KİK Kararı: 2021/UY.II-1417

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/029
Gündem No : 30
Karar Tarihi : 29.07.2021
Karar No : 2021/UY.II-1417
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Gürsoy İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/241611 İhale Kayıt Numaralı “İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Bakırköy Yerleşkesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Binası Güçlendirme ve Onarım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 26.05.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Bakırköy Yerleşkesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Binası Güçlendirme ve Onarım İşi” ihalesine ilişkin olarak Gürsoy İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 04.06.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.06.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.06.2021 tarih ve 28673 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/1072 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Başvuru konusu ihalede, yaklaşık maliyetin hazırlanması ile ilgili hesaplamalar ile aşırı düşük teklife esas iş kalemlerinin tespit edilmesine ilişkin yapılan hesaplamaların aşağıda açıklanan nedenlerle hatalı ve mevzuata aykırı olduğu,

a) Birim Fiyat Teklif Cetveli’nin 101 sıra numaralı “ÎBB.SNBF.27 Şantiye dışına kamyonla kazı malz. ve moloz nakli” iş kalemi ile 113 sıra numaralı “SNBF.27 Şantiye dışına kamyonla kazı malz. ve moloz nakli” iş kaleminin taşıma mesafesinin Teknik Şartname’de 40 km olarak belirtildiği, iş kalemlerinin açıklama ve tariflerinin de aynı imalatı tarif ettiği, dolayısıyla aynı iş kalemine mükerrer fiyat teklifi istendiğinden uygulama aşamasında ciddi sorunlara sebep olacağı (ödemelerin hangi pozlardan yapılacağı ve revize birim fiyat hesabına esas sözleşme miktarının belirsiz olduğu), İdareyi ilave külfete sokacağı, yükleniciye haksız kazanç sağlayacağı ve kamu zararına sebep olacağı, bu hususun aynı zamanda aşırı düşük teklif değerlendirmesini de imkansız kılacağı, öte yandan şantiye dışına kamyonla kazı malzemeleri ve moloz nakli metrajının 5753,25 ton olarak hesaplanmasına karşın birim fiyat teklif cetvelinde “ÎBB.SNBF.27” iş kalemine ait miktarın hesaplanan metraj ile aynı olmasına karşın (5753,25ton), “SNBF.27” iş kaleminin miktarının ise (3023,5ton) yaklaşık maliyete fazladan eklendiği, dolayısıyla yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı,

b) Yine Birim Fiyat Teklif Cetvelinin 104 sıra numaralı “MSB.678/B1 -ANALİZ Q14 Düz veya Nervürlü Demirle Epoksi ile Filiz Ekimi" iş kalemi ile 90 sıra numaralı ‘‘77.160.1003 ENJEKSİYON REÇİNESİ İLE ÇUBUK ANKRAJI (30cm kadar betonda yatay ve düşeyde delik açılması, çubuk ankrajı yapılması,deliklerin enjeksiyon reçinesiyle doldurulması)” iş kalemine ilişkin olarak Teknik Şartname’de, MSB.678/B1-ANALİZ iş kalemi Ø14 demire ait iken, 77.160.1003 iş kaleminin ise her çaptaki demire ait olduğu, Ø14 demir ile epoksi filiz ekimi imalatı yapıldığında, imalatın hangi pozdan ödeneceğinin belirsiz olduğu, yüklenici tarafından menfaati doğrultusunda bahsi geçen iş kalemlerine farklı birim fiyatlar teklif edilmesi durumunda, İdareyi ilave külfete sokacağı ve yükleniciye haksız kazanç sağlayacağı, bu hususun aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde verilecek cevapları da doğrudan etkileyeceği,

c) Yaklaşık maliyetin güncellenmemesi nedeniyle sınır değerin yanlış hesaplandığı ve teklifler açısından sonucu değiştirecek nitelikte farklılık oluşacağından yaklaşık maliyetin yanlış belirlenmiş olduğu,

d) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında 2021 yılı birim fiyatları bulunmayan iş kalemlerinin bulunduğu, güncel olmayan fiyatların kullanılmasına rağmen idare tarafından yaklaşık maliyetin güncellenmediği,

