KİK Kararı: 2021/UY.II-1383
Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin
Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.
Karar Bilgileri
Kamu İhale Kurumu Kararı
2021/UY.II-1383
8 Temmuz 2021
2020/669548 İhale Kayıt Numaralı "Giresun Balıkçı Barınağı" İhalesi
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/028
Gündem No : 68
Karar Tarihi : 08.07.2021
Karar No : 2021/UY.II-1383
Toplantıya Katılan Üyeler
BAŞVURU SAHİBİ:
3 El Grup Ener. Mad. İnş. A.Ş.,
İHALEYİ YAPAN İDARE:
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü,
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2020/669548 İhale Kayıt Numaralı “Giresun Balıkçı Barınağı” İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından 19.01.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Giresun Balıkçı Barınağı” ihalesine ilişkin olarak 3 El Grup Ener. Mad. İnş. A.Ş.nin 07.05.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.05.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.05.2021 tarih ve 24285 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.05.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2021/916 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
- İhale üzerinde bırakılan istekli Adsel İnş. Taah. Nak. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından bazı yeterlik kriterlerinin karşılanamadığı, şöyle ki,
a) Anılan istekli tarafından tüzel kişilerde ortaklık bilgilerine ve yönetimdeki görevlilere ilişkin son durumu gösterir belgenin sunulmadığı, söz konusu belge sunulmuş ise sunulan belgede tüzel kişinin ortakları/kurucuları/üyelerinin son durumu gösterir ortaklık oranlarının ve ortakları/kurucuları/üyelerinin her birinin belirtilmediği, tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri gösteren 13/01/2020 tarihli ve 9992 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi yerine son durumu göstermeyen Ticaret Sicil Gazetesinin tarih ve sayısının belirtildiği, tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri gösteren, tüzel kişi nam ve hesabına teklif mektubu ya da sözleşme imzalamaya ve sözleşmenin yürütülmesi konusunda yetkili olanlar da dahil olmak üzere tüzel kişiliği temsile ve yönetime yetkili kişilerin kimler olduğunun belirtilmediği ve/veya eksik belirtildiği, anılan belgede belirtilen bilgilerin doğruluğunun elektronik ortamda teyit edilebilmesini teminen ilgili Ticaret Sicil Gazetelerinin tarih ve sayısının belirtilmediği, yanlış/eksik belirtildiği, anılan bilgilerin elektronik ortamda teyit edilememesi halinde bu hususları gösteren Ticaret Sicil Gazeteleri, bu hususların Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde ise ilgili belgelerin sunulmadığı, söz konusu belgede üzerinde ihale bırakılan isteklinin Ticaret unvanının, vergi kimlik numarasının, MERSİS numarasının, bağlı olduğu ticaret sicil müdürlüğü/sicil numarasının belirtilmediği ve/veya bu bilgilerin eksik belirtildiği, anılan belgede yer alan bilgilerin tüzel kişinin ortakları/üyeleri/kurucuları ile tüzel kişi nam ve hesabına teklif mektubu ya da sözleşme imzalamaya ve sözleşmenin yürütülmesi konusunda yetkili olanlar dahil olmak üzere tüzel kişiliği temsile ve yönetime yetkili kişilere ilişkin 19/01/2021 ihale tarihi itibarıyla son durumu göstermediği, anılan belgenin teklif vermeye yetkili kişi tarafından imzalanmadığı, anılan belgenin şikayete konu ihalenin ilan tarihinden önce düzenlendiği, belgenin üzerinde düzenlenme tarihinin bulunmadığı, söz konusu belgenin serbest muhasebeci tarafından düzenlendiği, belgenin serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenmesi halinde özel kaşenin kullanılması gerekmesine rağmen kullanılmadığı,
b) Anılan istekli tarafından, iş deneyimini göstermek üzere sunulan belgenin, ilk ilan tarihinden (22/12/2020) geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan bir işe ait olmadığı, anılan belgenin İdari Şartname’de istenilen yeterlik şartını sağlamadığı, A-X grubu benzer bir işe ait olmadığı, belgede yer alan ancak ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarlarının gerçekleştirilen toplam iş tutarından düşülmesi halinde iş deneyimini göstermek üzere sunulan belgedeki ihale konusu iş ve/veya benzer işlere ait tutarın istenilen yeterlik şartını sağlamayacağı, söz konusu belgenin EKAP kaydının bulunmadığı,
c) Anılan istekli tarafından bilanço bilgilerinin tevsiki amacıyla sunulan belgeler değerlendirildiğinde, cari oranının 0,75’ten, öz kaynak oranının 0,15’ten daha düşük olduğu, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den büyük olduğu, sunulan bilançolarda yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hak ediş gelirlerinin gösterilmediği, belirtilen oranların kanıtlanmasına ilişkin belgelerin eksiksiz olarak sunulmadığı, şikayete konu işin ihalesinin 2021 yılının ilk dört ayında yapılması nedeniyle, bir önceki yıla ait (2020 yılına ait) belgelerini sunamayanların iki önceki yıla (2019 yılı) ait belgeleri sunabilecekleri, bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanların ise ki önceki yılın belgeleri (2019 yılı) ile üç önceki (2018 yılı) ve dört önceki (2017 yılı) yılın belgelerini sunabilecekleri, bu durumda belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılacağı hüküm altına alınmış olup, anılan istekli tarafından 2019, 2018 ve 2017 yıllarına ait belgelerin sunulmadığı, bunun yerine sadece veya 2017 yılına ait yada 2018-2017 yıllarına ait belgelerin (bilançoların) sunulduğu, sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden hesaplama yapıldığı takdirde yukarıda belirtilen ve istenilen yeterlik kriterlerinin sağlanamadığı, bilanço oranlarında yuvarlama yapıldığı, yıl sonu bilançolarının veya bilançoların gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerinin fotokopisinin sunulduğu, yuvarlama yapılmaması halinde istenilen yeterlik şartlarının sağlayamayacağı,
Anılan istekli tarafından sunulan iş hacmine ilişkin belgelerin İdari Şartname’de belirtilen oranları karşılamadığı, şikayete konu işin ihalesinin 2021 yılının ilk dört ayında yapılması nedeniyle, bir önceki yıla ait (2020 yılına ait) belgelerini sunamayanların, iki önceki yıla (2019 yılına) ait belgeleri sunabilecekleri, bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanların ise 2019 yılından başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadar olan belgelerini sunabilecekleri, fakat anılan istekli tarafından sunulan iş hacmine yönelik belgelerin anılan kriteri sağlamadığı,
Anılan istekli tarafından sunulan bilanço bilgileri tablosu ve yapım işleri ciro bilgileri tablosunun serbest muhasebeci tarafından imzalandığı,
d) Anılan istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinde yer alan çarpım ve toplama işlemlerinde aritmetik hata (çarpma ve toplama hatası) bulunduğu, birim fiyat teklif cetvelinin çarpım ve toplamlarında yazılımdan kaynaklanan nedenlerle oluşan hesaplama farklılıklarının toplam teklif fiyatının bindire birine eşit veya daha az olmakla birlikte ihalenin sonuçlandırılmasına esas teklif sıralamasını değiştirdiğinden, söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,
- Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki,
a) İdare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklama istenilen iş kalemlerine yönelik olarak sunulan analiz, yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde (19/01/2021) yürürlükte olan 2021 yılı saatlik asgari ücretin (15,90 TL) altında olduğu,
