KİK Kararı: 2021/UY.I-1848

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/041
Gündem No : 38
Karar Tarihi : 06.10.2021
Karar No : 2021/UY.I-1848 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Egecan Akaryakıt Temizlik Nakliyat İnşaat Turizm San. Tic. A.Ş. - Everest Madencilik İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. - Icc Grup İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/571125 İhale Kayıt Numaralı “Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı tarafından 25.03.2021 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen “Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı” ihalesine ilişkin olarak Egecan Akaryakıt Temizlik Nakliyat İnşaat Turizm San. Tic. A.Ş. - Everest Madencilik İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. - Icc Grup İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 23.08.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.08.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.09.2021 tarihli ve 40793 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.09.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/1472 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Açıklama istenilen ABB-45 poz numaralı “Tünel Delme Makinesi (TDM) Kullanılarak Tünel Açılması ve Kaplama Yapılması” iş grubunda yer alan “Makine Bedeli [TDM (lokomotif ve vagonlar dahil)]” analiz girdisi için tünel delme makinesinin çapına dair belirleme yapılmamasının hatalı olduğu, ihale üzerinde bırakılan istekliye avantaj sağlayacak şekilde işin yapımında kullanılması mümkün olmayan makine ile açıklama yapılmasına imkan tanındığı, anılan iş kalemi içerisinde birim fiyatın %60’ını oluşturan TDM için projelerine göre çap belirtilmeden açıklama istenilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

İhale dokümanı ekinde yer alan Haydaran Tüneli projelerinin tamamında tünel kesitinin dış çapının 5,10 metre, iç çapının 4,50 metre olarak belirlendiği, söz konusu tünelin projesinde belirtilen teknik özelliklerine uygun olarak açılabilmesi için 5,10 metre çapında TDM ile açılması gerektiği, analiz girdisinde TDM’in çapının belirtilmemesinin projelere aykırı olduğu, herhangi bir çapta tünel açma makinesi ile aşırı düşük teklif açıklaması yapılmasına imkân tanınmasının ihale dokümanı ile bağdaşmadığı, aksi durumda başvuru sahibi olarak kendilerinin de çapı uygun olmayan TDM’ye göre maliyet hesabı yaparak daha düşük teklif verebilecekleri, yaklaşık maliyet hesabında hangi çapta TDM’ye göre maliyet öngörüldüğünün bilinmediği, ancak projesinde yer verilen çap ölçüsüne göre teklif hazırlanması gerektiği, dolayısıyla ihale dokümanı ekinde yer alan projelere göre TDM çapı belirlenerek aşırı düşük teklif açıklamasının yenilenmesi gerektiği, zira ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kullandığı ancak çapı 5,10 metre olmayan TDM’nin kabul edilmesi durumunda daha düşük çapta tünel açılması ve bunun kabul edilmesi halinde şartnameye ve projeye aykırılığın söz konusu olacağı, 5.10 metreden daha büyük çapta tünel açılması durumunda ise 4.50 metrelik iç çapın tutturulması için fazladan iksa ve dolgu yapılması gerekeceği,

2. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, şöyle ki;

a) İdarece şikâyete verilen cevapta açıklama kapsamında kullanılacak TDM’nin 5,30 metre çapında olmasında bir sakınca görülmediği belirtilmekte ise de projesine göre dış çapın 5,10 metre ve iç çapın 4,50 metre olması gerektiği, istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararlarına göre 210 HP’lik bir ekskavatörün ancak 210 HP’lik bir ekskavatör ile açıklanması gerektiği, daha yüksek HP’nin ve daha düşük HP’nin (200 HP veya 265 HP) kabul edilmediği,

Tünel açma makinesinin amortisman süresinin hatalı hesaplandığı, açıklamada kullanılan TDM’nin çapının projesine göre daha büyük bir çapta olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin kendi malı olan TDM’nin DSİ Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilerek gerçekleştirilen 2016/81663 kayıtlı ihalede 5,30 metre kazı çapındaki tünelin yapımında kullanıldığı, başvuru konusu ihalede tünel kazı çapının 5,10 metre olduğu, dolayısıyla farklı teknik özelliklere sahip olan ve başka bir işte kullanılan bir makine ile teklif verilmesinin uygun olmadığı,