e) Birim fiyat teklif cetvelinde bulunan güçlendirme iş kalemleri (ÖBF-KRB.l, ÖBF-KRB.2, ÖBF- KRB.8) döviz bazlı (euro-dolar) kalemler olup, bu kalemlerin parasal olarak işin toplamında yaklaşık olarak %30’una tekabül ettiği, 2021 yılı içerisindeki döviz kurlarındaki anormal artışa rağmen yaklaşık maliyetin ilan tarihi itibari ile güncellenmemesi nedeniyle sonraki ihale işlemlerinin sağlıklı yürütülmesini engelleyeceği ve 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde hüküm altına alınan temel ilkelerin zedelenmesine yol açacağı,

2. İhale konusu işin yıllara sari iş olması nedeniyle takip eden yıllar için ödenek dilimlerinin planlanmamasının 4734 sayılı Kanunun 62’nci maddesine aykırı olduğu,

3. İhale konusu işin projelerinin ön proje bile olamayacak nitelikte olduğu, statik hesaplarının bulunmadığı, ihale üzerinde kalacak yüklenicinin menfaati doğrultusunda projeleri revize edebileceği, bunun ise İdareyi ilave külfete sokacağı ve işin sözleşme bedeli tamamlanamayacağından mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un “İhalelere Yönelik Başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında, “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.” hükmü

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında, “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür (2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Şikayet başvurusu üzerine inceleme” başlıklı 10’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “İdare tarafından yapılan inceleme sonucunda on gün içerisinde 11 inci maddedeki kararlardan biri alınarak başvuru sonuçlandırılır. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Şikayet başvuru süresi” başlıklı 4’üncü maddesinin sekizinci fıkrasında “İlana veya dokümana karşı şikayet başvurusunda bulunulduktan sonra ihaleye teklif verilmiş olması Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulmasını engellemez.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Sözleşmenin uygulanmasına ilişkin hususlar” başlıklı 45’inci maddesinin 45.3.1’inci maddesinde, “Fiyat farkı verilecektir…” düzenlemesi,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 11’inci maddesinde, “İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

…

(3) Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir.” hükmü bulunmaktadır.

04.05.2021 tarihinde yayımlanan ihale ilanının 3’üncü maddesinde ihalenin 26.05.2021 tarihinde saat 11.00’de yapılacağı düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemelerinden, ihale dokümanına yönelik şikayetlerin teklif sunulmadan önce en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılacağı; ihale dokümanına yönelik şikayetlerin idare tarafından da ihale tarihinden önce sonuçlandırılmasının esas olduğu; başvuru sahiplerince ihale dokümanına yönelik şikayette bulunulmasından sonra ihaleye teklif verilmesinin mümkün olduğu ve aynı zamanda Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabileceği anlaşılmaktadır.

İhale tarihi 26.05.2021, ihale saati 11:00 olan ihalede, başvuru sahibi tarafından ihale dokümanına yönelik yapılacak şikayet başvurularının en geç 20.05.2021 tarihinde gerçekleşmesi gerekmektedir. Başvuru sahibinin ihale dokümanını 17.05.2021 tarihinde EKAP üzerinden indirdiği, ihale dokümanına yönelik şikayetini ise 04.06.2021 tarihinde, yani ihale tarihinden sonra gerçekleştirdiği anlaşılmaktadır. İhale dokümanına yönelik başvuruların yukarıda yer verilen hükümden de anlaşılacağı üzere başvurunun en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceğinden iddianın (a) ve (b) bentlerinin süresi içerisinde yapılmadığı anlaşılmıştır. Söz konusu iddialar süresi içerisinde yapılmamakla birlikte mükerrer olduğu iddia edilen ve Teknik Şartname’de yer verilen IBB.SNBF 27 ve SNBF 27 iş kalemlerinin zorluk derecelerinden farklı içerikli malzeme ve moloz olduklarının görüldüğü ve ayrıca (b) bendinde yer alan iddianın konusu olan 77.160.1003 poz numaralı Enjeksiyon reçinesi ile çubuk ankrajı iş kalemi ile MSB.678/B1 Q14 düz veya nervürlü demirle epoksi ile filiz ekimi iş kalemlerinin de tariflerinden anlaşılacağı üzere farklı iş kalemleri olduğu görülmüştür.

