KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/046
Gündem No : 72
Karar Tarihi : 11.11.2021
Karar No : 2021/UH.II-2058
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Elanur Turizm Nakliyat İnş. Eml. Tek. Be. ve Gı. San. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Emniyet Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/492970 İhale Kayıt Numaralı “Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Teşkilatı Personelinin 2022 Yılında Servis Araçları ile Taşınması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından 05.10.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Teşkilatı Personelinin 2022 Yılında Servis Araçları ile Taşınması” ihalesine ilişkin olarak Elanur Turizm Nakliyat İnş. Eml. Tek. Be. ve Gı. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 28.09.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.10.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.10.2021 tarih ve 47632 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.10.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/1686 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Sözleşme Tasarısı’nın "Teminata ilişkin hükümler" başlıklı 11.1.2 numaralı maddesinde kesin teminatın vade tarihine yer verilmemiş olmasının kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği,
Sözleşme Tasarısı’nın "İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar" başlıklı 19.1 numaralı maddesinin Kanunda öngörülen şartlara aykırı olarak düzenlendiği,
İdari Şartname’nin "Teklif fiyata dâhil olan giderler" başlıklı 25.1 numaralı maddesinin Kanunda öngörülen şartlara aykırı olarak düzenlendiği,
Sözleşme Tasarısı’nın "Teslim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar" başlıklı 20.1 ve 20.2 numaralı maddelerinin kendi aralarında çelişkili olarak düzenlenmesi sebebiyle Kanunda öngörülen şartlara aykırı oldukları,
Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2 numaralı maddesinde ihale konusu hizmetin ifası sırasında gerçekleşebilecek aykırılıklar ve bu aykırılıklara ilişkin ihtar yapılıp yapılmayacağı, uygulanacak ceza oranı ve sözleşmenin feshini gerektirecek aykırılık sayısına yer verilmesi gerekirken, ihale konusu işe ait sözleşme tasarısında, söz konusu maddenin "Aykırılık hali bilgileri belirtilmemiştir." şeklinde düzenlendiği ve bu nedenle bahis mevzuu düzenlemenin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,
Sözleşme Tasarısı’nın "Ödeme yeri ve şartları" başlıklı 12.1 ve 12.1.1 numaralı maddelerinin Kanunda öngörülen şartlara aykırı olarak düzenlendiği,
Teknik Şartname’nin "Taşıma işinin süresi ve hareket zamanları" başlıklı 3.1.6 ve 3.1.7 numaralı maddelerindeki servis hareket saatlerinin değiştirilmesine ilişkin düzenlemelerin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, çünkü söz konusu servis hareket saatlerinde değişiklik olması halinde ortaya çıkacak maliyet değişiminin istekli firmalarca öngörülemeyeceği ve sağlıklı bir rekabet ortamının ortadan kalkacağı; bu durumun Kamu İhale Kanununun "Temel ilkeler" başlıklı 5’inci maddesine aykırı olduğu,
Teknik Şartname’nin "Taşıma işinin süresi ve hareket zamanları" başlıklı 3.2.1 numaralı maddesinde yapılmış olan düzenleme doğrultusunda idareye tanınan araç bölünme yetkisinin kullanılması halinde en düşük ihtimalde 186.480 Km'lik bir değişikliğin söz konusu olabileceği, bu sebeple sözü edilen düzenlemenin teklif vermeyi ve iş yapmayı imkânsız hale getirdiği; yeni birim fiyat ve iş artış/eksilişi yapmak suretiyle sorunun çözülebileceği; araç bölünme yetkisinin uygulanması halinde ortaya çıkacak akaryakıt maliyeti farkının yüklenici firmayı öngörülemez ticari zarara uğratacağı, dolayısıyla mezkûr düzenlemenin kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği,
Teknik Şartname’nin "Taşıma işinin süresi ve hareket zamanları" başlıklı 3.3.2 numaralı maddesinde yer alan idarenin gerekli hallerde günlük güzergâhları toplam 5 Km'ye kadar uzatabileceği ve bunun için yüklenicinin ek ücret talep etmeyeceği şeklindeki düzenleme doğrultusunda günlük olarak toplam 172.620 Km'lik, 12 aylık ise 2.517.228 Km'lik bir fark oluşabileceği dikkate alındığında yaklaşık %7 oranında fazla bir mesafenin ücretsiz olarak uzatılabileceği ihtimalinin teklif vermeyi ve iş yapmayı imkânsız hale getirmesi sebebiyle bahis konusu düzenlemenin hukuki ve kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı,
Teknik Şartname’nin "Taşıma işinin süresi ve hareket zamanları" başlıklı 3.3.4 numaralı maddesinde yer alan idarenin herhangi bir güzergâhı iptal edebileceği gibi iptal edilen güzergâh için eşdeğer kilometrede yeni bir güzergâh tespit edebileceği şeklindeki düzenlemenin, servis işlerinde fiyatlandırmanın sadece mesafe üzerinden değil lokasyon ve yoğunluk göz ününde bulundurularak yapılması sebebiyle kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,
Teknik Şartname’nin "Taşıma işinin süresi ve hareket zamanları" başlıklı 3.3.5 numaralı maddesinde yer alan idarenin gerekli hallerde ikiye bölünen bir aracın bir tanesinin başka bir güzergâhta değerlendirebileceği ya da yeni açılan bir güzergâhta kullanılabileceği ve bu durumda yüklenicinin ek ücret talep etmeyeceği şeklindeki düzenlemenin de yeni güzergâhın lokasyon ve mesafe kriterleri değişiklik gösterebileceğinden istekliler açısından öngörülemez bir maliyet oluşturacağı ve bu durumun teklif vermeyi ve iş yapmayı imkânsız hale getirmesi sebebiyle sözü edilen düzenlemenin hukuki ve kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı,
Teknik Şartname’nin "Taşıma işinin süresi ve hareket zamanları" başlıklı 3.3.6 numaralı maddesinde yer alan ihtiyaç duuyulması halinde aynı hizmet binalarında araç cinslerine bakılmaksızın servis araçları arasında karışılıklı olarak güzergâh değişikliği yapılabileceğine ilişkin düzenlemenin, servis işlerinde fiyatlandırmanın sadece mesafe üzerinden değil lokasyon ve yoğunluk göz ününde bulundurularak yapılması sebebiyle kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,
Teknik Şartname’nin "Servis araçlarında aranan teknik özellikler" başlıklı 3.4.2 numaralı maddesinde araçların en az 2010 veya üstü model olmalarına gerektiğine yer verildiği, ancak bu düzenlemenin Tasarruf Tedbirleri konulu 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin "Personel servisi hizmetine ilişkin giderler" başlıklı maddesi ile Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliği’nin "Personel servis araçlarında aranacak şartlar" başlıklı 12/a maddesine aykırılık teşkil ettiği,
Teknik Şartname’nin "Servis araçlarında aranan teknik özellikler" başlıklı 3.4.2 numaralı maddesinde yer alan, idarenin personel sayısı 18'den fazla olan güzergâhlar için 19 veya 20 koltuklu araç talep edebileceği ve yüklenicinin bu iş için ek ücret talep etmeyeceği şeklindeki düzenlemenin, araç maliyetlerinin kapasiteye göre farklılık göstermesi ve bu durumun istekliler açısından öngörülemez bir maliyet oluşturması nedeniyle kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı,
Teknik Şartname’nin "Mali ve kanuni yükümlülükler" başlıklı 3.6.2 numaralı maddesinde bulunan ferdi koltuk kaza sigortasına ilişkin düzenlemede yer alan sigorta bedelinin işin riskine ve piyasa koşullarına uygun olması gerektiğine yönelik ifadenin belirsizlik içerdiği, yüklenici ile idare arasında yorum farkına ve anlaşmazlığa yol açabileceği,
Teknik Şartname’nin "Arıza ve kaza durumlarında yapılacak işlemler ve sorumluluklar" başlıklı 3.7.2 numaralı maddesinde yer alan düzenleme sebebiyle, idare personelinde kaynaklı olarak servis esnasında oluşabilecek kaza sonucunda zarar görenlerin maddi ve manevi tazminat ve zararların yükleniciye rücu ettirilebileceği, bu durumun kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,
Teknik Şartname’nin "Yüklenici tarafından idareye verilecek belgeler" başlıklı 5.1.4 numaralı maddesinde yer alan düzenleme doğrultusunda idarenin "gerekçe bildirilmeksizin" yükleniciden sürücü veya araç değişikliği talep etmesinin yükleniciye öngörülemez ek maliyet ve külfetler getirebileceği, bu sebeple söz konusu düzenlemenin kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği,
Teknik Şartname’nin "Ödeme şekli ve zamanı" başlıklı 5.3.3 numaralı maddesinde, iş artırımına gidilmek suretiyle ilave güzergâh talep edilmesi durumunda bu güzergâhlar için yapılacak ödemelerin, kullanılacak araçların cinsine göre ihalede belirlenen fiyatlar üzerinden hesaplanacağı yönünde yapılan düzenlemenin kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı, çünkü yeni oluşturulacak hatlar için yapılacak ödemelerin güzergâh ve mesafe göz önünde bulundurulmaksızın araç tipi üzerinden yapılacak olmasının istekliler açısından öngörülemez bir maliyet oluşturacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Tip Sözleşmeler” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında “İdarelerce yapılacak sözleşmeler Tip Sözleşme hükümleri esas alınarak düzenlenir. Mal ve hizmet alımlarında, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşmeler kullanılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 55’inci maddesinin altıncı fıkrasında “Kesin teminat mektuplarının süresi, ihale konusu işin kabul tarihi, garanti süresi öngörülen işlerde ise garanti süresi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirlenir.” hükmü bulunmaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Tip Sözleşme’nin “Teminata ilişkin hükümler” başlıklı 11’inci maddesinin 11.1.2 numaralı bendinde “Kesin teminat mektubunun süresi …../…/…. tarihine kadardır. Kanunda veya sözleşmede belirtilen haller ile cezalı çalışma nedeniyle kabulün gecikeceğinin anlaşılması durumunda teminat mektubunun süresi de işteki gecikmeyi karşılayacak şekilde uzatılır.18” hükmü

Aynı numaralı bende ilişkin 18 numaralı dipnotta ise “(1) Kesin teminat mektubunun süresi, ihale konusu işin kabul tarihi, garanti süresi öngörülen işlerde ise garanti süresi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirlenecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İhale konusu işe ait Sözleşme Tasarısı’nın “Teminata ilişkin hükümler” başlıklı 11’inci maddesinin 11.1.2 numaralı bendi “Kesin teminat mektubunun süresi … /… /…. tarihine kadardır. Kanunda veya sözleşmede belirtilen haller ile cezalı çalışma nedeniyle kabulün gecikeceğinin anlaşılması durumunda teminat mektubunun süresi de işteki gecikmeyi karşılayacak şekilde uzatılır.” şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıda aktarılan 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na göre kamu ihale sözleşmelerinde ya tip sözleşmeler ya da mal ve hizmet alımlarında, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşmeler kullanılabilir. Başvuru konusu ihalede, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekinde yer alan Tip Sözleşme kullanılmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 55’inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü ile Tip Sözleşmenin “Teminata ilişkin hükümler” başlıklı 11’inci maddesinin 11.1.2 numaralı bendine ilişkin 18 numaralı dipnotunda yer alan açıklamaya göre kesin teminat mektubu süresinin, işin kabul tarihi ve garanti süresi göz önünde bulundurularak idare tarafından belirlenmesi gerektiği açıklanmıştır. Ancak başvuru konusu ihalede kullanılan Sözleşme Tasarısı’nın bahis konusu 11.1.2 numaralı bendinde, kesin teminat mektubu süresinin idare tarafından belirlenmediği ve süreye ilişkin kısmın boş bırakıldığı tespit edilmiştir.

Bununla birlikte, ihale konusu işin başlangıç ve bitiş tarihlerinin belli olduğu, ihale konusu işin süreklilik arz eden ve birim fiyat üzerinden teklif alınan bir iş olduğu, Sözleşme Tasarısı’nın 20’nci maddesinde işin tamamlanmasının ardından işin kabulünün ne kadarlık süre içerisinde yapılacağının belirlendiği, bu hususlar dikkate alındığında işin kabulünün ne zaman yapılabileceğinin hesaplanabilir nitelikte olduğu anlaşılmış olup, kesin teminat süresinin isteklilerce hesaplanabileceği gibi bu durumun tekliflerin sağlıklı bir şekilde oluşturulmasına ve eşit şartlarda değerlendirilmesine engel nitelikte olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, kesin teminat süresinin sözleşme tasarısında belirtilmemesine ilişkin eksikliğin, sözleşmeye davet yazısında giderilebileceği göz önünde bulundurulduğunda, bu eksikliğin esasa etkili olmadığı ve başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Tip Sözleşme’nin “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinin 19.1 numaralı bendine ilişkin 29 numaralı dipnotta “İşin yürütülmesi sırasında Yüklenici ile birlikte Kontrol Teşkilatı tarafından tutulması öngörülecek kayıt ve tutanaklar işin niteliğine göre Genel Şartnamedeki usul ve esaslar çerçevesinde burada düzenlenecektir.” açıklaması bulunmaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İlgili kayıtlar” başlıklı 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasında “Sözleşme konusu iş, belli bir hizmetin dönemler halinde ( günlük, haftalık, vs ) ifa edilmesi suretiyle yapılan sürekli nitelikte bir iş ise, yukarıda sözü edilen kayıtlar bu dönemler itibariyle tutulur ve kayıtlara itiraz da kayıtların tutulduğu sırada yapılır. Bu kayıtlarda işin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılıp yapılmadığı, işlerdeki hata, kusur ve eksiklikler, kaç kişinin çalıştığı ve hangi makine ve ekipmanın kullanıldığı ve kontrol teşkilatı tarafından gerek görülen diğer hususlar belirtilir. Bu kayıt ve itirazlar hem hakediş ödemelerinde, hem de sözleşmenin sona erdiği tarihte kabul komisyonu tarafından gerçekleştirilecek kabul işlemlerinde esas alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale konusu işe ait Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinin 19.1 numaralı bendi “Hizmet İşleri Genel Şartnamesindeki usul ve esaslar uygulanır.” şeklinde düzenlenmiştir.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda aktarılan 34’üncü maddesine göre işin ifası sırasında işin sözleşme ve eklerine uygun olarak yapılıp yapılmadığı, işlerdeki hata, kusur ve eksiklikler, kaç kişinin çalıştığı ve hangi makine ve ekipmanın kullanıldığı ve kontrol teşkilatı tarafından gerek görülen diğer hususlara ilişkin kayıtlar tutulabilir.

Başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinin 19.1 numaralı bendinde özel olarak herhangi bir kayıt veya tutanak ismi zikredilmemiş, lakin işin ifası sırasında kullanılacak kayıt ve tutanaklara ilişkin olarak Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’ndeki usul ve esasların uygulanacağı belirtilmiştir.

Her ne kadar başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinin 19.1 numaralı bendinde özel olarak herhangi bir kayıt veya tutanak ismi zikredilmemiş olsa da idarece hazırlanan Tip Sözleşmede, işin ifası sırasında kullanılacak kayıt ve tutanaklara ilişkin olarak tatbik edilecek usul ve esaslar için Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’ne atıfta bulunulduğundan ve söz konusu Şartname’de işin uygulanması sürecinde kullanılabilecek kayıt ve tutanak çeşitleri düzenlendiğinden, idarece yapılan düzenlemenin kamu ihale mevzuatına aykırı olmadığı sonucuna varılmış ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Açık İhale Usulü ile İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinin 25.1 numaralı bendinde “Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyata dâhildir.” hükmü mevcuttur.

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinin 25.1 numaralı bendindeki düzenleme “Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyata dâhildir.” şeklindedir.

Yukarıda aktarılan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Açık İhale Usulü ile İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinin 25.1 numaralı bendinde yer alan düzenleme ile başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin aynı bendindeki düzenleme arasında herhangi bir fark tespit edilmemiştir.

Tip İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinin 25.1 numaralı bendinde yer alan düzenleme ile başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin aynı bendindeki düzenleme arasında herhangi bir fark tespit edilmediğinden, İdarece yapılan düzenlemenin kamu ihale mevzuatına uygun olduğu ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

“20.1. 30

20.3. Teslim alınan işin muayene ve kabul işlemleri, “Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği” ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümlere göre işin kabule elverişli şekilde teslim edildiği tarihten itibaren ……..32 iş günü içinde yapılarak kesin hesap raporu çıkarılır.33” hükmü mevcuttur.

Aynı Tip Sözleşme’nin “Teslim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar” başlıklı 20’nci maddesinin 20.1 numaralı bendine ilişkin 30 numaralı dipnotunda “(1) İhale konusu işte kısmi kabul yapılması öngörülüyorsa, bu maddede kısmi kabul yapılacağı yazılacak ve işin hangi kısımlarının hangi tarihlerde tamamlanacağı da belirtilecektir.

(2) İhale konusu işte kısmi kabul yapılması öngörülmüyorsa “20.1. Bu işte kısmi kabul yapılmayacaktır.” yazılacaktır.” açıklaması;

Aynı maddenin 20.2 numaralı bendine ilişkin 31 numaralı dipnotta ise “İş süreklilik gösteren bir mahiyette ise maddeye “Kontrol Teşkilatı ile Yüklenicinin, işin yapılmasına ilişkin olarak hizmetin ifa edildiği dönemler itibariyle birlikte tutacakları kayıtlar, işin o dönem içerisinde yapılan kısmının teslimi anlamına gelir. Ancak Yüklenici kayıt tutmaktan ve/veya tutulan kayıtları imzalamaktan imtina ederse Kontrol Teşkilatının kayıtları esas alınır ve bu kayıtların doğruluğu Yüklenici tarafından kabul edilmiş sayılır” ibaresi eklenecektir.” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “Teslim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar” başlıklı 20’nci maddesi aşağıdaki şekildedir:

“20.1. Teslim, muayene ve kabul işlemleri Teknik Şartname hükümleri uyarınca yapılacaktır.

20.2. Sözleşme konusu iş tamamlandığında Yüklenici, (işin/ilgili kısmın) teslim alınarak kabul işlemlerinin yapılması için bu talebini içeren bir dilekçe ile İdareye başvuracaktır. Bunun üzerine (yapılan iş/ilgili kısım), her türlü masrafı Yükleniciye ait olmak üzere Emniyet Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı (Ayrancı Mahallesi Dikmen Caddesi No:11 Çankaya / ANKARA adresinde ve başvuru yazısının İdareye ulaştığı tarihten itibaren 10 (On) iş günü içinde teslim alınır. Yüklenici, işin teslimi için sözleşme ve ekleri uyarınca üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle oluşan zarardan sorumludur. Kontrol Teşkilatı ile Yüklenicinin, işin yapılmasına ilişkin olarak hizmetin ifa edildiği dönemler itibariyle birlikte tutacakları kayıtlar, işin o dönem içerisinde yapılan kısmının teslimi anlamına gelir. Ancak Yüklenici kayıt tutmaktan ve/veya tutulan kayıtları imzalamaktan imtina ederse Kontrol Teşkilatının kayıtları esas alınır ve bu kayıtların doğruluğu Yüklenici tarafından kabul edilmiş sayılır."

20.3. Teslim alınan işin muayene ve kabul işlemleri, "Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği" ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümlere göre işin kabule elverişli şekilde teslim edildiği tarihten itibaren 10 iş günü içinde yapılarak kesin hesap raporu çıkarılır.”

Teknik Şartname’nin “Denetim ve muayene metodları” başlıklı 4’üncü maddesinde

“4.1. Kontrol işlemleri Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’ne göre, Muayene ve Kabul işlemleri ise Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği’ne göre yapılacaktır.

4.2. İşin, sözleşme ve şartname ile tespit edilen standartlara (kalite ve özelliklere) uygun yürütülüp yürütülmediğinin denetimi, İdare adına görevlendirilen kontrol teşkilatı tarafından yerine getirilecektir. Bu denetimler, periyodik dönemler halinde ya da ihtiyaç duyulduğu zamanlarda yapılabilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin “Ödeme yeri ve şekli” başlıklı 5.3’üncü fıkrasının 5.3.2 numaralı bendinde “Hakediş ödemeleri yapılırken, 45 koltuklu otobüs, 35 koltuklu otobüs, 27 koltuklu otobüs ve 18 koltuklu otobüs tipi taşıtların sefer sayıları ile ihale bedeli birim fiyatı çarpılmak suretiyle her aracın alacağı hesaplanacak ve araçların alacakları toplanarak aylık hakediş bedeli belirlenecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibi, Sözleşme Tasarısı’nın 20’nci maddesinin 20.1 ve 20.2 numaralı fıkralarının kendi arasında çelişkili olarak düzenlendiğini iddia ederken, İdarece şikâyet başvurusuna verilen cevapta Teknik Şartname’nin 5.3.2 numaralı bendi ile Sözleşme Tasarısı’nın 20.1 ve 20.2 numaralı fıkraları arasında bir çelişki olmadığından bahisle başvuru sahibinin iddiası reddedilmiştir. Ancak yukarıda aktarıldığı üzere, Teknik Şartname’nin 5.3.2’nci bendi, hakediş ödemeleri ile alakalı olup, idarece iddiaya verilen cevapta bahsi geçen Teknik Şartname düzenlemesinin iddia konusu ile ilgili olmadığı sonucuna varılmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Açık İhale Usulü ile İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip Sözleşme’nin “Teslim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar” başlıklı 20’nci maddesinin 20.1’inci bendine ilişkin 30 numaralı dipnotuna göre söz konusu bentte kısmi kabul yapılıp yapılmayacağı hususuna ilişkin düzenlemenin yapılması, kısmi kabul öngörülmüyorsa söz konusu bendin “Bu işte kısmi kabul yapılmayacaktır.” ibaresi kullanılarak doldurulması gerekmektedir. Ne var ki İdarece yapılan mevcut düzenlemede kısmi kabul ile ilgili bir ifade bulunmamakta, bunun yerine “Teslim, muayene ve kabul işlemleri Teknik Şartname hükümleri uyarınca yapılacaktır.” ibaresi yer almaktadır.

Her ne kadar başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 20.1’nci fıkrasının, idarece Tip İdari Şartname’nin 30 numaralı dipnotuna uygun olarak düzenlenmediği ve söz konusu fıkrada kısmi kabul hususundan değil de teslim, muayene ve kabul işlemlerinin Teknik Şartname hükümleri uyarınca yapılacağından bahsedildiği tespit edilmiş ise de başvuru sahibinin iddiası, ortaya konan bu aykırılığa değil 20.1 ve 20.2 numaralı fıkraların kendi aralarındaki çelişkisi hakkındadır. Dolayısıyla doküman bu haliyle kesinleşmiş durumdadır.

İhale konusu işe ait Sözleşme Tasarısı’nın 20.2’nci fıkrasının ise İdare tarafından Tip Sözleşme’nin 31 numaralı dipnotuna uygun olarak düzenlendiği ve ihale konusu işin süreklilik gösteren bir iş olması hasebiyle fıkranın sonuna “Kontrol Teşkilatı ile Yüklenicinin, işin yapılmasına ilişkin olarak hizmetin ifa edildiği dönemler itibariyle birlikte tutacakları kayıtlar, işin o dönem içerisinde yapılan kısmının teslimi anlamına gelir. Ancak Yüklenici kayıt tutmaktan ve/veya tutulan kayıtları imzalamaktan imtina ederse Kontrol Teşkilatının kayıtları esas alınır ve bu kayıtların doğruluğu Yüklenici tarafından kabul edilmiş sayılır.” ibaresinin eklendiği belirlenmiştir.

İhale konusu işe ait Sözleşme Tasarısı’nın 20.1’inci maddesi, teslim, muayene ve kabul işlemlerinin Teknik Şartname hükümleri uyarınca yapılacağına yöneliktir. Konuyla ilgili düzenleme, Teknik Şartname’nin “Denetim ve muayene metodları” başlıklı 4’üncü maddesinde yapılmıştır. Söz konusu maddede kontrol işlemleri için Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’ne, muayene ve kabul işlemleri için ise Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği’ne atıfta bulunulmuştur.

Başvuru sahibinin iddiasına konu olan başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 20.1 ve 20.2 maddelerindeki mevcut düzenlemeler arasında çelişki olup olmadığı hakkında yapılan inceleme sonucunda, Sözleşme Tasarısı’nın 20.1 numaralı fıkrasında kontrol ve kabul işlemlerinin nasıl yapılacağı hususunda Teknik Şartname’ye, Teknik Şartname’nin yukarıda zikredilen ilgili maddesinde ise kontrol ve kabul işlemlerinin nasıl yapılacağı hususunda Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ile Muayene ve Kabul Yönetmeliği’ne atıfta bulunulduğu, dolayısıyla en nihayetinde kontrol ve kabul işlemlerinin sırasıyla Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ile Muayene ve Kabul Yönetmeliği’ne göre yapılacağı anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibinin iddiasına konu olan Sözleşme Tasarısı’nın 20.2 numaralı fıkrasında İdarece yapılan düzenleme, mevcut haliyle zaten Tip Sözleşme’nin 31 numaralı dipnotuna uygun olarak düzenlenmiş ve kamu ihale mevzuatına aykırılık içermeyen bir içeriğe sahiptir, süreklilik gösteren bir işte kontrol teşkilatı ile yüklenicinin birlikte tutacağı kayıtlara ilişkin bir düzenleme içermektedir.

Sonuç itibariyle, her ne kadar başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 20.1 numaralı bendi, Tip Sözleşmenin 30 numaralı dipnotuna uygun olarak düzenlenmemiş olsa da söz konusu farklılığın başvuru sahibinin iddiasına konu olmaması sebebiyle ihale dokümanının kesinleştiği anlaşılmış ve yukarıda yapılan tespitler doğrultusunda mezkûr Tasarı’nın 20.1 ve 20.1 numaralı bentleri arasında bir çelişki veya kamu ihale mevzuatına aykırılık tespit edilmediğinden başvuru sahibinin bu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

“16.1. (Değişik: 3/7/2009 – 27277 R.G. / 49. md.: Değişik ibare: 20/06/2021-31517 R.G./15. md., yürürlük: 05/07/2021) İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir:

16.1.1. (Değişik madde: 20/06/2021-31517 R.G./15. md., yürürlük: 05/07/2021) Sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak asgari ceza oranı, sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır.]’dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır. 26

16.1.2. (Ek: 16/03/2019-30716 R.G./87. md.; yürürlük: 26/03/2019; Değişik madde: 20/06/2021-31517 R.G./15. md., yürürlük: 05/07/2021) Aşağıdaki tabloda yer alan aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır.26.1 Bu aykırılıkların üçten az olmamak üzere, tabloda belirtilen sayıda gerçekleşmesi halinde, ayrıca 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın, son aykırılığa ilişkin ceza kesilmeden sözleşme feshedilir.

Aykırılık Hali

İhtar Yapılacaktır/İhtar Yapılmayacaktır26.2

Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesilecek Ceza Oranı

Sözleşmenin Feshini Gerektiren Aykırılık Sayısı26.3

…

16.1.3. (Ek: 16/03/2019-30716 R.G./87. md.; yürürlük: 26/03/2019; Değişik madde: 20/06/2021-31517 R.G./15. md., yürürlük: 05/07/2021) Aşağıdaki aykırılık hallerinden birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilir.

………..

16.1.4. (Ek madde: 20/06/2021-31517 R.G./15. md., yürürlük: 05/07/2021) Kesilecek cezanın toplam tutarı, hiçbir durumda, sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının, sözleşme bedelinin % 30’unu geçmesi durumunda, bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.2. (Değişik: 3/7/2009 – 27277 R.G. / 49. md.) Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. (Değişik ibare: 20/06/2021-31517 R.G./15. md., yürürlük: 05/07/2021) 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesi gereğince yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.”

“26.1. (Ek dipnot: 20/06/2021-31517 R.G./15. md., yürürlük: 05/07/2021) Bu kısma yazılacak oranlar, 16.1.1. inci maddede belirlenen asgari ceza oranından yüksek olmakla birlikte sözleşme bedelinin %2’sinden fazla olamaz.

26.2 (Ek dipnot: 20/06/2021-31517 R.G./15. md., yürürlük: 05/07/2021) Bu kısımda, aykırılık hali için ceza uygulamaya başlamadan evvel daha önceki bir aşamada ihtar yapılıp yapılmayacağı belirtilecektir.

26.3 (Ek dipnot: 20/06/2021-31517 R.G./15. md., yürürlük: 05/07/2021) Bu kısma yazılacak sayı 3’ten az olamaz.”

Başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesi ise aşağıdaki gibi düzenlenmiştir:

“16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir:

16.1.1. Sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak asgari ceza oranı, sözleşme bedelinin Binde 3,00'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır. Yüklenicinin işin kısmi kabule konu olan kısmını süresinde tamamlamaması durumunda, ceza, sözleşmenin süresinde tamamlanmayan kısmına tekabül eden bedel üzerinden kesilecektir.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Bu aykırılıkların üçten az olmamak üzere, tabloda belirtilen sayıda gerçekleşmesi halinde, ayrıca 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın, son aykırılığa ilişkin ceza kesilmeden sözleşme feshedilir.

Aykırılık hali bilgileri belirtilmemiştir.

16.1.3. Aşağıdaki aykırılık hallerinden birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilir.

a. Servis aracının herhangi bir seferi yapmaması halinde, o seferin ücreti ödenmeyecek ve yerine getirilmeyen her bir sefer için ayrıca 800,00 TL (sekiz yüz Türk Lirası) ceza uygulanacaktır.

b. Teknik şartnamede öngörülen şartları taşımadığı veya İdare tarafından sefere çıkmasına izin verilmediği halde sefere çıkarılan her bir taşıt için 500,00 TL (beş yüz Türk Lirası) ceza uygulanacaktır. C plakası olmayan taşıt ile servise çıkılması durumunda ise bu ceza her bir taşıt için 800,00 TL (Sekiz yüz Türk Lirası)? dır. Her iki durumda da söz konusu taşıt sefere çıkmamış sayılır ve o sefere ait hakediş ücreti ödenmez.

c. Aracın, sabah veya akşam ilk hareket noktasına geç gelmesi veya İdarece belirlenen saatte gelmesine rağmen zamanında hareket etmemesi halinde 500,00 TL (Beş yüz Türk Lirası) ceza uygulanacaktır.

ç. İdarenin veya yüklenicinin talebi üzerine, Teknik Şartname’nin 3.2.1. maddesine istinaden bölünen araçların birisinin ceza gerektiren bir duruma düşmesi halinde, bölünmemiş araca kesilmesi gereken cezanın tamamı bu araca uygulanacak, sefer ücreti kesintisi gerektiren bir ihlal mevcut ise, bölünmemiş araca ödenmesi gereken sefer ücretinin yarısı oranında kesinti yapılacaktır.

d. Sürücünün, teknik şartnamede belirtilen zorunlu durumlar haricinde, belirlenen güzergâhı takip etmemesi halinde 300,00 TL (Üç yüz Türk Lirası) ceza uygulanacaktır.

e. Servis hizmeti veren aracın ya da sürücünün cezai müeyyidesi belirlenmiş olanlar dışındaki herhangi bir teknik şartname maddesine aykırı durumlarının tespit edilmesi halinde, her bir ihlal için 400,00 TL (dört yüz Türk Lirası) ceza uygulanacaktır.

f. Başvurusu yapılmadan veya aciliyet gerektiren hallerde İdareye bildirilmeden araç ve sürücü değişikliği yapılması halinde 700,00 TL (Yedi yüz Türk Lirası) ceza uygulanacaktır.

g. İdarece sürücünün, aracın veya güzergahın değiştirilmesinin istenildiği durumlarda, teknik şartnamede belirtilen süre içerisinde değişikliğin yapılmaması halinde, gecikilen her gün için 400,00 (Dört yüz Türk Lirası) ceza uygulanacaktır. Sabah değişiklik yapılmayıp akşam servisinde değişiklik yapılması halinde, ceza yarı oranında uygulanacaktır.

ğ. İrtibat görevlilerinin, teknik şartnamede belirtilen görev yerlerine geç gelmeleri veya hiç gelmemeleri halinde; geç gelinen her sefer için 400,00 TL (Dört yüz Türk Lirası), gelinmeyen her sefer için ise 800,00 TL (Sekiz yüz Türk Lirası) ceza uygulanacaktır.

h. Aynı konudan 3 kez cezalı duruma düşmesi halinde, 4?üncü ve sonrasındaki her bir cezalık durumda, o ihlal için belirlenen cezanın 2 katı ceza uygulanacaktır. Ayrıca sözleşmenin imzalanmasından sonra işe başlanması gereken tarihte iş başlanılmaması
durumlarda en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin Yüzde 0,3 tutarında ceza uygulanacaktır. Ancak söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranda ceza uygulanacaktır.

16.1.4. Kesilecek cezanın toplam tutarı, hiçbir durumda, sözleşme bedelinin % 30 unu geçemez. Toplam ceza tutarının, sözleşme bedelinin % 30 unu geçmesi durumunda, bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesi gereğince yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.”

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Açık İhale Usulü ile İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip Sözleşme’nin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinin 16.1.2 numaralı bendinde yer alan düzenleme ve bu bende ilişkin 26.1, 26.2 ve 26.3 numaralı dipnotlarında yer alan açıklamalara göre Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2 numaralı bendinde yer alan tablonun Tip Sözleşmede yer aldığı şekliyle idarece doldurulması ve söz konusu tablo kapsamında ihale konusu işin ifası sırasında ortaya çıkabilecek aykırılık hallerinin, belirlenen aykırılık hallerinin oluşması durumunda ceza kesilmeden evvel ihtar yapılıp yapılmayacağının, aykırılık durumunda kesilecek ceza oranının ve 3’ten az olmamak üzere sözleşmenin feshini gerektirecek aykırılık sayısının idarece belirlenmesi gerekmektedir.

Başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinin 16.1.2 numaralı bendinde ise yukarıda bahsi geçen aykırılık hallerine ilişkin tabloda bahsi edilen bilgilerin bulunmadığı, bunun yerine söz konusu tablo kısmında “Aykırılık hali bilgileri belirtilmemiştir.” ibaresinin mevcut olduğu tespit edilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Açık İhale Usulü ile İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip Sözleşme’nin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinin 16.1.3 numaralı bendinde, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idarece feshedileceği aykırılık hallerinin idarece belirlenerek listelenmesi gerekmektedir.

Başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinin 16.1.3 numaralı bendinde ise idarece “Aşağıdaki aykırılık hallerinden birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilir.” ibaresine yer verilmiş, ancak bu ibarenin hemen arkasından gelen on maddelik aykırılık hali listesinde, söz konusu aykırılıkların oluşması durumunda kesilecek ceza oranlarından bahsedilmiştir.

Mezkûr listenin akabinde gelen cümlede yer alan “Ancak söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir.” ifadesinden, listedeki aykırılık hallerinin giderilmesi mümkün ise ceza uygulanacağı, giderilmesi mümkün değilse sözleşmenin idarece “feshedilebileceği” anlaşılmaktadır.

Yukarıda yapılan tespitler doğrultusunda, bir hizmet alımı ihalesine ilişkin Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinin 16.1.2 numaralı bendinde, cezaya konu olacak aykırılık hallerinin, bunlara ilişkin ceza oranlarının ve tekrarlanabilecek asgari ceza sayısının ilgili bentte bulunan tablo kapsamında idarece belirlenmesi; aynı maddenin 16.1.3 numaralı bendinde ise 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idarece feshedileceği aykırılık hallerinin yine idarece belirlenerek listelenmesi gerekmekte iken başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.2 numaralı bendinde aykırılık hallerine ilişkin tabloya yer verilmemesi, 16.1.3 numaralı bentte ise sözleşmenin idarece feshedileceği aykırılık hallerine ilişkin liste yerine içinde ceza oranları içeren bir aykırılık hali listesi ve bu listedeki durumların giderilmesinin mümkün olmaması halinde sözleşmenin feshedilebileceğinin belirtilmesinin, Tip Sözleşme’nin 16.1.3’üncü bendindeki düzenleme uyarınca bu bentte belirtilen aykırılık hallerinin ihlali durumunda uygulanacak tek yaptırımın fesih yaptırımı olması gerektiği dikkate alındığında, kamu ihale mevzuatındaki mevcut düzenlemelere aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılarak başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Açık İhale Usulü ile İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip Sözleşme’nin “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinin 12.1 numaralı fıkrasında:

“12.1. Sözleşme bedeli (Değişik ibare: RG-3/7/2009-27277)(#) (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil20.1)..........................................................’de21 ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:……………………..22

12.1.1. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.” düzenlemesi mevcuttur.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde:

“a) Sözleşme bedelinin iş süresince dönemler itibariyle ödenmesi:

Sözleşme konusu hizmetin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak verilmesi (4 üncü maddede tanımlanan sürekli nitelikte bir iş olması) veya işin bölümlere ayrılabilir olması durumunda sözleşmede belirtilen aralıklarla, kesin ödeme mahiyetinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş ödemeleri yapılır. Yüklenici tarafından yapılan işlerin bedelleri, sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.

İdarenin isteği halinde yüklenici, kesin hesapları kontrol teşkilatının denetimi altında olmak üzere işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için bu kesinleştirilmiş miktarlar dikkate alınır.

Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.

1- Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde;

Geçici hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenlenir. Gelecek yıllara sari olmayan sözleşmelerde yaptırılan işler için, son hakediş raporu bütçe yılının sonuna rastlayan ayın yirminci (20.) günü düzenlenir.

İşe başladığından beri meydana getirilen işler, kontrol teşkilatı tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte hesaplanır ve bulunan miktarlar, teklif edilen birim fiyatlarla çarpılmak suretiyle sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna geçirilir.

Düzenlenen hakediş raporunun işleme konulabilmesi için, yüklenici veya işbaşında bulunan vekili tarafından imzalanmış olması gereklidir.

Yüklenici veya vekili, bildirilen günde, hakedişe esas hesaplamaların yapılmasında hazır bulunmazsa kontrol teşkilatı hesaplamaları tek başına yaparak hakediş raporunu düzenler ve yüklenicinin bu husustaki itirazları kabul edilmez.

Hakediş raporu düzenlendikten sonra bir hafta içinde yüklenici raporu imzalamazsa kontrol teşkilatı, hakediş raporunu idareye gönderir ve rapor yüklenici tarafından imzalanıncaya kadar idarede hiçbir işlem yapılmaksızın bekletilir. Yüklenici hakediş raporlarını zamanında imzalamazsa, ödemede meydana gelecek gecikmeden dolayı hiçbir şikayet ve istekte bulunamaz.

Hazırlanan ve iki tarafça imzalanmış bulunan geçici hakediş raporu, tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkili makamlar tarafından düzeltilebilir. Ancak bu düzeltme sırasında eski rakam ve yazıların okunabilir şekilde çizilmiş olarak hakediş raporunda bulunması ve düzeltme yapan yetkililerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak bu düzeltmeler yeniden sayfa düzenlemeyi gerektirecek ölçüde fazla ise, esas sayfa üzerinde düzeltmenin yapıldığına ilişkin açıklama bulunmak şartı ile yeniden ayrı bir sayfa düzenlenip hakediş raporuna eklenir.

Her hakediş tutarına, eğer sözleşmede öngörülmüşse eklenecek miktar dahil edilir. Bulunan miktardan, bir önceki hakediş tutarı çıkarılarak bulunan miktara, ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi (KDV) eklenir. Bu miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.

…

b) Sözleşme Bedelinin Bir Defada Ödenmesi

Yüklenicinin yapacağı iş bir defada teslim alınacaksa hakediş raporu sözleşmesinde yazılı esaslara göre iş bitiminde bir defada düzenlenir. Bu hakediş raporlarının imzalanma, düzeltme ve ödemeleri de yukarıda (a/1) bendinde yazılı hükümlere göre yapılır.

İşin mahiyeti ne olursa osun, yüklenici süresinde hakediş başvurusunda bulunmadığı taktirde idare, en çok üç ay içinde, tek taraflı olarak hakediş düzenleyebilir.” hükmü mevcuttur.

Başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinin 12.1 numaralı fıkrası:

“12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil) Ayrancı Mahallesi Dikmen Caddesi No: 11 Çankaya/ANKARA adresinde bulunan Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Saymanlık Müdürlüğünce ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:

Ödeme, söz konusu hizmetin Genel Şartname hükümlerine göre yapılacak kabulünden itibaren yüklenicinin yazılı talebi üzerine (60) takvim günü içerisinde Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının 2022 yılı için yapacağı “Ayrıntılı Harcama Programı- AHP” ye göre Teknik Şartname’nin "Ödeme Şekli ve Zamanı" başlıklı 5.3. maddesindeki hükümler çerçevesinde yapılacaktır.

Başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin “Ödeme şekli ve zamanı” başlıklı 5.3 numaralı fıkrasında, hakedişlerin nasıl hesaplanacağı ve ödemenin nasıl yapılacağına ilişkin hususlar düzenlemiştir.

İşin ifası sırasında yükleniciye yapılacak hakediş ödemelerine ilişkin ödeme yeri, planı ve şartlarına ilişkin düzenlemelerin, idarece, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Açık İhale Usulü ile İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip Sözleşme’nin “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinin 12.1 numaralı fıkrasında yapılması gerekmektedir.

Yukarıda aktarıldığı üzere başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinin 12.1 numaralı fıkrasının ilk paragrafında ödeme yapılacak yere ilişkin bilgilere yer verilmiş; ödeme plan ve şartlarına ilişkin düzenleme ise aynı bendin ikinci paragrafında, Teknik Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin “Ödeme şekli ve zamanı” başlıklı 5.3 numaralı fıkrasına atıfta bulunulmak suretiyle yapılmıştır.

Teknik Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin “Ödeme şekli ve zamanı” başlıklı 5.3 numaralı fıkrasında da hakedişlerin nasıl hesaplanacağı ve ödemenin nasıl yapılacağına ilişkin hususlar düzenlendiğinden, idarece iddia konusu hususa ilişkin olarak dokümanda yapılması gereken düzenleme, Sözleşme Tasarısı’nın 12.1 numaralı fıkrasından yapılan atıf yoluyla Teknik Şartname’de karşılanmaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinin 12.1 numaralı fıkrasının 12.1.1 numaralı bendi ise tam olarak Tip Sözleşme’nin aynı numaralı bendindeki düzenlemeye uygundur.

Sonuç itibariyle, ödeme yeri ve şartlarına ilişkin olarak, idare tarafından Sözleşme Tasarısı’nın ilgili maddesinde gerekli olan düzenlemeler yapılmış olduğundan, kamu ihale mevzuatına aykırı bir durum tespit edilmemiş ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı neticesine varılmıştır.

Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 16’ncı maddesinin ilk fıkrasında “İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur…” hükmü yer almaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin “Taşıma işinin süresi ve hareket zamanları” başlıklı 3.1’inci fıkrasının 3.1.6’ncı bendinde “İdarenin tüm hizmet binalarında mesai saatleri 09:00–18:00’dir. Hizmet binalarının bir kısmında veya tamamında mesai saati değişiklikliği olması halinde, servis hareket saatleri İdare tarafından mesainin durumuna göre yeniden belirlenecektir. İdare, bu değişikliği en az 1 (bir) iş günü öncesinden yükleniciye yazılı olarak bildirecek ve yüklenici buna uyacaktır. Mesainin yarım gün olduğu durumlarda servis araçları tüm hizmet binalarından 13:15’de hareket ettirilecektir.” düzenlemesi,

Aynı fıkranın 3.1.7’nci bendinde ise “Güzergâhların uzaklığı, mevsim şartları, okul ve tatil dönemleri ile trafik yoğunluğu gözetilerek, servis araçlarının sabah sefere başlangıç saatleri İdare tarafından belirlenecek ve işe başlama tarihinden önce yükleniciye yazılı olarak bildirilecektir. Ayrıca, işin yapılması aşamasında herhangi bir nedenle İdare tarafından hareket saatlerinde değişikliğe gidilmesi halinde, yeni hareket saatleri en az 1 (bir) iş günü öncesinden yükleniciye yazılı olarak bildirilecek ve yüklenici buna uyacaktır.” düzenlemesi mevcuttur.

Yukarıda aktarılan kamu ihale mevzuatı hükümlerine göre kamu ihalesi kapsamında tedarik edilecek bir işe ilişkin teknik ayrıntıların ve şartların, idarenin ihtiyaçları doğrultusunda teknik şartnamede düzenlenmesi ve söz konusu düzenlemenin rekabeti engelleyici hususlar içermemesi gerekmektedir.

İhale konusu işte, İdarece, mesai saati değişikliği, mevsim, okul ve tatil dönemi, trafik yoğunluğu vb. nedenlerle personel servislerinin hareket saatlerinde değişiklik olabileceği hususu Teknik Şartname’de düzenlenerek idarenin ihtiyacı açıklanmıştır. Birim fiyat teklif cetvelindeki güzergâhlar için yapılacak olan teklifler, genel olarak araç kapasitesi ve mesafe ile ilintili olduğundan, servis hareket saatlerinde olabilecek değişikliğin teklif edilen tutarlar üzerinde etkili olmadığı neticesine varılmıştır. Dolayısıyla idarece talep edilen bu ihtiyacı karşılayabilecek isteklilerin ihaleye teklif vermesi gerektiği açıktır.

Başvuru sahibi firma servis hareket saatlerinde değişiklik olması halinde ortaya çıkacak maliyet değişiminin istekli firmalarca öngörülemeyeceğini iddia etmekle beraber, servis hareket saatlerindeki değişikliğin maliyeti neden ve nasıl etkilediğine ilişkin bir izahta bulunmamıştır.

Başvuru konusu ihalede, mesai saati değişikliği, mevsim, okul ve tatil dönemi, trafik yoğunluğu vb. nedenlerle personel servislerinin hareket saatlerinde olabilecek değişikliklere ilişkin olarak, idarece ihtiyaç duyulan ayrıntı ve şartların Teknik Şartname’de düzenlenmesi; birim fiyat teklif cetvelindeki güzergâhlar için yapılacak olan tekliflerin genel olarak araç kapasitesi ve mesafe ile ilintili olması ve başvuru sahibinin servis hareket saatlerindeki değişikliğin maliyeti neden ve nasıl etkilediğine ilişkin bir açıklamasının olmaması nedeniyle, İdarece Teknik Şartname’de yapılan iddia konusu düzenlemenin kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılarak başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü yer almaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ait birim fiyat teklif cetveli örneği aşağıdaki gibidir:

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 BF

Tutarı

Dikmen Hizmet Binası 45 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-1) [Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

Dikmen Hizmet Binası 35 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-1) [Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

Dikmen Hizmet Binası 27 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-1) [Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

Dikmen Hizmet Binası 18 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-1) [Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

Gölbaşı Hizmet Binası 45 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-2) [Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

Gölbaşı Hizmet Binası 27 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-2)[Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

Gölbaşı Hizmet Binası 18 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-2)[Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

Yıldız-Oran Hizmet Binası 45 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-3)[Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

Yıldız-Oran Hizmet Binası 35 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-3)[Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

Yıldız-Oran Hizmet Binası 27 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-3)[Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

Yıldız-Oran Hizmet Binası 18 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-3)[Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

İncek Hizmet Binası 27 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-4)[Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

İncek Hizmet Binası 18 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-4)[Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

Çamlıca Hizmet Binası18 koltuklu otobüs.(Teknik Şartname Ek-5)[Birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyat kısmına = (1 araçlık birim fiyat x 252 iş günü) şeklinde teklif verilecektir.]

araç

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

Başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin “Araç Değişikliği ve Servisten Yararlanacak Personel” başlıklı 3.2’nci fıkrasının 3.2.1’inci bendinde “İdare, ihtiyaç duyması halinde, bir adet 45 koltuklu otobüs yerine iki adet 27 koltuklu otobüs, bir adet 35 koltuklu otobüs yerine bir adet 27 koltuklu bir adet 18 koltuklu otobüs, bir adet 27 koltuklu otobüs yerine ise iki adet 18 koltuklu otobüs talep edebilecektir. En fazla 10 adet 45 koltuklu, 5 adet 35 koltuklu ve 10 adet 27 koltuklu araçlarda bölünme işlemi yapılabilecektir. İdarenin bu talebi, yazılı bildirimden itibaren en fazla 5 (beş) iş günü içerisinde yüklenici tarafından yerine getirilecektir. Yüklenici de, en az 2 (iki) iş günü öncesinden idareye yazılı olarak bildirimde bulunmak suretiyle, araç bölünmesini veya bölünen araçların birleştirilmesini talep edebilecektir. Yüklenicinin kendi isteğiyle yapacağı araç bölme işlemi bu sayıya dahil edilmeyecektir. Yapılacak bu bölünmelerden dolayı yüklenici, ek bir ücret talebinde bulunmayacaktır. Yüklenici, İdarenin yazılı izni olmadan araç bölme veya bölünen araçları birleştirme işlemi yapmayacaktır” düzenlemesi mevcuttur.

Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin “Güzergâhların belirlenmesi” başlıklı 3.3’üncü fıkrasının 3.3.5’inci bendinde “İdare, gerektiğinde, bu Şartnamenin 3.2.1. maddesinde yer alan düzenleme kapsamında ikiye bölünen aracın bir tanesini başka bir güzergâhta değerlendirebilir ya da bu bölünmeden sonra o güzergâhta fazla kalan araç için yeni bir güzergâh açabilir. Yapılan bu değişiklikten dolayı yüklenici ek bir ücret talep etmeyecektir. İdarenin bu konudaki yazılı talebi yüklenici tarafından en fazla 5 (beş) iş günü içerisinde yerine getirilecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin 1, 2, 3, 4 ve 5 numaralı eklerinde, ihale konusu işe ait 54 adet güzergâhta kullanılacak taşıt sayısı, cinsi, yolcu kapasitesi ve günlük yapılacak kilometreye ilişkin bilgiler bulunmaktadır.

