KİK Kararı: 2021/UY.II-14

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/001
Gündem No : 18
Karar Tarihi : 06.01.2021
Karar No : 2021/UY.II-14
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Ören İnş. Emlak Gıda ve Petrol Ürün. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Trabzon İçmesuyu ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/432890 İhale Kayıt Numaralı “Trabzon İli Şalpazarı Mahalleleri Grup İçme Suyu İnşaatı Yapım İşi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Trabzon İçmesuyu ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 30.09.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Trabzon İli Şalpazarı Mahalleleri Grup İçme Suyu İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Ören İnş. Emlak Gıda ve Petrol Ürün. Tic. Ltd. Şti. tarafından 17.11.2020 tarih ve 51349 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.11.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/1789 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale konusu işin projesine eklenti yapılacağı gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verildiği, ancak söz konusu işlemin yerinde olmadığı, şöyle ki;

İhaleye esas projenin 2019 yılında tasdik olunan güncel bir proje olduğu, ayrıca projeye yapılacak eklentilerin neler olduğu ve ne zaman ortaya çıktığı hususunun belirtilmediği, yine bu eklentiler ihale tarihinden önce ortaya çıkmış ise; yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınması veya ihalenin gerçekleştirilmeden önce iptal edilmesi gerektiği, şayet eklentiler ihale tarihinden sonra ortaya çıkmış ise; bu hususun % 20 iş artışı yoluyla gerçekleştirilebileceği gibi yeni bir ihale ile de yaptırılmasının mümkün olduğu, dolayısıyla bu aşamada ihalenin iptal gerekçesinin projenin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü bulunmaktadır.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir…” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Trabzon İli Şalpazarı Mahalleleri Grup içmesuyu İnşaatı Yapım İşi

…

e) Miktarı: 80.668 metre isale hattı,42 ad. tahliye,60 ad. vantuz,11 ad. depo,1 ad. kaptaj, 3 ad.su alma yapısı ve 21 ad. maslak …” düzenlemesi,

Anılan Şartanme’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacaktır …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

30.09.2020 tarihinde e-teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen “Trabzon İli Şalpazarı Mahalleleri Grup İçme Suyu İnşaatı Yapım İşi” ihalesine 3 istekli tarafından teklif verildiği, teklif bedelleri sınır değerin altında olduğu tespit edilen bir istekliden İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesi gereği açıklama istenildiği, daha sonra ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde alınan 21.10.2020 onay tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin iptaline karar verildiği anlaşılmış olup söz konusu kararın ilgili kısmının “… İşin projesinde yapılan eklentiler nedeniyle revizyon yapılarak yeniden ihaleye çıkılması amacıyla iptal edilmesine karar verilmiştir.” şeklinde olduğu görülmüştür. Öte yandan, ihalenin iptali kararı üzerine başvuru sahibi tarafından şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bunun üzerine idarece yapılan inceleme sonucunda alınan 13.11.2020 tarihli kararda “Şalpazarı Grup İçme Suyu inşaatı işinde proje muhtevasında su temini öngörülen su kaynaklarındaki beklenmeyen debi azalışları nedeniyle hane halklarının su ihtiyaçlarının temininde sıkıntılar yaşanacağı öngörüldüğünden proje muhtevasında değerlendirilebilecek alternatif su kaynakları araştırılmıştır. Bu kapsamda, sorunun çözümü için depo ve arıtma tesisi yapılması, Şalpazarı Gökçeköy Çayır Deresinden 5300 metrelik hat ile su alınarak arıtma tesisine verilmesi planlanmıştır. Bu nedenle, yapılması planlanan ilave imalatlarının bedelinin %20 keşif artışı içerisinde yapılamayacağı tespiti nedeniyle, kamu yararı öngörülerek söz konusu işin ihalesinin iptal edilmesine karar verilmiştir.” ifadelerine yer verildiği tespit edilmiştir.

