KİK Kararı: 2021/UY.I-1847

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/041
Gündem No : 37
Karar Tarihi : 06.10.2021
Karar No : 2021/UY.I-1847 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Statik Su Yapı İnşaat A.Ş. - Egemen İnşaat ve Ticaret A.Ş. - Arhat Enerji A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/571125 İhale Kayıt Numaralı “Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı tarafından 25.03.2021 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen “Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı” ihalesine ilişkin olarak Statik Su Yapı İnşaat A.Ş.-Egemen İnşaat ve Ticaret A.Ş.-Arhat Enerji A.Ş. İş Ortaklığının 19.08.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.08.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.09.2021 tarihli ve 40504 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.09.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/1461 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı şöyle ki;

a) Sunulan analizlerin idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine, ihale dokümanında tanımlanan yapım şartlarına ve Teknik Şartname’ye aykırı olduğu, analiz girdilerinin ve miktarlarının değiştirildiği, bazı analiz girdilerine hiç yer verilmediği, bazı girdilerin adlarının ve birimlerinin hatalı şekilde gösterildiği, analizlerin hatalı ve eksik sunulduğu, açıklanması istenilen tüm girdilerin açıklanmadığı, belgelendirme yapılmadığı, sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi hükümlerine aykırı şekilde düzenlendiği, analiz girdilerinin birimi, birim fiyatı, miktarları ve girdi tutarlarının gösterilmediği,

b) Bazı iş kalemlerinin bütün olarak tek bir fiyat teklifine konu edilmek suretiyle açıklama yapılmasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü ve 45.1.13’üncü maddesine aykırılık teşkil ettiği,

c) Açıklama yapılması istenen iş kalemlerinin birim fiyat tarifleri kapsamındaki maliyet unsurları ile bu isteklinin sunduğu analizlerdeki girdilerin birbirinden farklı olduğu, avantaj sağlamak amacıyla söz konusu iş kalemlerindeki bazı girdilerin değiştirildiği, bazı girdilere ise yer verilmediği,

d) Açıklama istenmeyen analiz girdilerine 0,01 TL ve daha düşük fiyat teklif edilmesi nedeniyle bazı analiz girdi tutarlarının 0,00 TL olarak hesaplandığı ve bu durumun söz konusu analiz girdileri için fiyat öngörülmediği anlamına geldiği,

e) Analizlerde aritmetik hata yapıldığı, yuvarlama ve aritmetik hatalardan kaynaklanan hesaplama hatalarının düzeltilmesi durumunda, düzeltilmiş analiz fiyatının o iş kalemine ait teklif edilen birim fiyatın üzerinde kaldığı,

f) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının ihaleye davet tarihi itibarıyla yayımlanmış cari yıl rayiç fiyatlarının kullanılması gerekirken bir önceki yıla ait olan fiyatların kullanıldığı ve bu suretle cari yıl birim fiyatlarının altında kalan fiyatların teklif edildiği, açıklamalarda cari yıl birim fiyat listelerinde yer almayan ancak geçmiş yıllarda birim fiyatı yayımlanmış olan pozlara ilişkin rayiç fiyatların kullanıldığı, rayiç fiyatları kullanılan pozlar ile açıklama yapılması istenilen pozların birbiriyle uyumlu olmadığı, dolayısıyla söz konusu analiz girdileri için kullanılan fiyatların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci ve 45.1.6’ncı maddelerine uygun olmadığı ve 45.1.13’üncü maddesine göre de belgelendirilmediği,

g) Analizlerdeki işçilik bedellerinin 2021 yılı için yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında olduğu, işçilik maliyetleri için saatlik asgari ücretin esas alınması gerekirken işçilik maliyetlerinin de fiyat tekliflerine konu edildiği ve bazı fiyat tekliflerinde “işçilik dahildir” ibaresine yer verilmek suretiyle mevzuata aykırı açıklama yapıldığı,

h) Farklı iş kalemlerinin analizlerinde yer alan aynı girdiler için farklı fiyatlar kullanılmak suretiyle Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olarak avantaj sağlandığı,

ı) Açıklama kapsamında para birimi olarak Euro ve Dolar cinsinden belirlenmiş fiyatların Türk Lirasına çevrilmesinde ihaleye davet tarihi ile ihale tarihi arasında geçerli olan TCMB tarafından belirlenen döviz kurları esas alınarak hesaplama yapılması gerekirken fiyat teklifine konu malın gümrükten geçiş tarihine ilişkin kurların esas alındığı,

i) Açıklamada kullanılan akaryakıt fiyatlarının, EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan ve ihale davet tarihi ile ihale tarihi arasında geçerli olan akaryakıt fiyatlarının %90’ının altında olduğu, akaryakıt için öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında mazotun litre kilogram dönüşümünde yoğunluk katsayısının 0,820-0,845 kg/lt olarak dikkate alınmadığı, benzine ilişkin olarak ise EPDK’nın ilgili düzenlemelerinin dikkate alınmadığı, akaryakıt fiyatlarının ihale konusu işin yapılacağı Adıyaman ve Malatya illerindeki fiyatların ağırlıklı ortalaması ya da daha yüksek fiyat esas alınmak suretiyle belirlenmesi gerekirken, sadece Adıyaman ilindeki fiyatların kullanılmasının hukuka aykırı olduğu, KDV hariç fiyatın hesaplanmasında hata yapıldığı, akaryakıt fiyatı kullanılan akaryakıt şirketinin işin yapılacağı yerde aktif satış yapan faal bir bayisinin bulunmadığı,

j) Asfalt çekirdek ve ince filtre zon dolgu finişeri iş makinesi ve kaplama fabrikası analiz girdileri de dâhil olmak üzere, açıklama kapsamında sunulan analiz girdilerine ait fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak fiyat teklifine konu alanda faaliyette bulunan firmalardan alınmadığı ve bu hususu tevsik eden belgelerin sunulmadığı, fiyat tekliflerinin gerekli ibareler yazılmak suretiyle ilgili meslek mensubu tarafından imzalanmadığı, fiyat teklilerini veren firmalar ile meslek mensupları arasında tam tasdik sözleşmesi veya beyannameleri imzalamaya yetki veren bir sözleşme bulunmadığı ya da bu sözleşmelerin sürelerinin sona erdiği, söz konusu belgelerde meslek mensubu kaşesi ile fiyat teklifini veren kişiye ait imza ve kaşenin eksik olduğu, fiyat tekliflerindeki teklif sahibinin imzasının hem tutanaktaki hem de tutanakların ekinde sunulması gereken imza sirkülerinde ve imza beyannamelerindeki imzalarla aynı olmadığı, fiyat tekliflerinin dayanağını teşkil eden faturaların fiyat teklifine konu mala veya hizmete ilişkin olmadığı, ABB-06 poz numaralı iş kaleminin girdilerinden asfalt çekirdek ve ince filtre zon dolgu finişerinin bedeline ilişkin olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ve ekinde sunulan Satış Tutarı veya Maliyet Tespit Tutanağı’nın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine aykırı şekilde düzenlendiği,

