KİK Kararı: 2021/UH.II-979

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/018
Gündem No : 75
Karar Tarihi : 07.05.2021
Karar No : 2021/UH.II-979
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Olimpiyat Turizm Otomotiv Sağlık Danışmanlık Eğitim Ticaret Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/617624 İhale Kayıt Numaralı “Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından 15.12.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Olimpiyat Turizm Otomotiv Sağlık Danışmanlık Eğitim Ticaret Limited Şirketi tarafından 12.04.2021 tarih ve 19063 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.04.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/670 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; idarenin araç nitelik ve sayılarında değişiklik yapılması zarureti doğduğundan hareketle ihaleyi iptal ettiği, iptal gerekçesinin hukuka aykırı olduğu, idareye iş eksilişi hakkı tanındığı, ihalenin iptali kararının iptaline karar verilmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Aynı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.” hükmü,

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.

Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Cumhurbaşkanı bu oranı sözleşme bazında % 40 'a kadar artırmaya yetkilidir.

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, işin tamamının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur.

Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir.” hükmü bulunmaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 65’inci maddesinde “(3) İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.” hükmü bulunmaktadır.

Şikâyete konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Sürücüsüz araç kiralama hizmet alımı

b) Miktarı ve türü:

60 adet aracın 12ay süre ile sürücüsüz olarak kiralanması

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: Balıkesir İl geneli

ç) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhale kararının onaylanması veya iptali” başlıklı 37’nci maddesinde “37.1. İhale kararı ihale yetkilisince onaylanmadan önce, ihale üzerinde bırakılan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı Kurumdan teyit edilerek buna ilişkin belge ihale kararına eklenir.

37.2. Yapılan teyit işlemi sonucunda, her iki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.

37.3. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

37.4. İhale; kararın ihale yetkilisince onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’de “Ek” başlığı altında “

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

12 Ay Süre İle Kamyonet

araç x ay

360

2

12 Ay Süre İle Çift Kabin Pikap

araç x ay

216

3

12 Ay Süre İle Çift Kabin Pikap (4x4)

araç x ay

24

4

12 Ay Süre İle Arazi Tipi Binek Araç 4x4

araç x ay

36

5

12 Ay Süre İle D Segmenti Binek Araç

araç x ay

36

6

12 Ay Süre İle Kapalı Kasa Camlı Kamyonet Van

araç x ay

48

”düzenlemesi bulunmaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 29’uncu maddesinde “29.1. Öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde, işin;

a) Sözleşmeye konu hizmet içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

şartlarıyla, sözleşme bedelinin % 20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde ilave iş aynı yükleniciye yaptırılabilir.

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Bu durumda, yüklenicinin sözleşme bedeli tamamlanıncaya kadar işi ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmesi zorunludur.

Bu ihalede 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 24 üncü maddesi çevresinde iş eksilişi yapılabilir. İhale konusu işin sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması halinde ise, yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i ödenir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ilişkin Olimpiyat Turizm Otomotiv Sağlık Danışmanlık Eğitim Ticaret Limited Şirketi tarafından Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine 27.01.2021 tarihli ve 2021/UH.II-245 sayılı Kurul kararıyla “…teklifte önemli olduğu tespit edilen teklif bileşenlerinin belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması” yönünde düzeltici işlem kararı alındığı anlaşılmıştır. Bu aşamada, İsmail Eren’in ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olduğu, başvuru sahibi Olimpiyat Turizm Otomotiv Sağlık Danışmanlık Eğitim Ticaret Limited Şirketi’nin ise ekonomik açından en avantajlı ikinci teklif sahibi olduğu tespit edilmiştir.

İdarece aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması ve açıklamalar üzerinden yapılan değerlendirmeler neticesinde Olimpiyat Turizm Otomotiv Sağlık Danışmanlık Eğitim Ticaret Limited Şirketi tarafından Kuruma yeniden itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bunun üzerine 24.03.2021 tarihli ve 2021/UH.II-660 sayılı Kurul kararıyla “…. İsmail Eren’in teklifinin reddedilmesi…” yönünde düzeltici işlem kararı alındığı tespit edilmiştir.

02.04.2021 tarihinde düzenlenen 3 no’lu ihale komisyonu kararında Kamu İhale Kurulu tarafından alınan karara istinaden İsmail Eren’in teklifinin reddedildiği ve Olimpiyat Turizm Otomotiv Sağlık Danışmanlık Eğitim Ticaret Limited Şirketi’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği, kararın
Oybirliğiyle alındığı anlaşılmıştır. Ancak, 05.04.2021 tarihinde ihale yetkilisi tarafından alınan ve aynı tarihte isteklilere tebliğ edilen “İptal edilen ihale kararının bildirilmesi” başlıklı kararda “Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı ihalesi, ihale yetkilisi tarafından İhalenin Niteliğinin veya Miktarının Değişmesi

iptal edilmiştir.” ifadesine yer verildiği tespit edilmiştir.

Anılan karar ve ekinde yer alan ihale komisyonu kararı incelendiğinde, idarenin ihtiyaçlarında değişiklik olduğu hususu ile araç nitelik ve sayılarında değişiklik yapılması gereğinden hareketle ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

İhale komisyonu kararında ihale komisyonu tarafından
Oybirliğiyle Olimpiyat Turizm Otomotiv Sağlık Danışmanlık Eğitim Ticaret Limited Şirketi’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmakla birlikte ihale komisyonu kararı üzerinde ihale yetkilisi tarafından el yazısıyla “İhale tarihi ile bu zamana kadar geçen 5 aylık süreçte 20 ilçemize hizmet eden idaremizin ihtiyaçlarında değişiklik meydana gelmiş; ihale teknik şartnamesinde araç nitelik ve sayılarında değişiklik yapılması hâsıl olmuştur. Yeni hazırlanacak teknik şartname ile ihaleye çıkılacağından ihale iptal edilmiştir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

İstekli tarafından 07.04.2021 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idarenin şikâyet başvurusuna 14.04.2021 tarihli yazıyla cevap verdiği, cevap yazısının 14.04.2021 tarihinde istekliğe tebliğ edildiği, bu arada başvuru sahibi tarafından itirazen şikâyet başvurusunun 12.04.2021 tarihinde Kurum kayıtlarına alındığı anlaşılmıştır.

İdare tarafından istekliye gönderilen cevap yazısında “Daire Başkanlığımızın da içerisinde bulunduğu Eski Kuyumcular Mahallesi Mekik Sokak No: 12 de bulunan Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Ek Hizmet Binası; 29.03.2021 tarihinde Paşaalanı Mahallesi 192. Sokak No: 10 adresine taşınmıştır. Daire Başkanlığımızın tasarrufu dışında olan söz konusu yeni durum neticesinde personelimizin yeni hizmet binasına transferinin sağlanması ve diğer ulaşım hizmetlerinin temini için mevcut ihale dokümanında düzenlenen koşullarla ihtiyacın yeterli olamayacağı anlaşılmıştır.

Başkanlığımızca 2021/87821 Ekap kayıt numaralı “Balıkesir İli Genelinde Çalıştırılmak Üzere Kamyon ve İş Makinesi Kiralama” ihalesi 16.03.2021 tarihinde yapılmış olup Ek’te belirtilen ihale komisyon kararma göre 1.Kısım (4 adet damperli kamyon (sürücülü) çalıştırılması) ve 4.Kısım (1 adet Paletli Dozer (operatörlü) çalıştırılması) kısımlarına teklif veren istekli olmaması veya yaklaşık maliyetin üstünde teklif olması nedeniyle ihtiyaçlar karşılanamamıştır. Belediye hizmetlerinin aksamaması sebebiyle damperli kamyon ve paletli dozer hizmet alım ihtiyacı oluşmuştur.

Yine diğer bir yeni bir durum gerekçesinde Ek’ te sunulan İlçe belediyelerinden gelen resmi talepler olduğu, Daire Başkanlığımıza haşere mücadele faaliyetleri, hafriyat işleri ve çöp sahalarında kullanılmak üzere bu taleplerinde mevcut ihale dokümanındaki nicelik ve nitelik koşulları ile karşılanamayacağı anlaşılmıştır. Başkanlığımıza iletilen bu taleplere istinaden İlçe Belediye Başkanlıkları ile koordineli bir çalışma programı kapsamında yeni araç ihtiyaçları oluşmuştur.

Yukarıda belirtilen yeni durum ve buna bağlı gerekçeler ışığında iptal edilen ihale dokümanında yer alan araçların gerek nitelik gerekse nicelik olarak revize edilmesi, ihale dokümanının yeniden düzenlenerek yeni koşullara uygun bir şekilde ihaleye çıkılması zaruri yeti ortaya çıkmıştır.” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.

Cevap yazısı ekinde yer alan ve Balya Belediye Başkanlığı tarafından Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığına gönderilen 03.02.2021 tarihli yazıda “Balıkesir Büyükşehir Belediyesi tarafından Belediyemize Ford Transit Marka araç teslim edilmiştir.

İlçe mahallelerimizin sokaklarının dar olması, teslim edilen aracın yüksek olması sebebiyle, ilaçlama faaliyetleri esnasında bazı bölgelere girilememekte ve vatandaşlarımızın şikâyetlerine sebep olmaktadır. Hizmet kalitesinin arttırılması ve şikâyetlerinin önüne geçilmesi için Ford transit marka aracın yerine pikap tarzı aracın kullanımının uygun olacağı değerlendirilmiştir.

Araç değişim talebi hususunda gereğini bilgilerinize arz ederiz.” ifadelerine yer verildiği tespit edilmiştir.

Aynı şekilde, cevap yazısı ekinde yer alan ve Gömeç Belediye Başkanlığı tarafından Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığına gönderilen 15.03.2021 tarihli yazıda “Belediye Başkanlığımızdan ilgi ile harfiyat, inşaat, ve yıkıntı atıklarının Ayvalık Aktarma İstasyonuna veya Edremit Çıkrıkçı mahallesine taşınması gerektiği bildirilmiştir.

Bahse konu malzemelerin (evlerdeki ısınmadan kaynaklı oluşan küller, inşaat ve yıkıntı atıkları ile evlerde oluşan çekyat, lavabo ve klozet taşları vb.) taşınabilmesi için 1 adet kasası sızdırmaz kamyona ihtiyaç duyulmaktadır.

Gereğinin yapılmasını arz ederim.” ifadelerine yer verildiği tespit edilmiştir.

Ayrıca, cevap yazısı ekinde Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen 2021/87821 İKN’li “Balıkesir ili genelinde çalıştırılmak üzere kamyon ve iş makinesi kiralama” işine ilişkin ihale komisyonu kararına yer verildiği, Gömeç Belediye Başkanlığı’nın yukarıda yer verilen yazısına konu kamyon aracının 2021/87821 İKN’li ihale konusu iş kapsamı ile uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

Balya Belediye Başkanlığı’nın yukarıda yer verilen yazısında bahse konu Ford Transit marka aracın birim fiyat teklif cetvelinin ilk sırasında yer verilen “Kamyonet” aracına ilişkin olabileceği, kamyonet aracının yine birim fiyat teklif cetvelinin ikinci ve üçüncü sıralarında yer verilen çift kabin araçla değiştirilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden ve ihale dokümanında yer alan düzenlemelerden; ihale yetkilisinin ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu değerlendirilse de, bu yetki sınırsız olmayıp, söz konusu yetki kullanılırken ölçülü olunması, kamu yararının ve hizmet gereklerinin gözetilmesi, tesis edilen iptal işleminin gerekçelerinin somut bir şekilde ortaya konulması ve bu durumun gerekçeleriyle birlikte bütün isteklilere derhal bildirilmesi gerekmektedir.

Buna göre yapılan değerlendirmede, her ne kadar idarenin ihaleyi iptal etmekte serbest olduğu değerlendirilse de, bu yetki sınırsız olmayıp, idarenin söz konusu yetkiyi kullanırken ölçülü olması, kamu yararını ve hizmet gereklerini gözetmesi, meydana gelen durumun iptali gerektirecek nitelikte ve büyüklükte olması halinde ise tesis edilen iptal işleminin gerekçelerinin somut bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Somut olayda idarece iptal gerekçesi olarak iş kalemi nitelik ve miktarında değişiklik yapılması gereğinin gösterildiği anlaşılmıştır.

İdare tarafından iptale gerekçe gösterilen hizmet binası değişikliğinin ihtiyaçlar bağlamında hangi sayıda ve hangi tür araçların değişimine sebep olduğu bilgisine ihale iptal kararında veya istekliye gönderilen cevap yazısında yer verilmediği, aynı şekilde Gömeç Belediye Başkanlığı tarafından talep edilen kamyonun hangi tutarda iş artışına sebep olacağı bilgisine yer verilmediği, dolayısıyla söz konusu her iki değişikliğin de hizmet alımı ihalelerinde üst sınır olan %20 iş artışı oranı içinde kalıp kalmadığının ortaya koyulmadığı, bu bağlamda anılan gerekçelerin somut dayanaktan yoksun olduğu sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte, idare tarafından iptale gerekçe gösterilen ve Balya Belediye Başkanlığı tarafından talep edilen değişikliğin sadece 1 adet kamyonetin 1 adet pikap ile değiştirilmesine ilişkin olduğu, ihale konusu işin yürütümünde toplam 30 adet kamyonet ve toplam 20 adet çift kabin pikap kullanılacağının anlaşıldığı, dolayısıyla iş artışı bağlamında değerlendirildiğinde iptale gerekçe gösterilen değişikliğin hizmet alımı ihalelerinde üst sınır olan %20 iş artışı oranı içinde kaldığı, diğer bir ifadeyle iptale gerekçe gösterilen talebin iş artışı ile karşılanabileceği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, idarece belirlenen iptal gerekçelerinin mevcut haliyle somut dayanaktan uzak olduğu, Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde yer verilen güvenirlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği ve idarenin ihaleyi iptal etme gerekçesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.