Bu noktada, 21.10.2020 onay tarihli ihale komisyonu kararı ele alındığında, ihalenin iptali gerekçesinin ihale konusu işin projesinde, yapılan eklentiler nedeniyle revizyon yapılması gerektiği şeklinde belirtildiği görülmüş olup başvuru sahibinin şikayet başvurusu üzerine idarece yapılan inceleme sonucunda alınan 13.11.2020 tarihli kararda ise bu gerekçenin detaylarına yer verildiği anlaşılmıştır. Buna göre ihale konusu işin projesinde su temini öngörülen su kaynaklarındaki beklenmeyen debi azalışları nedeniyle hane halkının su ihtiyaçlarının temininde sıkıntılar yaşanacağı, bu nedenle proje muhtevasında değerlendirilebilecek alternatif su kaynaklarının araştırıldığı, sorunun çözümü için de depo ve arıtma tesisi yapılması ve Şalpazarı Gökçeköy çayır deresinden 5300 metrelik hat ile su alınarak arıtma tesisine verilmesinin planlandığı belirtilmiş olup yapılması planlanan bu ilave işlerin bedelinin de %20 iş artışı içerisinde yapılamayacağı tespitine yer verildiği görülmüştür.

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde, ihalenin iptali gerekçesine ilişkin olarak herhangi bir somut bilgi veya belgeye rastlanılmamıştır. Bu nedenle 16.12.2020 tarihli ve 18761 sayılı Kurum yazısı ile ilgili idareden ihale konusu işin projesinde yapılacak değişikliklere (ilave işlere) ilişkin herhangi bir çalışma yapılıp yapılmadığı, ayrıca işin projesinde yapılacak olan değişikliklerin (ilave işlerin) yaklaşık maliyette ne kadarlık bir artışa neden olduğu, yine bu değişikliklerin (ilave işlerin) % 20 iş artışı içerisinde yapılamayacağı tespitine yönelik olarak herhangi bir çalışma yapılıp yapılmadığı, çalışma yapıldı ise yapılan bu çalışmalara ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir. Bunun üzerine ilgili idare tarafından 25.12.2020 tarihli ve 18810 sayılı cevabi yazı ile ihalenin iptal gerekçelerine ilişkin bilgi ve belgelerin (ilgili idarenin ihalenin iptaline ilişkin açıklama yazısı, ilave işlere ilişkin maliyet hesabı tablosu, ayrıca yapılması planlanan ilave içmeye suyu arıtma tesisine ilişkin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi) gönderildiği anlaşılmıştır.

25.12.2020 tarihli ve 18810 sayılı cevabi yazıda “2020 yılı içerisinde bölgemizde yaşanan kuraklıklara bağlı olarak projede yer alan kaynakların debileri ile alakalı olarak idaremiz teknik personellerince yerinde yapılan tespitlerde kaynak verimlerinin projede öngörülenin aksine kuraklığa bağlı olarak 14-15 lt/sn düştüğü tespit edilmiştir. Kuraklığa bağlı olarak oluşan debi düşüklüğünün önlenebilmesi amacıyla bölgede yapılan ilave kaynak arayışları neticesinde tesise 5400 metre mesafedeki Şalpazarı Sisdağı Çayır deresinden ham su ilavesi yapılabileceği ve ilave edilecek suyun arıtma tesisi olmadan şebekeye dâhil edilemeyeceği anlaşılmıştır.

2020 yatırım programız da yer alan Şalpazarı ilçemizin 13 mahallemize içme suyu temin edecek olan böyle büyük bir projesinin riske atılmaması açısından hazırlanan tadilat projesi ile mevcut proje revize edilmiştir. Revize edilen yeni projede oluşacak olan 5400 metre 40 atü yeni isale hattı ve 40 Lt / sn Konvansiyonel arıtma tesisinin projeye getireceği ek maliyetlerinin 12.411.114,08 TL olduğu tespit edilmiştir. Proje revizyonundan kaynaklı olarak oluşacak olan ilave iş artışının ilave bedelinin %20 si ile çözümlenemeyeceği projenin bir bütünlük arz etmesi açısından tek bir ihale kapsamında yeniden ihale edilerek sonuçlandırılmasına karar verilmiştir. Bu nedenden dolayı 30/09/2020 tarihinde yapılan Trabzon İli Şalpazarı Mahalleleri grup içme suyu yapım İşi ihalesi iptal edilmiştir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür. Söz konusu yazı incelendiğinde, kuraklığa bağlı olarak oluşan debi düşüklüğünün önlenebilmesi amacıyla revize edilen yeni proje ile ilave 5400 m 40 atü yeni isale hattı ve 40 lt/sn konvansiyonel arıtma tesisinin yapılması gerektiği belirtilmiş olup yapılması planlanan bu ilave işlerin ise 12.411.114,08 TL tutarında maliyet ortaya çıkaracağı tespitine yer verilmiştir.

