olan İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. tarafından yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” sütununun “İş Hacmi Bilgileri” satırının “Yeterlik Değerlendirmesine Esas Alınması İstenen Yıllar ve Bu Yıllara Ait Toplam Ciro/Fatura Tutarı”nın gösterildiği bölümde 2020 yılına ait ciro ve bu ciroya esas alınan yılın beyan edildiği görülmüştür.

Anılan ortak tarafından idarece talep edilmesi üzerine sunulan kurumlar vergisi beyannamesinin gelir tablosu bölümünde 2020 cari dönemine ilişkin net satışlar tutarının belirtildiği görülmüştür.

Bahse konu ortak tarafından yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” sütununun “Bilanço Bilgileri” satırında “Cari Oran”nın; “Öz Kaynak Oranı”nın; “Kısa Vadeli Banka Borçlarının Öz Kaynaklara Oranı”nın; “Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar”ın beyan edildiği görülmüştür.

Ayrıca, bahse konu ortak tarafından idarece talep edilmesi üzerine sunulan bilanço bilgileri tablosunda cari oranın, öz kaynak oranının, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının yer aldığı görülmüştür.

İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının özel ortağı olan Mehmet Aydın tarafından yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” sütununun “İş Hacmi Bilgileri” satırının “Yeterlik Değerlendirmesine Esas Alınması İstenen Yıllar ve Bu Yıllara Ait Toplam Ciro/Fatura Tutarı”nın gösterildiği bölümde beyanın yer aldığı görülmüştür.

Anılan ortak tarafından idarece talep edilmesi üzerine sunulan yıllık gelir vergisi beyannamesinin ayrıntılı gelir tablosu bölümünde 2020 cari dönemine ilişkin net satışlar tutarının belirtildiği görülmüştür.

Söz konusu iş ortaklığının teklif fiyatının da 9.385.894,00 TL olduğu görülmüştür.

Ayrıca, idare tarafından istekliler tarafından beyan edilen bilançolara ilişkin hesaplamaların yapıldığı, iş hacmine ilişkin bilgilerin elde edildiği, yapılan hesaplamalar sonucunda, idarece bilanço ve iş hacmine ilişkin bulunan değerlerin İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığı tarafından beyan edilen bilgiler ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden ve düzenlemelerden isteklilerin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait, toplam cirosunu gösteren gelir tablosu veya yapım işleri cirosunu gösteren belgeleri sunması gerektiği, isteklilerin toplam cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerektiği, bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan isteklinin yeterli kabul edileceği, iş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanmasının zorunlu olduğu,

İsteklilerin bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında; ilgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan isteklilerin yıl sonu bilançosunu veya bilançonun istenilen kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini, ilgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan isteklilerin yıl sonu bilançosunu veya bilançonun ilgili kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunacağı, isteklilerin sunduğu belgelerde; cari oranın en az 0,75; öz kaynak oranının en az 0,15; kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanmasının, isteklilerin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve istenilen kriterleri sağlamasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam cirosunu gösteren gelir tablosunu sunduğu, toplam cirosunun teklif ettiği bedelin %25'inden az olmadığı (Pilot ortak için; 9.385.894,00 TLx%25x%80=1.877.178,80 TL ve Özel ortak için; 9.385.894,00 TLx%25x%20=469.294,70 TL), iş hacmine ilişkin kriterin her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlandığı,

Söz konusu istekli tarafından bilanço ve bilanço bilgileri tablosunun sunulduğu, sunulan belgelerde; cari oran, öz kaynak oranı ile kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranına ilişkin oranların birlikte sağlandığı, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunduğu ve istenilen kriterleri sağladığı, dolayısıyla, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Ekonomik ve malî yeterliğin belirlenmesi için;

Bankalardan temin edilecek isteklinin malî durumu ile ilgili belgeler…” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bankalardan temin edilecek belgeler” başlıklı 34’üncü maddesinde “…(1) Mali durumu göstermek üzere bankalardan temin edilecek yeterlik belgesi, banka referans mektubudur. Banka referans mektubu, Türkiye’de veya yurt dışında faaliyet gösteren bankalardan temin edilebilir. Banka referans mektubunun ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenmiş olması zorunludur.

(2) Banka referans mektubuna ilişkin yeterlik kriterleri aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin bankalar nezdindeki kullanılmamış nakdi veya gayrinakdi kredisi ya da üzerinde kısıtlama bulunmayan mevduatı, teklif edilen bedelin % 10’undan az olamaz.

…

c) Yukarıdaki bentlerde belirtilen kriterler, mevduat ve kredi tutarları toplanmak ya da birden fazla banka referans mektubu sunulmak suretiyle de sağlanabilir.

(3) İş ortaklığında, ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından ortaklık oranına bakılmaksızın bu yeterlik kriteri sağlanabilir. Konsorsiyumda ise bu belgelerin her bir ortak tarafından, kendi kısmı için belirlenen yeterlik kriterini sağlayacak şekilde sunulması gerekir.

