KİK Kararı: 2021/UY.I-1255

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/026
Gündem No : 24
Karar Tarihi : 23.06.2021
Karar No : 2021/UY.I-1255
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Şir-As İnş. Enrj. Md. Gd. İh. Mad. Tmz. Akr. Tic. Ltd. Şti - Diyar Sur İnş. Nak. Oto. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 12. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/54236 İhale Kayıt Numaralı “Olur - Ardanuç Yolu Km: 0+000 - 1+960 Ve Km: 5+000 – 9+500 Arası Heyelanlı Kesimlerin Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 12. Bölge Müdürlüğü tarafından 09.03.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Olur - Ardanuç Yolu Km: 0+000 - 1+960 Ve Km: 5+000 – 9+500 Arası Heyelanlı Kesimlerin Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Şir-As İnş. Enrj. Md. Gd. İh. Mad. Tmz. Akr. Tic. Ltd. Şti - Diyar Sur İnş. Nak. Oto. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın 17.05.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.05.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 28.05.2021 tarih ve 25120 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.05.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/948 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklamasında 10.110.1003 girdi numaralı “Her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı (K)” girdisi için alt analizlerde kullandığı birim fiyatlar ile nakliye iş kaleminde yer alan (K) girdisine ilişkin kullanılan birim fiyatların farklı olduğu gerekçesiyle tekliflerinin ihale komisyonu tarafından değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu girdinin sadece KGM/16.073/HR iş kaleminin alt analizi olduğu ve açıklama istenmeyecek girdi olarak belirlendiği, KGM/23.014-P iş kaleminde yer alan nakliye girdisi açısından ise, idarenin öngördüğü nakliye formüllerinin değiştirilmeden kullanılması gerektiği, bu formüllerin değiştirilmesi analizin değiştirilmesi anlamına geleceği, Karayolları Genel Müdürlüğü’nün nakliye girdilerinin ayrı bir iş grubu olarak değerlendirilmesi gerektiği, söz konusu girdi için nakliye formülü hesaplanarak açıklama yapıldığı,

İdarenin açıklama istenmeyecek analiz girdileri listesi ile analiz formatlarını ayrı ayrı düzenleyip göndermesi gerektiği, idarenin gönderdiği analiz formatında açıklama kısmına açıklama istenecek- açıklama istenmeyecek şeklinde belirtmesinin karışıklığa sebep olduğu, aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde, açıklama istenilen 3 iş kaleminin analizlerine yer verildiği ancak açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesine yer verilmediği, aynı analiz girdisinin farklı iş kalemlerinin birinde açıklama istenilecek, diğerinde ise açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlenmiş olmasının aykırılık teşkil ettiği,

K katsayısının istekli tarafından teklif edilen bir bedel içerdiği, nakliye formülünün bir bileşeni olduğu, nakliye analiz girdisinin formülü için içerisindeki K katsayısının bağımsız olarak değerlendirilmesi gerektiği, aksi takdirde başka analiz girdilerinin de altındaki girdilerin açılması gerektiği, mazot analiz alt nakliye girdisi, beton nakliye alt girdisi, vibratör alt girdisi v.b. tüm analiz girdilerinin detaylandırılarak isteklilere gönderilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 22.md.) İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Olur - Ardanuç Yolu Km: 0+000 - 1+960 ve Km: 5+000 ? 9+500 Arası Heyelanlı Kesimlerin Yapım İşi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 1964E04-2-65038 (E04-152940)

d) Kodu:

e) Miktarı:14.200 m3 beton, 9.000 m fore kazık, 33.000 ton pmat ve pmt işi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer:

Erzurum (Olur)” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdare tarafından başvuru sahibi istekliye 26.04.2021 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ekinde aşırı düşük teklif açıklaması için, açıklama durumunun belirtildiği(açıklama istenecek-açıklama istenmeyecek) yaklaşık maliyet sıralı iş kalemleri tablosu listesine, açıklama istenilen iş kalemleri listesine ve 3 tane sıralı analiz girdi tablosuna yer verildiği görülmektedir.

Açıklama istenilen iş kalemleri listesinde KGM/16.073/HR, KGM/16.130-P ve KGM 23.014-P iş kalemlerine yer verildiği, KGM/16.073/HR(Köprülerde veya heyelanlı bölgelerde Ø 120 cm. çapında her boyda yerinde dökme kazık yapılması (C 30/37 hazır beton harcı ile)) iş kaleminde yer alan 10.110.1003(her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı K) girdi numaralı taşıma katsayısı(K)’nın açıklama istenmeyecek girdi olarak belirtildiği,

Yine aynı iş kaleminde yer alan KGM/16.073HR-29 Nolu Bölüm girdi numaralı (KGM/16.073/HR pozunda geçen KGM(03.568/2, 10.100.1063, 19.100.1028, 10.100.1062, 10.110.1003 pozlarına ait karşılığı olarak bölüm toplamı işlem satırı hesaplanmıştır) girdisinin açıklama istenecek girdi olarak belirtildiği,

KGM/23.014-P iş kaleminde (Her çapta yuvarlak demir ve nervürlü çeliğin; zati bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, istifi ve işçiliği) yer alan nakliye (nervürlü çelik nakli ((A:1, mesafe:1068 Km, Y: 1.F=Kx(0.0007xM+0.01)xAxY)) girdisinin de açıklama istenecek girdi olarak belirtildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında, KGM/16.073/HR(Köprülerde veya heyelanlı bölgelerde Ø 120 cm. çapında her boyda yerinde dökme kazık yapılması (C 30/37 hazır beton harcı ile)) iş kaleminde yer alan 10.110.1003(her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı K) girdi numaralı taşıma katsayısı(K) için 0,01 TL birim fiyat verildiği,

Yine aynı iş kaleminde yer alan KGM/16.073HR-29 Nolu Bölüm girdi numaralı “KGM/16.073/HR pozunda geçen KGM(03.568/2, 10.100.1063, 19.100.1028, 10.100.1062, 10.110.1003 pozlarına ait karşılığı olarak bölüm toplamı işlem satırı hesaplanmıştır” girdisi için alt analiz düzenlendiği, alt analizde yer alan 10.110.1003(her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı K) girdisi içinde 0,01 TL verildiği,

KGM/23.014-P iş kaleminde (Her çapta yuvarlak demir ve nervürlü çeliğin; zati bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, istifi ve işçiliği) yer alan nakliye (nervürlü çelik nakli ((A:1, mesafe:1068 Km, Y: 1.F=Kx(0.0007xM+0.01)xAxY)) girdisi için formül kullanılarak hesaplama yapıldığı, formül içerisinde yer alan (K) katsayısının 427,00 TL olarak hesaplandığı görülmektedir.

Yukarıda yer verilen inceleme ve tespitler neticesinde, KGM/23.014-P iş kaleminde yer alan nakliye olarak ifade edilen ve ayrı satır açılan girdinin 10.110.1003 poz numaralı girdiden bağımsız ayrı bir analiz girdisi olduğu ve bu girdinin temel girdi niteliğinde bulunduğu, zira 10.110.1003 poz numaralı analiz girdisi bir rayiç niteliğinde iken nakliye formüllerinin içeriğinde yer alan K’nın bir katsayı niteliğinde olduğu, 10.110.1003 poz numaralı “K” taşıma katsayısı rayici de kullanılarak hesaplanan ve malzeme türüne malzeme yoğunluğuna, taşıma mesafesine bağlı olarak değişkenlik gösterebilen farklı nitelikte nakliye girdilerinin bulunduğu, “K” katsayısının tüm nakliye girdiklerinde ortak olduğu ve sabit bir katsayı olarak hesaplamalarda kullanıldığı anlaşılmaktadır.

İdarelerce açıklama istenilecek analiz girdilerinin temel girdi düzeyinde olması gerektiği Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerinde açıklanmış olup nakliyenin temel girdi mahiyetinde olduğu anlaşılmıştır. Nakliye fiyatı belirlenirken K katsayısı, malzeme yoğunluğu ve malzeme cinsi gibi bileşenlerin değiştirilmesine imkan bulunmamakta olup fiyatın belirlenmesinde mesafe değişkenlik gösterebilmektedir.

Bununla birlikte idare tarafından başvuru sahibi istekliye 26.04.2021 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ekinde yer alan KGM/16.073/HR poz numaralı iş kalemi analizinde “KGM/03.568/2, 10.100.1063, 19.100.1028, 10.100.1062, 10.110.1003 pozlarına ait karşılığı olarak bölüm toplamı işlem satırı hesaplanmıştır” adlı analiz girdisinin yer aldığı ve idarece açıklama istenecek analiz girdisi olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Ancak söz konusu analiz girdisinin ayrıca birer gider olmadığı, “KGM/03.568/2, 10.100.1063, 19.100.1028, 10.100.1062, 10.110.1003 iş kalemlerinin toplamı alınmak suretiyle analiz fiyatına yansıtılan bir gider olduğu, ayrıca bir analiz girdisi olarak düşünülemeyeceği, dolayısıyla söz konusu iş kaleminin bir analiz girdisi olarak belirlenip açıklama istenilecek veya istenilmeyecek analiz girdileri statüsünde değerlendirilmesinin analiz hazırlanmasına ilişkin kurallara uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Söz konusu girdide yer alan, “KGM/03.568/2” girdisinin alt analizinde “03.068/1(Fore kazık makinası 1 Yd3'lük ve takriben 100 HP gücünde ekskavatör+takriben 76 HP gücünde benoto tip 5 model veya emsali iksa borusu vs.), 10.160.1026(mazot(motorin)), 10.10.1060(düz işçi(inşaat işçisi)), 10.10.1055(operatör makinist) ve 10.10.1059(yağcı)” girdilerinin, “19.100.1028” girdisinin alt analizinde “10.120.1030(Yükleyici (11/2 yd3 veya 5500 libre taşıma güçlü, takriben 80 HP muadili lastik tekerlekli), 10.160.1026(mazot(motorin)), 10.10.1055(operatör makinist) ve 10.10.1059(yağcı)” girdilerinin yer aldığı, diğer girdilerin de 10.100.1063(Erbab işçi), 10.100.1062(düz işçi(inşaat işçisi)) ve 10.110.1003(her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı K) olduğu, bu itibarla anılan giderlerin, analiz girdilerinin miktarlarına yansıtılmak suretiyle aşırı düşük teklif açıklamasının istenilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, KGM/16.073/HR poz numaralı iş kaleminde yer alan “KGM/03.568/2, 10.100.1063, 19.100.1028, 10.100.1062, 10.110.1003 pozlarına ait karşılığı olarak bölüm toplamı işlem satırı hesaplanmıştır” adlı analiz girdisinin açıklama istenilecek veya istenilmeyecek analiz girdileri statüsünde değerlendirilmesinin analiz hazırlanmasına ilişkin kurallara uygun olmadığı değerlendirildiğinden idarece teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2’nci maddesi çerçevesinde aşırı düşük teklif sorgulaması işlemlerinin yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.