Ayrıca kendi malı makine ile yapılan açıklama kapsamında Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41’inci maddesinde belirtilen belgeler ile TDM’nin Teknik Şartname’de belirtilen özellikleri karşıladığına yönelik belgelerin sunulmadığı, kendi malı makine ile açıklama yapıldığında amortisman maliyeti dışında kalan maliyetlere ait katsayılara ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarda herhangi bir bilginin bulunmaması nedeniyle anılan makineye ilişkin açıklamanın yalnızca üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile yapılabileceği, ancak sunulan fiyat tekliflerinin usulüne uygun olmadığı, TDM’nin finansal kiralama ile temin edildiğini göstermek üzere sunulan finansal kiralama sözleşmesi ve ödeme belgelerinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’inci maddesine aykırı olarak tasdik edildiği ve fotokopi olarak sunulduğu, finansal kiralama sözleşmesine ait ödemelerin henüz tamamlanmamış olması ve kalan ödemelerin yapılacağı tarihlerdeki döviz kurunun şimdiden bilinmesinin mümkün olmaması nedeniyle, TDM’nin Türk Lirası cinsinden toplam satın alma bedelinin bilinmesinin olanaksız olduğu, sözleşme bedelinin Türk Lirasına çevrilmesi işleminin TCMB efektif döviz kuru üzerinden yapılmadığı, bahse konu makinenin ruhsat, demirbaş veya amortisman defterine kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da meslek mensubu raporunun sunulmadığı,

b) Açıklama istenilen ABB-06 poz numaralı “Barajlarda Asfalt Çekirdek (1 nolu zon) ve İnce Filtre (2 nolu zon) Dolguları Yapılması” iş kaleminde yer alan “Asfalt çekirdek ve filtre zonu dolgu finişeri (takriben 250-300 hp gücünde 300 ton/saat kapasiteli ve 5-10 m3 hazneli)” alt analiz girdisinin resmi rayicinin bulunmadığı, yapılacak açıklamanın kendi malı araç veya fiyat teklifi alınarak yapılabileceği, yapılan açıklamadaki aracın teknik özelliklerinin bahse konu analiz girdisinde yer alan “250-300 hp gücünde 300 ton/saat kapasiteli” olma özelliğini karşılamadığı, açıklama kapsamında kullanılan makineye ilişkin teknik özellikleri gösterir üretici firma bilgilerinin istenmesi gerektiği, ayrıca gerçeğe aykırı fiyat teklifi veren veya açıklama sunan SMMM hakkında TÜRMOB’a bildirimde bulunulması gerektiği, SMMM tarafından amortisman hesabı yapılan söz konusu makinenin teknik özelliklerinin istenilen kriterleri karşılamış olduğuna yönelik rapor düzenlenmesinin 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinin (b) fıkrasına gereği ihale kararını etkileyici bir davranış olduğu,

c) İhale tarihinin 25.03.2021 olduğu dikkate alındığında yapılan açıklamalarda 2021 yılı saatlik asgari işçilik maliyeti olan 15,90 TL üzerinden açıklama yapılması gerekirken 2020 yılı birim fiyat ve rayiçlerinin kullanıldığı,

d) Açıklama istenilen ABB-23 poz numaralı “Açıkta ve Yer Altında Betonarme Betonu” iş kalemine verilen fiyatın açıklanabilmesi için demire 3,30 TL fiyat teklifi alınması ve ihalede kullanılacak demir miktarının 1/20’si oranında demir satışının olması gerektiği, demir için fiyat teklifi alınan firmanın satış fiyatı ile fiyat teklifindeki rakamların uyuşmadığı, firmanın geçici vergi beyanname dönemindeki satışlarının tamamının EK-O.6 tutanağına yansıtılmadığı, fiyat teklifi veren firmadan ve/veya vergi dairesinden geçici vergi beyanname dönemindeki satışların toplamını gösteren faturaların istenilmesi gerektiği, ayrıca fiyat teklifini veren firmanın bu ihalede kullanılacak demir miktarının 1/20’si oranında satışı bulunmadığı,

3. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi iş ortaklığının ortaklarından Egemen İnş. ve Tic A.Ş –Arhat Enerji A.Ş. tarafından sunulan pay defterinin SMMM tarafından onaylı olduğu ve dolayısıyla Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’inci maddesinde uygun olarak sunulmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36’ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı

b) Yatırım proje no'su/kodu:2020A01-141711

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

Temelden 87,50 m yüksekliğinde Asfalt Çekirdekli Kaya Dolgu Baraj

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer:DSİ 20. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ –KAHRAMANMARAŞ…” düzenlemesine yer verilmiştir

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından “Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı Yapım İşi” ihalesinin belli istekliler arasında ihale usulü ile 25.03.2021 tarihinde yapıldığı, ihale süreci içerisinde başvuru konusu ihaleye ilişkin alınan 08.07.2021 tarihli ve 2021/UY.I-1359 sayılı ve 08.07.2021 tarihli ve 2021/UY.I-1360 sayılı Kamu İhale Kurulu kararları ile aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi işlemlerinin yenilenmesine karar verildiği, ihale komisyonu tarafından teklifi sınır değerin altında kalan 5 istekliden 27.07.2021 tarihinde yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, isteklilerden sadece Maksima Elek. İnş. Tic. A.Ş. - Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Seza İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Mustafa Ekşi İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu, akabinde 11.08.2021 tarihinde EKAP üzerinden bildirilen 2’nci ihale komisyonu kararında bahsi geçen iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülerek ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli olarak belirlendiği, Statik Su Yapı İnşaat A.Ş. - Arhat Enerji A.Ş. - Egemen İnşaat ve Ticaret A.Ş. İş Ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği görülmüştür.

İdarece 27.07.2021 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısının “Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı işinde Kamu İhale Kurumunun 08.07.2021 tarih ve 2021/UY.I-1360 sayılı kararında özetle “…Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38.1 ve 45.1.2.2’nci maddeleri uyarınca; idare tarafından sıralı analiz girdileri listeleri oluşturulurken işçilik girdileri de dahil olmak üzere her bir analiz girdisinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanması, kümülatif toplam hesaplamasına işçilik girdilerinin de dahil edilmesi ve açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin söz konusu listeler üzerinden tespit edilmesi gerektiği, bu şekilde yapılacak hesaplama sonucunda; başvuru sahibinin iddiasına konu edilen “ABB-45” poz numaralı iş kaleminin girdilerinden olan “makine bedeli (kaplama fabrikası)” girdisi ile anılan iş kaleminin girdilerinden olan “makine yağı” ve “katkı (priz geciktirici kimyasal katkı (sıvı))” girdilerinin açıklama istenen analiz girdilerinden olacağı…

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklaması istenen tüm iş kalemlerine ilişkin sıralı analiz girdileri listelerinin, işçilik girdileri de dahil olmak üzere her bir analiz girdisi tutarları itibarıyla küçükten büyüğe doğru sıralanmak ve kümülatif toplam hesaplamasına işçilik girdileri de dahil edilmek suretiyle yeniden düzenlenmesi, söz konusu sıralı analiz girdileri listelerinde “55.107.1002” poz numaralı “destekleme demiri taşınması (S=Kx(0,0007x365+0,01))” analiz girdisi ile varsa işçiliğe ilişkin alt analiz girdisi ihtiva eden diğer analiz girdilerinin alt analiz girdilerine kadar ayrıştırılması, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin bu şekilde düzenlenen sıralı analiz girdileri listeleri üzerinden belirlenmesi suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” şeklindeki mezkur karar gereği aşırı düşük teklif sorgulanmasının yeniden yapılması gerektiği ifade edilmiştir.

Yukarıda anılan KİK kararı gereği açıklama yapılması ve belgelendirilmesi gereken pozlar ABB-01, ABB-02, ABB-03, ABB-06, ABB-08, ABB-23, ABB-26, ABB-34 ve ABB-45’tir. Ayrıca, teklifinize ilişkin olarak? yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü? hususlarında belgelendirmek suretiyle yaptığınız yazılı açıklamalarınız da değerlendirilecektir.

Söz konusu işlemler için açıklamalarınızı ve dayanak belgelerinizi 03.08.2021 tarihi 16.00'e kadar İdaremize (Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı İnşaat İhale Şube Müdürlüğüne) teslim etmeniz ve bununla birlikte aşırı sorgu dosyası vermeniz halinde de idari şartnameye uygun geçici teminat mektubunu da sunmanız gerekmekte olup;

Yukarıda izah edilen hususlar doğrultusunda mezkur belgeleri (aşırı düşük teklif savunma dosyası ve geçici teminat mektubu) sunmamanız durumunda teklifiniz değerlendirme dışı bırakılacaktır.” şeklinde oluşturulduğu görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısı kapsamında verilen ve itirazen şikâyete konu olan ABB-45 poz numaralı “Tünel Delme Makinesi (TDM) Kullanılarak Tünel Açılması ve Kaplama Yapılması” iş grubunun analizinin ise;

Poz No
ABB-45

Analizin adı:
Tünel Delme Makinesi (TDM) Kullanılarak Tünel Açılması ve Kaplama Yapılması

Ölçü Birimi
m

Poz No

Cinsi

Ölçü Birimi

Miktarı

Birim Fiyatı

Tutarı

Bölüm Toplamı

…

…

…

…

…

…

Makine Bedeli (TDM lokomotif ve vagonlar dahil)

TL

0,00009345

…

…

…

…

…

…

şeklinde hazırlandığı görülmüştür.

ABB-45 poz numaralı iş grubunun analizinde bulunan “Makine Bedeli (TDM lokomotif ve vagonlar dahil)” analiz girdisi ile alakalı ihale dokümanı kapsamında projelere ve TDM ve Segman Kaplama Teknik Şartnamesi’ne yer verildiği, ilgili projelerde açılacak olan tünelin detaylı çizimlerinin bulunduğu ve çizimlerde detaylı ölçümlerin yer aldığı, ilgili çizimlerde tünel delme makinesi (TDM) kullanılarak yapılacak olan tünelin dış çapının 5,10 metre olarak belirtildiği, ayrıca bahsi geçen TDM ve Segman Kaplama Teknik Şartnamesi’nde ise makinenin kullanımı ile alakalı teknik detaylara yer verildiği görülmüştür.

Yapılan inceleme neticesinde; ABB-45 poz numaralı iş grubunun analizinde “Makine Bedeli (TDM lokomotif ve vagonlar dahil)” analiz girdisine yer verildiği, başvuru sahibinin iddia ettiği gibi tünel delme makinesinin çapına dair belirleme yapılmasını zorunlu kılan mevzuat hükmü bulunmamakla birlikte esas olarak isteklilere gönderilen açıklama isteme yazısı ekinde yer alan analizlerde iş kapsamında kullanılan makinelerin temel ayırt edici bilgilerinin belirtilmesi gerektiği, bu hususta belirleme yapılmaması halinde analizlerdeki girdilerin tanımlarının karışıklığa sebebiyet vermeyecek şekilde olmasının yeterli olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan tünel delme makinesi ile ilgili teknik detaylara, birim fiyat tarifine ve yapılacak olan tünel ile ilgili ayrıntılara ihale dokümanı kapsamında yer verildiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesi uyarınca istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerin, ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olması gerektiği, uygun olmayan tekliflerin ise reddedilmesi gerektiğinin belirtildiği, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklaması yapacak olan isteklilerin tünel delme makinesi ile alakalı ihale dokümanı düzenlemelerine uygun olacak şekilde açıklama sunmaları gerektiği, ilgili analizlerde tünel delme makinesinin çapına dair belirleme yapılmamış olmasının, açıklama yapacak isteklilere, ihale dokümanı kapsamında yer alan birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olarak açıklama yapma zorunluluğunu ortadan kaldırmayacağı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 41’inci maddesinde “(1) İhale konusu işin yürütülmesi için işyerinde bulundurulması öngörülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin bilgilere sözleşme tasarısında yer verilir. Ancak, söz konusu tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman yeterlik kriteri olarak belirlenemez.