(4) Gerek görüldüğünde, banka referans mektubunun teyidi ilgili bankanın genel müdürlüğünden veya şubesinden idarelerce yapılır. Yapılan teyitlerin bankanın en az iki yetkilisinin imzasını taşıması zorunludur…” hükmü,

“Elektronik ihale” başlıklı 60/A maddesinde “…(7) Banka referans mektuplarının Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 20 nci maddesinin birinci fıkrasına uygun olarak alınması halinde, mektuba ilişkin ayırt edici numara; anılan maddeye uygun olarak alınmaması halinde ise düzenlenen mektuba ilişkin bilgiler, yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtilir…

(11) İstekliler tarafından beyan edilen bilgiler ile sorgulama sonucu edinilen bilgiler, bu bilgileri tevsik etmek amacıyla sunulan belgeler ya da geçici teminat mektubu arasında farklılık bulunması durumunda; ihalede öngörülen şartların sağlanması kaydıyla tekliflerin geçerliliği etkilenmez. Ancak ihale tarihinden sonra yeterlik sertifikası kapsamındaki belgelere ilişkin şartların değişmesi halinde, isteklinin buna ilişkin belgeleri derhal sunması zorunlu olup, bu durumda ihalede öngörülen şartların sağlanmadığının anlaşılması halinde teklif değerlendirme dışı bırakılır…” hükmü,

Elektronik İhale Yönetmeliği’nin “e-tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “…(1) e-tekliflerin açılması ve ilk oturumun kapatılmasından sonra, ihale komisyonu belirleyeceği bir tarih ve saatte toplanır ve EKAP üzerinde tekliflerin değerlendirmesine başlanır. Teklif değerlendirme işlemleri birden fazla oturumda yapılabilir. Ancak bu durumda her oturum kapatılmadan önce bilgiler EKAP’a kaydedilir.

(2) Teklif değerlendirmesinde öncelikle ilk oturumda 23 üncü madde uyarınca e-teklifinin açılamadığı veya belgelerinin eksik olduğu ya da geçici teminatının uygun olmadığı tespit edilenlerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve buna ilişkin kayıt yapılır.

(3) İhale dokümanında belirtilen katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile ilgili değerlendirme, e-teklif kapsamında yüklü olan belgelerin ve EKAP üzerinden ilgili kurum ve kuruluşların sistemlerinden sorgulama suretiyle elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi suretiyle yapılır.

(4) Yeterlik kriterlerinin istekliler tarafından karşılanıp karşılanmadığına ilişkin değerlendirme ihale dokümanında yer alan hükümler çerçevesinde yapılır. Yeterlik kriterlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve bu husus gerekçesi de açıkça belirtilmek suretiyle EKAP’a kaydedilir.

(5) EKAP üzerinden sorgulanmasının mümkün olmaması nedeniyle bilgisayarda taratılarak sunulması gereken belgeler ve eklerinden herhangi birinin e-teklif kapsamında sunulmamış olması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılamaz ve bu isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır. Ancak, bilgisayarda taratılarak e-teklif kapsamında sunulan belgelerde, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, bilgi eksikliği bulunması halinde idare tarafından bilgilerin tamamlanması istenir. Bu çerçevede, bilgi eksikliklerinin tamamlanması için iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilir. Bu süre içerisinde istekli tarafından eksik bilgilere ilişkin belgeler idareye sunulur. Belirlenen sürede eksik bilgileri tamamlamayanların teklifleri dördüncü fıkrada belirtildiği şekilde değerlendirme dışı bırakılır.

(6) Teklif değerlendirme işlemleri sonrasında, EKAP üzerinden Ek-1’de yer alan “Uygun Olmayan Belgelerin Uygun Sayılmama Gerekçelerine İlişkin Tutanak” hazırlanır ve bir çıktısı alınarak ihale komisyonu üyeleri tarafından imzalanır…” hükmü,

…

7.4. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin aranacak belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler

7.4.1 İsteklinin teklif ettiği bedelin % 10'undan az olmamak üzere bankalar nezdindeki kullanılmamış nakdi veya gayrinakdi kredisi ya da üzerinde kısıtlama bulunmayan mevduatını gösteren banka referans mektubu sunması zorunludur. Banka referans mektubunun ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenmiş olması zorunludur.

Yukarıdaki kriter, mevduat ve kredi tutarları toplanmak ya da birden fazla banka referans mektubu sunulmak suretiyle de sağlanabilir.

İş ortaklığında, ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından ortaklık oranına bakılmaksızın bu yeterlik kriteri sağlanabilir…” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde; İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının özel ortağı Mehmet Aydın tarafından yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” sütununun banka referans mektubuna ilişkin bilgiler ile ilgili bölümünün “Düzenleyen Kuruluşun Adı, Düzenleme Tarihi, Tutarı” kısmının beyan edildiği görülmüştür.

İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının özel ortağı Mehmet Aydın tarafından 29.04.2021 tarihli banka referans mektubunun sunulduğu, bahse konu banka referans mektubunda nakdi kredinin belirtildiği görülmüştür.

Söz konusu iş ortaklığının teklif fiyatının da 9.385.894,00 TL olduğu görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve düzenlemelerden mali durumu göstermek üzere bankalardan temin edilecek yeterlik belgesinin banka referans mektubu olduğu, banka referans mektubunun Türkiye’de veya yurt dışında faaliyet gösteren bankalardan temin edilebileceği, banka referans mektubunun ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenmiş olmasının zorunlu olduğu, açık ihale usulüyle yapılan ihalelerde isteklinin bankalar nezdindeki kullanılmamış nakdi veya gayrinakdi kredisi ya da üzerinde kısıtlama bulunmayan mevduatının teklif edilen bedelin % 10’undan az olamayacağı, istenilen kriterlerin mevduat ve kredi tutarları toplanmak ya da birden fazla banka referans mektubu sunulmak suretiyle de sağlanabileceği, iş ortaklığında, ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından ortaklık oranına bakılmaksızın bu yeterlik kriterinin sağlanabileceği anlaşılmaktadır.

İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığı tarafından banka referans mektubu sunulduğu, söz konusu isteklinin bankalar nezdindeki kullanılmamış nakdi veya gayrinakdi kredisinin teklif edilen bedelin % 10’undan az olmadığı, dolayısıyla, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in 18'inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, İnnovia Enerji İnş. Taah. A.Ş. – Mehmet Aydın İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

KİK Kararı: 2021/UY.II-1735

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri