KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/010
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 10.03.2021
Karar No : 2021/UY.I-556
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Demli İnş. Taah. Tur. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Antalya İl Sağlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/666180 İhale Kayıt Numaralı “L1 Tipi Halk Sağlığı Laboratuvar Binası Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 28.12.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “L1 Tipi Halk Sağlığı Laboratuvar Binası Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Demli İnş. Taah. Tur. Tic. Ltd. Şti.nin 01.02.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.02.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.02.2021 tarih ve 7843 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/283 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Sundukları aşırı düşük teklif açıklamasında 15.165.1002 poz numaralı “Profil demirlerinden çatı makası yapılması ve yerine konulması” iş kalemi için öngörülen metrajın yaklaşık maliyetteki metraja oranla eksik hesaplanması sebebiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, itirazen şikâyete konu yapım işinin anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edildiği, bu tür ihalelerde idarece iş kapsamındaki imalat miktarlarının isteklilere verilmediği, istekilerce ihale dokümanı kapsamında verilen uygulama projeleri ve mahal listeleri kullanılarak imalat miktarlarının hesaplandığı, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 87 iş kaleminin sadece birinde mevcut olan metraj azlığı nedeniyle avantaj sağlamalarının mümkün olmadığı, tüm metrajlar değerlendirilmeden ve sadece söz konusu kalemdeki metraj azlığı dikkate alınarak tekliflerinin reddedilmesinin haksız olduğu,

2. ÖZEL DG-3 poz numaralı “Çeker Ocak 90150240” iş kaleminin ağırlıklı ortalama birim satış tutarının 15.943,33 TL olduğu, fiyat teklifindeki fiyatın 15.750,00 TL olduğu göz önüne alındığında açıklamanın mevzuatta yer alan tüm unsurları sağladığı, EK-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağında ağırlıklı ortalama birim satış tutarı her ne kadar 29.351,67 TL olarak hesaplanmış olsa da düzenlenen tutanağın fatura bilgileri tablosunda yer alan 21.08.2020 ve 02.06.2020 tarihli faturalarda yer alan malzemelerin açıklamaya konu iş kalemine ilişkin olmadığı, söz konusu faturaların belgeyi düzenleyen SMMM tarafından sehven fazladan olarak beyan edildiği, proje ve Teknik Şartname’yi karşılayan faturanın 04.11.2020 tarihli fatura olduğu, 21.08.2020 ve 02.06.2020 tarihli faturalarda yer alan malzemelerin ağırlıklı ortalama birim satış tutarı hesabına dahil edilmemesi gerektiği, 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesinde yer alan hüküm gereğince söz konusu hususun bilgi eksikliği kapsamında değerlendirilmesi gerektiği

3. Tesisat iş kalemleri için sunulan satış tutarı tespit tutanağı ve fiyat teklifinin taşıması gereken tüm unsurları taşıdığı ve birbiriyle uyumlu olduğu, söz konusu iş kalemleri için fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifinde idarenin analiz formatına uygun olarak montaj bedelinin dahil edildiği, fiyat tekliflerinin üzerine meslek mensubunca yazılması gereken ibarenin yazıldığı ve imzalanarak kaşelendiği, yine teklifi veren tarafından da imzalandığı, satış tutarı tespit tutanağı ile fiyat teklifi arasında herhangi bir uyumsuzluk bulunmadığı ve fiyat teklifini doğruladığı, tutanakta fatura bilgilerinin bulunduğu ve söz konusu bilgilerin de hem tutanağı hem de fiyat teklifini doğruladığı, malzeme+montaj bedeli olarak fiyat teklifinde açıkça beyan edilen iş kalemlerinin dayanağının satış tutarı tespit tutanağı olduğu, anılan belgeler arasında fiyat ve ortalama birim satış tutarı açısından farklılık veya uyumsuzluk bulunmadığı göz önüne alındığında hem fiyat teklifi hem de satış tutarı tespit tutanağı açısından söz konusu iş kalemlerinin malzeme+montaj bedelini içerdiği,

4. 15.165.1002 poz numaralı iş kalemine ait metrajın idarece hatalı hesaplandığı, aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin savunma hazırlanabilmesi için gerekli sorgulama iş kalemleri, sıralı analiz girdileri ve analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında taraflarına verilmediği, söz konusu belgelerin ihale tarihinden sonra (05.01.2021 tarihinde) EKAP üzerinden gönderildiği, aşırı düşük teklif açıklamasının yapılabilmesi için gerekli belgeler verilmediği gibi sürenin de yetersiz kaldığı, bu kapsamda analiz formatları verilmediği için fiyat tekliflerinin nakliye+montaj şeklinde düzenlendiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

…

45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:L1 TİPİ HALK SAĞLIĞI LABORATUVAR BİNASI YAPIM İŞİ

b) Yatırım proje no'su/kodu:2006I00-823-132742 (2006I001500-0273 - Antalya-Kepez Şafak (Duraliller) Mahallesi Halk Sağlığı Laboratuvarı (L1))

c) Miktarı ve türü:

1 KISIM L1 TİPİ HALK SAĞLIĞI LABORATUVAR BİNASI YAPIM İŞİ

ç) Yapılacağı yer: Şafak Mh. Kepez/ANTALYA” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 28.12.2020 tarihinde yapılan “L1 Tipi Halk Sağlığı Laboratuvar Binası Yapım İşi”ne ilişkin ihaleye 27 isteklinin katıldığı, 26.01.2021 onay tarihli ihale komisyonu kararında Elitaş İnş. Oto. ve Oto Kir. Tem. İşçi. Hiz. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Zübeyiroğlu Oto. Tem. İnş. Gıda Tar. Hayv. Petr. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Yapıtem Yapı Tekn. Mer. İnş. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti., Muhammed Bahaddin İşık - Asgen Grup Yapı İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ve Nafiz Doruk İnş. Müh. San. ve Tic. A.Ş. tarafından “Tüzel Kişilerde Ortaklık Bilgilerine ve Yönetimdeki Görevlilere İlişkin Son Durumu Gösterir Belge”nin teklif dosyası kapsamında sunulmaması, Cengi İnş. Tur. Gıda San. ve Tic. A.Ş. – Akdağ Yapı İnş. Gıda Tur. Nak. Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Onka İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ont Müh. İnş. Taah. Nakl. Petr. Ürün. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının özel ortağı tarafından sunulan bilanço bilgileri tablosunda yer alan oranların İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde belirtilen oranları sağlamaması sebebiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

İdarece sınır değerin 17.839.868,32 TL olarak belirlendiği ve sınır değerin altında teklif sunan Ayç End. İnş. A.Ş. - Ölçer İnş. Elekt. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı, Demli İnş. Taah. Tur. Tic. Ltd. Şti., Cedsa İnş. Tur. Ener. Tar. ve Hay. Paz. İth. İhr. San ve Tic. Ltd. Şti., Bin-A Grup Mimar. Müh. İnş. Gıda Tur. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Ceren İnş. Maden. Nakl. San. Tic. ve Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, anılan isteklilerden sadece başvuru sahibi Demli İnş. Taah. Tur. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu, ancak idarece söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak Ma-De İnş. Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise Mehmet Tuncer’in belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi Demli İnş. Taah. Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde; sorgulamaya tabi tutulan 87 iş kalemine ilişkin miktar, birim fiyat ve toplam tutarların gösterildiği hesap cetvelinin sunulduğu görülmüş olup, söz konusu hesap cetvelinde sorgulamaya tabi tutulan 87 iş kalemine ait miktarlar ile bu iş kalemlerine ait idare tarafından öngörülen miktarların karşılaştırılması neticesinde;

Sorgulamaya tabi tutulan 87 adet iş kaleminden 37 adet iş kalemine ilişkin olarak, istekli tarafından hesaplanan miktarların, idarece hesaplanan miktarlardan yüksek olduğu, 34 adet iş kalemine ilişkin hesaplanan miktarların, idarece hesaplanan miktarlar ile aynı olduğu, 16 adet iş kalemine ilişkin hesaplanan miktarların ise idarece hesaplanan miktarlardan düşük olduğu, bu 16 adet iş kaleminin 13 adedinde metraj farkının %10’dan düşük olduğu görülmüş olup, 3 adedinde ise %10’u aşan metraj farkı bulunduğu saptanmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde, aşırı düşük teklif sahipleri tarafından yazılı açıklamanın, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmaması durumunda isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açıklanmıştır. Bu noktada anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde; iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte; ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idarece ve istekliler tarafından metrajlar ayrı ayrı hesaplanmaktadır. Dolayısıyla, ihale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul düzeyde olması gerekmektedir.

Ayrıca aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kalemi miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı gibi, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı açıktır.

Netice itibariyle, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul kabul edilebilecek bir oranda olmasının yanında, açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı ve kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususu da dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, idare tarafından bir iş kaleminde başvuru sahibi isteklinin metrajının idare metrajına oranla önemli ölçüde düşüklüğü gerekçesinin aşırı düşük teklif açıklamalarının doğrudan reddedilmesi sonucunu doğurmayacağından açıklama istenilen tüm iş kalemleri üzerinden değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Başvuru sahibi tarafından anılan 87 iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlar ile metraj farklarının çarpılması sonucunda; bahse konu isteklinin lehine olmak üzere 152.081,33 TL tutar farkı oluştuğu, dolayısıyla metraj farklılığının istekli teklif bedeline toplam 152.081,33 TL avantaj sağladığı belirlenmiştir. Ancak bahse konu metraj farklılığından kaynaklanan fiyat avantajı tutarı isteklinin teklif bedeline eklendiğinde teklif sıralamasında değişiklik yaratmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “…Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İdarelerce belgelerdeki eksik bilgilerin tamamlatılması” başlıklı 16.6’ncı maddesinde “16.6.1 İhale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin, aday veya isteklilerce sunulmaması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılmayacaktır. Ancak,

a) Geçici teminat ve teklif mektuplarının Kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç olmak üzere, sunulan belgelerde ihale sonucu açısından teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu tür bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

b) Aday ve isteklilerce sunulan ve başka kurum, kuruluş ve kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsurlar dışında, belgenin içeriğine ilişkin tereddüt yaratacak nitelikte olan ve belgeyi düzenleyen kurum, kuruluş veya kişilerden kaynaklanan bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

İdarelerce tamamlatılacaktır. Bu çerçevede, bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler, idarece ilgili kurum veya kuruluştan re’sen istenebilir. Söz konusu belgelerin aday veya istekliler tarafından tamamlatılmasının istenilmesi halinde ise bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak idarelerce aday veya isteklilere iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilecektir…” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 31’inci maddesinde “…31.2. Teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, sunulan belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde İdarece belirlenen sürede bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Bu çerçevede, tamamlatılması istenen bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak İdare tarafından iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayanların teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Başvuru sahibi isteklinin itirazen şikâyete konu “Çeker Ocak 90150240” iş kalemine yönelik aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, 1 adet 90150240 cm çeker ocak için 05.01.2021 tarihinde Brau Grup Mob. İnş. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti.den 15.750,00 TL tutarında fiyat teklifi alındığı, söz konusu belgeye Serbest Muhasebeci Mali Müşavir tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (05/1/2021) tarih ve (001) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği görülmüştür.

Söz konusu fiyat teklifinin dayanağı olarak 05.01.2021 tarihli ve 01 sayılı satış tutarı tespit tutanağının da (Ek-O.6) sunulduğu, tutanağın mükellef ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavir tarafından imzalandığı görülmüş olup, tutanakta yer alan bilgiler aşağıdaki gibidir:

“…4- AĞIRLIKLI ORTALAMA BİRİM SATIŞ TUTARI:

Fiyat teklifine konu mamul, mal veya hizmete ilişkin olarak, yukarıda belirtilen geçici vergi beyanname dönemindeki 600 Yurtiçi Satışlar (varsa 601 Yurtdışı Satışlar) hesabında bulunan kayıtlara ilişkin bilgiler aşağıda olduğu gibidir; (Fiyat teklifi kapsamındaki her bir mamul, mal veya hizmete ilişkin ayrı tablo kullanılacaktır.)

Yurtiçi Satışlar (varsa Yurtdışı Satışlar) Hesabında kayıtlı olan … [mamulün, malın veya hizmetin adı] ilişkin*

Yevmiye Defteri Kayıt Adedi

Toplam Tutarı (TL)

(T)

Toplam Miktarı (Birimi)

(P)

Ağırlıklı Ortalama
Birim Satış Tutarı

(S= T/ P)

3

88.055,00

3 Adet

29.351,67

…

5- Ağırlıklı Ortalama Birim Satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir;

FATURA BİLGİLERİ TABLOSU

Sıra No

Fatura Tarihi

Fatura Seri ve Sıra No.

Faturayı Düzenleyenin veya Alıcının* Adı ve Soyadı / Ticaret Unvanı ve T.C. / Vergi Kimlik No.su

Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi

Miktar

Birim Fiyat

Fatura Tutarı

1

21/08/2020

GIB2020000000038

Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. / 80********

Uzay Model Çeker Ocak 150x90x240 cm

1 Adet

29.850,00

29.850,00

2

02/06/2020

GIB2020000000028

Voestalpine High Performance Metal A.Ş. / 08********

Çeker Ocak (BrauLAB FC150-AMSB)

1 Adet

40.225,00

40.225,00

3

04/11/2020

GIB2020000000051

Senorgalab Kimya ve Arge Hizmetleri Ltd. Şti. / 76********

Çeker Ocak (BrauLAB FC150-SP)

1 Adet

17.980,00

17.980,00

…**

…

6- Yukarıda yapılan tespitlerin mükellefin yasal defter ve belgeleri ile uyumlu olduğunu,

Kamu İhale Genel Tebliğine istinaden mükellefin yasal defter ve belgelerine göre 2 nüsha olarak hazırlanan ve mükellef ile birlikte imzalanan iş bu tutanak kapsamındaki bilgilerin doğruluğunu beyan ve kabul ederiz.”

Yukarıda yer verilen 05.01.2021 tarihli ve 01 sayılı satış tutarı tespit tutanağında yer alan bilgiler incelendiğinde, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde 3 adet faturanın esas alındığı, faturaların toplam tutarının 88.055,00 TL olduğu, bu kapsamda ağırlıklı ortalama birim satış tutarının (88.055,00 TL/3=) 29.351,67 TL olarak hesaplandığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen Tebliğ maddelerinde teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenleneceği, tutanakların fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenleneceği ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacağı hükme bağlanmıştır. Ayrıca satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmekte olup, meslek mensubunun; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanı ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.6 numaralı tutanaktaki bilgilerin doğruluğundan sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan hüküm gereğince başvuru sahibi istekli tarafından 90150240 cm çeker ocak için sunulan fiyat teklifindeki birim fiyatın 05/01/2021 tarihli ve 01 sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmaması gerekmektedir.

Ancak yapılan incelemeler neticesinde fiyat teklifindeki birim fiyatın (15.750,00 TL) anılan tutanakta yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin (29.351,67 TLx%80=23.481,336) altında olduğu görülmüştür.

Bununla birlikte 4734 sayılı Kanun’un anılan maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan açıklamalarda teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla sunulan belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlatılmasının yazılı olarak isteneceğinin hüküm altına alındığı, bu çerçevede bilgi eksikliğinin tamamlanmasının ancak teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla mümkün olabileceği anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibi tarafından sunulan (Ek-O.6) satış tutarı tespit tutanağının, “Çeker Ocak 90150240” iş kalemine ilişkin fiyat teklifinin dayanağını oluşturduğu, söz konusu tutanakta eksik bir bilginin bulunmadığı, aksine sehven fazla fatura bilgisine yer verildiğinin ve fazla bilginin komisyon tarafından dikkate alınmadan işlem tesis edilmesi gerektiğinin iddia edildiği, dolayısıyla söz konusu hususun bilgi eksikliği kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır. Bu kapsamda söz konusu fatura bilgilerinin dikkate alınmadan ihale işlemlerine devam edilmesinin bu süreçte teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir işlem yaratacağı, beyan edilen faturalara ilişkin bilgilerin doğruluğu ile mevzuata uygun şekilde fatura bilgileri tablosunun oluşturulması hususundaki sorumluluğun ilgili meslek mensubuna ait olduğu ve somut durumda da SMMM’nin tutanak kapsamındaki bilgilerin doğruluğunu beyan ve kabul ederek mükellef ile birlikte tutanağı imzaladığı anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir…” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında E.Ö.B.F-07 (Sensörlü Otomatik Kayar Kapı Set Halinde (TSE/ISO Belgeli)), E.Ö.B.F-26 (60W Dekoratif Tip Led Çevre Aydınlatma Armatürü (Direk, Ankraj vs. dahil)), ÖZEL-DG-3 (Çeker Ocak 90150240), ÖZEL-HV-1 (KS-1 İdari Kısımlar Klima Santrali), ÖZEL-HV-10 (Hepa Filtre Kutusu (61061078 Plenium Box, Hepa Filtreli)), ÖZEL-HV-12 (Hepa Filtre Kutusu (53553578 Plenium Box, Hepa Filtreli)), ÖZEL-HV-2 (HKS-1 Tüborklüloz Lab. Hijyenik Klima Santrali), ÖZEL-HV-3 (12000 w tavan tipi ısı geri kazanım cihazı elektrikli ısıtıcı üniteleri), ÖZEL-HV-4 (HKS-3 Mikrobiyoloji Lab. Hijyenik Klima Santrali), ÖZEL-HV-5 (HKS-4 Biyokimya Lab. Hijyenik Klima Santrali), ÖZEL-HV-6 (HKS-5 Biyosidal Kalibrasyon-KBRN Lab. Hijyenik Klima Santrali Debi:12340 m3/h), ÖZEL-HV-6 (HKS-6 Moleküler Mikrobiyoloji Lab. Hijyenik Klima Santrali Debi:2850 m3/h), ÖZEL-IST-1 (Soğutma Kapasitesi (nom):1,7 kw., ısıtma kapasitesi (nom) 1,9 kw. kaset tipi iç ünite) ve ÖZEL-IST-3 (Inverter duvar tipi split klima soğutma kapasitesi: 4,5 kw, ısıtma kapasitesi 5.0 kw) olmak üzere toplam 14 adet tesisat iş kalemi için 5 adet fiyat teklifinin sunulduğu görülmüş olup, söz konusu belgelerde “…2020/666180 ihale kayıt numaralı L1 TİPİ HALK SAĞLIĞI LABORATUVAR BİNASI YAPIM İŞİ ile ilgili ihale dokümanı, proje ve teknik şartnamede özellikleri belirtilmiş bulunan yukarıda tarifi cinsi ve miktarına yer verilen giderlere ilişkin KDV hariç nakliye, montaj ve her türlü yatay düşey taşıma dahil birim fiyat teklifimiz belirtilmiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen Tebliğ maddelerinde isteklilerce teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenleneceği, tutanakların fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenleneceği ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacağı düzenlenmiştir.

Sunulan fiyat tekliflerinde gerekli ibarenin yer aldığı ve meslek mensubunca kaşelenerek imzalandığı görülmekle birlikte, E.Ö.B.F-26 (60W Dekoratif Tip Led Çevre Aydınlatma Armatürü (Direk, Ankraj vs. dahil)) iş kalemi için üçüncü kişiden alınan fiyat teklifinin ekinde teklifin dayanağını oluşturan (Ek-O.6) satış tutarı tespit tutanağına yer verilmediği görülmüştür.

Yine ÖZEL-HV-1 (KS-1 İdari Kısımlar Klima Santrali), ÖZEL-HV-10 (Hepa Filtre Kutusu (61061078 Plenium Box, Hepa Filtreli)), ÖZEL-HV-12 (Hepa Filtre Kutusu (53553578 Plenium Box, Hepa Filtreli)), ÖZEL-HV-2 (HKS-1 Tüborklüloz Lab. Hijyenik Klima Santrali), ÖZEL-HV-3 (12000 w tavan tipi ısı geri kazanım cihazı elektrikli ısıtıcı üniteleri), ÖZEL-HV-4 (HKS-3 Mikrobiyoloji Lab. Hijyenik Klima Santrali), ÖZEL-HV-5 (HKS-4 Biyokimya Lab. Hijyenik Klima Santrali), ÖZEL-HV-6 (HKS-5 Biyosidal Kalibrasyon-KBRN Lab. Hijyenik Klima Santrali Debi:12340 m3/h) ve ÖZEL-HV-6 (HKS-6 Moleküler Mikrobiyoloji Lab. Hijyenik Klima Santrali Debi:2850 m3/h) iş kalemleri için üçüncü kişiden alınan fiyat teklifindeki tüm birim fiyatların, fiyat teklifinin dayanağını oluşturan tutanakta yer alan ilgili kalemlere yönelik ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarının %80’inin altında olduğu görülmüştür.

ÖZEL-DG-3 (Çeker Ocak 90150240) iş kalemine yönelik iddialar 2’nci iddia kapsamında incelendiğinden söz konusu iş kalemine ilişkin bu iddia kapsamında değerlendirme yapılmamıştır.

Ayrıca yukarıda yer verilen mevzuat maddesinde istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarında tesisat iş kalemlerine ilişkin analiz sunulmaması durumunda bu iş kalemlerine ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapmaları halinde açıklamaların kabul edileceği hükme bağlanmıştır.

Başvuru sahibinin açıklama kapsamında sunduğu belgeler incelendiğinde, makine tesisat iş kalemleri ve elektrik tesisat iş kalemleri için sunulan birim fiyat analizlerinde malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür. Ancak tesisat iş kalemlerinin açıklanmasına yönelik üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinde malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmediği, sadece montaj bedelinin birim fiyata dahil olduğuna yönelik açıklamaya yer verildiği, yine 3 adet fiyat teklifinin ekinde satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-O.6) yer aldığı, ancak tutanaklarda da malzeme ve montaj birim satış tutarlarının ayrı ayrı gösterilmediği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.

(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

...

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,

d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi,

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “…İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması bulunmaktadır.

Yapılan incelemede başvuru sahibinin iddialarının 01.02.2021 tarihli idareye şikayet başvurusuna konu edilmediği, söz konusu iddiaların ilk kez 15.02.2021 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusunda yer aldığı tespit edilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan açıklama şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade etmektedir.

Dolayısıyla; söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikayet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve bu iki aşamalı idari başvuru yolunda şikayet yoluna başvurulmadan itirazen şikayet yoluna başvurulamayacağından, şikayet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların da itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün olamayacaktır.

Bu çerçevede şikâyet başvurusu; Kurul kararının alınmasından önceki süreçte uyuşmazlık konusu hususla ilgili tarafların haklarını veya mevcut hukuki durumlarını sınırlayan ya da değiştiren bir zorunlu idari başvuru yolu olup, idarelere kendi vakıa, gerekçe ve delillerini ileri sürme fırsatı tanıyarak Kurul kararına ilişkin idari usulün bir parçası olması nedeniyle, önemli bir usuli güvence teşkil etmektedir.

Netice itibarıyla, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların; şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Buna göre, başvuru sahibinin iddiasının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan uyuşmazlık konusu olan iddiaların bunu ileri süren aday/istekli olabilecek/istekliler tarafından iddia konusu hususun farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde (başvuru ihale dokümanının ihale ilanına yansıyan düzenlenmelerine yönelik ise ihale ilan tarihini izleyen 10 gün içinde, / başvuru ihale dokümanının ihale ilanına yansımayan düzenlenmelerine yönelik ise ihale dokümanının edinildiği tarihi izleyen 10 gün içinde ve her durumda ihale gününden 3 iş günü öncesine kadar) bu iddiaları incelemek ve sonuçlandırmakla yetkili makamlar nezdinde ileri sürülmesi de gerekmektedir.

Buna göre, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, idareye sunulan şikayet dilekçesinde bulunmayan ancak Kuruma sunulan itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesinin Kamu İhale Kurumunun yetkisi dahilinde olduğu ileri sürülse dahi, söz konusu iddia/iddiaların, farkına varıldığı veya varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde ileri sürülme zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla süresinde ileri sürülmeyen iddiaların da Kurum tarafından incelenmesi mümkün bulunmamaktadır.

Ayrıca başvuru sahibinin “15.165.1002 poz numaralı iş kalemine ait metrajın idarece hatalı hesaplandığı”na yönelik iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede, yaklaşık maliyetin ilk oturumda teklif zarfları açılmadan önce hazır bulunan istekliler huzurunda açıklanacağı, ilk oturum teklif veren tüm isteklilere açık olduğundan yaklaşık maliyetin açıklandığı tarihte tüm isteklilerin yaklaşık maliyetin farkına varmış olması gerektiği dikkate alındığında, başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin açıklandığı 28.12.2020 tarihinde yaklaşık maliyeti öğrenmiş olması gerektiği ve bu tarihi izleyen on gün içinde 07.01.2021 günü mesai bitimine kadar idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, herhangi bir başvuruda bulunmadığı, bu süre geçtikten sonra 15.02.2021 tarihinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.

Yine “aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin savunma hazırlanabilmesi için gerekli sorgulama iş kalemleri, sıralı analiz girdileri ve analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında taraflarına verilmediği, söz konusu belgelerin ihale tarihinden sonra (05.01.2021 tarihinde) EKAP üzerinden gönderildiği, aşırı düşük teklif açıklamasının yapılabilmesi için gerekli belgeler verilmediği gibi sürenin de yetersiz kaldığı, bu kapsamda analiz formatları verilmediği için fiyat tekliflerinin nakliye+montaj şeklinde düzenlendiği”ne yönelik iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme sonucunda, başvuru sahibi istekli tarafından 12.12.2020 tarihinde ihale dokümanının EKAP üzerinden indirildiği, dolayısıyla şikâyete yol açan durumun farkına varılması gereken tarihin 12.12.2020 olduğu, istekli tarafından 28.12.2020 tarihindeki ihaleye teklif verildiği, isteklinin idareye şikâyet başvuru tarihinin 01.02.2021 olduğu, bu çerçevede uyuşmazlığa konu ihalede şikâyetçinin şikâyete konu durumun farkına varıldığı tarihi izleyen 10 gün içinde ihale dokümanına yönelik herhangi bir başvuruda bulunmadığı, bu süre geçtikten sonra 15.02.2021 tarihinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının süre yönünden de reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.