b) İdare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklama istenilen analiz girdileri arasında yer alan işçilik, malzeme ve makine-techizat girdisi miktarının, idare tarafından hazırlanan açıklama istenilen iş kalemlerine ait analizler, yardımcı analizler ve/veya alt analizlerde yer verilen miktardan daha düşük alındığı, anılan girdilere hiç ver verilmediği ve/veya eksik ver verildiği ve idarece belirlenenlerden farklı olduğu, düzenlenmiş olan analiz, yardımcı ve/veya alt analizlerin ihale dokümanları arasında yer verilen analizlere uygun olarak düzenlenmediği, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik açıklama istenilen isteklilere gönderilen analiz girdileri ve formatlarının değiştirildiği, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına uygun olarak hazırlanmadığı, açıklama istenilen ve/veya istenilmeyen analiz girdilerinin cins ve ölçü birimlerinin değiştirildiği, analizlerde, yardımcı analizler ve alt analizlerde açıklama istenilmeyen analiz girdilerine yer verilmediği ya da eksik yer verildiği, fiyatlarının ve tutarlarının “0,00 TL” olarak yansıtıldığı,
c) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizler, yardımcı analizler ve/veya alt analizlerde çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası yapıldığı, hesaplama hatasının analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak res’en düzeltilmesi halinde düzeltilmiş analiz fiyatının, birim fiyat teklif cetvelinde söz konusu iş kalemleri için verilmiş bulunan teklif fiyatının üzerinde olacağı,
d) Açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması ekinde sunulan analiz, yardımcı analiz ve/veya alt analizlerde yer verilen malzeme, işçilik ve makine-teçhizat girdilerine yönelik olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçlerin kullanıldığı fakat söz konusu rayiçlerin poz numaraları da belirtmek suretiyle “analizlerde kullanılan kamu kurum ve kuruluşlarına ait rayiç tablosu” adı altında tablo ve/veya liste halinde sunulmadığı, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde belirtilen belgelerin de sunulmadığı,
e) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizler, yardımcı analizler ve/veya alt analizlerde yer verilen malzeme, makine ve teçhizat girdilerine (Mazot-Motorin, C 20/25 beton harcı, düz siyah sac, sıcak haddelenmiş profil demirler, jel dinamit, katranlı fitil, kapsül, vb) ve idarece açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin olarak üçüncü (gerçek ve/veya tüzel) kişilerden alınan fiyat tekliflerinde, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından yazılması gereken “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan tarih ve (...) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi ve ‘‘Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan tarih ve (...) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80'inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılmadığı, eksik yazıldığı, (örneğin “tarih” ve “sayı” kısmının doldurulmadığı), değiştirilerek ve/veya yanlış yazıldığı, anılan fiyat tekliflerinin mükellef ile meslek mensubu (yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir) tarafından imzalanmadığı, meslek mensubu tarafından iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmediği ve/veya mühürlenmediği, açıklama istenilen tüm malzeme girdileri fiyatının teklife konu alanda faaliyet göstermeyen aracı kurumlardan fiyat teklifi alınarak açıklandığı, özellikle fiyat teklifi alınan veya kiralık deniz ekipmanı fiyatı veren firmaların Deniz Ticaret Odasına kayıtlı olmadığı gibi faaliyetleri arasında deniz taşımacılığının da bulunmadığı, söz konusu malzemelere ait fiyat teklifleri ile maliyet tespit tutanağı ve/veya satış tutarı tespit tutanağında yer verilen malzemelerin, Teknik Şartname’deki teknik özelliklerine uygun olmadığı, (özellikle Jel Dinamit girdisinde), fiyat tekliflerinin fiyat teklifi veren tüzel kişiliklerin yetkilileri tarafından imzalanmadığı, fiyat tekliflerinde maliyet/satış tutarı tespit tutanağına ait tarih ve sayının belirtilmediği, fiyat teklifleri üzerinde yer alan ve meslek mensubu tarafından eklenerek onaylanan tarih ve sayı ile maliyet ve satış tutarı tespit tutanaklarındaki tarih ve sayıların birbirlerinden farklı olduğu, fiyat tekliflerinde belirtilen maliyet tespit tutanağı (Ek-0.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-0.6) tutanak tarihlerinin fiyat tekliflerinin düzenlendiği tarihten sonraki bir tarihe ait olduğu, fiyat tekliflerinde yer alan fiyatlar ile dayanağı olan tutanaklarda yer alan fiyatların birbiri ile uyumlu olmadığı, fiyat tekliflerini veren firmalar ile bu teklifleri imzalayan ve onaylayan meslek mensupları arasında tam tasdik sözleşmesi veya beyannamelerini imzalamaya yetki veren sözleşmenin bulunmadığı, bulunmakta ise de sözleşmenin geçerlilik süresinin sona ermiş olduğu, fiyat tekliflerindeki teklif sahibinin imzası ile anılan tutanakların ekinde sunulması gereken imza sirkülerinde ve imza beyannamelerinde yer alan imzaların uyumlu olmadığı, analizler, yardımcı analizler ve/veya alt analizlerde yer verilen malzeme, makine ve teçhizat girdilerine ilişkin üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinde ver verilen fiyatların, meslek mensubu tarafından düzenlenen maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olduğu, üçüncü kişinin mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekmesine rağmen bu miktar kadar alım yapılmadığı, satış tutan tespit tutanağı (Ek-0.6) dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren üçüncü kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekmesine rağmen 1/20’si kadar satış yapılmamış olduğu, teklif edilen birim fiyatın, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’nin altında olduğu, söz konusu fiyat tekliflerinin ihale tarihi (19/01/2021) esas alındığında, fiyat teklifini veren gerçek ve/veya tüzel kişilerin (mükelleflerin) son vergi beyanname dönemine (Ekim, Kasım ve Aralık 2020) veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine (Temmuz, Ağustos, Eylül 2020) ait olmadığı, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin, anılan istekli tarafından düzenlenen ve aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik açıklama ekinde sunulan analizler, yardımcı analizler ve/veya alt analizlerde yer verilen nakliye, malzeme, makine ve teçhizat girdilerine ilişkin fiyatların, bu malzeme, makine ve teçhizat girdilerine yönelik olarak üçüncü (gerçek ve/veya tüzel) kişilerden alınan fiyat tekliflerinde yer verilen fiyatlarla aynı olmadığı,
İdare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklama istenilen iş kalemlerine yönelik olarak, üzerinde ihale bırakılan Adsel İnşaat Taahhüt Nak. Turz. Mad. San. ve Tic. Limited Şirketi tarafından malzeme, makine ve teçhizata yönelik gerçek ve/veya tüzel kişilerden alman fiyat tekliflerinin, alımın gerçekleştirildiği mükellef ile sözleşmesi bulunan “Yeminli Mali Müşavir veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavir” tarafından imzalanması gerekmesine rağmen “Serbest Muhasebeciler” tarafından imzalanmış olduğu,
İdare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklama istenilen iş kalemlerini oluşturan analiz girdilerine (Mazot-Motorin, C 20/25 beton harcı, düz siyah sac, sıcak haddelenmiş profil demirler, jel dinamit, katranlı fitil, kapsül, vb) veya açıklama istenilen bu iş kalemlerine yönelik olarak; üçüncü kişilerden alınmış bulunan fiyat tekliflerinin dayanağı olan Ek.05 maliyet tespit tutanağında; söz konusu malzeme veya imalata ilişkin ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapıldığının belirtilmediği, bilgi yer almakta ise de malzeme veya imalata ilişkin ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmadığı, anılan tutanağın 19/01/2021 ihale tarihi itibariyle son (Ekim, Kasım, Aralık 2020) veya bir önceki geçici (Temmuz, Ağustos, Eylül 2020) geçici beyanname dönemini kapsaması gerekmesine rağmen anılan dönemleri kapsamadığı, anılan tutanaklarda herhangi bir beyanname döneminin de (2020/3. ve 2020/4. dönemi) belirtilmemiş olduğu, geçici vergi beyanname döneminin 2020 yılı üçüncü ve/veya son dönemine ait olduğu belirtilmiş olunmakla birlikte, anılan tutanağın fatura bilgileri tablosu bölümünde belirtilen faturanın/faturaların tarihinin 2020 yılı Temmuz ayından önceki bir tarih olduğu, dolayısıyla fatura tarihinin içinde bulunduğu geçici vergi beyanname döneminin tutanakta belirtilen 2020 yılı son ve üçüncü döneme ait olmadığı, birinci/ikinci döneme (2020/Nisan, Mayıs, Haziran) ait olduğu, fiyat teklifine dayanak olarak sunulan maliyet tespit tutanağının düzenlendiği geçici vergi beyanname dönemiyle fatura bilgileri tablosundaki bilgilerin uyumsuz olduğu, anılan tutanaklarda ihaleyi gerçekleştiren idarenin, ihale kayıt numarasının, ihale tarihinin ve isteklinin adının eksiksiz olarak yazılması gerekmesine rağmen belirtilen hususlara yönelik eksiklikler bulunduğu, maliyet tespit tutanakları ‘Fatura Bilgileri Tablosundaki’ tutar ve miktar toplamlarının tutanağa konu edilen mal/mamullerin ortalamasının hesaplandığı 152 ve 153 hesaplara ait ortalama maliyet tablolarına birim maliyeti azaltacak şekilde hatalı olarak yansıtıldığı, maliyet tespit tutanakları ‘Fatura Bilgileri Tablosundaki’ tutar ve miktar toplamlarına yönelik bilgilerin, fatura bilgilerinin belgeyi düzenleyen meslek mensubu veya vergi dairesinden istenilmesi halinde gerçekçi olmadığının görüleceği, Ek-0.5 maliyet tespit tutanaklarında meslek mensubunun adres bilgilerinin bulunmadığı, kaşe, TURMOB kaşesi ve imzasının, teklif veren firmaya ait kaşe ve imzanın bulunmadığı, söz konusu tutanakların serbest muhasebeci tarafından düzenlenip imzalanmadığı, fiyat tekliflerini veren kişi/firmalar ile bu tutanakları düzenleyen ve imzalayan meslek mensupları arasında tam tasdik sözleşmesi veya beyannamelerini imzalamaya yetki veren sözleşmenin bulunmadığı, bulunmakta ise de sözleşmenin geçerlilik süresinin sona ermesi, tutanaklardaki teklif sahibinin imzası ile anılan tutanakların ekinde sunulması gereken imza sirkülerinde ve imza beyannamelerinde yer alan imzaların uyumlu olmadığı, söz konusu tutanaklar ve eki belgelerin, belgelerin sunuluş şekline uygun olarak sunulmadığı, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin meslek mensubunca “aslı gibidir” onaylı suretinin sunulmadığı, imza sirkülerinin sunulmadığı, sunulan belgelerin de fotokopi olarak sunulduğu, satış tutarı tespit tutanaklarında tutanağın son kısmında yer alan ‘fatura bilgileri tablosundaki’ tutar ve miktar toplamlarının tutanağa konu edilen malların birim satış fiyatı ortalamasının hesaplandığı 600'lü hesaplara ait ortalama tablosuna birim satış tutarını azaltacak şekilde hatalı olarak yansıtıldığı, Ek- 06 Satış tutarı tespit tutanağı/tutanakları ‘Fatura Bilgileri Tablosundaki’ tutar ve miktar toplamlarına yönelik bilgilerin, fatura bilgilerinin belgeyi düzenleyen meslek mensubu veya vergi dairesinden istenilmesi halinde gerçekçi olmadığının görüleceği,
f) Anılan istekli tarafından düzenlenen ve aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik açıklaması ekinde sunulan analizler, yardımcı analizler ve/veya alt analizlerde yer verilen makine girdilerine ilişkin olarak, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatların kullanılmaması nedeniyle, üzerinde ihale bırakılan istekli tarafından makine girdileri olan amortisman, bakım, onarım, işletme ve finansman bedellerine ilişkin ayrıca açıklama ve belgelendirme yapılması gerekmesine rağmen söz konusu açıklama ve belgelendirmenin yapılmadığı,
g) İdare tarafından açıklama istenilen iş kalemleri arasında 74.006.0007 poz nolu taş nakli iş kaleminin de bulunduğu, söz konusu iş kalemini oluşturan taşın temin edileceği ocak yerlerine ve taşın ocaktan işyerine nakli mesafesine yönelik bir tespit ve belirlemede bulunulmadığı, ihale dokümanı kapsamında idarece belirlenmiş olan veya zorunlu olarak kullanılması gereken bir taş ocağı bulunmadığı, ihale dokümanlarında yer verilen bu düzenlemeler uyarınca istekliler tarafından taş nakli iş kalemi nakliye teklif birim fiyatının, inşaat için gerekli olan ve kendi nam ve hesaplarına temin edecekleri, yerini kendilerinin belirleyeceği taş ocağı /ocakları ile işin yapılma yeri arasındaki mesafeye göre ve anılan işin ihale dokümanlarında yer verilen nakliye formüllerini esas alarak oluşturmaları gerektiği, 74.006.0007 poz nolu taş nakli analizine ilişkin NF=Kx Ax(0,0007xM)+0,01) TL/ton taşıma formüle yer verildiği ve taşıma mesafesinin (M) 40,00 kilometre olarak belirlendiği ancak Giresun Merkezde bulunan ihaleye konu balıkçı barınağına en yakın mesafede bulunan ocaklardan temin edilecek olan taşın teknik kriteri (TS EN 1367-2 12.04.1999) sağlayamadığından mendirek ve geri saha dolgu malzemesinin alındığı nakliye mesafesinin Çavuşlu AYGM ocağı olarak Ocak-Şantiye 61,5 km dönüş Şantiye-Ocak 66,9 km olarak ortalama mesafesinin ise 64,2 km olduğu, taş nakli iş kalemine ilişkin idarece belirlenen mesafelerden daha düşük mesafe belirlenmesi halinde ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarında kullandıkları mesafeleri kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerektiği, idarece yaklaşık maliyet hesabında esas alınan taş nakli mesafesi ihale üzerinde bırakılan istekliye bildirilmiş olunmasına ve Adsel İnşaat Taahhüt Nak. Turz. Mad. San. ve Tic. Limited Şirketi tarafından, 74.006.0007 iş kalemi nolu taş nakli iş kaleminin teklif birim fiyatının oluşturulmasında analizi ile bildirilen bu mesafeden (40,00 kilometreden) daha bir düşük mesafe belirlenmiş/alınmış olunmasına rağmen, belirlenen bu mesafenin ve tas ocağı verisinin kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik edilmediği ve anılan belgelerin aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik açıklaması ile birlikte sunulmadığı,
İdare tarafından yaklaşık maliyet hesabında esas alınan taş nakli mesafesine yönelik aşırı düşük teklif sorgulaması talep yazısında bir bildirimde bulunulmuş ise de, üzerinde ihale bırakılan istekli tarafından bu mesafenin dışında taşın temin edileceği ocak/ocakların yerinin itinererde gösterilmesi ve bunu kanıtlayan bilgi ve belgelerin aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik açıklaması ve/veya eklerinde sunulması, taşıma mesafesinin nasıl belirlendiğine ilişkin açıklama yapılması ve bu belirlemeye yönelik bilgi ve belgelerin sunulması gerekmesine rağmen, taşın temin edileceği ocak/ocakların yerinin ve bu yerin iş yerine olan mesafesinin itinererde gösterilmediği, itinererde gösterilmiş ise de itinererde gösterilen mesafeyi tevsik etmek üzere destekleyici başka bir bilgi ya da belgenin sunulmadığı, taşıma mesafesinin nasıl belirlendiğinin açıklanmadığı ve nakliye mesafesinin belirlenmesine/ açıklanmasına yönelik olarak tevsik edici bir bilgi ve belgenin sunulmadığı, taş nakline yönelik sunulan analizde kullanılan nakliye formülünün idare tarafından ihale dokümanları içerisinde verilmiş olan nakliye formülünün aynısının olmadığı, taş nakli fiyatının belirlenmesinde aritmetik hata yapıldığı, taş nakli fiyatının TL/ton olarak belirlenmesi gerekmesine rağmen TL/m3 olarak belirlendiği, ayrıca taş nakli girdisinin fiyatının fiyat teklifi alınarak tevsik edilemeyeceği,
74.006.0007 iş kalemi nolu taş nakli ile nakliyesi gerçekleştirilecek taş ocağı sahibinden taş ocağını bu iş süresince kullanacağına dair noterden alacağı kira sözleşmenin/muvafakatnamenin, eklerinin ve ocak belgelerinin (Maden sahası işletme ruhsatı işletme izni belgesi vb.) aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik açıklaması ile birlikte sunulmadığı, akredite olmuş özel yada kamu kurumu laboratuvarlarında onaylanmış bu iş için kullanılacak taş ocağının uygunluğunu gösteren raporların sunulmadığı, yukarıda belirtilen belgelerin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31’inci maddesi hükümlerine uygun olarak sunulmadığı, fotokopilerinin sunulduğu, taş nakli ile nakliyesi gerçekleştirilecek olan taşın temin edileceği taş ocağına yönelik bilgi ve belgeler sunulmuş ise de, belgeleri ve bilgileri sunulan taş ocağının/ocaklarının işletme ruhsatları ve işletme izinlerinin sürelerinin dolmuş bulunduğu, diğer bir ifade ile kullanılacağına dair ruhsat bilgileri ve sözleşmeleri sunulan taş ocağının ruhsatlarının ve izin belgelerinin yürürlüğü devam eden ruhsatlar ve izin belgelerinin bulunmadığı, ocak işletme izni ve işletme ruhsatı ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının sunulmadığı, bilgi ve belgeleri sunulan ocaklarda 74.006.0007 iş kalemi nolu taş nakli iş kalemi miktarı olan 1.387.677 ton taşın bulunduğuna yönelik kanıtlayıcı bilgi ve belgelerin sunulmadığı,
Taş nakli fiyatının belirlenmesinde esas alınması zorunlu olan ve açıklama istenilen analiz girdileri arasında bulunan ‘Her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı K’nin 2020 yılı rayici 380,00 TL olarak belirlenmiş olmasına rağmen, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından K katsayısı olarak 380,00 TL’den daha düşük bir değer alındığı ve kendisine avantaj sağlayacak şekilde düşük alındığı halde alınan bu değeri (tutarı) tevsik edici belgelerin sunulmadığı, A katsayısının formül kullanılmaksızın daha düşük olarak belirlendiği,
h) İdare tarafından açıklama istenilen iş kalemleri ve analiz girdileri arasında yer alan 2,5 YRD3 Ekskavatörün, 74.005.0013 poz nolu Oto Trayler’in 74.005.0005 poz nolu Bardor Vinci’nin, 74.005.0012 Komple Dalgıç Takımı’nın, 19.100.1101 poz nolu Mobil Beton Pompası’nın, 74.005.0004 poz nolu 5 Tonluk Vinç’in, 10.120.1175 Vinç (Kamyona monte edilmiş)’in, 10.120.1019 poz nolu Traktör Buldozer (Td 25 veya Emsali 185 Hp + Bıçak)’in 10.120.1023 poz nolu Kompresör (210 Cfm Hortum ve Tabanca)’ün ve Ekskavatör ve Draglıne Tipi Makinalar 210 HP (21/2 Yd3)’ın bir saatlik ücretlerinin belirlenmesine yönelik olarak, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden açıklama yapılmış olunmasına rağmen kendi malı olduğu hususunu tevsik eden belgelerin (ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir raporu) açıklama kapsamında sunulmadığı,
Analiz girdilerinde kullanılan deniz ve su araçlarının güncel ruhsat ve muayene evraklarının sunulmadığı, amortisman süresini tevsik eden yasal belgelere açıklama kapsamında yer verilmediği, amortisman süresi sona ermemiş olan makine ve araçlar için amortisman hesaplanmadığı, yukarıda belirtilen makine ve araçların resmi rayiçlerinde güç ve kapasite değerleri ile teknik özelliklerine yer verilmesi nedeniyle, fiyat teklifi alınarak ya da kendi malı makine ve araçlarla yapılan açıklamalarda belirtilen makine ve araçların söz konusu güç, teknik özellik ve kapasite değerlerinin sağlandığının belgelendirilmesi gerekmesine rağmen bu belgelendirmenin yapılmadığı, bu makine ve araçların teknik özellikleri gösterir bilgi ve belgelerin sunulmadığı, anılan iş makinelerinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması nedeniyle, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile söz konusu makinelerin resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutarın ilgili analizine yansıtılması gerekmesine rağmen bu tutardan farklı bir tutarın yansıtılmış olduğu, anılan iş makinelerinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesi (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutarın kullanılması mümkün olmasına rağmen (a) bendinde hesaplanan tutarın altındaki bir bedelin ilgili analize yansıtıldığı,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinde tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamaların resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabileceği, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabileceği hüküm altına alınmış olunmasına rağmen idare tarafından açıklama istenilen iş kalemleri ve analiz girdileri arasında yer alan 2,5 YRD3 Ekskavatörün, 74.005.0013 poz nolu Oto Trayler’in 74.005.0005 poz nolu Bardor Vinci’nin, 74.005.0012 Komple Dalgıç Takımı’nm, 19.100.1101 poz nolu Mobil Beton Pompası’nın, 74.005.0004 poz nolu 5 Tonluk Vinç’in, 10.120.1175 Vinç (Kamyona monte edilmişsin, 10.120.1019 poz nolu Traktör Buldozer (Td 25 veya Emsali 185 Hp + Bıçak)’in 10.120.1023 poz nolu Kompresör (210 Cfm Hortum ve Tabanca)’ün ve Ekskavatör ve Draglıne Tipi Makinalar 210 HP (21/2 Yd3)’ın ve bir saatlik ücretlerine ilişkin resmi rayiçleri bulunmasına rağmen, ihale üzerinde bırakılan Adsel İnş. Taahş Nak. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından, söz konusu makine ve teçhizatlar için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı,
ı) Açıklama istenilen analiz girdileri arasında bulunan akaryakıt girdisine (Mazot) ilişkin yer verilen fiyatların, EPDK tarafından il bazında (Giresun İli) günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında olduğu, ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında fiyatı alınan bayiinin Giresun İli içerisinde faaliyet göstermediği, ilan tarihi ile ihale tarihi arasında faaliyette bulunmayan bayiler adına beyan edilen fiyatlar kullanılarak tevsik edildiği, bu sebeplerle üzerinde ihale bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında mazot-motorin analiz girdisi için öngörülen fiyatın dayanağının bulunmadığı, akaryakıt girdisine (mazot vb.) ilişkin yer verilen fiyatların litreden kilograma dönüşümüne yönelik hesaplamada mazot (motorin) yoğunluğunun EPDK verilerine göre belirlenen (0,8200 kg/lt- 0,8450 kg/ltl) değerden daha yüksek bir değerin alındığı,
i) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.113.16’ncı maddesinde yer verilen açıklama uyarınca, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik açıklama istenilen iş kalemleri arasında yer verilen “74.025.0004” iş kalemi nolu “C 20/25 basınç dayanım sınıfında hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)” iş kalemini oluşturan ve açıklama istenilen analiz girdileri arasında yer alan “10.130.1504 poz nolu C 20/25 Beton Harcı”na yönelik fiyat açıklamasının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile yapılması esas olmasına rağmen ihale üzerinde bırakılan tarafından C 20/25 Beton Harcına yönelik fiyat açıklamasının fiyat teklifi alınarak yapılmış ise de, idare tarafından, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafe tespit edilmiş, ancak aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmemiş ise de, ihale üzerinde bırakılan Adsel İnşaat Taahhüt Nak. Turz. Mad. San. ve Tic. Limited Şirketi tarafından fiyat teklifinin alındığı hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki mesafenin idareniz tarafından belirlenmiş bulunan mesafeden daha uzak olduğu, alınan fiyat teklifinin C 20/25 beton harcının nakliyesi dahil olmak üzere alınması gerekmesine rağmen, fiyat teklifinin üzerinde “Nakliye dahil” belirtmesinin yapılmadığı, idare tarafından C20/25 beton harcı için TSE EN 206-1+A1 standardına uygun olması zorunluluğunun getirilmiş olunmasına rağmen, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan fiyat teklifinde beton harcının anılan standarda uygun olduğuna dair bir ifadeye yer verilmediği, betonunun anılan standarda uygun olduğunun taahhüt edildiğinin belirtilmediği iddialarına yer verilmiştir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
- Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin a) Adı: Giresun Balıkçı Barınağı
b) Yatırım proje no'su/kodu:2020A04-166532 (Giresun Balıkçı Barınağı)
c) Miktarı (fiziki) ve türü: 935 metre ana mendirek ve 260 m tali mendirek inşaatı, 110 m ?5m?lik rıhtım, 252 m ?4m?lik rıhtım, 280 m ?3m?lik rıhtım, 85 m ?2m?lik rıhtım, 340 m çekek yeri, fener kulesi imalatları, elektrik ve su tesisatı. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.
ç) Yapılacağı yer: Giresun
d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:
a) Mülga: RG: 25/1/2017-29959
b) Teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren imza beyannamesi veya imza sirküleri;
-
Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesi,
-
Tüzel kişi olması halinde, bu Şartname ekinde yer alan Tüzel Kişilerde Ortaklık Bilgilerine ve Yönetimdeki Görevlilere İlişkin Son Durumu Gösterir Belge ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirküleri.
c) Bu Şartname ekinde yer alan standart forma uygun teklif mektubu.
…
e) Vekaleten ihaleye katılma halinde, vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile vekilin noter tasdikli imza beyannamesi
f) İsteklinin ortak girişim olması halinde, bu Şartname ekinde yer alan standart forma uygun iş ortaklığı beyannamesi,
…
h) Tüzel kişi tarafından iş deneyimi göstermek üzere sunulan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicili müdürlükleri veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren belge.
ı) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere, en az beş yıldır % 51 veya daha fazla hissesine sahip mimar veya mühendis ortağının mezuniyet belgesinin sunulması durumunda; ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından, ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son beş yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belge
i) Bu bent boş bırakılmıştır
j) Kanun kapsamındaki idarelere taahhüt edilenler dışında yurt dışında gerçekleştirilen işler için düzenlenen iş bitirme belgesinin 13/1/2011 tarih ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 195 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince pay çoğunluğuna dayanarak kurulan şirketler topluluğu ilişkisi içinde kullanılması halinde bu hukuki ilişkiyi ve bu ilişkinin süresini tevsik eden belge.
7.1.1. Bu madde boş bırakılmıştır.
7.2. İhaleye iş ortaklığı olarak teklif verilmesi halinde;
7.2.1. İş ortaklığının her bir ortağı tarafından 7.1. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde yer alan belgelerin ayrı ayrı sunulması zorunludur. İş ortaklığının tüzel kişi ortağı tarafından, iş deneyimini göstermek üzere sunulan belgenin tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan/en az % 51 hissesine sahip ortağına ait olması halinde bu ortak (h) ve (ı) bendindeki belgeyi de sunmak zorundadır. Kanun kapsamındaki idarelere taahhüt edilenler dışında yurt dışında gerçekleştirilen işler için düzenlenen iş bitirme belgesinin şirketler topluluğu ilişkisi içinde kullanılması halinde, bu belgeyi kullanan ortağın 7.1 inci maddenin (j) bendindeki belgeyi de sunması zorunludur.
…
7.4. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:
…
7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.
a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,
b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK024.1/Y) sunmaları gerekmektedir.
Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;
a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),
b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,
ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.
Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde, yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
…
İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.
7.4.3. İş hacmini gösteren belgeler
İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait, aşağıda belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir;
a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,
b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgeler,
İsteklinin toplam cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.
Bu kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.
Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.
Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.
İsteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda aday veya isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.
7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:
7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,
b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,
c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,
ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,
d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 55'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.
İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.
…
7.6. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler: İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Ait Tebliğde yer alan A-X grubu işler benzer iş kabul edilecektir…
7.7. Belgelerin sunuluş şekli
7.7.1. İstekliler, yukarıda sayılan belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini vermek zorundadır. Ancak Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Nizamnamesi'nin 9 uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde; Gazete İdaresince veya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı odalarca "aslının aynıdır" şeklinde onaylanarak isteklilere verilen Ticaret Sicili Gazetesi suretleri ile bunların noter onaylı suretleri de kabul edilecektir.
7.7.1.1 İhaleye katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin sunulan belgelerin veya bu belgelerde yer alan bilgilerin, EKAP üzerinden veya kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden temin edilebilmesi veya bu bilgilerin teyidinin yapılabilmesi durumunda, bu belgeler için belgelerin sunuluş şekline ilişkin şartlar aranmaz.
7.7.1.2 İstekliler tarafından, 7.7.1.1. maddesindeki koşulları taşıyan katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin belgeler ile Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınan geçici teminat mektubu, sunulmayacak belgeler tablosunda gerekli bilgilere yer verilmesi şartıyla teklif zarfında sunulmaz. Bu durumda, katılım ve yeterlik kriterleri ile geçici teminat mektubuna ilişkin değerlendirme, sunulmayacak belgeler tablosunda yer verilen bilgiler kullanılmak suretiyle EKAP üzerinden veya kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden ulaşılan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. Sunulmayacak belgeler tablosunun kısmi teklife açık ihalelerde her bir kısım için, ortak girişimlerin katıldığı ihalelerde ise her bir ortak tarafından ayrı ayrı doldurulması gerekmektedir.
7.7.2. Noter onaylı belgelerin aslına uygun olduğunu belirten bir şerh taşıması zorunlu olup, sureti veya fotokopisi görülerek onaylanmış olanlar ile "ibraz edilenin aynıdır" veya bu anlama gelecek bir şerh taşıyanlar geçerli kabul edilmeyecektir.
7.7.3. İstekliler, istenen belgelerin aslı yerine ihale tarihinden önce İdare tarafından "aslı idarece görülmüştür" veya bu anlama gelecek şekilde şerh düşülen suretlerini tekliflerine ekleyebilirler…” düzenlemesi yer almaktadır.
a) Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından,
a) Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesinin,
b) Tüzel kişi olması halinde, bu Yönetmelik ekinde yer alan Tüzel Kişilerde Ortaklık Bilgilerine ve Yönetimdeki Görevlilere İlişkin Son Durumu Gösterir Belge ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerinin,
teklif kapsamında sunulması zorunludur
…
(3) İş ortaklığında, iş ortaklığı beyannamesinin ve iş ortaklığını oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin her biri tarafından, ilgisine göre birinci fıkranın ((a) ve (b) bentlerindeki belgelerin ayrı ayrı verilmesi zorunludur. Konsorsiyumda ise konsorsiyum beyannamesinin ve konsorsiyumu oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin her biri tarafından, ilgisine göre birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki belgelerin ayrı ayrı verilmesi zorunludur...” hükmü,
İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:
…
- Tüzel kişi olması halinde, bu Şartname ekinde yer alan Tüzel Kişilerde Ortaklık Bilgilerine ve Yönetimdeki Görevlilere İlişkin Son Durumu Gösterir Belge…” düzenlemesi yer almaktadır.
İhale üzerinde bırakılan istekli Adsel İnş. Taah. Nakl. Tur .Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ortaklık bilgileri ve yönetimdeki görevlilere ilişkin bilgilerin yer aldığı belgenin sunulduğu, sunulan belgede tüzel kişinin ortakları/kurucuları/üyelerinin ortaklık oranlarının belirtildiği, tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlilere ilişkin 13/01/2020 tarihli ve 9992 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinin belirtildiği, tüzel kişiliği oluşturan ortakları/kurucuları/üyelerinin her birinin ayrı ayrı gösterildiği, anılan belgede belirtilen bilgilerin doğruluğunun elektronik ortamda teyit edilebilmesini teminen ilgili Ticaret Sicil Gazetelerinin tarih ve sayısının belirtildiği, belgede ihale üzerinde bırakılan isteklinin Ticaret unvanının, vergi kimlik numarasının, MERSİS numarasının, bağlı olduğu ticaret sicil müdürlüğü/sicil numarasının belirtildiği, anılan belgede yer alan bilgilerin tüzel kişinin ortakları/üyeleri/kurucuları ile tüzel kişi nam ve hesabına teklif mektubu ya da sözleşme imzalamaya ve sözleşmenin yürütülmesi konusunda yetkili olanlar dahil olmak üzere; tüzel kişiliği temsile ve yönetime yetkili kişilere ilişkin 19/01/2021 ihale tarihi itibarıyla son durumu gösterdiği açıklamasına yer verildiği, istekli tarafından sunulan imza sirküleri ve dayanağı belgeler incelendiğinde belgenin teklif vermeye yetkili kişi tarafından imzalandığının anlaşıldığı, anılan belgenin şikayete konu ihalenin ilan tarihinden (22/12/2020) sonra olmak üzere 19.01.2021 tarihinde düzenlendiği, söz konusu belgenin SMMM tarafından düzenlendiği ve özel kaşe kullanılmak suretiyle imzalandığı görülmüştür.
b) Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işleri,
…
d) İş deneyim belgesi: Adayın veya isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren; iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesini…ifade eder” hükmü,
Anılan Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “…İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir.
…
(5) İş deneyim belgelerinin değerlendirilmesinde;
a) İş bitirme belgelerinde, belgeye konu işin geçici kabul tarihinin ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde olması,
…
İş deneyim belge tutarlarının değerlendirilmesinde;
a) İş bitirme ve iş durum belge tutarları tam olarak,
b) Denetim veya yönetim faaliyetleri nedeniyle alınan belge tutarları beşte bir oranında,
dikkate alınır…” hükmü yer almaktadır.
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde İhale konusu işin adının Giresun Balıkçı Barınağı, türünün ise 935 metre ana mendirek ve 260 m tali mendirek inşaatı, 110 m ?5m?lik rıhtım, 252 m ?4m?lik rıhtım, 280 m ?3m?lik rıhtım, 85 m ?2m?lik rıhtım, 340 m çekek yeri, fener kulesi imalatları, elektrik ve su tesisatı olarak belirtildiği,
Teknik Şartname’nin “GENEL” başlıklı 1’inci maddesinde “Giresun Balıkçı Barınağı İnşaatı” işine ait bu taahhüt konusuna dahil işler, sözleşmenin ilgili maddesinde belirtilen hükümler dahilinde ve ekli kesin projelerde gösterilen yer şekil ve boyutlarda;
1.1- Ana ve Tali Mendirek İnşaatı, 1.2- Rıhtım İnşaatları,
1.3- Çekek Yeri İnşaatı,
1.4- Çelik fener kuleleri inşaatı,
1.5- Elektrik Tesisatı İnşaatı işlerini kapsamakta olup, gerekli açıklamalar aşağıda yapılmıştır.” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından iş deneyiminin tevsiki amacıyla “Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü” tarafından düzenlenen, 10.11.2020 tarihli ve 2017/159395-2168564-2-2 sayılı yüklenici iş bitirme belgesinin sunulduğu, anılan belgede işin adının “Sahil Güvenlik Karadeniz Bölge Komutanlığı Rıhtımının 30 M Uzatımı ve Güney Rıhtım Düzenlenmesi”, uygulanan yapı tekniğinin “Kazıklı iskele ve rıhtım inşaatı, tarama işleri, tank depolama işleri, fosseptik inşaatı, elektrik ve mekanik tesisatı inşaatı”, işin geçici kabul tarihinin “12.09.2020”, belgeye konu işin esaslı unsurunun “A-X (Deniz yapıları)” olarak belirtildiği,
Anılan belgede belge tutarının “23.149.927,77 TL” olarak belirtildiği, belge tutarının iş grupları itibariyle dağılımına ilişkin “A-X (Deniz yapıları)=20.173.647,39 TL, A-IV (İçme-kullanma suyu ve kanalizasyon işleri)= 93.450,70 TL, B-III (Bina işleri)= 109.698,41 TL, C-I (Sıhhi tesisat işleri)= 772.161,47 TL, D-I (Enerji iletim şebekesi ve tesis işleri)= 45.952,10 TL, D-III ( Elektrik şebeke ve tesis işleri) 272.545,91 TL, D-IV (1Kv altı elektrik tesisat ve kesintisiz güç kaynağı tesisat işleri)=1.410.583,60 TL, D-V (Aydınlatma işleri)=67.787,45 TL, E-IV (Özdenetimli bina ve alan otomasyon sistemleri)=103.093,98 TL, E-VIII (Telekomünikasyon omurga teknolojisi işleri)=131.546,76 TL” açıklamasına yer verildiği görülmüştür.
Anılan belge incelendiğinde, söz konusu belgenin ihtiva ettiği işin itirazen şikayete konu ihalenin ilk ilan tarihinden (22/12/2020) geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan bir işe ait olduğu (12.09.2020) anlaşılmıştır.
İş deneyim belgesi incelendiğinde belgeye konu işin esaslı unsurunun “A-X (Deniz yapıları)” olarak belirtildiği, anılan isteklinin teklif tutarı dikkate alındığında (72.863.664,30 TL) sağlaması gereken asgari iş deneyim tutarının 40.075.015,37 TL olduğu anlaşılmıştır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmayacağı ancak iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamının değerlendirileceği belirtilmiştir. Bu kapsamda, anılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun (A-X (Deniz yapıları) olarak belirtildiği ve ihale konusu benzer işe uygun olduğu, dolayısıyla iş deneyim belgesi tutarının tamamının değerlendirileceği (23.149.927,77 TL), söz konusu tutarın güncellenmesi sonucu bulunan tutarın ise “43.746.815,41 TL” olduğu ve ihalede istenen yeterlik kriterini karşıladığı görülmüştür. Ayrıca söz konusu iş deneyim belgesine ilişkin yapılan sorgulama sonucunda EKAP’ta kayıtlı olduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda yapılan tespitler neticesinde ihalede ekonomik açıdan sunulan iş deneyim belgesinin İdari Şartname’de yapılan benzer iş tanımına uygun olduğu ve güncellenmiş belge tutarlarının söz konusu ihalede istenilen asgari iş deneyim tutarını karşıladığı belirlendiğinden söz konusu iddianın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
c) Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İstenecek belgeler” başlıklı 30’uncu maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere aday veya isteklilerden istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:
…
b) Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler, yaklaşık maliyeti eşik değerin;
- Onda birine kadar olan ihalelerde istenilemez,
2)Onda birinden eşik değerin yarısına kadar olan ihalelerde istenilebilir,
- Yarısına eşit ve bu değerin üzerinde olan ihaleler ile yeterlikleri tespit edilenler arasından belli sayıda adayın davet edilmesinin öngörüldüğü belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde istenilmesi zorunludur.” hükmü,
Aynı Yönetmelik’in “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla
ait;
a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,
b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,
her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.
(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;
a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini,
b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunar.
(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde; a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),
b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),
c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması, ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.
(4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde, yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
(6) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 174’üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin bilançoları için bu hesap dönemi esas alınır.
(7) Bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
(8) Yabancı ülkede düzenlenen yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.
(9) Aday veya isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve üçüncü fıkrada belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.” hükmü,
Anılan Yönetmelik’in “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “İş hacmini gösteren belgeler, aday veya isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;
a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,
b) Yapım işleri cirosunu gösteren belgedir.
(2) Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına kadar olan ve iş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen her iki belgenin idarece istenilmesi zorunludur. Bu durumda aday veya isteklinin üçüncü fıkradaki yeterlik kriterini sağladığını göstermek üzere ihaleden önceki yıla ait bu iki belgeden birini sunması yeterlidir. Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde ise yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin sunulması gerektiğine yönelik düzenleme yapılabilir. Bu durumda aday veya isteklinin idarece istenilen ilgili belgeyi sunması gereklidir.
(3)Birinci fıkrada sayılan belgelerin istenildiği durumlarda;
a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanun’un 21’inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin, toplam cirosunun, teklif ettiği bedelin % 25’inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15’inden az olmaması,…gerekir. İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihaleler hariç olmak üzere, yeterlik kriteri olarak bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan aday veya istekli yeterli kabul edilir.
(4) Üçüncü fıkradaki kriterleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıl için sağlayamayanlar, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadarki belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.
(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır. İdarece yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin istenildiği ihalelerde, üçüncü fıkradaki kriterleri sağlayamayan aday veya isteklinin yapım işleri cirosuna ilişkin asgari tutarın yarısını sağlaması ve toplam ciro tutarının üçüncü fıkranın (a) bendinde sayılan ihalelerde teklif ettiği bedelin %40’ından veya üçüncü fıkranın (b) bendinde sayılan ihalelerde yaklaşık maliyetin % 15’i ile % 25’i aralığında idarece belirlenen tutarın iki katından az olmaması durumunda, yapım işleri ile ilgili ciro kriterinin sağlandığı kabul edilir.
Bu durumda, aday veya isteklinin toplam cirosunu gösteren gelir tablosunu da teklif veya başvuru kapsamında sunması gereklidir
(6) Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.
(7) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.
(8)Yapım işleri ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen yapım işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.
(9) 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 174’üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin gelir tablosu için bu hesap dönemi esas alınır.
(10) Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o
ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.
(11) İş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.
(12) Konsorsiyum olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından kendi kısmı için sağlanması zorunludur.
(13) Aday veya isteklinin, ortak girişimin ortağı olarak taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirdiği yapım işlerinin parasal tutarı, iş ortaklığındaki hissesi oranında, konsorsiyumda ise taahhüt edilen iş kısmı üzerinden hesaplanır.
(14) Aday veya isteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda aday veya isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.” hükmü yer almaktadır
Anılan istekli tarafından, İdari Şartname’nin 7.4.2’nci maddesi uyarınca 2019 yılı bilançosunun sunulduğu, söz konusu bilançoda yer alan değerler esas alındığında isteklinin cari oranının 1,3290, özkaynak oranının 0,3077, kısa vadeli banka borçlarının/öz kaynaklara oranının 0,00 olduğu tespit edilmiştir. Sunulan bilançolarda yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin de gösterildiği görülmüştür.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ve ihale dokümanı düzenlemelerinden, isteklilerin ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri kapsamında ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin sunacakları isteklilerin toplam cirolarının teklif ettikleri bedelin % 25'inden, yapım işleri cirolarının ise teklif ettikleri bedelin % 15'inden az olmaması gerektiği anlaşılmaktadır.
İdari Şartname’de “…İsteklinin toplam cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir…” düzenlemesinin bulunduğu ve anılan isteklinin teklif bedelinin 72.863.664,30 TL olduğu dikkate alındığında, sağlaması gereken iş hacmi tutarının 72.863.664,30x%25=18.215.916,10 TL’den az olmaması gerektiği belirlenmiştir.
Anılan istekli tarafından iş hacmine ilişkin yeterlik kriterinin tevsiki amacıyla 2018 ve 2019 dönemlerine ait ayrıntılı gelir tablosunun sunulduğu, anılan gelir tablosunda söz konusu isteklinin 2019 yılına ait net satışlar tutarının 25.****** TL olduğu ve ilgili tutarın İdari Şartname’de belirtilen asgari yeterlik tutarını karşıladığı tespit edilmiştir. Ayrıca bilanço ve ciro değerleri hesaplanırken yuvarlama yapıldığı fakat esasa etkili olmadığı, İdari Şartname’de istenilen kriterleri karşıladığı, sunulan bilanço ve gelir tablosunun meslek mensubu onaylı (SMMM) ve TÜRMOB kaşeli olduğu, fotokopi olarak sunulmadığı, ayrıca sunulan bilanço ve iş hacmine ilişkin bilgiler ile EKAP üzerinden temin edilen bilanço ve gelir tablosu bilgilerinin birbiri ile uyumlu olduğu görülmüştür.
d) 4734 sayılı Kanun’un “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinin ikinci fıkrasında “Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aritmetik hata ve yuvarlama” başlıklı 16.5’inci maddesinde “16.5.1. Birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım ve toplamlarda hata olması durumunda aritmetik hata olduğu kabul edilecek ve teklif doğrudan değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalelerde, isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılarak, teklif verdiği diğer kısımlar üzerinden ihale sonuçlandırılacaktır.
…
16.5.3.Elektronik araçlar yardımıyla tablolama programları (MS Excel, Numbers, Libre Office Calc ve benzerleri) kullanılarak oluşturulan teklif mektubu eki cetvelin çarpım ve toplamlarında yazılımdan kaynaklanan yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları, toplam teklif fiyatının binde birine eşit veya daha az olması ve ihalenin sonuçlandırılmasına esas teklif sıralamasının değişmemesi kaydıyla aritmetik hata olarak kabul edilmeyecek ve bu farklılıklar isteklinin teklif cetvelinde yazılı birim fiyatlar esas alınarak ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilecektir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutar, sınır değer hesabı hariç, isteklinin teklif ve yeterlik değerlendirmesine esas nihai teklif fiyatı olarak kabul edilecektir.” açıklaması,
İdari Şartname’nin “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 31’inci maddesinde “…31.4. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir.
31.5. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen teklifler ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır…” düzenlemesi yer almaktadır.
Anılan istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde iş kalemleri için idarece belirlenen miktarlar ile teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu elde edilen tutarların ve bu tutarların toplamının hesaplanmasında herhangi bir aritmetik hata yapılmadığı görülmüştür.
Anılan istekli tarafından sunulan ve başvuru sahibinin iddiasına konu yeterlik belgelerinin inceleme yapılan hususlar yönünden ihale dokümanındaki yeterlik kriterlerini karşıladığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin söz konusu iddialarının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
- Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.
Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.
Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)
Sıra No
Poz No
İş kaleminin adı
Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları
Teklif
Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş
Kar ve genel gider dahil birim fiyat
Kar ve genel gider hariç birim fiyat
Teklif edilen kar ve genel gider
Teklif edilen birim fiyat
(TL)
(TL)
(TL)
(TL)
1
16.001
150 dozlu demirsiz beton
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı
97,86
97,86
2
16.002
200 dozlu demirsiz beton
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı
104,00
105,00
3
16.003
250 dozlu demirsiz beton
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı
110,13
88,10
15,86
103,96
…
…
…
…
İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.
İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.
45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.
45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.
45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.
45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.
…
Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,
b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,
c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,
ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,
d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,
e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,
f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.
Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.
45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.
…
45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.
45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)
45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)
45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.
…
45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.
45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.
Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.
…
45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.
45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir.
45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz.
45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.
İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;
a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,
b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar kullanılabilecektir.
45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklaması yer almaktadır.
İtirazen şikayete konu ihalede 40 adet ihale dokümanı indirildiği, 19.01.2021 tarihinde yapılan ihaleye 15 istekli tarafından teklif verildiği, idarece yapılan hesaplama sonucunda sınır değerin 74.743.482,90 TL olarak tespit edildiği ve teklif tutarı sınır değerin altında kaldığı tespit edilen istekli Adsel İnş. Taah. Nakl. Tur .Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.den aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, anılan istekli tarafından yapılan açıklamanın uygun bulunarak ihalenin söz konusu istekli üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi 3 El Grup Ene. Mad. İnş. A.Ş.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği görülmüştür.
İdarece 03.02.2021 tarihinde ilgili istekliye EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yazıda “…İhale komisyonunca; İdari şartnamenin ilgili maddeleri ve Kamu İhale Kanununun 38. maddesi gereğince yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespiti, Kamu İhale Kurumu tarafından Kamu İhale Genel Tebliğinde belirlenen kriterler esas alınarak Kamu İhale Genel Tebliğinin Sınır Değer Tespiti ve Aşırı Düşük Teklifler başlıklı 45. maddesinde belirtilen ve ekinde yer alan formüller esas alınarak yapılmış olup, bu tespite göre firmanızca teklif edilen fiyatın aşırı düşük teklif sınırı değerinin altında kaldığı görülmüştür.
Bu nedenle söz konusu işe ait;
Yapım yönteminin ekonomik olması,
Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
Teklif edilen işin özgünlüğü hususlarında teklifiniz ile ilgili olarak ihale dokümanı ekinde verilen analizler kullanılarak,
- 74.025.0004 C 20/25 basınç dayanım sınıfında hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)
2- 74.006.0007 Taş nakli
3- 74.101.0002 (0-0.4) ton taşlarla anroşman yapılması (karadan)
4- 74.080.0006 Saçtan antifer beton blok kalıbı yapılması
5- 74.030.0010 Antifer beton blokların taşınması ve yerine konması (karadan)
6- 74.101.0006 (2-4) ton taşlarla anroşman yapılması (karadan) pozlarına ait analiz ve alt analiz bileşenlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinde belirlenen esaslarda yapım yönteminin ekonomik olması, kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının, seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususlarında belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması ve aşırı düşük bulunan teklifinizde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38’inci maddesi uyarınca yapacağınız açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun olarak sunulması gerekmektedir.
74.025.0004 No.lu "C 20/25 basınç dayanım sınıfında hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)” pozunda yer alan 19.100.1033 rayiç No.lu Beton Vibratörü ve 10.130.9991 No.lu Su, 74.080.0006 No.lu "Saçtan antifer beton blok kalıbı yapılması” pozunda yer alan 10.160.1028 rayiç No.lu Yanmış Makina Yağı analiz girdileri, için Kamu İhale Genel Tebliğinde 45.1.2.2 maddesi gereğince açıklama istenilmemektedir.
Bu mektubun EKAP üzerinden bildirilmesi halinde bildirim tarihi tarafınıza tebliğ edildiği tarih sayılacaktır. Söz konusu işe ait açıklamanızı 10.02.2021 Çarşamba günü saat 16:00’ya kadar ihale Komisyonuna teslim edilmesi gerekmektedir. Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.” ifadelerine yer verilerek 6 adet iş kalemine ait aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve ekinde açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının gönderildiği görülmüştür.
Bu doğrultuda başvuru sahibinin, ihale üzerinde bırakılan istekli Adsel İnş. Taah. Nakl. Tur. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı yönündeki iddiaları aşağıda incelenmiştir.
a) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde, iş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda, başvuruya konu ihale tarihinin 19/01/2021 olduğu, söz konusu tarihte yürürlükte olan asgari ücretin saatlik tutarının 15,90 TL (3.577,50/30/7,5 saat) olduğu, anılan istekli tarafından sunulan bütün analizlerde işçilik girdileri için saatlik 15,90 TL, aylık ise 3.577,50 TL fiyat öngörüldüğü anlaşılmıştır. Bu itibarla, anılan istekli tarafından sunulan analizlerde ihale tarihinde geçerli asgari ücretin saatlik tutarının altında teklif verilmediği görülmüştür.
b) Adsel İnş. Taah. Nakl. Tur .Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin sunduğu analizler incelendiğinde, idarece iş kalemlerine ilişkin analizler miktar kısımları boş bırakılarak gönderildiği, ancak açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin poz numaralarından bu iş kalemlerinin Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğüne ilişkin fiyatları yayımlanan iş kalemleri olduğu, anılan istekli tarafından internet üzerinden ulaşılan birim fiyat analizleri ile birebir uyumlu miktarların kullanılarak analizlerin sunulduğu tespit edilmiştir.
Yukarıda yapılan tespitler neticesinde Adsel İnş. Taah. Nakl. Tur .Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlerde Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğüne ilişkin analizleri kullandığı ve analizlerde yer alan miktarların birebir kullanıldığı, açıklanması istenilen tüm girdilerin açıklandığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama istenilen analiz girdilerinden hiçbir girdi için 0,00 TL teklif verilmediği anlaşılmıştır.
c) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan analizler incelendiğinde, açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatları ile miktarlarının çarpımında ve iş kalemlerinin tutarlarının toplamında aritmetik hata bulunmadığı görülmüştür.
d) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklama istenilen bazı iş kalemlerine ve içeriğindeki girdilere ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan 2020 yılı birim fiyat ve rayiçlerin kullanıldığı (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı) ve açıklamalar kapsamında hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatının kullanıldığının birim fiyat poz numarası da yazılmak suretiyle liste halinde belirtildiği tespit edilmiş olup, bu şekilde yapılan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesine uygun olduğu anlaşılmıştır.
Başvuru sahibinin (e) ve (i) bendinde yer verilen iddialarına ilişkin olarak;
Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında hiçbir iş kalemi ve analiz girdisine ilişkin üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılmadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede başvuru sahibinin söz konusu iddialarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
f) Mevzuat uyarınca analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13’üncü maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. Açıklama istenilen tüm makine girdilerinin açıklanması için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç fiyatlarının kullanıldığı, anılan istekli tarafından kendi malı olan araç-gereçlere ilişkin kendi malı ile amortismana dayalı bir açıklama yapılmadığı görülmüştür. Bu kapsamda söz konusu makinelere ilişkin amortisman hesabını tevsik edici belgelerin sunulmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.
g) İdarece aşırı düşük teklif olarak belirlenen istekliye gönderilen ve açıklanması istenen iş kalemlerinden biri olarak belirlenen 74.006.0007 Poz numaralı “Taş nakli” iş kalemine ilişkin analiz formatında analizde kullanılacak olan nakliye mesafesine yer verildiği, istekli tarafından hazırlanan analizde de idarece belirtilen nakliye mesafesinin kullanıldığı, söz konusu nakliye mesafesinde herhangi bir eksiltme ya da değişiklik yapılmadığı ve idarece verilen nakliye mesafesi ile bire bir uyumlu olduğu, açıklama istenilen nakliye girdisine ilişkin için idarece verilen nakliye formülünün kullanılması suretiyle açıklama yapıldığı, mesafenin idarece belirtilen mesafe olarak (40 km) alındığı, K katsayısı olarak “380,00”, A katsayısı olarak “1” alındığı, ayrıca nakliye girdisi için fiyat teklifi alınmadığı görülmüştür. Bu kapsamda, anılan istekli tarafından sunulan nakliye analizinde idarece verilen formüllere taşıma mesafeleri ve katsayılarının doğru uygulanarak hesaplama yapıldığı anlaşılmıştır.
Ayrıca, taş nakli ile nakliyesi gerçekleştirilecek olan taş ocağı sahibinden taş ocağını bu iş süresince kullanacağına dair noterden alacağı kira sözleşmenin/muvafakatnamenin, eklerinin ve ocak belgelerinin (Maden sahası işletme ruhsatı işletme izni belgesi vb.) ve akredite olmuş özel yada kamu kurumu laboratuvarlarında onaylanmış bu iş için kullanılacak taş ocağının uygunluğunu gösteren raporların sunulmadığı iddiasına ilişkin olarak, idarece istekliye gönderilen aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yazıda anılan belgelerin istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulmasının talep edilmediği görüldüğünden, söz konusu belgelerin sunulmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.
h) İdare tarafından açıklama istenilen iş kalemleri ve analiz girdileri arasında yer alan 2,5 YRD3 Ekskavatörün, 74.005.0013 poz nolu Oto Trayler’in 74.005.0005 poz nolu Bardor Vinci’nin, 74.005.0012 Komple Dalgıç Takımı’nın, 19.100.1101 poz nolu Mobil Beton Pompası’nın, 74.005.0004 poz nolu 5 Tonluk Vinç’in, 10.120.1175 Vinç (Kamyona monte edilmiş)’in, 10.120.1019 poz nolu Traktör Buldozer (Td 25 veya Emsali 185 Hp + Bıçak)’in 10.120.1023 poz nolu Kompresör (210 Cfm Hortum ve Tabanca)’ün ve Ekskavatör ve Draglıne Tipi Makinalar 210 HP (21/2 Yd3)’ın bir saatlik ücretlerinin belirlenmesine yönelik olarak, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin kullanılması suretiyle açıklama yapılmadığı, söz konusu girdilerin tevsiki amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç fiyatlarının kullanıldığı, bu kapsamda söz konusu makinelere ilişkin amortisman hesabını tevsik edici belgelerin sunulmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.
ı) Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında mazot (motorin) girdisinin tevsiki amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2020 yılı 10.160.1026 poz nolu mazot rayici olan 6,49 TL’nin kullanıldığı anlaşılmış olduğundan başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen tespitler neticesinde ihale üzerinde bırakılan Adsel İnş. Taah. Nak. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in 18'inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi.
10 Milyon+ Karar Arasında Arayın
Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.