KİK Kararı: 2021/UY.I-1143

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/024
Gündem No : 31
Karar Tarihi : 09.06.2021
Karar No : 2021/UY.I-1143 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Hayati OKTAY - Msk Yol İnş. Müh. Mim. Müş. Eml. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri 8. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/67764 İhale Kayıt Numaralı “Erzurum Hınıs Arazi Toplulaştırma ve TİGH İşi Tamamlama Projesi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 15.03.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Erzurum Hınıs Arazi Toplulaştırma ve TİGH İşi Tamamlama Projesi” ihalesine ilişkin olarak Hayati Oktay - Msk Yol İnş. Müh. Mim. Müş. Eml. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 26.04.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.04.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.05.2021 tarih ve 23129 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/845 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalelere katılmaktan yasaklandıklarına ilişkin olarak taraflarına herhangi bir tebligat yapılmadığı, dolayısıyla yasaklama durumu bilinmeden ihaleye teklif verilmesi sebebiyle kendilerine herhangi bir kusur atfedilmeyeceği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7'nci maddesi gereğince, bireysel işlemlerin yazılı olarak ilgilisine tebliğ edilmesi gerektiği, ayrıca Danıştay tarafından verilmiş olan aynı hususa ilişkin kararlarda belirtildiği üzere, idari işlemin ilgilisine tebliğ edilmesi gerektiğinin açık olduğu, tebliğ edilmediği durumda ise işlemin haricen öğrenildiği tarihin esas alınması gerektiği, bu doğrultuda 13.03.2021 tarihinde haklarında yasaklama kararı verildiği ve bu tarihte Resmi Gazetede yayımlanmış olan yasaklama kararının tebliğ yapılmaksızın bu durumun ihale tarihi olan 15.03.2021 tarihinden sonra öğrenildiği, kaldı ki ihaleye katılma yasaklısı iken sözleşme imzalama imkânı bulunulmadığı, bu itibarla ihaleye teklif verilmiş olmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, öte yandan ihaleye teklif verilmesi aşamasında yasaklılık sorgusu yapılmasını sağlayan ve EKAP üzerinden teklif verilmesini engelleyen bir sistemin de bulunmadığı, dolayısıyla haklarında tesis edilen yasaklama kararı bilinmeksizin teklif verildiği, söz konusu nedenlerle geçici teminatın gelir kaydedilmesi ve yeni bir yasaklama sürecinin başlatılmasının çalışma hürriyetinin ihlali olduğu, diğer yandan, yasaklama kararının Resmi Gazete'de yayımlanma tarihinin 13.03.2021, e-ihaleye teklif tarihinin ise 14.03.2021 olduğu, dolayısıyla hem yasaklamanın yayımlandığı tarihin hem de teklif verilme tarihinin hafta sonu olması sebebiyle yasaklama kararının öğrenilemediği, ayrıca söz konusu işlemlerin hafta sonuna denk gelmesi nedeniyle de yasaklılık kararının EKAP sistemine de düşmediği, sonuç olarak geçici teminatın gelir kaydedilmesi işleminin idarece geri alınması mümkünken, hukuka aykırı olarak geri alma işleminin yerine getirilmediği iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılamayacak olanlar” başlıklı 11’inci maddesinde “Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar:

a) Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak idarelerce veya mahkeme kararıyla kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan veya örgütlü suçlardan veyahut kendi ülkesinde ya da yabancı bir ülkede kamu görevlilerine rüşvet verme suçundan dolayı hükümlü bulunanlar.

…

Bu yasaklara rağmen ihaleye katılan istekliler ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. Ayrıca, bu durumun tekliflerin değerlendirmesi aşamasında tespit edilememesi nedeniyle bunlardan biri üzerine ihale yapılmışsa, teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Ortak girişimler” başlıklı 14’üncü maddesinde “Ortak girişimler birden fazla gerçek veya tüzel kişi tarafından iş ortaklığı veya konsorsiyum olarak iki türlü oluşturulabilir. İş ortaklığı üyeleri, hak ve sorumluluklarıyla işin tümünü birlikte yapmak üzere, konsorsiyum üyeleri ise, hak ve sorumluluklarını ayırarak işin kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili kısımlarını yapmak üzere ortaklık yaparlar. İş ortaklığı her türlü ihaleye teklif verebilir. Ancak idareler, işin farklı uzmanlıklar gerektirmesi durumunda, ihaleye konsorsiyumların teklif verip veremeyeceğini ihale dokümanında belirtirler. İhale aşamasında ortak girişimden kendi aralarında bir iş ortaklığı veya konsorsiyum yaptıklarına dair anlaşma istenir. İş ortaklığı anlaşmalarında pilot ortak, konsorsiyum anlaşmalarında ise koordinatör ortak belirtilir. İhalenin iş ortaklığı veya konsorsiyum üzerinde kalması halinde, sözleşme imzalanmadan önce noter tasdikli iş ortaklığı veya konsorsiyum sözleşmesinin verilmesi gerekir. İş ortaklığı anlaşma ve sözleşmesinde, iş ortaklığını oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin taahhüdün yerine getirilmesinde müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, konsorsiyum anlaşma ve sözleşmesinde ise, konsorsiyumu oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin, işin hangi kısmını taahhüt ettikleri ve taahhüdün yerine getirilmesinde koordinatör ortak aracılığıyla aralarındaki koordinasyonu sağlayacakları belirtilir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 17’nci maddesinde “İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:

…

e) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılmak.

Bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.” hükmü,

Anılan Kanun’un Dördüncü Kısmında yer alan “İhalelere katılmaktan yasaklama” başlıklı 58’inci maddede “17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise İçişleri Bakanlığı tarafından verilir.

Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir.

İhale sırasında veya sonrasında bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler, idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmezler.

Yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırkbeş gün içinde verilir. Verilen bu karar Resmi Gazetede yayımlanmak üzere en geç onbeş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Bu kararlar Kamu İhale Kurumunca izlenerek, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlara ilişkin siciller tutulur.

İhaleyi yapan idareler, ihalelere katılmaktan yasaklamayı gerektirir bir durumla karşılaştıkları takdirde, gereğinin yapılması için bu durumu ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yasaklamaya ilişkin sürenin hukuki niteliği” başlıklı 28.1.5’inci maddesinde “28.1.5.1. 4734 sayılı Kanunun “Yasaklar ve Ceza Sorumluluğu” başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan “İhalelere katılmaktan yasaklama” kenar başlıklı 58 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında; “Yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırk beş gün içinde verilir. Verilen bu karar Resmi Gazetede yayımlanmak üzere en geç on beş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer” hükmü yer almıştır. Söz konusu madde hükmünde “en geç” şeklinde ifade edilen sürelerle ilgili olarak uygulamada tereddütler oluştuğu görüldüğünden aşağıdaki hususların açıklanmasına ihtiyaç duyulmuştur.

28.1.5.1.1 4964 sayılı Kanunla değişik 4734 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin gerekçesinde ihalelere katılmaktan yasaklama kararlarının bağlı veya ilgili bulunulan bakanlıklar tarafından verildiği durumlarda, taşradaki ihalelere ilişkin yazışma ve karar verme sürecinin uzunluğu ve gecikmeler nedeniyle sürenin dolması halinde ceza verilemeyeceği göz önünde bulundurularak azami otuz günlük sürenin kırk beş güne çıkarıldığı belirtilmiştir.

28.1.5.1.2. Anayasa ile teminat altına alınan çalışma ve sözleşme özgürlüğü gibi temel hak ve hürriyetlerin korunmasına ilişkin düzenlemeler ile 4734 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin sözü edilen gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde, 58 inci maddenin dördüncü fıkrasında yer alan sürelerin disipliner niteliği aşan ve yetki süresini belirleyen nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre idarenin, yasaklama kararının gereğinin yapılmasını bildirdiği yazının ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa ulaştığı tarihi izleyen en geç 45 günlük süre içinde yasaklama kararı verilmesi zorunlu olmaktadır. Bu süre geçirildikten sonra yasaklama kararı verilmesi mümkün bulunmamaktadır.

28.1.5.1.3.Yasaklama işlemlerinin süresinde tamamlanarak yürürlüğe girmemesi halinde ilgili ve görevli kamu görevlileri hakkında disiplin ve ceza sorumluluğuna ilişkin hükümler uygulanabilecektir.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Teminatların gelir kaydedilmesi” başlıklı 28.1.8’inci maddesinde “28.1.8.1 İhale veya son başvuru tarihi itibarıyla haklarında yasaklama kararı bulunan aday veya isteklilerin;

1. İhaleye katılmaları halinde ihale dışı bırakılmaları ve geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi,

2. Bu durumlarının tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında tespit edilememesi nedeniyle bunlardan biri üzerine ihale yapılmış ancak ihale kararı ihale yetkilisince onaylanmamış olması durumunda, bu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi,

3. Bu durumlarının ihale kararı onaylandıktan sonra sözleşmenin imzalanmasına kadar geçen süre içinde anlaşılması durumunda ihale kararının iptali ile duruma göre kesin teminatın veya geçici teminatın gelir kaydedilmesi,

4. Bu durumlarının sözleşme yapıldıktan sonra anlaşılması halinde, sözleşmenin 4735 sayılı Kanunun 21 inci maddesi hükmü uyarınca feshedilmesi ve hesabın genel hükümlere göre tasfiyesi ile kesin teminatın ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedilmesi,

Gerekmektedir.

28.1.8.2. İhale veya son başvuru tarihi itibarıyla haklarında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı bulunmayan aday veya istekliler hakkında, ihale süreci içerisinde herhangi bir idare tarafından yasaklama kararı verilmesi durumunda yasaklama kararının Resmi Gazete’de yayım tarihinden önce teklif vermiş olan istekliler açısından yukarıdaki hükümlerin uygulanmasına imkan bulunmamaktadır. Bu durumda olan aday veya isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatları iade edilecektir. Ancak, 4734 sayılı Kanunun 5812 sayılı Kanunla değişik 40 ıncı maddesinin son fıkrası gereğince ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin her ikisinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilecektir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Erzurum Hınıs Arazi Toplulaştırma ve TİGH İşi Tamamlama Projesi

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 2011A02-1354 (2011A020070 - DAP İlleri Arazi Toplulaştırma ve TİGH )

d) Kodu:

e) Miktarı: Yapım İşi -500km Tarla içi stabilize yol imalatı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Erzurum ili Hınıs İlçesi” düzenlemesi yer almaktadır.

13.04.2021 tarihli ihale komisyonu kararı incelendiğinde, başvuru sahibi Hayati Oktay - Msk Yol İnş. Müh. Mimarlık Müş. Emlakçılık San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin “…İş Ortaklığını oluşturan her iki firmanın da EKAP sorgulamasında yasaklı oldukları görüldüğünden teklifi reddedilmiştir.” nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı ve geçici teminatının gelir kaydedildiği, ihalenin Kenan Tugay İkikat - İkikat İnş. Taah. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin de Sabri Kurtkapan - Alze İnş. Malz. İnş. Taah. Taş. Petrol Ürünleri Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı olarak belirlendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesinden anlaşıldığı üzere ortak girişimler ortaklığı oluşturanların, hak ve sorumluluklarıyla işin tümünü birlikte yapmak üzere kurulmaktadır. İdarenin cevabında belirtildiği üzere başvuru sahibi iş ortaklığının hem pilot ortağı olan Hayati Oktay hem de özel ortağı olan Msk Yol İnş. Müh. Mimarlık Müş. Emlakçılık San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 13.03.2021 tarihinden itibaren bir yıl süreyle yasaklanmış olması nedeniyle iş ortaklığının geçici teminatının gelir kaydedildiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, anılan Kanun’un 53’üncü maddesinde Kurum’un görev ve yetkileri sayılmış olup Resmi Gazete’de yayımlanan yasaklama işleminin denetimi Kurumun görev alanında bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere katılmaktan yasaklama” başlıklı 58’inci maddesinde yer alan “Yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırkbeş gün içinde verilir. Verilen bu karar Resmi Gazetede yayımlanmak üzere en geç onbeş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Bu kararlar Kamu İhale Kurumunca izlenerek, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlara ilişkin siciller tutulur.” hükmünden, alınan yasaklama kararının Resmi Gazete’de yayımlandığı anda yürürlüğe girdiği, ayrıca bir tebliğ işleminin yapılmasına gerek olmadığı ve Resmi Gazete’de yayımlanmasının tebliğ sayıldığı anlaşılmaktadır.

Mevzuatın yukarıda yer alan hükümleri çerçevesinde, hakkında yasaklama işlemi başlatılan isteklilerin, yasaklama işlemleri Resmi Gazete’de yayımlanıncaya kadar geçen ortalama 45 günlük süreç içerisinde yasaklama işlemlerinden haberdar olduğu dikkate alındığında, ihaleye katılan iş ortaklığının başka ihalelere katılmadan önce yasaklama kararının Resmi Gazete’de yayımlanıp yayımlanmadığını günlük olarak takip etme sorumluluğu ihaleye katılan iş ortaklılığına ait olup ihaleye teklif verilmeden önce günlük Resmi Gazete’ye bakılması halinde alınan yasaklama kararının görülmesi mümkünken anılan istekli tarafından günlük Resmi Gazete takip edilmeden inceleme konusu ihaleye teklif verilmiş olması isteklinin sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır.

Yapılan incelemede, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 28.1.8.1’inci maddesinde yer alan “İhale veya son başvuru tarihi itibarıyla haklarında yasaklama kararı bulunan aday veya isteklilerin;

1. İhaleye katılmaları halinde ihale dışı bırakılmaları ve geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi… gerekmektedir.” açıklamaları gereğince, anılan isteklinin, hem pilot ortağı olan Hayati Oktay hem de özel ortağı olan Msk Yol İnş. Müh. Mimarlık Müş. Emlak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 1 (bir) yıl süreyle tüm ihalelerden yasaklandığını belirten yasaklama kararının 13.03.2021 tarihli ve 31422 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı, yasaklama işleminin Resmi Gazete’de yayımlanması ile hüküm ve sonuç doğurduğu, Hayati Oktay - Msk Yol İnş. Müh. Mimarlık Müş. Emlak. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından yasaklama kararının Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihin ertesi günü olan 14.03.2021 tarihinde başvuruya konu ihaleye teklif verildiği görülmüş olup, başvuru sahibinin ihale tarihi (15.03.2021) itibarıyla yasaklı olduğu anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinin son fıkrası gereğince hakkında ihaleye katılma yasağı bulunmasına rağmen, ihaleye katılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı ve geçici teminatlarının gelir kaydedileceği hüküm altına alındığından başvuru sahibi isteklinin ihale dışı bırakılmasında ve geçici teminatının gelir kaydedilmesi işleminde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.