Asfalt çekirdek ve ince filtre zon dolgu finişeri iş makinesi ve kaplama fabrikası analiz girdilerinin açıklanması için fiyat teklifleri ekinde sunulan tespit tutanakları da dâhil olmak üzere ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile stok tespit tutanağının geçici vergi beyanname dönemlerinin hatalı veya hiç belirlenmediği, tespit tutanaklarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine ve ekindeki Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 standart formlarına aykırı şekilde düzenlendiği, açıklama yapılan malın stok miktarının ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olduğu halde eksik kalan miktar için Genel Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılmadığı, Ek-O.7 tutanağı sunulan mala ilişkin olarak son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde, ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü miktarın en az yarısı kadar alım yapmadığı, maliyet/satış tutarı ve stok tespit tutanaklarında, anılan tutanakların hangi mala ilişkin olarak düzenlendiği bilgisi ile tutanak tarih ve sayısının bulunmadığı, tutanaklarda idarenin ve ihalenin adı, ihale kayıt numarası, ihale tarihi, mükellefin ve meslek mensubunun adı-soyadı/ticaret unvanı, geçici vergi beyanname dönemi, defterlerin tasdik makamı, noter tasdik tarihi, sayısı ve diğer bilgilerin (meslek mensubunun bağlı olduğu oda, oda sicil ve kaşe numarası vb.) eksik veya hatalı yazıldığı, defterler; e-defter veya defter beyan sistemi gibi elektronik ortamlarda tutulduğu halde bahse konu hususa ilişkin açıklayıcı bilgiye tutanaklarda yer verilmediği, aynı fiyat teklifi kapsamında birden fazla mal için fiyat teklifi alınmasına rağmen, bu tekliflerin dayanağını teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında her bir mal için satış ve maliyet tutarlarının hesaplanması amacıyla ayrı bir tablo düzenlenmediği, tutanakların ekinde meslek mensuplarının oda faaliyet belgeleri ile mükelleflerin imza sirküleri/beyannamelerinin veya vekâletnamelerin sunulmadığı, sunulan imza sirküleri/beyannameleri ve vekâletnamelerin ise münferiden imza yetkisini ve üçüncü kişilere fiyat teklifi verme yetkisini içermediği, imza sirküleri/beyannameleri ve vekâletnamelerin geçerlilik sürelerinin sona erdiği, meslek mensuplarının oda faaliyet belgelerinin fiyat tekliflerinin ve tutanakların meslek mensubunca onaylandığı tarihleri kapsamadığı, meslek mensuplarına ait faaliyet belgelerinin kendileri tarafından “aslı gibidir” şeklinde tasdik yapılmadan sunulduğu,

Fiyat teklifleri ile söz konusu tekliflerin dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile fiyat teklifleri arasında, tutanakların tarih ve sayısı, hangi mala/hizmete ilişkin düzenlendikleri, fiyat teklifini veren ve meslek mensubuna ait bilgiler de dahil olmak üzere içerdikleri bilgiler bakımından tutarsızlıklar bulunduğu, söz konusu tutanaklardaki hesaplamalarda hatalar yapıldığı, satışlara dayalı açıklamalar için ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, maliyete dayalı açıklamalar için ise ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmaması koşullarının gerçekleşmediği, fiyat tekliflerine konu mal/hizmetler ile meslek mensubunca düzenlenen tutanaklara konu mal/hizmetlerin farklı teknik özelliklere sahip olduğu için açıklamaya esas alınmasının mümkün olmadığı,

Maliyet tespit tutanağına dayalı olarak mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerektiği halde bu kurala uyulmadığı, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekmesine rağmen bu kurala uyulmadığı,

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin dayanağını teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını düzenleyen mükelleflerin (fiyat teklifini veren firmanın) imza sirkülerlerinin veya bunlar adına fiyat teklifini imzalayan kişilerin vekâletnamelerinin ve imza beyannamelerinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31’inci maddesinde belirtilen belgelendirme usulüne uygun olması gerektiği, bu çerçevede aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını düzenleyen mükelleflerin (fiyat teklifini veren firmanın) imza sirkülerlerinin veya bunlar adına fiyat teklifini imzalayan kişilerin vekâletnamelerinin asıl veya noter onaylı suret ya da ihaleden önce idarece “aslı görülmüştür” şerhi düşülen suret şeklinde sunulması gerekirken, söz konusu imza sirkülerlerinin bu kurala aykırı biçimde sunulduğu,

Maliyet tespit tutanakları ile satış tespit tutanaklarında yer alan “Fatura Bilgileri Tablosu”ndaki bilgilerin eksik ve hatalı olduğu, tablodaki bilgilerin birbiriyle çeliştiği, tutanakta son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait olmayan faturalara da yer verildiği, faturaların bir kısmının fiyat teklifine konu mal ve hizmetlere ilişkin olmadığı, alıcının ve faturayı düzenleyenin vergi kimlik numarası/T.C kimlik numarası bilgilerine yer verilmediği, fiyat tekliflerine dayanak gösterilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarındaki ortalama/toplam birim maliyet ve satış tutarlarının ilgili geçici vergi beyanname dönemindeki fiyat teklifine konu mala ilişkin bütün faturalar dikkate alınarak hesaplanması gerekirken sadece fiyatı uygun olanlar üzerinden hesaplama yapıldığı,

Maliyet tespit tutanağındaki fiyat teklifini veren mükellef, fiyat teklifine konu malın veya hizmetin üreticisi olduğu halde, mükellefin sahip olduğu kapasite raporuna ilişkin bilgilere tutanakta hiç yer verilmediği ya da eksik ve hatalı olarak yer verildiği, tutanaktaki kapasite raporunun geçerlilik süresinin sona erdiği, üretim konusu, yıllık üretim kapasite miktarı ve üretim konusu malların biriminin fiyat teklifine konu mal veya hizmet üretimi için uygun ve yeterli olmadığı,