Birim fiyat teklif cetvelindeki mevcut bilgilere göre ihale konusu iş kapsamında 14 adet 45 koltuklu, 15 adet 35 koltuklu ve 41 adet 27 koltuklu otobüs çalıştırılması talep edilmektedir. Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan 3.2.1 numaralı bendine göre en fazla 10 adet 45 koltuklu, 5 adet 35 koltuklu ve 10 adet 27 koltuklu araçlarda bölünme işlemi yapılabilecektir. Yani 45 koltuklu otobüslerin %70’i, 35 koltuklu otobüslerin üçte biri, 27 koltuklu otobüslerin ise yaklaşık dörtte biri için bölünebilme ihtimali vardır.

Başvuru konusu ihaleye ait birim fiyat teklif cetveli örneğine göre tekliflerin “Km” birimi üzerinden değil “Araç” birimi üzerinden verilmesi gerekmektedir. Ancak Teknik Şartname’nin 1, 2, 3, 4 ve 5 numaralı eklerinde, her bir aracın ilgili güzergâhta kaç km mesafe kat edeceği belirtilmiştir. Dolayısıyla isteklilerin tekliflerini oluştururken söz konusu mesafeleri dikkate almaları gerektiği anlaşılmaktadır. Zaten söz konusu ihalede en düşük teklif sahibi firmanın birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, farklı güzergâhlardaki aynı kapasiteye sahip araçlar için farklı birim fiyatlar teklif ettiği görülmüştür.

Dolayısıyla tutar hesabında mesafenin önemli bir faktör konumunda olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda verilen bilgiler bir arada değerlendirildiğinde, işin ifası sırasında idarece belirtilen araçlarda bölünme olması halinde istekliler açısından bir maliyet artışı olması ihtimali bulunmaktadır. Ancak böyle bir maliyet artışının vuku bulması durumunda, Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan 3.2.1’inci bendine göre yapılacak olan bu bölünmelerden dolayı yüklenici, ek bir ücret talebinde bulunmayacaktır.

İdarece şikâyet başvurusuna verilen cevapta, araçlardan kaç adedinin bölünebileceğinin şartnamede açıkça belirtilmiş olması sebebiyle teklifin buna göre verilmesi durumunda herhangi bir ticari zararın söz konusu olmayacağı ifade edilmiştir. Ancak, idare tarafından yapılan yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgelerde bile söz konusu bölünmelerin olması halinde ortaya çıkabilecek olası bir maliyet farkının hesaba katıldığına ilişkin bir bilgiye rastlanılmamıştır.

İşin ifası sırasında ödemelerin her bir satırdaki araç sayısı üzerinden yapılması gerekmektedir. Ancak, örneğin, 45 kişilik bir aracın ikiye bölünmesi ve iki adet 27 kişilik araç kullanılması halinde araç sayısında artış olacaktır. Bu durumda fiiliyatta iki araç çalışırken, dokümana göre yüklenicinin ek bir ücret talebinde bulunamayacak olması sebebiyle ödemenin birim fiyat teklif cetvelindeki araç sayısı üzerinden hesaplanması gerekir.

Yukarıda yapılan tespitler ışığında, idarelerce hazırlanan Teknik Şartname’lerin işin teknik ayrıntılarını ve şartlarını net olarak göstermesi, muğlaklık içermemesi, bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur ve başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin “Araç Değişikliği ve Servisten Yararlanacak Personel” başlıklı 3.2’nci fıkrasının 3.2.1’inci bendinde yer alan araç bölünmesine ilişkin düzenlemenin ihtimal içeren, kesin olmayan ve isteklilerin teklif maliyetlerine etki eden bir düzenleme olduğu değerlendirilmiştir. Şartnamelerin idarelerin ihtiyaçları noktasında hazırlanması, birim fiyat teklif cetvelinde ve dokümanda işin gerçekleştirilmesine ilişkin öngörülen araçların düzenlenmesi, isteklilerin tekliflerini birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemleri üzerinden bedel öngörerek tekliflerini oluşturması ve teklif değerlendirmelerinin idarece bu doğrultuda yapılması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu bakımdan tekliflerin oluşturulmasına engel nitelikte olduğu anlaşıldığından, mezkûr Teknik Şartname düzenlemesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde:

“Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.

…

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, işin tamamının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur…” hükmü bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin “Güzergâhların belirlenmesi” başlıklı 3.3’üncü fıkrasının 3.3.2’nci bendinde “İdare, gerekli hallerde güzergâhları günlük (sabah akşam servisi beraber) toplam 5 (beş) kilometreye kadar uzatabilir. Bunun için yüklenici ek bir ücret talep etmeyecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yukarıda belirtildiği üzere, başvuru konusu ihaleye ait birim fiyat teklif cetveli örneğine göre tekliflerin “Km” birimi üzerinden değil “Araç” birimi üzerinden verilmesi gerekmektedir. Ancak Teknik Şartname’nin 1, 2, 3, 4 ve 5 numaralı eklerinde, her bir aracın ilgili güzergâhta kaç km mesafe kat edeceği net olarak belirtilmiştir. Dolayısıyla isteklilerin tekliflerini oluştururken söz konusu mesafeleri dikkate almaları gerektiği anlaşılmaktadır.

Teknik Şartname ekinde yer alan 5 adet güzergâh listesinde toplam 137 adet güzergâh vardır ve günlük yapılacak mesafe toplam 9989 km olarak idarece tespit edilmiştir. İdarece yapılan düzenlemeden, her bir güzergâhta günlük toplam 5 km’ye kadar artış olabileceği anlaşılmaktadır. Bu durumda güzergâhların hepsinde aynı anda 5 km artış olması halinde toplamda 685 Km artış olacaktır. Bu, toplam mesafenin %7’sine tekabül etmektedir.

Bununla birlikte, Teknik Şartname’nin ilgili maddesinde yer alan düzenlemenin sefer artışı veya ilave servis aracı gerektirmesine ilişkin olmadığı, anılan düzenlemede ihaledeki güzergahlar bakımından bir ayrım yapılmadığı görülmekle birlikte günlük 5 km’ye kadar güzergah artışının (sabah akşam servisi beraber) makul karşılanabileceği, sektörde faaliyet gösteren basiretli tacirlerin bu durumu öngörebileceği, söz konusu hususlar değerlendirilerek teklif fiyatlarının oluşturulabileceği değerlendirilmektedir. Belirtilen sebeplerle mezkûr Teknik Şartname düzenlemesinin kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmediği ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin “Güzergâhların belirlenmesi” başlıklı 3.3’üncü fıkrasının 3.3.4’üncü bendinde “İdare, herhangi bir güzergâhı iptal edebileceği gibi, iptal edilen güzergâh için, eşdeğer kilometrede yeni bir güzergâh da tespit edebilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yaklaşık maliyet tespit çalışmaları kapsamında ihale işlem dosyasında bulunan Ankara Servis Aracı İşletmecileri Esnaf Odası’nın 17.08.2021 tarih, 173 sayı ve “Taşıma fiyatları hk.” konulu yazısında, personel ve işçi servisi taşıma fiyat tarifesine ilişkin tabloda, 36 ve üzeri kapasiteye sahip bir otobüs için 4,00 TL km başı ücret, 26-35 arası kapasiteye sahip bir midibüs için 3,50 TL km başı ücret, 18-25 arası kapasiteye sahip bir midibüs için ise 3,25 TL km başı ücret belirlenmiştir.

Adı geçen Oda tarafından İdareye gönderilmiş olan söz konusu yazıda personel ve işçi servisi taşıma fiyat tarifesinin belirlenmesiyle ilgili olarak “… belirlenen fiyatlar… mevcut araçların tamamı için belirlenmiş standart fiyatlardır. Bazı kurum ve kuruluşlarda olduğu gibi, ihale şartnamelerinde yürürlükteki mevzuat hükümlerinin dışında, araçlarda yaş, motor gücü, ekstra güvenlik sistemleri, sürücülerin psikoteknik belgesi gibi esnafa ayrıca maliyet getirecek istemler olması halinde istenen özelliklere göre bu fiyatların üzerinde artı ücretler uygulanır.” ifadeleri bulunmaktadır. Söz konusu yazıda, maliyet hesabında güzergâhın da önemli bir faktör olduğuna dair bir bilgiye yer verilmemiştir.

Yukarıda verilen bilgilere dayanarak, servis ücreti hesabının temel olarak kilometre üzerinden yapıldığı ve fiyatlandırmada güzergâhın önemli bir faktör olmadığı değerlendirildiğinden, iptal edilen bir güzergâh yerine eşdeğer araç ve mesafe üzerinden yeni bir güzergâh belirlenmesinin ödemeler açısından kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmeyeceği sebebiyle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 11’inci iddiasına ilişkin olarak:

45 koltuklu bir araç yerine iki adet 27 kişilik araç talep edilmesi halinde, iki adet 27 kişilik aracın akaryakıt gideri açısından daha yüksek bir maliyete sebep olacağı değerlendirilmektedir.

Dolayısıyla işin ifası sırasında idarece belirtilen servislerde bölünme olması halinde istekliler açısından bir maliyet artışı olması ihtimali bulunmaktadır. Ancak böyle bir maliyet artışının vuku bulması durumunda, Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan 3.2.1’inci bendine göre yapılacak olan bu bölünmelerden dolayı yüklenici, ek bir ücret talebinde bulunmayacaktır.

Bunun dışında, söz konusu Teknik Şartname maddesinde ikiye bölünen bir aracın başka bir güzergâhta değerlendirilebileceği veya yeni bir güzergâh açılabileceği belirtilmekte, buna mukabil bahsi geçen yeni güzergâhların eski güzergâh ile eşit mesafede olacağından bahsedilmemektedir. Bu durumda, yukarıda belirtildiği üzere, servis ücretlerinin belirlenmesinde mesafe önemli bir faktör olduğundan, yeni güzergâhın fazla mesafeye sahip olması halinde ortaya çıkan maliyet üzerinde yüklenici hak talebinde bulunamayacaktır.

