KİK Kararı: 2021/UY.I-648

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/012
Gündem No : 24
Karar Tarihi : 24.03.2021
Karar No : 2021/UY.I-648
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Hem Grup Asfalt İnş. Müh. Oto Kiralama Taş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Adana Büyükşehir Belediyesi Satın Alma ve İhale Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/548808 İhale Kayıt Numaralı “Adana İli Merkez İlçeler, Ceyhan ve Yumurtalık İlçelerinde Yol Yapım ve Bakım Yapılması Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Adana Büyükşehir Belediyesi Satın Alma ve İhale Daire Başkanlığı tarafından 19.11.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Adana İli Merkez İlçeler, Ceyhan ve Yumurtalık İlçelerinde Yol Yapım ve Bakım Yapılması Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Hem Grup Asfalt İnş. Müh. Oto Kiralama Taş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 18.02.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.02.2021 tarihli yazısı üzerine, başvuru sahibince 26.02.2021 tarih ve 10168 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.02.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/366 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı, şöyle ki;

1. İsteklinin, açıklaması kapsamında sunduğu analizlerin, idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına ve teknik şartnameye aykırı olduğu, analiz girdi cins ve miktarlarının değiştirildiği, bazı analiz girdilerine hiç yer verilmediği, bazı girdilerin ise adları ve birimlerinin ise hatalı gösterildiği, sunulan analizlerin hatalı ve eksik olduğu, açıklanması istenen tüm girdilerin açıklanmadığı, açıklanan girdilere ilişkin belgelendirme yapılmadığı, sunulan belgelerin ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine aykırı şekilde düzenlendiği, açıklanması istenen ve istenmeyen analiz girdilerinin birimi, birim fiyatı, miktarları ile girdi tutarlarının gösterilmediği,

2. İdarece açıklama istenen iş kalemlerine ait her bir analizdeki tüm girdilerin ayrı ayrı gösterilerek fiyatlandırılması ve bu fiyatların Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun şekilde belgelendirilmesi gerekirken, bazı iş kalemlerinin bütün olarak tek bir fiyat teklifine konu edilmek suretiyle açıklama yapılmasının, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4. ile 45.1.13’üncü maddesine aykırılık teşkil ettiği,

3. Asfalt betonu binder tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) iş kalemini oluşturan girdiler arasında yer alan bitüm girdisi fiyatının usulüne uygun şekilde açıklanmadığı, bitüm fiyatının ilan tarihi ile ihale tarihi arasında TÜPRAŞ tarafından ilan edilen fiyatlardan daha düşük olduğu,

4. İdarece açıklama yapılması istenen iş kalemlerinin birim fiyat tarifleri kapsamındaki maliyet unsurları ile isteklinin sunduğu analizlerdeki girdilerin birbirinden farklı olduğu, isteklinin kendisine avantaj sağlamak amacıyla iş kalemlerindeki bazı girdileri değiştirdiği, bazı girdilere ise hiç yer vermediği,

5. Açıklama istenmeyen analiz girdilerine 0,01 TL ve daha az fiyat teklif edilmesi nedeniyle, bazı analiz girdilerinin tutarlarının 0,00 TL olarak hesaplandığı, bu durumun söz konusu analiz girdileri için fiyat öngörülmediği anlamına geldiği,

6. Analizlerde aritmetik hata yapıldığı, yuvarlamadan ve aritmetik hatalardan kaynaklanan hesaplama hatalarının düzeltilmesi durumunda, düzeltilmiş analiz fiyatının teklif edilen birim fiyatın üzerinde olduğu,

7. İsteklinin açıklamasında yer alan analiz girdileri için, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının cari yıl (2020) fiyatlarının altında fiyatların kullanıldığı, ayrıca mevzuata aykırı şekilde cari yıl birim fiyat listesinde yer almayan ancak geçmiş yıllarda birim fiyatı yayımlanmış olan pozlara ilişkin fiyatların kullanıldığı, fiyatları kullanılan pozlar ile açıklama yapılması istenen pozların birbiriyle uyuşmadığı, dolayısıyla söz konusu analiz girdileri için kullanılan fiyatların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6’ncı maddesine uygun olmadığı ve aynı Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesine göre belgelendirilmediği,

8. Analizlerdeki işçilik bedellerinin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesine aykırı olarak 2020 yılı için yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında olduğu, işçilik maliyetleri için en az saatlik asgari ücretin esas alınması gerekirken işçilik maliyetlerinin de fiyat tekliflerine konu edildiği ve bazı fiyat tekliflerinde “işçilik dahildir” ibaresine yer verilmek suretiyle mevzuata aykırı açıklama yapıldığı,

9. Açıklama kapsamında esas alınan motorin fiyatının, EPDK’nın il bazında günlük yayımlanan ve ihale ilan tarihi ile ihale tarihi (ihale tarihi hariç) arasında geçerli olan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında olduğu ve mazotun litreden kg’ye dönüşümünde yoğunluğun 0,820-0,845 kg/lt olarak belirlenmediği, kullanılan fiyatın işin yapıldığı yere ilişkin olmadığı ve ayrıca KDV hariç fiyatın hesaplanmasında hata yapıldığından teklifin reddedilmesi gerektiği,