c ve d) Yaklaşık maliyetin güncellenmediğine ilişkin yapılan itirazın incelenmesinde ise, yaklaşık maliyetin 08.04.2021 tarihine kadar son yayımlanan kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan resmi birim fiyatlar esas alınarak hesaplandığı, bu konuya yönelik itirazın ise özel olarak 2021 yılı Ocak - Mart tarihleri aralığında % 30 civarında fiyat artışı olduğu, dolayısıyla güncel olmadığı iddiasında bulunulduğu anlaşılmaktadır. Yaklaşık maliyeti oluşturan kalemlerden bir kısmının son güncel birim fiyatlara ilişkin rayiçlerin kullanıldığı, bir kısmının ise yabancı para cinsi üzerinden alınan ve 2020 yılında alındıkları anlaşılan fiyat tekliflerinin de 23.03.2021 günü saat 15.30’da belirlenen gösterge niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kurları üzerinden TL’ye çevrildiği, dolayısıyla bu fiyatların da güncel olarak kabul edilebileceği değerlendirilmiştir. Ancak başvuru sahibinin başvuru dilekçesi ekinde de belirtmiş olduğu 25.110.1001 poz numaralı “Alaturka hela tesisatı fayans rezervaurlı”, 25.110.1001-M poz numaralı “Demont. Alaturka hela tesisatı fayans rezervaurlı” 25.110.1001-M poz numaralı “Mont. Alaturka hela tesisatı fayans rezervaurlı” iş kalemlerine ait birim fiyatların en son 2019 yılında yayınlanan fiyatlar olduğu, V.1883/1-D poz numaralı “Demont. 44.000 Btu/h Soğutma kapasitesinde A Enerji sınıfı”, V.1883/1-M poz numaralı “Mont.44.000 Bthu/h Soğutma kapasitesinde salon tipi split klima”, V.1883/2 poz numaralı “44000 Bth/h Soğutma kapasitesinde salon tipi split klima”, V.1883/2-D poz numaralı “Demont 44000 Btu/h Soğutma kapasitesinde salon tipi split klima”, V.1883/2-M poz numaralı “mont. 44.000 Btu/h Soğutma kapasitesinde salon tipi split klima, V.1884/01-D Demont.8080 cm Oval duş Teknesi için duşakabin 6mm Temperli camlı”, v.1884/01-M poz numaralı Mont. 8080 cm oval duş teknesi için duşakabin 6 mn temperli camlı” iş kalemlerine ait birim fiyatların 2019 ve 2020 yıllarında yayımlanan fiyatlar, KTB.ELK.018.2 poz numaralı “kontrol masası LCD monitörü-32” iş kalemine ait birim fiyatın 2017 yılında yayınlanan fiyat ve KTB.ELK.020 poz numaralı Kamera Montaj direği” iş kalemine ilişkin birim fiyatın ise en son 2015 yılında yayınlanan fiyat olduğu görülmüştür. İdare tarafından yaklaşık maliyetin hesaplanmasında bu birim fiyatların yayınlandığı yıldaki rakamlarının esas alındığı, herhangi bir güncelleme yapılmadan mezkur yıllara ait rayiçler kullanılarak analizlerin oluşturulduğu anlaşılmıştır.

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi ile birlikte yukarıda yer verilen tespitler neticesinde ilan tarihi 04.05.2021 olan incelemeye konu ihalede idare tarafından ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerinden 1 adedi için 2015, 1 adedi için 2017, 7 adedi için 2019 ve 5 adedi için de 2020 yılına ait rayiçler kullanılarak analiz oluşturulduğu ve ilgili idare tarafından ilk ilan tarihine kadar yaklaşık maliyetin güncellenmediği bu durumun sonraki ihale işlemlerinin sağlıklı yürütülmesini engelleyeceği ve 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde hüküm altına alınan temel ilkelerin zedelenmesine yol açacağı belirlendiğinden ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

e) ÖBF-KRB.1 poz numaralı “Güçlendirme yapılacak betonarme elemanın sıva raspası yapılarak soyulması”, ÖBF-KRB.2 poz numaralı “Sıva raspası sonucu açığa çıkabilecek donatıların paslarının temizlenmesi ve donatıların korezyona karşı korunmak için korucu malzeme sürülmesi” ile ÖBF-KRB.8 poz numaralı “Karbon dübel yapılması” iş kalemleri için Bass The Chemical Company Yetkili uygulama bayisi olan Atak Taahhüt’ten 16.02.2021 tarihli Euro cinsinden fiyat teklifi alındığı, alınan bu fiyatın 23.03.2021 günü saat 15.30’da belirlenen gösterge niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kurları üzerinden TL’ye çevrildiği anlaşıldığından yaklaşık maliyetin güncelliğini yitirdiğine yönelik iddianın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde, “a) Yatırım projelerinin plânlanan sürede tamamlanarak ekonomiye kazandırılabilmesi amacıyla, birden fazla yılı kapsayan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için, işin süresine uygun olarak yıllar itibariyle ödeneğin bütçelerinde bulunmasını sağlamak üzere programlamanın yapılmış olması zorunludur. İlk yıl için öngörülen ödenek, yılı merkezî yönetim bütçe kanununda belirlenen stratejik öneme sahip yatırımlar veya projeler hariç olmak üzere, proje maliyetinin % 10’undan az olamaz ve başlangıçta daha sonraki yıllar için programlanmış olan ödenek dilimleri sonraki yıllarda azaltılamaz….” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin Sözleşmenin uygulanmasına ilişkin hususlar başlıklı 45’inci maddesinde, “Bu iş için planlanan yıllık ödenek dilimleri aşağıdadır,

Yıllar

Ödenek %

2021

40

2022

60

“ düzenlemesi bulunmaktadır.

Başvuruya konu ihalenin, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 128’inci maddesi gereği idarelere verilen yetki kapsamında yıllara sari bir iş olarak gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda ilk yıl için ayrılacak ödeneğin proje maliyetinin % 10’undan az olmaması ve sonraki yıllarında programlanmış olması gerekmektedir. İdari Şartname’nin 45’inci maddesinden anlaşılacağı üzere idare işin 2 yıl içerisinde bitirileceğini öngörerek ilk yıl % 40, ikinci yıl da % 60 ödenek kullanmak suretiyle ihaleye çıkmıştır. İşin bütçesini oluştururken de 2021 yılı içinde bitirecekmiş planlamasıyla hareket edildiği, ancak 2022 yılına sarkacağı anlaşılınca ihale onay belgesinin ekine e-imza ile imzalanmış 26.04.2021 tarihli yazı ile işin yıllara sari olarak yapılabilmesi için onay alındığı,

Ancak, hâlihazırda yürürlükte bulunan bütçe yasasında işin bütçesinin 2021 yılı için harcama yetkisi vermesi nedeniyle 21.04.2021 tarih ve 82220 sayılı yazı ile T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’na 2021 Yılı Yatırım Programı Eğilim Sektöründe yer alan 20201103- 168701-168703 no’lu "Sağlık Bilimleri Fakültesi" alt projesinin proje bitiş yılının 2022 olarak revize edilmesi hususunun arz edildiği ve anılan Başkanlık’ın 03.06.2021 tarih ve 7132 sayılı oluru ile proje revizyonunun 2021-2022 (idarenin cevabında sehven 2021 yazıldığı görülmüştür.) yılları olarak belirlendiği anlaşıldığından iddianın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Birinci iddianın (a) ve (b) bentlerinde yapılan değerlendirme ile aynı mahiyette olup, ihale dokümanına yönelik başvurular yukarıda yer verilen hükümden de anlaşılacağı üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceğinden başvurunun süresi içerisinde yapılmadığı anlaşılmış, iddia yerinde görülmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.