…

(3) İsteklinin kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir. Tevsik işleminin aslına uygunluğu noter tarafından onaylanmış ruhsat örneklerinin sunularak yapılması halinde örnek çıkarma işleminin ilan veya davet tarihinden sonra yapılmış olması zorunludur.

(4) Geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş tesis, makine, teçhizat ve ekipmanın, kira sözleşmesinin sunulması ve ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelenmesi şartı ile isteklinin kendi malı sayılır.

(5) İş ortaklığında, tesis, makine, teçhizat ve ekipman ortakların biri veya birkaçı tarafından sağlanır. Konsorsiyumda, tesis, makine, teçhizat ve ekipman ilişkin belgeler her bir ortağın kendi kısmı göz önünde bulundurularak ortaklardan ayrı ayrı istenir ve değerlendirilir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.5… İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. (Ek cümle: 30.09.2020-31260 R.G./12. md.) Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamalarına yer verilmiştir.

a) ABB-45 poz numaralı “Tünel Delme Makinesi (TDM) Kullanılarak Tünel Açılması ve Kaplama Yapılması” iş grubunda yer alan “Makine Bedeli [TDM (lokomotif ve vagonlar dahil)]” analiz girdisi için Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca açıklama yapıldığı, bu kapsamda finansal kiralama sözleşmesinin, kiracı ödeme planı raporunun ve makinenin üreticisinden alınmış tevsik edici nitelikteki yazının sunulduğu, ayrıca idare tarafından ilgili istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında; açıklama kapsamında sunulacak belgelerin aslının sunulması gerektiğine ilişkin belirleme yapılmadığı görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama kapsamında sunulan finansal kiralama sözleşmesinde ve kiracı ödeme planı raporunda noter onayının bulunduğu, sözleşmenin bedelinin ise “TL” cinsinden belirlendiği, bahse konu makineye ilişkin herhangi bir fiyat teklifinin sunulmadığı tespit edilmiştir.

Açıklama kapsamında sunulan makinenin üreticisinden alınmış tevsik edici nitelikteki yazının içeriğinde “Açılım İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi tarafından yürütülen Malatya-Yoncalı İsale Tüneli projesi kapsamında firmamız ile imzalanan CRCHI-ACIUM-20180329 sayılı sözleşmeye istinaden S ZTE5330 model EPB tipi TBM üretilmiştir.

Adıyaman Kahta Büyükçay Barajı projesinin ihale dokümanları incelenmiş ve zemin şartlarına göre bu C3 proje için de teknik özellikleri ZTE5330 model ile aynı özelliklere sahip EPB tipi TBM önerilmektedir.” ifadelerinin yer aldığı,

Söz konusu yazıda belirtilen bilgilerden, açıklama kapsamında kullanılan tünel delme makinesinin Malatya-Yoncalı İsale Tüneli projesi kapsamında çalışmakta olduğu anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan “Aşırı Düşük Savunma İle İlgili Açıklamalar” başlıklı belgede tünel delme makinesi ile ilgili olarak “DSİ Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından ihalesi yapılan 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” işi, İş Ortaklığımızın özel ortaklarından olan Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yürütülmektedir. Söz konusu sözleşme kapsamında da “Tünel Delme Makinesi (TDM=TBM=TAM) Kullanılarak İç Çapı 4.50 m, Dış Çapı 5,10 m, ve Kazı Çapı 5.30 m Olan Tünel Kazısı ve Beton Kaplaması Yapılması” iş kalemi imalatı yapılmaktadır. Üretici firma tarafından Yoncalı İsale Tüneli için EPB tipinde Tünel Delme Makinesi üretilmiştir. Üretici firma, söz konusu ihale dokümanlarını incelemiş olup, zemin şartlarına göre bu projede de Yoncalı İsale Tünelinde kullanılmakta olan makine ile aynı özelliklere sahip EPB tipi Tünel Delme Makinesi kullanılmasını önermektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.

İstekli tarafından açıklamasında kullanılan tünel delme makinesinin mevcut durumda 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” işi kapsamında kullanıldığının ve 2016/81663 İKN’li ihalede bulunan tünel imalatı ile itirazen şikâyete konu olan ihaledeki tünel imalatlarının aynı olduğu belirtilerek, 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” işi kapsamında kullanılan tünel delme makinesinin açıklamada kullanıldığı anlaşılmıştır.

Şikâyete konu ihale dokümanı kapsamında bulunan Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı Haydaran Tüneli İnşaatı Tdm ve Segman Kaplama Teknik Şartnamesi’nin “Giriş ve Teknik Özet” başlıklı 1’inci maddesinde;

Kazı çapının; 5,10 metre,

Bitmiş tünel çapının; 4,50 metre olduğu,

Ayrıca ihale dokümanı kapsamında bulunan Haydaran tüneli inşaatı projelerinde yer alan tünel kesitinde;

Bitmiş tünel çapının; 4,50 metre,

Tünel dış çapının; 5,10 metre olduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bilgilerine yer verilen 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” işine ilişkin EKAP üzerinden erişilen İdari Şartname eki birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen bilgilerden, tünel delme makinesinin “Tünel Delme Makinesi (TDM=TBM=TAM) Kullanılarak İç Çapı 4.50 m, Dış Çapı 5,10 m ve Kazı Çapı 5.30 m Olan Tünel Kazısı ve Beton Kaplaması Yapılması” iş kalemi kapsamında çalıştırılacağının anlaşıldığı, bahse konu işte tünel iç çapının 4,50 metre, tünel dış çapının 5,10 metre ve kazı çapının ise 5,30 metre olarak belirlendiği, mevcut ihalede ise bitmiş tünel çapının 4,50 metre, tünel dış çapının 5,10 metre ve kazı çapının ise 5,10 metre olarak belirlendiği, bahsedilen iki ihaledeki değerler karşılaştırıldığında kazı çapları arasında farklılık bulunduğu görülmüştür.

Bu husustaki inceleme ve değerlendirmelerin daha sağlıklı yapılabilmesi adına, itirazen şikayete konu edilen ve açıklamada kullanılan tünel delme makinesinin mevcut ihalede bahsi geçen tünel delme makinesi için istenilen özelliklere ve projesine uygun olup olmadığının tespiti amacıyla 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” işinin sözleşmesini yürüten DSİ 9. Bölge Müdürlüğü’ne gönderilen 22.09.2021 tarihli yazı ile;

“1) Bahsi geçen tünel açma makinesinin tünel delme çapı ve diğer teknik özelliklerini gösterir bilgi ve belgeler,

2. 2016/81663 İKN’li ve “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” adlı ihaleye ait ihale dokümanı kapsamında yer alan Tünel Açma Makinesi (TAM)'ne ilişkin tüm belgelerin (Teknik Şartname, projeler (CD ortamında), birim fiyat tarifleri vb.) tarafımıza gönderilmesi gerekmektedir” hususlarına ilişkin bilgi ve belge talep edilmiş olup, DSİ 9. Bölge Müdürlüğü tarafından, “Tünel Delme Makinesi (TDM=TBM=TAM) Kullanılarak İç Çapı 4.50 m, Dış Çapı 5,10 m ve Kazı Çapı 5.30 m Olan Tünel Kazısı ve Beton Kaplaması Yapılması” iş kalemine ilişkin birim fiyat tarifi, tünel delme makinesinin teknik özelliklerini gösterir belgeler ve tünel imalatına ilişkin plan, profil ve tip kesitlerin yer aldığı projeler gönderilmiş ve söz konusu bilgi, belgeler 29.09.2021 tarihinde Kurum kayıtlarına alınmıştır.

Bahsi geçen tünel delme makinesinin teknik özelliklerini gösterir belgede ;

Kazı çapının; 5,36 metre olarak belirtildiği,

2016/81663 İKN’li işe ilişkin projelerde yer alan tünel kesitinde;

Tünel iç çapının; 4,50 metre

Tünel dış çapının; 5,10 metre olarak belirtildiği,

Ayrıca ilgili kesitte 5,30 metrelik bir kazı çapı hattının belirlendiği ve tünel dış çapı ile kazı hattı arasında kalan 0,1 metre aralığındaki bölüme çakıl malzemesinin yerleştirildiği görülmektedir.

Bu bilgilerden hareketle, itirazen şikâyete konu ihaledeki tünel imalatı için Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı Haydaran Tüneli İnşaatı TDM ve Segman Kaplama Teknik Şartnamesi ve projelerde belirtilen tünel kesitinde yer alan tünel iç çapı bakımından 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” yapım işindeki tünel imalat ölçülerinin örtüştüğü, bununla birlikte kazı çapının ve tünel tip kesitinin birbirinden farklı olduğu, itirazen şikayete konu ihaleye ilişkin tünel projelerinde yer alan tip kesitte tünel iç çap (4,50 m) bilgisi, segman kalınlık (0,3+0,3=0,6 m) bilgisi ve dış çap (5,10 m) bilgisinin bulunduğu, yine Tünel Teknik Şartnamesi’nde kazı çapı (5,10 m) bilgisinin bulunduğu, bu bilgiler dışında tünel kazı çapına ilişkin bilginin bulunmadığı, bu durumda incelenen ihale konusu işte tünel delme makinesi ile açılacak tünel için ayrı bir kazı çapı belirlemesi yapılmadığından dış çap ve kazı çapının eşit olmasının istenildiği göz önünde bulundurulduğunda bu imalatlar için kullanılacak tünel delme makinesi için kazı çapının 5,10 m olması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama kapsamında kullanılan 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” yapım işindeki tünelin projelerinde yer alan kesitte kazı çapının 5,30 m olduğu, tünel delme makinesine ilişkin teknik belgelerde kazı çapının 5,36 m olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme neticesinde, istekli tarafından tünel delme makinesi ile ilgili sunulan belgelerin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41’inci maddesine uygun olduğu, ayrıca ilgili belgelerin istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklaması yazısında belirlenen kriterlere uygun olarak sunulduğu, bahsi geçen tünel delme makinesinin edinim bedeli üzerinden açıklamada kullanılabilmesi için ihale konusu iş kapsamında aynı makine için belirlenen teknik özelliklere uygun olması gerektiği, anılan istekli tarafından bilgilerine yer verilen tünel delme makinesine ilişkin olarak işin yürütüldüğü DSİ 9.Bölge Müdürlüğü tarafından gönderilen projeler ve makineye ait teknik belgelerde kazı çapının 5,36 olduğu, ancak itirazen şikâyet konu olan ihale dokümanı düzenlemelerinde istenilen tünel delme makinesi için kazı çapının 5,10 metre olarak belirtildiği, dolayısıyla ihale konusu işte istenilen özelliklere uygun olmadığı, diğer bir ifadeyle istekli tarafından açıklamada kullanılan tünel delme makinesinin çapı ile itirazen şikâyete konu ihalenin projesinde yer verilen kazı çapının farklı olduğu dolayısıyla ihale konusu işte kullanılabilir nitelikte olmadığı anlaşılan söz konusu tünel delme makinesi ile açıklama yapılmasının idarece tanımlanan yapım şartlarına ve Teknik Şartname’ye uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, tünel delme makinesine yönelik yapılan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

b) Yapılan inceleme neticesinde; itirazen şikâyete konu olan ABB-06 poz numaralı “Barajlarda Asfalt Çekirdek (1 nolu zon) ve İnce Filtre (2 nolu zon) Dolguları Yapılması” iş kaleminin analizinde yer alan “Asfalt çekirdek ve filtre zonu dolgu finişeri (takriben 250-300 hp gücünde 300 ton/saat kapasiteli ve 5-10 m3 hazneli)” alt analiz girdisine ilişkin istekli tarafından fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifinin mevzuat gereğince bulunması gerekli meslek mensubu ibaresini taşıdığı ve meslek mensubu tarafından TÜRMOB kaşesiyle onaylandığı ve imzalandığı, fiyat teklifi ile birlikte EK-O6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nın ve ilgili makinenin teknik özelliklerini gösterir fiyat teklifini veren firmaya ait kataloğun sunulduğu, sunulan tespit tutanağında faturalara ilişkin bilgilerin yer aldığı, anılan tutanağın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1. maddesine uygun olarak doldurulduğu ve ekinde mükellefe ait imza sirküleri ile meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu ilgili teknik özellikleri gösterir katalogda makinenin gücünün 300 HP olarak, üretim kapasitesinin 300 ton/sa olarak, asfalt bunker kapasitesinin 8,85 m³ olarak, dolgu malzemesi haznesinin ise 9,2 m³ olarak belirtildiği, dolayısıyla istekli tarafından sunulan ilgili belgelerde idarece aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında istenilen teknik özelliklerin tevsik edildiği görüldüğünden, başvuru sahibinin bu hususa ilişkin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

c) 2021 yılı brüt asgari ücretin 3.577,50 TL olduğu, saatlik brüt asgari ücretin ise 15,90 TL olduğu, ihale üzerinde kalan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklama kapsamında tüm işçilik girdileri için 15,90 TL’nin kullanıldığı, yapılan açıklamanın bu yönden uygun olduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin bu hususa ilişkin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

d) İstekli tarafından sunulan açıklamada, “Beton çeliği çubuğu” analiz girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyat kullanılmak suretiyle açıklama yapıldığı, söz konusu girdi fiyatının tevsiki için üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması suretiyle açıklama yapılmadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.

(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü yer almaktadır.

Başvuruya konu olan ihalenin belli istekliler arasında ihale usulüyle gerçekleştirildiği, ön yeterlik değerlendirilmesi uygun bulunan isteklilere ihaleye teklif verebileceklerine ilişkin davet yazısının 25.01.2021 tarihinde EKAP üzerinden gönderildiği ve söz konusu işin ihalesinin 25.03.2021 tarihinde gerçekleştirildiği, ilk ihale komisyonu kararının ise 07.05.2021 tarihinde EKAP üzerinden isteklilere bildirildiği, akabinde ihale süreci içerisinde Kamu İhale Kurumu’na itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, 08.07.2021 tarihli ve 2021/UY.I-1359 sayılı ve 08.07.2021 tarihli ve 2021/UY.I-1360 sayılı Kamu İhale Kurulu kararları ile “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verildiği, ikinci ihale komisyonu kararının ise 11.08.2021 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edildiği, başvuru sahibi tarafından da “Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi iş ortaklığının ortaklarından Egemen İnş. ve Tic A.Ş –Arhat Enerji A.Ş. tarafından sunulan pay defterinin SMMM tarafından onaylı olduğu ve dolayısıyla Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’inci maddesinde uygun olarak sunulmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği” iddiasına ilişkin 23.08.2021 tarihinde ilk defa idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu tespit edilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesinin ön koşulunun, idareye usulüne uygun olarak şikâyet başvurusunda bulunulması olduğu anlaşılmaktadır.

Yapılan inceleme neticesinde, şikâyete konu işlemin farkına varıldığı/farkına varılması gereken tarihin ilk ihale komisyonu kararının bildirildiği tarih olan 07.05.2021 olduğu, 4734 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi hükmü gereği şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı 07.05.2021 tarihini izleyen on gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 23.08.2021 tarihinde idare kayıtlarına alınan dilekçe ile şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bu başvuruya idarece verilen cevap üzerine Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, dolayısıyla başvurunun yapılması gereken süreler içerisinde yapılmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Maksima Elek. İnş. Tic. A.Ş. - Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Seza İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Mustafa Ekşi İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.