10. Analiz girdilerine ait fiyat tekliflerinin, fiyat teklifine konu alanda faaliyette bulunan firmalardan alınmadığı ve bu hususu tevsik eden belgelerin idareye sunulmadığı, fiyat tekliflerinin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesi gereğince gerekli ibareler yazılmak suretiyle ilgili meslek mensubu tarafından imzalanmadığı, fiyat tekliflerini veren firmalar ile bu teklifleri imzalayan ve onaylayan meslek mensupları arasında tam tasdik sözleşmesi veya beyannamelerini imzalamaya yetki veren bir sözleşme bulunmadığı ya da bu sözleşmelerin geçerlilik sürelerinin sona erdiği, söz konusu belgelerde, meslek mensubu kaşesi ile fiyat teklifini veren kişiye ait imza ve kaşenin de eksik olduğu, fiyat tekliflerindeki teklif sahibinin imzasının, tutanakların ekinde sunulması gereken imza sirkülerinde ve imza beyannamelerinde yer alan imzalarla aynı olmadığı, fiyat teklifini imzalayan kişilerin, fiyat teklifini veren şirket adına hareket etme yetkisinin bulunmadığı, fiyat teklifi ile birlikte sunulan imza sirküleri veya vekaletnameye göre, fiyat teklifin, imzalayan kişinin, konu ve tutar itibarıyla söz konusu fiyat teklifini imzalama yetkisi bulunmadığı gibi, münferiden imza yetkisine de sahip olmadığı, fiyat teklifini imzalayan kişinin yetkisini tevsik etmek üzere sunulan imza sirküleri veya vekaletnamenin geçerlilik süresinin sona erdiği, diğer yandan fiyat tekliflerinin dayanağı faturaların, fiyat teklifine konu mala veya hizmete ilişkin olmadığı,

Ayrıca fiyat teklifi veren firmaların yasal defter ve belgelerinde, son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemi için fiyat teklifine konu mal veya hizmetin alış, satış veya üretimine ilişkin kayıt bulunmadığı halde, sırf aşırı düşük teklif açıklaması yapılabilmesini sağlamak amacıyla gerçeğe aykırı şekilde fiyat teklifleri düzenlendiği, yapılan bu tür gerçek dışı işlemlerde haksız avantaj elde etmeye çalışan istekli hakkında kamu ihalelerinden yasaklama da dahil olmak üzere gerekli tüm yaptırımların uygulanması ve ilgililer hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunması gerektiği,

11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile stok tespit tutanağının geçici vergi beyanname dönemlerinin hatalı şekilde belirlendiği veya hiç belirlenmediği, tespit tutanaklarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine ve ekindeki Ek-O.5, Ek-O.6., Ek-O.7 ve Ek-O.8 standart formlarına aykırı şekilde düzenlendiği, maliyet/satış tutarı ve stok tespit tutanaklarının hangi mala ilişkin olarak düzenlendiği bilgisi ile tutanak tarih ve sayısının bulunmadığı, tutanaklarda idarenin ve ihalenin adı, İKN, ihale tarihi, mükellefin ve meslek mensubunun adı, soyadı/unvanı ile diğer bilgileri (meslek mensubunun bağlı olduğu oda, oda sicil ve kaşe numarası bilgileri gibi) geçici vergi beyanname dönemi, defterlerin tasdik makamı, tasdik tarihi ve sayısı bilgilerinin yazılmadığı veya hatalı olarak yazıldığı, tutanakların ekinde meslek mensuplarının oda faaliyet belgeleri ile mükelleflerin imza sirkülerlerinin sunulmadığı, meslek mensuplarının oda faaliyet belgelerinin, fiyat tekliflerinin ve tutanakların meslek mensubunca onaylandığı tarihi kapsamadığı, meslek mensubunun faaliyet belgelerinin, kendisi tarafından aslı gibidir şeklindeki tasdik yapılmadan sunulduğu,

Fiyat tekliflerinin dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile fiyat teklifleri arasında, tutanakların tarih ve sayısı, hangi mala ilişkin olarak düzenlendiği, fiyat teklifini veren ve meslek mensubuna ait bilgiler de dahil olmak üzere içerdikleri bilgiler bakımından tutarsızlık bulunduğu, söz konusu tutanaklardaki hesaplamalarda hatalar yapıldığı, satışlara dayalı açıklamalar için ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olması, maliyete dayalı açıklamalar için ise ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmaması koşullarının gerçekleşmediği, fiyat tekliflerine dayanak gösterilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarındaki ortalama birim maliyet ve satış tutarlarının ilgili geçici vergi beyanname dönemdeki fiyat teklifine konu mala ilişkin bütün faturalar dikkate alınarak hesaplanması gerekirken sadece fiyatı uygun olanlar üzerinden hesaplama yapıldığı,

Diğer taraftan meslek mensubunca düzenlenen tutanaklarda yer alan ürünler ile fiyat teklifine konu ürünler farklı teknik özelliklerde olduğu için söz konusu belgelerin açıklamaya esas alınmasının mümkün bulunmadığı, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin dayanağını teşkil eden idareye sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını düzenleyen mükelleflerin (fiyat teklifini veren firmanın) imza sirkülerlerinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31’inci maddesindeki belgelendirme usulüne uygun olmadığı, bu durumda, isteklilerce aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını düzenleyen mükelleflerin (fiyat teklifini veren firmanın) imza sirkülerlerinin asıl veya noter onaylı suret ya da ihaleden önce idarece aslı görülmüştür şerhi düşülen suret şeklinde sunulmadığı, istekli tarafından sunulan fiyat teklifinin dayanağı olan tespit tutanağındaki miktarların, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1. maddesindeki düzenlemeye aykırı olduğu, ayrıca tutanaklardaki fatura bilgileri tablosunun mevzuata uygun şekilde doldurulmadığı, fatura bilgilerinde eksiklikler ve yanlışlıklar bulunduğu, fatura bilgilerindeki tutar ve miktarlar ile tutanakların 4. bölümündeki miktarların ve birim satış ya da maliyet tutarların ile fatura tarihleri ile tutanakların 3. bölümündeki geçici vergi beyanname dönemlerinin birbiriyle uyumlu olmadığı ve gerçeğe aykırı fatura bilgilerine yer verildiği,

12. Makine ve ekipman girdilerinin, üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak ya da kendi malı araçlarla açıklandığı, söz konusu açıklamaların geçerli kabul edilebilmesi için makine ve ekipmanın idarece verilen analizde belirtilen teknik özelliklere (beygir gücü vb.) birebir uygun olması gerektiği, ancak, isteklinin fiyat teklifi ile ya da kendi malı olarak açıkladığı makine ve ekipmanların beygir güçleri ve diğer teknik özelliklerin analizde istenen teknik özellikleri birebir karşılamadığı, bu sebeple, makine girdilerini fiyat teklifiyle veya kendi malı araçla açıklayan istekli ile ilgili olarak, fiyat teklifi veren firmanın meslek mensubundan, eğer kendi malı araçla açıklama yapılmışsa isteklinin meslek mensubundan satış tutarı tespit tutanağı ile yevmiye defteri kayıtları, fatura ve ruhsatlarının istenilerek makinelerin özellikle beygir güçlerinin tam olarak analizde yazan rakamla birebir aynı olup olmadığının tespit edilmesi gerektiği, bu çerçevede, anılan isteklinin açıklamalarında kullandığı makinelerin beygir güçleri başta olmak üzere teknik özelikleri analizde belirtilen özelliklerden farklı olduğundan, açıklamaların analizlere uygun olmadığı,

13. Analizlerde yer alan iş makinelerinin ve araçların birim fiyatlarının, bu makine ve araçların isteklinin kendi malı olduğu gerekçesiyle amortisman giderine ilişkin maliyetin düşürülmesi suretiyle hesaplandığı halde söz konusu iş makinelerinin ve araçlarının isteklinin kendi malı olduğunu göstermek üzere ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya serbest muhasebeci raporunun sunulmadığı, amortisman süresini tevsik eden yasal belgelere açıklama kapsamında yer verilmediği, amortisman süresi sona ermemiş olan makine ve araçlar için amortisman hesaplanmadığı, makine ve araçların resmi rayiçlerinde güç ve kapasite değerleri ile teknik özelliklerine yer verilmesi nedeniyle, fiyat teklifi alınarak ya da kendi malı makine ve araçlarla yapılan açıklamalarda, söz konusu güç, teknik özellik ve kapasite değerlerinin sağlandığının belgelendirilmediği,

14. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17. maddesi uyarınca, makina ve ekipman girdilerinin bileşenlerinden amortismana yönelik yapılacak açıklamalarda, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan rayiçlerin kullanılması veya makina ve ekipmanın isteklinin kendi malı olması halinde edinim bedeli üzerinden açıklama yapılmasının gerektiği, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabileceği, yine aynı Tebliğ hükmü uyarınca, isteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulmasının zorunlu olduğu, ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak; isteklinin kendi malı olduğunu usulüne uygun şekilde tevsik ettiği bir iş makinesini aşırı düşük teklif açıklamasında kullanabilmesi için, her durumda, makinenin amortisman maliyeti dışında kalan maliyet katsayılarının (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) esas alınması gerektiği, halbuki asfalt kazıma makinesinin bir saatlik çalışmasına karşılık gelen fiyatın hesaplanmasında esas alınan makina katsayısının ne kadarlık kısmının amortismana, ne kadarlık kısmının diğer maliyet katsayılarına karşılık geldiğine ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarda herhangi bir bilgi bulunmadığından, bu katsayıların kullanılmasının da mümkün olmadığı, dolayısıyla, isteklinin asfalt kazıma makinesine ilişkin olarak yapacağı açıklamada kullanabileceği tek fiyat bu makineye ilişkin yayımlanmış resmi rayiç olduğundan, bu tutarın altında yapılan açıklamaların kabul edilmeyeceği,

15. İsteklinin nakliye mesafelerine ilişkin açıklamasının, idarenin verdiği analizlerde yer alan nakliye mesafeleri kullanılarak yapılmadığı, diğer taraftan Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.15'inci maddesinde yer alan açıklamanın ihlal edilerek kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen veya onaylanan belgeler sunulmaksızın, geçersiz bilgi ve belge kullanmak suretiyle nakliye mesafelerine ilişkin olarak yapılan açıklamanın uygun olmadığı, ayrıca anılan istekli tarafından nakliye girdilerinin maliyetlerinin, birim fiyat tarifleri ve ihale dokümanında belirlenen yapım şartlarına aykırı şekilde hesaplandığı, yapılan hesaplamaların idarenin analizlerinde verilen nakliye formüllerinin kullanılmadığı ya da birim fiyat tarifleri ve yapım şartlarına uygun olmayan taşıma formüllerinin kullanıldığı ve/veya bu formüllerin değiştirilerek uygulandığı, K katsayısının 2020 yılı rayicinden düşük alındığı ve analizlerdeki formüllerin kullanılmadan fiyat teklifi ile açıklama yapılması nedenleriyle anılan isteklinin teklifinin reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1, 4, 5 ve 6’ncı iddialarına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39’uncu maddesinde “39.1.Birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlar ve analizlerdeki rayiç fiyatlar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir.

39.2.Birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutar, analizlerde de her bir girdi miktarı ile rayicinin çarpımı sonucu bulunan tutar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir. Ancak toplam teklif tutarı, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.

39.3. Birim fiyat teklif cetvellerinde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata yapan istekliler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklife açık ihalelerde ise isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılacaktır. …” açıklaması,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin yukarıda aktarılan iddialarının, idarenin 19.02.2021 tarihli cevabi yazısında “… Doğan İnşaat Asfalt ve Tic Ltd Şti. firması tarafından verilen süre içinde teslim edilen aşırı düşük sorgulama ile ilgili açıklamaların dosyası ihale komisyonu tarafından 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu 38. Maddesi doğrultusunda incelenmiş ve yeterli bulunmuştur…” şeklinde ifadelere yer verilmek suretiyle reddedildiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde idareler tarafından yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin nasıl tespit edileceği, açıklamanın nasıl isteneceği ve teklif tutarı sınır değerin altında kalan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının nasıl değerlendirileceği detaylı bir şekilde açıklanmıştır.

İhale komisyonu tarafından teklif tutarı sınır değerin altında olan Doğan İnş. Asfalt ve Tic. Ltd. Şti.ye aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı gönderildiği, “3- 8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması yapılması (her ebat, renk ve desende) – 120.000 m2

9- Sıcak Karışım Kaplamalı Yollarda Asfalt Yaması Yapılması – 15.000 Ton

12- Asfalt Kazıma Makinesi İle Her Cins Bitümlü Karışım Kaplamaların Kazılması – 30.000 m3

16- Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması (Kırılmış Ve Elenmiş Ocak Taşı İle) – 190.000 Ton,” iş kalemlerine ilişkin açıklama talep edildiği, açıklama isteme yazısı ekinde söz konusu iş kalemlerine ait analizler, sıralı analiz girdileri tabloları ile açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin listesine yer verildiği görülmüştür.

Bu itibarla, başvuruya konu ihalede, idare tarafından sınır değerin altında kalan tek istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebinde sadece 4 adet iş kalemi için açıklama sunulmasının istenildiği anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Doğan İnş. Asfalt ve Tic. Ltd. Şti. tarafından idarece belirlenen analiz formatına uygun açıklama sunulduğu, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde yer alan analiz girdilerinin birim, cins ve miktarlarının idare tarafından aşırı düşük teklif açıklama talebi kapsamında istekliye verilen analizlerdeki analiz girdilerinin birim, cins ve miktarları ile aynı olduğu, sunulan analizler üzerinde yapılan incelemede herhangi bir çarpım ve toplam hatasına rastlanılmadığı, açıklama istenilmeyen analiz girdileri için birim fiyat öngörüldüğü, hiçbir analiz girdisine 0,00 TL öngörülmediği anlaşılmıştır.

Anılan istekli tarafından sunulan “9-Sıcak Karışım Kaplamalı Yollarda Asfalt Yaması Yapılması – 15.000 Ton” iş kaleminin açıklamasında analizde öngörülen birim fiyatın 293,64 TL olduğu ancak birim fiyat teklif cetvelinde aynı iş kalemi için teklif edilen fiyatın 289,00 TL olduğu, Tebliğ’in 45.1.8’inci madde açıklamasına göre, analiz fiyatı teklif fiyatının üzerinde olması halinde teklif reddedileceğinden hareketle iş kalemi için teklif edilen bedelin üzerinde bir fiyat ile açıklama yapılamayacağı ve söz konusu açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 ve 8’inci iddialarına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde “İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde “…Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

…

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

…

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 30.md.) Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. (Değişik ibare: 30/09/2020-31260 R.G./12. md.) Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için (Ek ibare: 30/09/2020-31260 R.G./12. md.) öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir…” açıklamasına yer verilmiştir.

İdare tarafından sınır değerin altında kalan tek istekliye gönderilen aşırı düşük sorgulama yazısı ve eklerinde “3) 8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması yapılması (her ebat, renk ve desende) M2

Girdi Tanımı

Birimi

Miktar

Açıklama

Durumu

Kum(elenmesi gerekmeyen ince agrega)

M3

0,05

İstenmeyecek

Kaldırımcı ustası

SA

0,6

İstenecek

Düz işçi (inşaat işçisi)

SA

1,2

İstenecek

8 cm yüks. her renk ve ebatta normal çim. beton parke taşları (TS 2824 EN 1338)

M2

1,05

İstenecek

” şeklinde “8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması yapılması” iş kalemine ait tablonun yer aldığı görülmektedir.

Ekonomik açıdan en avantajlı istekli tarafından açıklama istenilen iş kalemlerinden “8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplama yapılması (her ebat, renk ve desende)” adlı iş kalemin birim fiyat açıklamasının fiyat teklifi ile yapıldığı ve söz konusu fiyat teklifinin ekinde ise “satış tutarı tespit tutanağı”na yer verildiği, söz konusu fiyat teklifinde “…her miktar için malzeme; işçilik ve yatay-düşey tüm nakliyeler dahil KDV hariç aşağıda yazılı fiyatlardan yerine getirmeyi teklif ve taahhüt ederiz” şeklinde ibarenin yer aldığı, bu tespitler ışığında, isteklinin anılan iş kaleminin tek bir fiyat teklifine konu edildiği, anılan iş kalemin alt analizinde, kaldırımcı ustası, düz işçi şeklinde yer alan işçilik giderlerine ilişkin olarak ayrı ayrı saatlik asgari işçilik ücreti öngörmediği tespit edilmiştir.

İlgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, aşırı düşük teklif sahibi istekliler tarafından yapılacak açıklamaların, idarece açıklama isteme yazısı ekinde gönderilen analiz formatına uygun şekilde yapılması gerektiği, yukarıda aktarılan tespitler doğrultusunda yapılan incelemede, idarece “8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplama yapılması (her ebat, renk ve desende)” adlı iş kalemi için hazırlanan analizde malzeme, işçilik girdi cins ve miktarlarına ayrı ayrı yer verilmesine karşın aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan isteklinin bahse konu iş kalemi için oluşturulan analize dayanak olarak iş kalemi adının yer verildiği tek bir girdinin bulunduğu fiyat teklifinin kullanıldığı, bu haliyle yapılan açıklamanın idarece verilen analiz formatına uygun olmadığı,

Öte yandan anılan fiyat teklifinde analiz girdileri ayrı ayrı belirtilmediğinden iş kalemi analizinde yer alan “kaldırımcı ustası, düz işçi ve düz işçi” analiz girdileri için öngörülen işçilik ücretinin 2020 yılı için hesaplanan saatlik asgari ücretin (13,08 TL’nin (2.943,00 TL / 30 gün / 7,5 saat)) altında olup olmadığına ilişkin olarak tespit yapılamayacağı anlaşıldığından, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamasının bu yönüyle de uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6’ncı maddesinde “Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.” açıklaması yer almaktadır.

Doğan İnş. Asfalt ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında “Bitüm zati bedeli” analiz girdisine ilişkin olarak Çevre Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 04.610/1B (yeni poz no: 10.330.5422) poz numaralı “Asfalt Çimentosu (Penetrasyon Asfalt) (TS 1081) (Kırıkkale Rafineri)”nin 2020 yılı rayiç fiyatı ile açıklama yapıldığı görülmüştür.

Yukarıda yer verilen Tebliğ açıklamalarından, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlerde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan isteklilerin 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarının zorunlu olmadığı anlaşılmakta olup “Bitüm zati bedeli” analiz girdisine ilişkin olarak yapılan açıklama uygun olduğundan söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

4. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesinde “İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

1

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

97,86

2

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

3

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

…

…

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.” açıklaması yer almaktadır.

Doğan İnş. Asfalt ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında “Her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı (02.017 poz nolu) ve Bitüm zati bedeli (04.610/1B poz nolu)” analiz girdilerinin birim fiyatlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2020 yılına ilişkin rayiçleri ile tevsik edildiği görülmüştür.

Yukarıda bahsi geçen Tebliğ 45.1.5’inci maddesinden, aşırı düşük teklif açıklama sunması istenen isteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı, bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, istekli tarafından analizlerde kullanılan fiyatlar ve poz numaraları ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiçlerin ve poz numaralarının aynı olduğu, geçmiş yıllarda birim fiyatı yayımlanmış olan pozlara ilişkin rayiç fiyatların kullanılmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.14’üncü maddesinde “İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.

İdarece isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif yazısı eki analiz formatları incelendiğinde, mazot rayicinin biriminin kg olarak belirlendiği, anılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında “mazot(motorin)” girdisi için 4,67 TL/kg tutarının esas alındığı, anılan tutara ihale ilanı ile ihale tarihi arasında Adana ilinde gerçekleşen akaryakıt bayii fiyatlarından en düşüğü olan 5,1728 TL/litre (03.11.2020 tarihli Soypet fiyatı) tutarından %18 KDV düşülüp (KDV’siz fiyat 4,3837 TL), 0,845 kesafet oranı uygulanarak ulaşıldığı [(5,1728 TL/1,18/0,845)*0,90=4,6690TL/kg)] tespit edilmiştir

Yukarıda yer verilen tespit çerçevesinde yapılan incelemede, ekonomik açıdan en avantajlı isteklinin, açıklama istenilen analiz girdilerinden birisi olan mazot (motorin) girdisine ilişkin olarak yaptığı açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.14’üncü maddesine uygun gerçekleştirildiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

6. Başvuru sahibinin 10 ve 11’inci iddialarına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde “Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. (Değişik ibare: 30/09/2020-31260 R.G./12. md.) Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için (Ek ibare: 30/09/2020-31260 R.G./12. md.) öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

(Ek fıkra: 30/09/2020-31260 R.G./12. md.) Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir. ” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in 45.1.13.10’uncu maddesinde “Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.” açıklaması yer almaktadır.

Söz konusu Tebliğ’in 45.1.13.11’inci maddesinde “Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.” açıklaması yer almaktadır.

İdarece açıklanması istenen “8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması yapılması (her ebat, renk ve desende)1 belirlenen 10.130.1505 poz numaralı “C25/30 Hazır Beton Harcı” iş kalemin alt girdisini “8 cm yüks. Her renk ve ebatta normal çim. beton parke taşları (TS 2824 EN 1338)” tevsiken NS Orman Ürün. Gıda Çevre ve Temizlik Mad. İnş. Tur. Tar. Hay. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından ekonomik açıdan en avantajlı istekli Doğan İnş. Asfalt ve Tic. Ltd. Şti.ye yönelik olarak 02.02.2021 tarihinde düzenlenen fiyat teklifinin anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması ekinde sunulduğu görülmüştür.

Yukarıda bahsi geçen Tebliğ açıklamalarından, aşırı düşük teklif açıklaması sunan istekliler tarafından teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenleneceği, tutanakların fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacağı, diğer taraftan meslek mensubunun; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bahse konu fiyat teklifini veren NS Orman Ürün. Gıda Çevre ve Temizlik Mad. İnş. Tur. Tar. Hay. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.nin faaliyet alanı için Ticaret Sicil Gazetesi’nin resmi internet sitesi üzerinden yapılan sorgulamada, fiyat teklifi veren firmanın teklife konu alanda faaliyette bulunduğu, ayrıca anılan fiyat teklifinde Kamu İhale Genel Tebliği'nde belirtilen ibarelere yer verilerek serbest muhasebeci mali müşavir tarafından iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenip imzalandığı, sunulan fiyat teklifinde “”Adana İli Merkez İlçeler, Ceyhan ve Yumurtalık İlçelerinde Yol yapım ve Bakım Yapılması İşi” işi kapsamında olan “8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürklü beton parke taşı ile döşeme kapması yapılması…” imalatına ilişkin Yapım Şartlarında belirtilen esaslar doğrultusunda her miktar için malzeme; işçilik ve yatay-düşey tüm nakliyeler dahil KDV hariç aşağıda yazılı fiyatlardan yerine getirmeyi teklif ve taahhüt ederiz. ” ifadesine yer verildiği,

Fiyat teklifinin ekinde “Satış Tutarı Tespit Tutanağı (Ek-O.6)”nın da sunulduğu ve sunulan bu belgenin Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan standart forma uygun olduğu, söz konusu tutanağın; 2020 yılı 3.dönem geçici vergi beyanname dönemine göre düzenlendiği, ayrıca tutanakta, fiyat teklifine konu olan hizmete ilişkin olarak düzenlendiği bilgisi ve tutanak tarih ve sayısının yer aldığı, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığı, tutanaklardaki fatura bilgileri tablosunun doldurulduğu ve ihale konusu işte kullanılması öngörülen (anılan iş kaleminin miktarı/tutanakta yer alan toplam miktar) fiyat teklifi konusu hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapıldığının anlaşıldığı, fatura tarihlerinin anılan tutanağının 3.bölümünde yer alan geçici vergi beyanname dönemiyle uyumlu olduğu,

Ayrıca tutanağın ekinde fiyat teklifini imzalayan firmanın imza sirküleri ile söz konusu firmanın meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu, söz konusu faaliyet belgesinin meslek mensubunca kaşelenip, imzalandığı, öte yandan anılan istekli tarafından fiyat teklifinin ekinde fiyat teklifini imzalayan kişi adına düzenlenen noter onaylı 12.09.2019 tarihli ve 13802 numaralı imza sirkülerinin sunulduğu, söz konusu belgede “…M. K. NS Orman Ürün. Gıda Çevre ve Temizlik Mad. İnş. Tur. Tar. Hay. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.ne her hususta sınırsız yetki ve münferiden temsil ve ilzam etmek üzere yetkili olarak atanmıştır…” şeklinde ibarenin yer aldığı, ayrıca söz konusu şahsa verilen yetkinin süresiz olduğu, diğer yandan söz konusu belgede yer alan imzanın, fiyat teklifinde yer alan imzanın birbirleriyle aynı olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

7. Başvuru sahibinin 12, 13 ve 14’üncü iddialarına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 41’inci maddesinde “… (3) Adayın veya isteklinin kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir. …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. … aday veya istekliler de kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanı; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir (YMM) raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir (SMMM) raporu ile tevsik edeceklerdir. …” açıklaması,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinde “(Ek madde: 30/09/2020-31260 R.G./12. md.) Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar, kullanılabilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İdare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif açıklaması yazı ekinde yer alan makine ve ekipmana ilişkin olarak açıklama istenilecek analiz girdisinin “Asfalt kazıma makinası (400 HP gücünde max. 2.05m freze genişliğinde, 0,15m freze derinliğinde, konveyörlü)” şeklinde düzenlendiği görülmektedir.

03.070/2 poz numaralı “Asfalt kazıma makinası (400 HP gücünde max. 2.05 m genişliğinde, 0,15 m freze derinliğinde konveyörlü)” analiz girdisinin, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında verilen miktarlar dikkate alınarak kendi malı olan makinelerin edinim bedeli üzerinden açıklandığı, bahse konu analiz girdilerinde yer alan asfalt kazıma makinesinin kendi malı olduğunu tevsik etmek için “Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Özel Amaçlı İnceleme ve Tespit Raporu”nun sunulduğu, bahse konu raporda 2010 model “400 HP-(2.05m 0.15m) Konveyörlü Asfalt Kazıma Makinası”nın edinimine ilişkin fatura tarih ve numarası ile fiyatına yer verildiği, 25.12.2017 tarihli ve 053154 sayılı faturada “model yılı 2010, markası Caterpıllar, tipi PM200, cinsi Asfalt Kazıma Makinası” şeklinde bilgilerin yer aldığı, anılan faturada motor gücüne ilişkin bilginin yer almadığı, ayrıca sunulan teknik belgede ise 2010 model yılı Caterpıllar aracın motor gücünün “429 kw” şeklinde yer aldığı, öte yandan aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan isteklinin aşırı düşük açıklamasında kullanmış olduğu aracın mevcut demirbaş defterinde kayıtlı olduğunun belirtildiği, anılan raporun meslek mensubu tarafından imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği/mühürlendiği tespit edilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41’inci maddesinin üçüncü fıkrasının ilk cümlesinde yer alan “Adayın veya isteklinin kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir.” hükmü gereğince, isteklinin kendi malı olan tesis, makine ve ekipmanı serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilebileceği anlaşılmıştır.

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Yol, Köprü, Tünel, Bitümlü Kaplamalar, Bakım ve Trafik işlerine Ait Fiyat Analizleri” kitabında belirli bir süre için (1 saatlik ücret vb.) çalıştırılacak tesis, makine ve ekipmana ilişkin birim fiyat analizleri incelendiğinde, tesis, makine ve ekipmana toplam maliyet katsayısının; amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj giderlerine tekabül eden katsayıların toplamından oluştuğu anlaşılmıştır.

Örneğin; 03.501 poz numaralı “Ekskavatörün 1 Saatlik Ücreti (1 yd3 lük ve takriben 100 HP gücünde)” birim fiyat analizinde, ekskavatöre isabet eden maliyet katsayısının (0,000137); amortisman (0,000063); yedek parça (0,000033); tamir, bakım (0,000008); sermaye faizi, sigorta (0,000023); nakil, montaj, demontaj (0,000010) giderlerine tekabül eden katsayıların toplamından meydana geldiği görülmüştür. Örneğe konu olan birim fiyat analizine aşağıda yer verilmiştir.

03.501

Ekskavatörün 1 Saatlik Ücreti (1 yd3 lük ve takriben 100 HP gücünde)

Amortisman

0,000063 A

Yedek Parça

0,000033 A

Tamir, Bakım

0,000008 A

Sermaye Faizi, Sigorta

0,000023 A

Nakil, Montaj, Demontaj

0,000010 A

(03.001 den)

0,000137

x

=

Malzeme:

Mazot

8,550 kg

(04.109 dan)

8,550

x

=

Mazot (Makine yağı, benzin üstüpü vs. karşılığı)

1,710 kg

(04.109 dan)

1,710

x

=

İşletme

Formen

0,002 ay

(01.409 dan)

0,002

x

=

Operatör Makinist

0,006 ay

(01.404 den)

0,006

x

=

Yağcı

1,00 sa

(01.408 den)