Yukarıda yer verilen hukuka aykırılık iddiaları çerçevesinde, söz konusu defter kayıtları ve faturaların ilgili meslek mensuplarından istenmesi ve iddia konusu edilen hususlara yönelik tespit ve değerlendirmelerin bu belgeler incelenmek suretiyle yapılması gerektiği,

k) “ABB-45” poz numaralı iş kaleminin analiz girdileri arasında yer alan “TDM (lokomotif ve vagonlar dâhil)” “makine bedeli için yapılan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki; isteklinin TDM bedelini kendi malı makine ile açıkladığı, ancak söz konusu isteklinin kendi malı olan TDM’nin, DSİ Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen 2016/81663 kayıt numaralı yapım işinde hali hazırda 5,30 m kazı çapındaki tünelin inşaatında kullanıldığı, öte yandan başvuru konusu ihalede tünel kazı çapının 5,10 m olduğu, dolayısıyla anılan isteklinin farklı teknik özelliklere sahip olan ve halen başka bir işte kullanılan TDM’yi teklif etmesinin uygun olmadığı, şikâyet başvurusu üzerine idarece alınan kararda tünel delme makinesinin iç çapı ve dış çapının ihale dokümanında istenen çap ile uyumlu olduğu belirtilmiş olsa da bu durumun gerçeğe aykırı olduğu, zira delme makinesinin iç çapı ve dış çapının bulunmadığı aksine bu makinelerin kazı çaplarına göre üretildiği ve tanımlandığı, iç çap ve dış çap terimlerinin, tünel delme makinesinin değil, bu makine tarafından yapılan kazının içerisine inşa edilecek tünelin iç çapını ve kaplama kalınlığı dahil edilerek hesaplanan dış çapını ifade ettiği, yine şikâyet başvurusu üzerine idarece alınan kararda ihale üzerinde bırakılan isteklinin kendi malı olarak gösterdiği TDM’nin halihazırda kullanıldığı tünelin kazı çapının 5,30 m olduğu kabul edilmekle birlikte başvuruya konu ihalede kazı çapının 5,10 m den büyük olacağının aşikar olduğu şeklindeki gerekçesinin teknik şartnameye aykırı olduğu, bu gerekçenin kazı çapının ne kadar olduğu konusunda belirsizlik yaratan bir değerlendirme olduğu,

Ayrıca bahse konu istekli tarafından kendi malı makine ile yapılan açıklama kapsamında Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41’inci maddesinde belirtilen belgeler ile TDM’nin Teknik Şartnamesi’nde belirtilen özellikleri haiz olduğunu tevsik eden belgelerin sunulmadığı, söz konusu istekli tarafından TDM’nin finansal kiralama ile temin edildiğini göstermek üzere sunulan finansal kiralama sözleşmesi ile ödeme belgelerinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31'inci maddesine aykırı olarak meslek mensubu tarafından tasdik edildiği ve fotokopi olarak sunulduğu, bahse konu finansal kiralama sözleşmesine ait ödemelerin henüz tamamlanmamış olması ve kalan ödemelerin yapılacağı tarihlerdeki döviz kurunun şimdiden bilinmesinin mümkün olmaması nedeniyle TDM’nin Türk Lirası cinsinden toplam satın alma bedelinin bilinmesinin de olanaksız olduğu, ayrıca söz konusu bedelin Türk Lirası’na çevrilmesi işleminin TCMB efektif döviz satış kuru üzerinden yapılmadığı, anılan istekli tarafından finansal kiralama yoluyla edinilen TDM için ruhsat, demirbaş veya amortisman defterine kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu sunulmadığı, ayrıca kendi malı makine ile açıklama yapılmasının, amortisman maliyeti dışında kalan maliyetlere ait katsayılara ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarda herhangi bir bilgi bulunmaması nedeniyle mümkün olmadığı, anılan istekli tarafından TDM’ye ilişkin açıklamanın yalnızca üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi sunulmak suretiyle yapılabileceği, ancak bahse konu istekli tarafından TDM’ye ilişkin olarak sunulan fiyat tekliflerinin usulüne uygun olmadığı, TDM için sunulan fiyat teklifinin fiyat teklifine konu alanda faaliyette bulunan firmalardan alınmadığı ve bu hususu tevsik eden belgelerin sunulmadığı, fiyat teklifinin dayanağını teşkil eden faturaların fiyat teklifine konu mala ilişkin olmadığı ve bu nedenle fiyat tekliflerinin geçersiz olduğu, TDM ve yardımcı elemanlarına ilişkin sunulan maliyet/satış tutarı/stok tespit tutanaklarının usulüne uygun olmadığı,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan yurt dışından edinilmiş resmi belgelerde apostil tasdik şerhinin bulunmadığı; belge üzerinde, belgedeki imzanın doğruluğunun, belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla imzaladığının ve varsa üzerindeki mühür veya damganın aslı ile aynı olduğunun teyit işleminin yapılmadığı, belgenin düzenlendiği ülke ile Türkiye arasında söz konusu belgelerin tasdikine ilişkin özel anlaşma veya sözleşme hükümlerine uyulmadığı ya da anılan ülkeler arasında konuyla ilgili özel anlaşma veya sözleşme bulunmadığı halde Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’inci maddesinde yer alan tasdik işlemi yapılmaksızın belgelerin sunulduğu, anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan ve resmi nitelik taşımayan belgeler için Yönetmelikte öngörülen tasdik işleminin; gerek yetkili merciler ve gerekse tasdik sıralaması ile içerik bakımından anılan Yönetmelik’e aykırı şekilde gerçekleştirildiği, teselsülen yapılması gereken tasdik işlemlerindeki teyit unsurlarına ilişkin eksiklik ve hataların anılan Yönetmelik maddesinin (ç) bendine uygun olarak düzeltilmediği, anılan Yönetmelik maddesinin (d) bendinde düzenlenen tasdik işleminin gerek yetkili merciler ve gerekse tasdik makamı ile içerik bakımından anılan bent hükümlerine aykırı şekilde gerçekleştirildiği, sunulan belgelerin tercüme edilmesi ve bu tercümelerin tasdiki işlemlerinin anılan Yönetmelik maddesinin (a) bendine uygun olarak gerçekleştirilmediği, yurt dışından alınan fiyat teklifi ile birlikte sunulması gereken tutanakların sunulmadığı veya hatalı sunulduğu,

Yurt dışından alınan fiyat teklifi ve eklerinin de Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki şekil şartlarına ve kurallarına tabi olduğu, isteklinin yurtdışından aldığı fiyat tekliflerinin Tebliğdeki şartları karşılamadığı ve bu durumun sebebine ilişkin makul kabul edilecek bir belgelendirmenin de yapılmadığı,

l) “ABB-45” poz numaralı iş kaleminin girdilerinden olan “makine bedeli (kaplama fabrikası)” analiz girdisi için teklif edilen tutarın Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun bir şekilde belgelendirilmediği ve teklif edilen tutar için öngörülen tesisin de işin istenen sürede yapılabilmesi için yeterli kapasitede olmadığı, söz konusu analiz girdisinin sadece kaplama makinesi üzerinden açıklanmasının işe ait Teknik Şartname’ye aykırı olduğu, ayrıca Tebliğin 45.1.13.17 maddesi uyarınca kendi malı ile açıklama yapılmasının sadece iş makinesi girdisi için mümkün olduğu, bir iş makinesi niteliğinde olmayan kaplama fabrikasının kendi malı ile açıklanmaya çalışılmasının Tebliğin anılan maddesine aykırılık teşkil ettiği, kaplama fabrikasının fiyat teklifi alınarak açıklanabilmesi için fabrikanın kurulumuna ilişkin tüm girdi (makine, ekipman, mamul/mal, işçilik, diğer) maliyetlerinin belirtildiği maliyete dayalı tespit tutanağı düzenlenmesi ve tutanakta toplam birim maliyetin hesaplanması gerektiği,

m) Beton çelik çubuğu birim fiyatının piyasa koşullarında çubuk çaplarına göre değişkenlik gösterdiği, bu nedenle ince ve kalın çubukların ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarının ayrı ayrı hesaplanması gerektiği, ancak söz konusu istekli tarafından sunulan satış tutarı tespit tutanağında ağırlıklı ortalama birim satış tutarının bu ayrım yapılmadan hesaplandığı, fatura bilgileri tablosunda beyan edilen bazı faturaların, hem ince hem de kalın çelik çubuk içerdiği, hatta faturaların kapsamında beton çelik çubuğu dışında da mallar olduğu halde fatura tutarlarının tamamının ince ve kalın çelik çubuklardan oluştuğu kabulüyle hesaplama yapıldığı; bu şekilde yapılan hesaplamanın hatalı olduğu, beton çelik için kullanılan rayiçlerin de hatalı olduğu ve güncel olmadığı, analiz girdisinde belirtilen özelliklerden farklı özellikteki beton çelik çubuklarına ait rayiçler kullanılması nedeniyle açıklamanın uygun olmadığı,

n) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan analizlerin 18.02.2021 tarihli zeyilnameye uygun olmadığı, zeyilname ile değiştirilen analiz girdileri yerine, değişiklikten önce ihale dokümanında yer alan analiz girdilerinin kullanıldığı,

o) Elektrik enerjisi girdisi için teklif edilen bedelin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine uygun olarak açıklanmadığı,

ö) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından fiyat teklifi ya da kendi malı makine ekipman kullanılarak açıklanan makine ve ekipmanların beygir güçleri ve diğer teknik özelliklerinin analizlerde, birim fiyat tariflerinde, idarece tanımlanan yapım şartlarına ve Teknik Şartname’de belirtilen teknik özelliklere uygun olmadığı, idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen asfalt çekirdek ve ince filtre zon dolgu finişlerinin geçici vergi beyanname döneminde, üretim, alım veya satımının yapılmadığı, fiyat teklifi veren firmanın meslek mensubundan, kendi malı makine ile açıklama yapılmış ise isteklinin meslek mensubundan satış tutarı tespit tutanağı ile yevmiye defteri kayıtları, fatura ve ruhsatların istenerek teklif edilen makine ve ekipmanın teknik özelliklerinin idarenin analizi ile birim fiyat tarifleri, idarece tanımlanan yapım şartlarını ve Teknik Şartname’de belirtilen teknik özellikleri tam olarak karşılayıp karışılamadığının tespit edilmesi gerektiği,

Analizlerde yer alan iş makinelerinin birim fiyatlarının, bu makine ve araçların isteklinin kendi malı olduğu gerekçesiyle amortisman giderine ilişkin maliyetin düşürülmesi suretiyle hesaplandığı halde söz konusu iş makinelerinin ve araçların, isteklinin kendi malı olduğunu göstermek üzere ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu sunulmadığı, amortisman süresini tevsik eden yasal belgelerin sunulmadığı, amortisman süresi sona ermemiş olan makine ve araçlar için amortisman hesaplanmadığı, amortisman sürelerinin ve değerlerinin hatalı şekilde hesaplandığı,

İdarece hazırlanan analizde yer alan makine ve ekipmanların girdi miktarlarının ilgili makinenin amortisman, yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil, montaj-demontaj gider kalemlerine ilişkin katsayılardan hareketle hesaplandığı, amortisman dışındaki giderlerin ise söz konusu makine için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının belirlediği katsayılar üzerinden hesaplanan tutarın altında olmaması gerektiği, ancak ihale üzerinde bırakılan isteklinin makine ve ekipmana ilişkin olarak aldığı fiyat tekliflerinin, amortisman dışında kalan gider kalemlerini karşılamadığı,

p) Söz konusu istekli tarafından, açıklama istenen nakliye girdileri için teklif edilen tutarlar hesaplanırken, idarece verilen formüllerdeki nakliye mesafelerinin, katsayıların ve malzeme yoğunluklarının düşürüldüğü, analizlerdeki nakliye formülü yerine farklı formüllerin kullanıldığı, K katsayının 2021 yılı rayicinden düşük alınarak bazı nakliye girdilerinin fiyat teklifi ile açıklanmak suretiyle haksız fiyat avantajı sağlandığı, mesnetsiz olarak düşürülen mesafelere ilişkin olarak hukuken kabul edilebilir nitelikte herhangi bir belge sunulmadığı, ocağın ve/veya deponun bulunduğu arazi sahiplerinin tamamına ait tapu kayıtları ile noter onaylı muvafakatnameler, imza beyannameleri ve vekâletnameler, ruhsat ve izinler, maden analiz raporları, itinerer, ruhsat sahibi ve/veya muvafakat verenin tüzel kişi olması durumunda noterden düzenlenmiş imza sirküleri ve diğer belgelerin sunulmadığı, sunulan belgelerin ise Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’inci maddesine uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 41’inci maddesinde “(1) İhale konusu işin yürütülmesi için işyerinde bulundurulması öngörülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin bilgilere sözleşme tasarısında yer verilir. Ancak, söz konusu tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman yeterlik kriteri olarak belirlenemez.

…

(3) İsteklinin kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir. Tevsik işleminin aslına uygunluğu noter tarafından onaylanmış ruhsat örneklerinin sunularak yapılması halinde örnek çıkarma işleminin ilan veya davet tarihinden sonra yapılmış olması zorunludur.

(4) Geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş tesis, makine, teçhizat ve ekipmanın, kira sözleşmesinin sunulması ve ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelenmesi şartı ile isteklinin kendi malı sayılır.

(5) İş ortaklığında, tesis, makine, teçhizat ve ekipman ortakların biri veya birkaçı tarafından sağlanır. Konsorsiyumda, tesis, makine, teçhizat ve ekipman ilişkin belgeler her bir ortağın kendi kısmı göz önünde bulundurularak ortaklardan ayrı ayrı istenir ve değerlendirilir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

…

45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

…

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. (Ek cümle: 30.09.2020-31260 R.G./12. md.) Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir.

…

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

…

45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir.

İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak;

a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar,

b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar,

kullanılabilecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklamalarına yer verilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı

b) Yatırım proje no'su/kodu:2020A01-141711

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

Temelden 87,50 m yüksekliğinde Asfalt Çekirdekli Kaya Dolgu Baraj

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer:DSİ 20. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ–KAHRAMANMARAŞ” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından “Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı Yapım İşi” ihalesinin belli istekliler arasında ihale usulü ile 25.03.2021 tarihinde yapıldığı, ihale süreci içerisinde başvuru konusu ihaleye ilişkin alınan 08.07.2021 tarihli ve 2021/UY.I-1359 sayılı ve 08.07.2021 tarihli ve 2021/UY.I-1360 sayılı Kamu İhale Kurulu kararları ile aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi işlemlerinin yenilenmesine karar verildiği, ihale komisyonu tarafından teklifi sınır değerin altında kalan 5 istekliden 27.07.2021 tarihinde yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, isteklilerden sadece Maksima Elek. İnş. Tic. A.Ş. - Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Seza İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Mustafa Ekşi İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu, akabinde 11.08.2021 tarihinde EKAP üzerinden bildirilen 2’nci ihale komisyonu kararında bahsi geçen iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülerek ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli olarak belirlendiği, Statik Su Yapı İnşaat A.Ş. - Arhat Enerji A.Ş. - Egemen İnşaat ve Ticaret A.Ş. İş Ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin a) ve c) iddiaları çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde;

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.

…

Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir:

…

d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.

…

Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

…

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,

karar verilir…” hükmüne yer verilmiştir.

Bahsi geçen iddialarda başvuru sahibi tarafından “bazı analiz girdileri” ifadesine yer verildiği, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklaması istenilen iş kalemlerinin adına yer verilmek suretiyle doğrudan bir itirazın olmadığı ve açıklama istenilen kalemlerin ne yönden mevzuata ve ihale dokümanına aykırı olduğunun açıkça ifade edilmediğinin görüldüğü, bu itibarla başvuru sahibinin anılan iddialarının somut dayanaktan uzak genel hukuka aykırılık ifadelerini içerdiği anlaşıldığından, söz konusu iddianın uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

b) İstekli tarafından sadece ABB-06 poz numaralı ve “Barajlarda Asfalt Çekirdek (1 nolu zon) ve İnce Filtre (2 nolu zon) Dolguları Yapılması” adlı iş grubunun analizinde bulunan “Asfalt çekirdek ve filtre zonu dolgu finişeri (takriben 250-300 hp gücünde 300 ton/saat kapasiteli ve 5-10 m3 hazneli)” analiz girdisi için fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifinin ilgili analizde geçen finişere ait olduğu, fiyat teklifine konu edilen başka bir girdinin yer almadığı görüldüğünden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

d) İstekli tarafından açıklama istenilmeyecek tüm analiz girdileri için 0,01 TL öngörüldüğü, 0,01 TL olarak öngörülen fiyatlar ile miktarların çarpılması suretiyle analiz girdilerinin toplam tutarlarının hesaplandığı, istekliler tarafından yapılan açıklamalarda analiz girdisinin birim fiyatına bedel öngörülmesinin yeterli olduğu, dolayısıyla açıklama istenilmeyecek her bir analiz girdisi için bir fiyat öngörüldüğü anlaşıldığından, yapılan açıklamanın bu yönden mevzuata uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

e) İstekli tarafından sunulan analizler incelendiğinde, her ne kadar idarece ABB-01, ABB-02, ABB-26, ABB-34 ve ABB-45 poz numaralı iş kalemlerinde aritmetik hatalar bulunduğu belirtilmiş olsa da yapılan hesaplamalar neticesinde sadece ABB-02, ABB-03 ve ABB-08 poz numaralı analizlerde 0,01 TL’lik bir farkın bulunduğu, tutarın düzeltilmiş halinin teklif fiyatının altında olduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

f) Bahse konu ihalenin davet tarihinin 25.01.2021 olduğu, ihalenin 25.03.2021 tarihinde gerçekleştirildiği, istekli tarafından bazı analiz girdilerinin fiyatlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2020 yılı birim fiyatları ile tevsik edildiği, geçmiş yıllarda birim fiyatı yayımlanmış olan pozlara ilişkin rayiç fiyatlarının kullanılmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesinde yer alan “İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.” açıklaması uyarınca bahse konu işin davet tarihinde 2021 yılı için henüz Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın birim fiyatlarının yayımlanmadığı, dolayısıyla yapılan açıklamanın bu yönden uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır

g) 2021 yılı brüt asgari ücretin 3.577,50 TL olduğu, saatlik brüt asgari ücretin ise 15,90 TL olduğu, ihale üzerinde kalan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklama kapsamında tüm işçilik girdileri için 15,90 TL’nin kullanıldığı, istekli tarafından bir adet analiz girdisi için fiyat teklifi alındığı ve söz konusu fiyat teklifine işçilik giderinin dâhil edilmediği, yapılan açıklamanın bu yönden uygun olduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

h) Farklı iş kalemlerinin analizlerinde yer alan aynı analiz girdileri için aynı fiyatların kullanıldığı görüldüğünden, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

ı) İstekli tarafından ABB-06 poz numaralı ve “Barajlarda Asfalt Çekirdek (1 nolu zon) ve İnce Filtre ( 2 nolu zon) Dolguları Yapılması” adlı iş grubunun analizinde bulunan “Asfalt çekirdek ve ince filtre zon dolgu finişeri (takriben 250-300 hp gücünde,300 ton/saat kapasiteli ve 5-10 m3 hazneli)” adlı analiz girdisi için TL cinsinden fiyat teklifi alındığı, alınan fiyat teklifi ile birlikte satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6), tutanağın ekinde sunulması gereken imza sirküleri ile meslek mensubu faaliyet belgesinin ve fiyat teklifine konu olan makinenin teknik özelliklerini gösterir belgelerin sunulduğu görülmüştür.

Bahsi geçen satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) incelendiğinde, ilgili tutanağın fatura bilgileri tablosunda fatura tarihinin 21.12.2020 olarak belirtildiği, fatura bilgileri tablosunun alt kısmında, bahse konu makinenin gümrükten çıkış tarihinin 24.12.2020 olduğu ve ihraç edilen makinenin gümrükten çıkış tarihinde gelir elde edilmiş sayılacağından ilgili tutanağın ağırlıklı ortalama birim satış tutarı bölümünde belirtilen tutarın hesabında faturada belirtilen kurdan farklı olarak TCMB’nin 23.12.2020 tarihli Euro alış kuru olan 9,3030 TL’lik kur değerinin kullanıldığının belirtildiği görülmüştür.

Yapılan inceleme neticesinde, bahsi geçen satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) fatura edilen malın ihraç edildiği ve faturada belirtilen makinenin bedelinin Euro üzerinden belirlendiği, istekli tarafından da ilgili makinenin gümrükten çıktığı tarihte gelir elde edilmiş olacağından ilgili makinenin TL cinsinden değerinin hesaplanmasında gümrük çıkış tarihinde TCMB’nin Euro alış kuru değerinin kullanılamayacağına ilişkin kamu ihale mevzuatında herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, dolayısıyla yapılan açıklamanın bu yönden uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, başvuru sahibince davet tarihi ile ihale tarihi arasındaki döviz kurunun kullanılması gerektiği iddia edilmekle birlikte bahse konu tarihler arasında TCMB Euro kurunun 8,4026 TL ile 9,4257 TL aralığında değiştiği ve açıklamada kullanılan 9,3030 kurunun bu aralıkta olduğu görülmektedir.

i) Başvuruya konu ihalenin davet tarihinin 25.01.2021 olduğu, ihalenin 25.03.2021 tarihinde gerçekleştirildiği, yapılan açıklamada, Adıyaman ve Malatya illerine ait davet tarihi (25.01.2021) ile ihale tarihi (24.03.2021) (ihale tarihi hariç) arasında geçerli olan ve Woog’s firmasına ait 5,94 TL/lt’lik fiyatın kullanıldığı, söz konusu fiyatın 0,845 kg/lt katsayısı kullanılmak suretiyle kg cinsine dönüştürüldüğü, ayrıca bulunan tutardan KDV oranının düşüldüğü, yapılan hesaplamalar neticesinde istekli tarafından açıklama kapsamında 5,37 TL/kg fiyatının kullanıldığı, bahse konu açıklama kapsamında kullanılan fiyatın Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili açıklamalarına uygun olduğu görüldüğünden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

j) İstekli tarafından ABB-06 poz numaralı ve “Barajlarda Asfalt Çekirdek (1 nolu zon) ve İnce Filtre (2 nolu zon) Dolguları Yapılması” adlı iş grubunun analizinde bulunan “Asfalt çekirdek ve ince filtre zon dolgu finişeri (takriben 250-300 hp gücünde,300 ton/saat kapasiteli ve 5-10 m3 hazneli)” adlı analiz girdisi için fiyat teklifi alındığı, alınan fiyat teklifi ile birlikte satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6), tutanağın ekinde sunulması gereken imza sirküleri ile meslek mensubu faaliyet belgesinin ve fiyat teklifine konu olan makinenin teknik özelliklerini gösterir belgelerin sunulduğu, vekaletname sunulmadığı, kaplama fabrikası için fiyat teklifi alınmadığı, fabrikanın isteklinin kendi malı olarak açıklandığı görülmüştür.

Yapılan inceleme neticesinde; 1 adet makine için fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifinin fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösteren bir firmadan alındığı, alınan fiyat teklifinde meslek mensubu tarafından ilgili ibarenin belirtildiği ve meslek mensubuna ait iletişim bilgilerine yer verilmek suretiyle kaşelenip imzalandığı, ayrıca fiyat teklifi üzerinde fiyat teklifini veren firmaya ait imza ve kaşenin yer aldığı,

Fiyat teklifine dayanak olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) ve eki imza sirküleri ile meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu, tutanakta doldurulması gerekli olan ilgili yerlerin doldurulduğu, ilgili tutanakta geçici vergi beyanname döneminin 2020 yılı 4’üncü dönem olarak belirtildiği, meslek mensubu faaliyet belgesinin ilgili meslek mensubu tarafından “aslı gibidir” şeklinde tasdik edildiği, alınan fiyat teklifi ile satış tutarı tespit tutanağı arasında tarih, sayı, ürün ve içerdiği bilgiler bakımından uyumluluk bulunduğu, fiyat teklifindeki tutarın ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığı, firmaya ait fiyat teklifinde ve ilgili tutanakta yer alan imzaların birbiri ve imza sirkülerinde yer alan imza ile aynı olduğu, fiyat teklifine dayanak olarak düzenlenen satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) ekinde sunulan imza sirkülerinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin Sunuluş Şekli” başlıklı 31’inci maddesine uygun olacak şekilde sunulması yönünde bir mevzuat hükmünün bulunmadığı,

Satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) fatura bilgileri tablosunda 1 adet makineye ait fatura bilgilerine yer verildiği, bahsi geçen tabloda doldurulması gereken bilgilerin belirtildiği, fatura bilgilerinin fiyat teklifine konu makineye ait olduğu görüldüğünden, yapılan tüm değerlendirmeler neticesinde, istekli tarafından yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili açıklamalarına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

k) ABB-45 poz numaralı “Tünel Delme Makinesi (TDM) Kullanılarak Tünel Açılması ve Kaplama Yapılması” iş grubunda yer alan “Makine Bedeli [TDM (lokomotif ve vagonlar dahil)]” analiz girdisi için Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca açıklama yapıldığı, bu kapsamda finansal kiralama sözleşmesinin, kiracı ödeme planı raporunun ve makinenin üreticisinden alınmış tevsik edici nitelikteki yazının sunulduğu, ayrıca idare tarafından ilgili istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında; açıklama kapsamında sunulacak belgelerin aslının sunulması gerektiğine ilişkin belirleme yapılmadığı görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama kapsamında sunulan finansal kiralama sözleşmesinde ve kiracı ödeme planı raporunda noter onayının bulunduğu, sözleşmenin bedelinin ise “TL” cinsinden belirlendiği, bahse konu makineye ilişkin herhangi bir fiyat teklifinin sunulmadığı tespit edilmiştir.

Açıklama kapsamında sunulan makinenin üreticisinden alınmış tevsik edici nitelikteki yazının içeriğinde “Açılım İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi tarafından yürütülen Malatya-Yoncalı İsale Tüneli projesi kapsamında firmamız ile imzalanan CRCHI-ACIUM-20180329 sayılı sözleşmeye istinaden S ZTE5330 model EPB tipi TBM üretilmiştir.

Adıyaman Kahta Büyükçay Barajı projesinin ihale dokümanları incelenmiş ve zemin şartlarına göre bu C3 proje için de teknik özellikleri ZTE5330 model ile aynı özelliklere sahip EPB tipi TBM önerilmektedir.” ifadelerinin yer aldığı,

Söz konusu yazıda belirtilen bilgilerden, açıklama kapsamında kullanılan tünel delme makinesinin Malatya-Yoncalı İsale Tüneli projesi kapsamında çalışmakta olduğu anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan “Aşırı Düşük Savunma İle İlgili Açıklamalar” başlıklı belgede tünel delme makinesi ile ilgili olarak “DSİ Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından ihalesi yapılan 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” işi, İş Ortaklığımızın özel ortaklarından olan Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yürütülmektedir. Söz konusu sözleşme kapsamında da “Tünel Delme Makinesi (TDM=TBM=TAM) Kullanılarak İç Çapı 4.50 m, Dış Çapı 5,10 m, ve Kazı Çapı 5.30 m Olan Tünel Kazısı ve Beton Kaplaması Yapılması” iş kalemi imalatı yapılmaktadır. Üretici firma tarafından Yoncalı İsale Tüneli için EPB tipinde Tünel Delme Makinesi üretilmiştir. Üretici firma, söz konusu ihale dokümanlarını incelemiş olup, zemin şartlarına göre bu projede de Yoncalı İsale Tünelinde kullanılmakta olan makine ile aynı özelliklere sahip EPB tipi Tünel Delme Makinesi kullanılmasını önermektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.

İstekli tarafından açıklamasında kullanılan tünel delme makinesinin mevcut durumda 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” işi kapsamında kullanıldığının ve 2016/81663 İKN’li ihalede bulunan tünel imalatı ile itirazen şikâyete konu olan ihaledeki tünel imalatlarının aynı olduğu belirtilerek, 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” işi kapsamında kullanılan tünel delme makinesinin açıklamada kullanıldığı anlaşılmıştır.

Şikâyete konu ihale dokümanı kapsamında bulunan Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı Haydaran Tüneli İnşaatı Tdm ve Segman Kaplama Teknik Şartnamesi’nin “Giriş ve Teknik Özet” başlıklı 1’inci maddesinde;

Kazı çapının; 5,10 metre,

Bitmiş tünel çapının; 4,50 metre olduğu,

Ayrıca ihale dokümanı kapsamında bulunan Haydaran tüneli inşaatı projelerinde yer alan tünel kesitinde;

Bitmiş tünel çapının; 4,50 metre,

Tünel dış çapının; 5,10 metre olduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bilgilerine yer verilen 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” işine ilişkin EKAP üzerinden erişilen İdari Şartname eki birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen bilgilerden, tünel delme makinesinin “Tünel Delme Makinesi (TDM=TBM=TAM) Kullanılarak İç Çapı 4.50 m, Dış Çapı 5,10 m ve Kazı Çapı 5.30 m Olan Tünel Kazısı ve Beton Kaplaması Yapılması” iş kalemi kapsamında çalıştırılacağının anlaşıldığı, bahse konu işte tünel iç çapının 4,50 metre, tünel dış çapının 5,10 metre ve kazı çapının ise 5,30 metre olarak belirlendiği, mevcut ihalede ise bitmiş tünel çapının 4,50 metre, tünel dış çapının 5,10 metre ve kazı çapının ise 5,10 metre olarak belirlendiği, bahsedilen iki ihaledeki değerler karşılaştırıldığında kazı çapları arasında farklılık bulunduğu görülmüştür.

Bu husustaki inceleme ve değerlendirmelerin daha sağlıklı yapılabilmesi adına, itirazen şikayete konu edilen ve açıklamada kullanılan tünel delme makinesinin mevcut ihalede bahsi geçen tünel delme makinesi için istenilen özelliklere ve projesine uygun olup olmadığının tespiti amacıyla 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” işinin sözleşmesini yürüten DSİ 9. Bölge Müdürlüğü’ne gönderilen 22.09.2021 tarihli yazı ile;

“1) Bahsi geçen tünel açma makinesinin tünel delme çapı ve diğer teknik özelliklerini gösterir bilgi ve belgeler,

2. 2016/81663 İKN’li ve “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” adlı ihaleye ait ihale dokümanı kapsamında yer alan Tünel Açma Makinesi (TAM)'ne ilişkin tüm belgelerin (Teknik Şartname, projeler (CD ortamında), birim fiyat tarifleri vb.) tarafımıza gönderilmesi gerekmektedir” hususlarına ilişkin bilgi ve belge talep edilmiş olup, DSİ 9. Bölge Müdürlüğü tarafından, “Tünel Delme Makinesi (TDM=TBM=TAM) Kullanılarak İç Çapı 4.50 m, Dış Çapı 5,10 m ve Kazı Çapı 5.30 m Olan Tünel Kazısı ve Beton Kaplaması Yapılması” iş kalemine ilişkin birim fiyat tarifi, tünel delme makinesinin teknik özelliklerini gösterir belgeler ve tünel imalatına ilişkin plan, profil ve tip kesitlerin yer aldığı projeler gönderilmiş ve söz konusu bilgi, belgeler 29.09.2021 tarihinde Kurum kayıtlarına alınmıştır.

Bahsi geçen tünel delme makinesinin teknik özelliklerini gösterir belgede;

Kazı çapının; 5,36 metre olarak belirtildiği,

2016/81663 İKN’li işe ilişkin projelerde yer alan tünel kesitinde;

Tünel iç çapının; 4,50 metre

Tünel dış çapının; 5,10 metre olarak belirtildiği,

Ayrıca ilgili kesitte 5,30 metrelik bir kazı çapı hattının belirlendiği ve tünel dış çapı ile kazı hattı arasında kalan 0,1 metre aralığındaki bölüme çakıl malzemesinin yerleştirildiği görülmektedir.

Bu bilgilerden hareketle, itirazen şikâyete konu ihaledeki tünel imalatı için Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı Haydaran Tüneli İnşaatı TDM ve Segman Kaplama Teknik Şartnamesi ve projelerde belirtilen tünel kesitinde yer alan tünel iç çapı bakımından 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” yapım işindeki tünel imalat ölçülerinin örtüştüğü, bununla birlikte kazı çapının ve tünel tip kesitinin birbirinden farklı olduğu, itirazen şikayete konu ihaleye ilişkin tünel projelerinde yer alan tip kesitte tünel iç çap (4,50 m) bilgisi, segman kalınlık (0,3+0,3=0,6 m) bilgisi ve dış çap (5,10 m) bilgisinin bulunduğu, yine Tünel Teknik Şartnamesi’nde kazı çapı (5,10 m) bilgisinin bulunduğu, bu bilgiler dışında tünel kazı çapına ilişkin bilginin bulunmadığı, bu durumda incelenen ihale konusu işte tünel delme makinesi ile açılacak tünel için ayrı bir kazı çapı belirlemesi yapılmadığından dış çap ve kazı çapının eşit olmasının istenildiği göz önünde bulundurulduğunda bu imalatlar için kullanılacak tünel delme makinesi için kazı çapının 5,10 m olması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama kapsamında kullanılan 2016/81663 İKN’li “Malatya Yoncalı Sulaması İsale Tüneli” yapım işindeki tünelin projelerinde yer alan kesitte kazı çapının 5,30 m olduğu, tünel delme makinesine ilişkin teknik belgelerde kazı çapının 5,36 m olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme neticesinde, istekli tarafından tünel delme makinesi ile ilgili sunulan belgelerin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41’inci maddesine uygun olduğu, ayrıca ilgili belgelerin istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklaması yazısında belirlenen kriterlere uygun olarak sunulduğu, bahsi geçen tünel delme makinesinin edinim bedeli üzerinden açıklamada kullanılabilmesi için ihale konusu iş kapsamında aynı makine için belirlenen teknik özelliklere uygun olması gerektiği, anılan istekli tarafından bilgilerine yer verilen tünel delme makinesine ilişkin olarak işin yürütüldüğü DSİ 9.Bölge Müdürlüğü tarafından gönderilen projeler ve makineye ait teknik belgelerde kazı çapının 5,36 olduğu, ancak itirazen şikâyet konu olan ihale dokümanı düzenlemelerinde istenilen tünel delme makinesi için kazı çapının 5,10 metre olarak belirtildiği, dolayısıyla ihale konusu işte istenilen özelliklere uygun olmadığı, diğer bir ifadeyle istekli tarafından açıklamada kullanılan tünel delme makinesinin çapı ile itirazen şikâyete konu ihalenin projesinde yer verilen kazı çapının farklı olduğu dolayısıyla ihale konusu işte kullanılabilir nitelikte olmadığı anlaşılan söz konusu tünel delme makinesi ile açıklama yapılmasının idarece tanımlanan yapım şartlarına ve Teknik Şartname’ye uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, tünel delme makinesine yönelik yapılan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

l) ABB-06 poz numaralı ve “Tünel Delme Makinesi (TDM) Kullanılarak Tünel Açılması ve Kaplama Yapılması” adlı iş grubunun analizinde yer alan “Makine bedeli (Kaplama fabrikası)” adlı analiz girdisine ilişkin olarak isteklinin kendi malı makine üzerinden açıklama yapıldığı, söz konusu analiz girdisine ilişkin fiyat teklifi alınmadığı görülmüştür. İstekli tarafından yapılan açıklamada bahsi geçen analiz girdisine ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış herhangi bir rayicin bulunmadığı, Tebliğ’in 45.1.13.17’nci maddesinde yer alan açıklamada belirtilen rayici bulunan makinelere ilişkin kurallara göre hesaplama yapılmasının mümkün olmadığı, bu itibarla analiz girdisinin tevsikine ilişkin doğrudan ilgili makinenin satın alma bedelinin kullanıldığı belirtilmiştir.

Bahsi geçen analiz girdisini tevsik etmek adına istekli tarafından kendi malı makine üzerinden açıklama yapıldığı, bu kapsamda Maksima Elektrik İnşaat Ticaret A.Ş. - Açılım İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi - Seza İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi - Mustafa Ekşi İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ortağı olan Açılım İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketine ait “Yeminli Mali Müşavir Demirbaş Tespit Özel Amaçlı Tasdik Raporu” başlıklı belgenin, YMM tasdik sözleşmesinin, YMM faaliyet belgesinin, segment kaplama fabrikası muavin defter kayıtları ve fatura fotokopileri ile segment kaplama fabrikasının fotoğraflarının sunulduğu, “Yeminli Mali Müşavir Demirbaş Tespit Özel Amaçlı Tasdik Raporu” başlıklı belge ile segment kaplama fabrikası muavin defter kayıtlarının YMM tarafından onaylandığı, fatura örneklerinin noter onaylı olduğu, ayrıca segment kaplama fabrikası muavin defter kayıtlarında segment kaplama fabrikasında bulunan makine ve ekipman listesine yer verildiği, bahsi geçen faturaların da fabrikaya ait makine ve ekipmana ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde, bahse konu analiz girdisine ilişkin makinenin isteklinin kendi malı olduğu, bu husus belgelendirilmek suretiyle makine edinme bedeli kullanılarak açıklama yapıldığı, ilgili analiz girdisine ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış herhangi bir rayicin bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu analiz girdisine ilişkin fiyatın tevsik edilmesi için kaplama fabrikasının edinim bedeli üzerinden açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.

m) İstekli tarafından sunulan açıklamada, “Beton çeliği çubuğu” analiz girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2020 yılı birim fiyatı kullanılmak suretiyle açıklama yapıldığı, söz konusu giderin tevsiki için üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması suretiyle açıklama yapılmadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

n) İstekli tarafından sunulan analizlerin 18.02.2021 tarihli zeyilnamede yer alan değişiklikler göz önünde bulundurularak hazırlandığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır

o) Açıklama kapsamında istenilecek iş kalemleri arasında yer verilen “Elektrik enerjisi” analiz girdisi için istekli tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2020 yılı birim fiyatının kullanıldığı, yapılan açıklamanın ilgili Tebliğ maddelerine uygun olduğu görülmüştür. Bu itibarla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

ö) İstekli tarafından sadece ABB-06 poz numaralı ve “Barajlarda Asfalt Çekirdek (1 nolu zon) ve İnce Filtre (2 nolu zon) Dolguları Yapılması” adlı iş grubunun analizinde bulunan “Asfalt çekirdek ve filtre zonu dolgu finişeri (takriben 250-300 hp gücünde 300 ton/saat kapasiteli ve 5-10 m3 hazneli)” analiz girdisi için fiyat teklifi alındığı, ABB-06 poz numaralı ve “Tünel Delme Makinesi (TDM) Kullanılarak Tünel Açılması ve Kaplama Yapılması” adlı iş grubunun analizinde yer alan “Makine bedeli (Kaplama fabrikası)” adlı analiz girdisine ilişkin olarak isteklinin kendi malı makine üzerinden açıklama yapıldığı, bahsedilen analiz girdileriyle ilgili açıklamalara ilişkin inceleme ve tespitlerin yapıldığı, yapılan açıklamada mevzuata herhangi bir aykırılık tespit edilmediği görüldüğünden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

p) İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında istenilecek analiz girdileri arasında yer verilen nakliye girdilerine ilişkin formüllerin verildiği, istekli tarafından yapılan açıklamada idarece verilen nakliye formüllerinin kullanıldığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Maksima Elek. İnş. Tic. A.Ş. - Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Seza İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Mustafa Ekşi İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.