Öte yandan bahse konu yazı ekinde yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde, revize edilen yeni proje ile yapılması planlanan ilave 5400 m 40 atü yeni isale hattı ve 40 lt/sn konvansiyonel arıtma tesisi işinin ortaya çıkaracağı maliyetlere ilişkin maliyet hesabı tablosunun oluşturulduğu, söz konusu tabloda da ilave işlere ilişkin iş kalemlerine ve bu kalemlerin miktarı ile tutarlarına yer verildiği, ayrıca bu tabloda yer alan içme suyu arıtma tesisi kalemine ait maliyete dayanak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin yer aldığı tespit edilmiştir.

İhale sürecinin kusursuz bir şekilde işleyebilmesi, diğer bir deyişle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun amacına uygun bir şekilde gerçekleştirilebilmesi amacıyla idareler anılan Kanun’un 5’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan temel ilkeleri sağlamakla sorumlu kılınmıştır. Buna göre idareler, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla mükellef tutulmuşlardır. Öte yandan anlan Kanun’un 39’uncu maddesi uyarınca idareye, aktarılan temel ilkelere uygun olmayan durumların tespiti gibi durumlarda verilen tüm teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme noktasında takdir yetkisi tanınmıştır. Ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu ve iptal işleminin somut gerekçelere dayandırılması gerektiği anlaşılmaktadır. Ayrıca 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesi çerçevesinde sözleşme sürecinde öngörülemeyen durumların ortaya çıkması nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin, sözleşme bedelinin % 20’sine kadar oran dâhilinde aynı yükleniciye yaptırılabileceği hükme bağlanmıştır.

Bu çerçevede, ihalenin iptaline ilişkin olarak ortaya konulan gerekçe/gerekçeler bir bütün olarak ele alındığında, idare tarafından ihale konusu işin projesinde su temini öngörülen kaynakların debilerinin projede öngörülenin aksine kuraklığa bağlı olarak 14-15 lt/sn düştüğü, bu debi düşüklüğünün önlenebilmesi amacıyla da bölgede proje kapsamında değerlendirilebilecek alternatif su kaynaklarının araştırıldığı, bunun üzerine tesise 5400 metre mesafedeki Şalpazarı Sis Dağı Çayır deresinden ham su ilavesi yapılabileceği ve ilave edilecek bu suyun da arıtma tesisi olmadan şebekeye dâhil edilemeyeceğinin belirtildiği görülmüş olup bu doğrultuda revize edilen yeni proje ile ilave 5400 m 40 atü yeni isale hattı ve 40 lt / sn konvansiyonel arıtma tesisinin yapılması gerektiğinin planlandığı ve yapılması planlanan bu ilave işlerin maliyetinin de hesaplandığı anlaşılmıştır. Buradan hareketle, idarece ihale konusu işe ait projede yapılan revizyon ile yapılması planlanan değişikliklere (ilave işlere) ait hazırlanan çalışmalara yer verildiği, ayrıca yapılması planlanan değişikliklerin (ilave işlerin) yaklaşık maliyette ne kadarlık bir artışa neden olduğu, hangi iş kalemlerinde ve ne miktarda bir değişiklik (artış veya azalış göstereceği) yapılması gerektiği hususu ile yapılması planlanan değişikliklerin (ilave işlerin) %20 iş artışı ile karşılanamayacağı yönünde hesaplama ve tespitlerde bulunulduğu, bu hususların da somut bir şekilde ortaya konulduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla, ihalenin iptali gerekçe/gerekçelerinin somut dayanaktan uzak olmadığı görülmüş olup idare tarafından ihalenin iptal edilmesi yönündeki işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibi tarafından ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.