1,00

x

=

1 Saatlik Ücreti:

Yapım işlerinde kullanılan tesis, makine veya ekipmanın açıklama istenilen analiz girdisi olarak belirlenmesi durumunda, ilgili makine katsayısının; amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj giderlerinden oluştuğu, bu katsayı ile çarpılacak birim fiyat olarak makine rayicinin kullanılabileceği, makine katsayısı içerisinde amortisman giderinin de bulunması nedeniyle birim fiyatın tevsikinde fiyat teklifinin kullanılamayacağı, isteklilerin kendi malı olan makineler için birim fiyat olarak satın alma bedelinin kullanılabileceği, ancak söz konusu bedelin amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayılarının (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplam makine katsayısı içerisindeki ağırlık oranı ile makine rayicinin çarpılması suretiyle bulunan tutarın altında olamayacağı anlaşılmaktadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarda farklı iş makineleri için kullanılan katsayıların amortismana ilişkin kısmı ile yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj vb.ye karşılık gelen kısımları açıkça anlaşılmakta, ancak 03.070/2 (Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyat kitabında KGM/03.570/2 olarak geçmektedir.) poz numaralı “Asfalt kazıma makinası (400 HP gücünde max. 2.05 m genişliğinde, 0,15 m freze derinliğinde konveyörlü)” analiz girdisinin makine katsayılarının ne kadarlık kısmının amortismana, ne kadarlık kısmının ise yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj vb.ye karşılık geldiğine ilişkin herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında isteklilerin kendi malı olan makineler için yapılacak açıklamalarda makine katsayısını oluşturan amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj giderlerinin ağırlık oranları belirgin olmayan makineler bakımından amortisman dışında kalan diğer giderlerin toplam katsayı içerisindeki ağırlık oranının tespiti de mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, başvuru sahibi istekli tarafından 03.070/2 poz numaralı “Asfalt kazıma makinası (400 HP gücünde max. 2.05 m genişliğinde, 0,15 m freze derinliğinde konveyörlü)” analiz girdilerinin kendi malı olan asfalt kazıma makinesinin edinim bedeli üzerinden açıklama yapıldığı, söz konusu makinenin amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayılarının (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplam makine katsayısı içerisindeki ağırlık oranı bulunmadığından ve bahse konu makinenin kendi malı olduğu hususu ile edinme bedelinin tevsiki için meslek mensubu onaylı raporun sunulduğu dikkate alındığında başvuru sahibi istekli tarafından yapılan açıklamanın mevzuata aykırı olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, aşırı düşük teklif açıklaması yapılacak “Asfalt Kazıma Makinesi İle Her Cins Bitümlü Karışım Kaplamaların Kazılması” iş kaleminin alt analizinde yer alan ve açıklama talep edilen asfalt kazıma makinesinin (03.070/2 poz no) teknik özelliklerinin 400 HP gücünde olması istenilmesine rağmen ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklaması ekinde sunulan kendi malına ilişkin teknik özellikleri gösterir teknik belgede asfalt kazıma makinenin gücünün 429 KW (575 HP) olduğu anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede anılan analiz girdisinin idarece verilen analiz formatına uygun olarak açıklanmadığı, SMMM raporu ile kendi malı olarak gösterilen asfalt kazıma makinesinin idare tarafından verilen analiz formatında ifade edilen teknik özelliklerden farklı teknik özelliklere sahip bir makine olduğu, bahse konu analiz girdisinin kendi malı asfalt kazıma makinesi edinim bedeli ile açıklanabilmesi için kendi malı olan asfalt kazıma makinesinin idare tarafından verilen analiz formatında ifade edilen teknik özelliklere uygun bir asfalt kazıma makinesi olması gerektiği, isteklilerin bu teknik özelliklerde bir asfalt kazıma makinesine sahip olmaması halinde, analizi kendi malı asfalt kazıma makinesinin edinim bedeli ile açıklamaktan ziyade, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde düzenlenen diğer yöntemlerden uygun olan yöntem kullanılarak açıklanması gerektiği, açıklama ekinde Tebliğ’in 45’inci maddesinde düzenlenen diğer yöntemlerin kullanıldığına dair başka belge/belgelerin de sunulmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

8. Başvuru sahibinin 15’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2’nci maddesinde “Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.” açıklaması yer almaktadır.

Açıklama istenilen “Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı İl)” iş kalemine ait sıralı analiz girdi tablosunun idarece aşırı düşük tekli açıklaması istenen istekliye verildiği, söz konusu tablonun içerisinde “Bitümlü Malzemenin Ana Depodan Plente Nakli M-485 KM)” analiz girdisinin ve bu girdiye ilişkin olarak nakliye mesafe ve formül bilgilerinin de yer aldığı görülmüştür.

Tebliğ’in 45.1.2’nci maddesi gereği açıklama istenecek analiz girdileri arasında ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin nakliye girdileri varsa, yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafelerin aşırı düşük teklif sorgulama yazıları ile birlikte isteklilere verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, idare tarafından hazırlanan aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında açıklama istenilen iş kalemlerine ve bunların analiz girdileri ve miktarlarına yer verildiği, anılan isteklinin analiz formatında yer verilen nakliye mesafesi ve nakliye formülünün kullanıldığı, öte yandan anılan formül içerisinde yer alan K katsayısı için 2020 yılı rayicinin kullanıldığı anlaşılmış olup, söz konusu iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Doğan İnşaat Asfalt ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.