Başvuru sahibinin 12’nci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin “Güzergâhların belirlenmesi” başlıklı 3.3’üncü fıkrasının 3.3.6’ncı bendinde “İdare, ihtiyaç duyulması halinde aynı hizmet binalarında araç cinslerine bakılmaksızın servis araçları arasında karşılıklı olarak güzergâh değişikliği talep edebilecektir. İdarenin bu konudaki yazılı talebi yüklenici tarafından en fazla 5 (beş) iş günü içerisinde yerine getirilecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yukarıda açıklandığı üzere tutar hesabında mesafe önemli bir faktör konumundadır. Teknik Şartname’nin 3.3.6’ncı bendi doğrultusunda araç cinsine bakılmaksızın servis araçlarının güzergâhlar arasında değiştirilmesi durumunda, farklı kapasitelerdeki farklı birim maliyetlere sahip araçlar için birim fiyat teklif cetvelinde öngörülenden başka maliyetler ortaya çıkması kaçınılmaz olacaktır.

İdare tarafından söz konusu iddiaya verilen cevapta, işin ifası sırasında idarece yapılması uygun görülen muhtemel değişiklikler sebebiyle 4735 sayılı Kanun’un 24’üncü maddesinde hüküm altına alınan iş artışı ve iş eksilişi uygulamasının kullanılmasının yüklenici üzerinde damga vergisi ve teminat bedeli artışı gibi maliyetler oluşturacağından bahisle Teknik Şartname’nin 3.3.6’ncı bendinde belirtilen düzenleme üzerinden sürecin yürütülmesinin zaman ve maliyet açısından daha uygun bir çözüm olduğu belirtilmektedir. Başvuru sahibinin Teknik Şartname’nin 3.3.4 numaralı bendine ilişkin iddiasına idarece verilen cevapta da benzer bir yorum bulunmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında bulunan idarelerin görevi, ihale sürecini 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, sözleşme sürecini ise 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümleri çerçevesinde hukuka uygun olarak yürütmektir. Dolayısıyla 4735 sayılı Kanunun 24’üncü maddesinde yer alan hükmün uygulanmasından yüklenicinin üzerinde damga vergisi ve teminat bedeli artışı olabileceği, idarenin üzerinde ise iş yükünün artabileceği gibi gerekçelerle kaçınılmasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı değerlendirilmektedir.

Dolayısıyla tutar hesabında mesafe önemli bir faktör olduğundan ve Teknik Şartname’nin 3.3.6’ncı bendi doğrultusunda araç cinsine bakılmaksızın servis araçlarının güzergâhlar arasında değiştirilmesi durumunda, farklı kapasitelerdeki farklı birim maliyetlere sahip araçlar için birim fiyat teklif cetvelinde tespit edilenden başka maliyetler ortaya çıkması ihtimali bulunduğundan, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 13’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin "Servis araçlarında aranan teknik özellikler" başlıklı 3.4’üncü fıkrasının 3.4.2’nci bendinde “Servis hizmeti verecek 45 koltuklu otobüsler 2010 ya da daha üst modelde, en az 210 KW motor gücünde ve sürücü hariç en az 45 koltuk kapasiteli, 35 koltuklu otobüsler 2010 ya da daha üst modelde ve sürücü hariç en az 35 koltuk kapasiteli, 27 koltuklu otobüsler 2010 ya da daha üst modelde ve sürücü hariç en az 27 koltuk kapasiteli, 18 koltuklu otobüsler ise 2010 ya da daha üst modelde ve sürücü hariç en az 18 koltuk kapasiteli olacaktır…” düzenlemesi bulunmaktadır.

Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliği’nin "Personel servis araçlarında aranacak şartlar" başlıklı 12’nci maddesinin (a) bendinde “Fabrikasından imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınmak kaydıyla on dokuz yaşından küçük… olması zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin Geçici 2’nci maddesinde ise “Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi ilan edilen Covid-19 salgını nedeniyle, personel servis aracı olarak kullanılacak taşıtların, 12 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen, fabrikasından imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınmak kaydıyla ondokuz yaşından küçük olması zorunluluğu, bu maddeyi ihdas eden Yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten 31/12/2022 tarihine kadar yirmibir yaşından küçük olması şeklinde uygulanır.” hükmü mevcuttur.

Tasarruf Tedbirleri konulu 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin "Personel servisi hizmetine ilişkin giderler" başlıklı maddesinde “…Personel servisi ihale şartnamelerinde araç yaşı kriteri belirlenirken model yılı yeni araçlar yerine maliyet tasarrufu sağlayacak şekilde 6/2/2004 tarihli ve 2004/6801 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliğine uygun olarak model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilecektir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliği’nin yukarıda aktarılan Geçici 2’nci maddesine göre servis araçlarının 21 yaşından küçük olması; 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’ne göre ise Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliğine uygun olarak model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilmesi gerekmektedir.

Teknik Şartname’nin yukarıda verilen 3.4.2’nci bendinde yer alan düzenlemeye göre ihale konusu işte çalıştırılacak araçların 2010 model veya üstü olması talep edilmektedir. Yani araçların en fazla 10 yaşında olması istenmektedir.

Tasarruf Tedbirleri konulu 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin "Personel servisi hizmetine ilişkin giderler" başlıklı maddesinde model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilmesi gerektiği belirtilmekle beraber model yılının yeniliği hususunda net bir açıklama mevcut değildir. Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliği’ne göre de 21 yaşından küçük araçların seçilmesi gerekmekte olup idare tarafından belirlenen araç yaşı aralığı söz konusu Yönetmelik hükmüne uygundur. Yeni model tabirinden, ihalenin yapıldığı yıl olan 2021 yılı anlaşıldığında, idarece servis araç yaşlarının en fazla 10 yaşında olmasının istenmesinin yukarıda bahsi geçen mevzuata uygun olduğu sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde olmadığı neticesine ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 14’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin "Servis araçlarında aranan teknik özellikler" başlıklı 3.4’üncü fıkrasının 3.4.2’nci bendinde “… İdare, personel sayısı 18 den fazla olan güzergâhlar için 19 veya 20 koltuklu araç talep edebilecektir. Yüklenici bu iş için ek ücret talep etmeyecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhale işlem dosyasında, yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler arasında bulunan Ankara Servis Aracı İşletmecileri Esnaf Odası’nın 17.08.2021 tarih, 173 sayı ve “Taşıma fiyatları hk.” konulu yazısında, personel ve işçi servisi taşıma fiyat tarifesine ilişkin tabloda 18-25 arası kapasiteye sahip bir midibüs için 3,25 TL, 0-17 arası kapasiteye sahip bir minibüs için ise 3,00 TL km başı ücret belirlenmiştir.

Adı geçen Oda tarafından verilmiş olan söz konusu bilgiye dayanarak 18 kişilik bir araçla 19 veya 20 kişilik araçların birim akaryakıt giderleri için belirlenen tutar aynıdır.

Yukarıda verilen bilgiler doğrultusunda 18 kişilik bir araçla 19 veya 20 kişilik araçların birim akaryakıt giderleri arasında bir fark oluşmadığı dikkate alındığında, idare tarafından Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin "Servis araçlarında aranan teknik özellikler" başlıklı 3.4’üncü fıkrasının 3.4.2’nci bendinde yapılan düzenlemenin işin ifası sırasında uygulanması halinde bir maliyet artışı meydana gelmeyeceği sonucuna ulaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 15’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinin 76.4 numaralı fıkrasında “İstekliler tarafından ilgili mevzuatı gereğince yapılması gereken sigorta giderleri, tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesi kapsamında teklif fiyatına dâhil edilecektir. İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasının ayrıca istendiği durumlarda sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmesi gerekmektedir.

Sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabul edilecektir. Sigorta türü veya türlerinin belirlenmediği hallerde ise, iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının istenmediği kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur.

Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır.

Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.

Hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitleri günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtilir.

…

Sigorta poliçelerinde belirlenen, yüklenicinin kusurlu olduğu hallerde, kusur nedeniyle sigortanın karşılamadığı bedeller için yüklenici idareden bir istekte bulunamaz…” hükmü bulunmaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Açık İhale Usulü ile İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesindeki hüküm aşağıdaki gibidir:

“25.1. 29(Değişik madde: 20/06/2021-31517 R.G./7. md., yürürlük: 05/07/2021) Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyata dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir30:

…”

Aynı maddeye ilişkin 30 numaralı dipnotta “… (2) (Değişik: 3/7/2009 – 27277 R.G. / 12. md.) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri dışındaki tüm ihalelerde, gider kalemleri, ihale konusu işin özelliğine uygun olarak ilgili mevzuatına, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği ile Kurumun diğer düzenleyici işlemlerine aykırı olmamak kaydıyla idare tarafından belirlenerek buraya yazılacaktır.” açıklaması mevcuttur.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Tip Sözleşme’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesindeki hüküm aşağıdaki gibidir:

“21.1. (Değişik: 3/7/2009 – 27277 R.G. / 50. md.) İş ve işyerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye aittir. 34

21.2.Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri: 35

21.2.1……………………………………………………………………………”

Aynı maddeye ilişkin 35 numaralı dipnotta ise “(Değişik: 3/7/2009 – 27277 R.G. / 50. md.) 21.1. maddesinde işin ve/veya işyerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılacağı belirtilmişse, işin nitelik ve özelliğine göre, sigorta türleri ile teminat kapsam ve limitleri tereddüde yer bırakmayacak şekilde burada belirtilecektir. İdare tarafından 21.1. maddesinde işin ve/veya işyerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılmasına ilişkin bir düzenleme yapılmaması halinde ise 21.2.1. maddesine “Bu madde boş bırakılmıştır” yazılacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesindeki hüküm aşağıdaki gibidir:

“25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyata dahildir.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

İlgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta (Zorunlu Mali Sorumluluk Trafik Sigortası, Karayolları Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Ferdi Koltuk Kaza Sigortası,.. vb.), vergi, resim ve harçlar ile sözleşmenin notere tasdik ettirilmesine ilişkin tüm giderler teklif fiyata dahil edilecektir.”

Başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde,

“21.1. İş ve işyerlerinin korunması ile işin ve/veya işyerlerinin sigortalattırılmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye aittir.

21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1. Teknik Şartname’nin "Mali ve Kanuni Yükümlülükler" başlıklı 3.6. maddesindeki hükümler geçerlidir.” hükmü bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin "Mali ve kanuni yükümlülükler" başlıklı 3.6’ncı fıkrasının 3.6.2’nci bendinde “Ferdi Koltuk Kaza Sigortası: Yüklenici, bu iş için sefere koyacağı her araca ayrı ayrı Ferdi Koltuk Kaza Sigortası yaptıracaktır. Sigorta bedeli, işin riskine ve piyasa koşullarına uygun olacaktır. Sigorta poliçeleri her araç için ayrı ayrı düzenlenecektir. Sigorta süresi biten araçlar, poliçesi yenilenmeden sefere çıkarılmayacaktır. Sigorta poliçesi ibraz edilemeyen araca personel bindirilmeyecek olup, araç o gün sefere çıkmamış olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesindeki hüküm ile Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Tip Sözleşme’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesine ilişkin 35 numaralı dipnotta yer alan açıklamaya göre işin ve/veya işyerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılacağı belirtilmişse, işin nitelik ve özelliğine göre, sigorta türleri ile teminat kapsam ve limitlerinin tereddüde yer bırakmayacak şekilde idarece hazırlanan sözleşme tasarısında belirtilmesi gerekmektedir.

Ancak iş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması hususunun uygulanmasına ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 76.4 numaralı fıkrasında yapılan açıklamaya göre, sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve işyerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiğinin kabul edilmesi gerektiği açıklanmıştır.

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinin 25.3.1’inci bendinde Karayolları Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Ferdi Koltuk Kaza Sigortasının teklif fiyata dâhil edileceği düzenlenmiştir.

Başvuru konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinin 21.2.1’inci bendinde sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitlerine ilişkin olarak Teknik Şartname’nin 3.6’ncı fıkrasına atıfta bulunulmuştur.

Başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin "Mali ve kanuni yükümlülükler" başlıklı 3.6’ncı fıkrasının 3.6.2’nci bendinde ise Ferdi Koltuk Kaza Sigortası ile ilgili olarak sigorta bedelinin, işin riskine ve piyasa koşullarına uygun olacağı düzenlenmekte, buna mukabil yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine aykırı olarak teminat kapsam ve limitlerinin tereddüde yer bırakmayacak şekilde idarece belirtilmesi gerekirken söz konusu kapsam ve limitlerin belirtilmediği görülmektedir. Bu durumda, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 76.4 numaralı fıkrasında yapılan açıklamaya göre, bahis mevzuu sigorta işinin idare tarafından asgari limitler dâhilinde istendiği ve tekliflerin buna göre verilmesi gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin 25.3.1’inci bendi ile Teknik Şartname’nin 3.6.2’nci bendinde Ferdi Koltuk Kaza Sigortası yapılacağı belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsam ve limiti idarece belirlenmemiş olmakla birlikte, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 76.4 numaralı fıkrasında yapılan açıklamaya göre, bahis mevzuu sigorta işinin idare tarafından asgari limitler dâhilinde istendiği ve tekliflerin buna göre verilmesi gerektiği neticesine ulaşıldığından, Teknik Şartname’nin "Mali ve kanuni yükümlülükler" başlıklı 3.6.2 numaralı maddesinde yapılmış olan düzenlemenin kamu ihale mevzuatına aykırılık içermediği ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 16’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin "Arıza ve kaza durumlarında yapılacak işlemler ve sorumluluklar" başlıklı 3.7’nci fıkrasının 3.7.2’nci bendinde “Araçların servis sırasında yapacağı kazalardan ve kural ihlallerinden doğacak her türlü hukuki ve mali sorumluluk yükleniciye aittir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda aktarılan “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesine göre sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almaktan, iş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden, çalışanların işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmekten, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25 ve Sözleşme Tasarısı’nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddelerinde düzenlenen sigortaları yaptırmaktan yüklenici sorumludur. Sigorta poliçelerinde belirlenen, yüklenicinin kusurlu olduğu hallerde, kusur nedeniyle sigortanın karşılamadığı bedeller için yüklenici idareden bir istekte de bulunamaz.

İşin ifası sırasında iş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması hususunda yüklenicinin sorumlulukları, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda sarih olduğundan idarece Teknik Şartname’nin “İstek ve özellikler” başlıklı 3’üncü maddesinin "Arıza ve kaza durumlarında yapılacak işlemler ve sorumluluklar" başlıklı 3.7’nci fıkrasının 3.7.2’nci bendinde yapılan düzenlemede kamu ihale mevzuatına aykırılık görülmemiş ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı neticesine ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 17’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İdare ve Kontrol Teşkilatının itiraz hakkı” başlıklı 11’inci maddesindeki hüküm aşağıdaki gibidir:

“İdare ve kontrol teşkilatı, yükleniciden çalıştırılmasında veya işyerinde bulunmasında engel durumu olduğunu tespit ettiği, uygunsuz davrandığı veya görevlerini yerine getirmekte yetersiz olduğu kanısında olduğu veya işyerinde çalıştırılmasında sakınca gördüğü her kademe ve nitelikteki elemanların (teknik ve idareci personel, hizmetli, işçi ve diğerleri) ve alt yüklenicilerin iş başından veya işyerinden uzaklaştırılmasını talep etme hakkına sahiptir. Yüklenici, bu talebi idare veya kontrol teşkilatı tarafından yapılacak tebligat üzerine ve verilen süre içinde yerine getirmek zorundadır. Yüklenicinin bu yükümlülüğü verilen süre içinde yerine getirmemesi halinde, söz konusu kişiler idare veya kontrol teşkilatı tarafından uzaklaştırılır veya uzaklaştırılmaları sağlanır. Uzaklaştırılmaları istenilenler, idarenin veya kontrol teşkilatının izni ve onayı alınmaksızın bir daha işlerde görev alamaz. Yüklenici, uzaklaştırılan kişilerin yerine en kısa zamanda uygun nitelikli başkalarını getirmek zorundadır.

Kontrol teşkilatı, uygun olmayan ekipman ve araçların işyerinden uzaklaştırılmasını talep hakkına sahiptir. Yüklenici, söz konusu ekipman ve araçları idare veya kontrol teşkilatınca kabul edilebilir olanlarla değiştirecektir.”

Başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin "Yüklenici Tarafından İdareye Verilecek Belgeler" başlıklı 5.1’inci fıkrasının 5.1.4’üncü bendinde “İdare, herhangi bir gerekçe bildirmeksizin yükleniciden sürücü ya da servis aracı değişikliği talep edebilir. Yüklenici, İdarenin bu talebini derhal yerine getirecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İdare ve Kontrol Teşkilatının itiraz hakkı” başlıklı 11’inci maddesindeki hükme göre, idare, maddede belirtilen sebeplerle iş yerinde bulunmasını uygun görmediği personel ve ekipmanın iş yerinden uzaklaştırılmasını ve değiştirilmesini talep etme hakkına, yüklenici de idarenin bu talebini karşılama sorumluluğuna sahiptir.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İdare ve Kontrol Teşkilatının itiraz hakkı” başlıklı 11’inci maddesindeki hükme göre, idarenin iş yerinde bulunmasını uygun görmediği personel ve ekipmanın değiştirme hakkı sabit olduğundan, Teknik Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin "Yüklenici Tarafından İdareye Verilecek Belgeler" başlıklı 5.1’inci fıkrasının 5.1.4’üncü bendinde bulunan düzenlemede kamu ihale mevzuatına aykırılık görülmemiş ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 18’inci iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde:

“Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dâhilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.

…

İşin bu şartlar dâhilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, işin tamamının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur…” hükmü bulunmaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekindeki standart formlar arasında bulunan Birim Fiyat Teklif Mektubu örneğinin 4’üncü maddesinde “İhale konusu işi, bu teklif mektubunun ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemi için teklif ettiğimiz birim fiyatlar üzerinden Katma Değer Vergisi hariç [Teklif edilen toplam bedel, para birim belirtilerek rakam ve yazı ile yazılacaktır.] bedel karşılığında yerine getireceğimizi kabul ve taahhüt ediyoruz.” hükmü mevcuttur.

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” hükmü bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin "Ödeme şekli ve zamanı" başlıklı 5.3’üncü fıkrasının 5.3.3’üncü bendinde “İdare tarafından iş artırımına gidilmek suretiyle, mevcut güzergâhlara ilave güzergâh talep edilmesi durumunda, bu güzergâhlar için yapılacak ödemeler, kullanılacak araçların cinsine göre ihalede belirlenen fiyatlar üzerinden hesaplanacaktır. Servisten kaldırılan güzergâhlar için, kullanımına son verilen araçların cinsine göre ihalede belirlenen fiyatlar üzerinden hesaplanacak rakam oranında eksik ödeme yapılacaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’de, tekliflerin toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde verileceği ve toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacağı düzenlenmiştir.

Birim fiyat teklif mektubunun 4’üncü maddesinde, istekliler, ihale konusu işi, teklif mektubunun ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlar üzerinden yerine getireceklerini kabul ve taahhüt ederler.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesine göre, işin ifası sırasında iş artışı olması halinde, yüklenicinin işi sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde yerine getirmesi gerektiği hüküm altına alınmış olduğundan ve birim fiyat teklif mektubunun 4’üncü maddesinde, istekliler, ihale konusu işi, teklif mektubunun ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlar üzerinden yerine getireceklerini kabul ve taahhüt ettiklerinden, başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin "Ödeme şekli ve zamanı" başlıklı 5.3’üncü fıkrasının 5.3.3’üncü bendindeki düzenlemenin kamu ihale mevzuatına uygun olduğu ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin on birinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

KİK Kararı: 2021/UH.II-2058 (11 Kasım 2021)

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Açık İhale Usulü ile İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesindeki hüküm aşağıdaki gibidir:

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesindeki hüküm aşağıdaki gibidir:

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin