KİK Kararı: 2021/UH.II-129

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/003
Gündem No : 9
Karar Tarihi : 20.01.2021
Karar No : 2021/UH.II-129
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Beyzade Araç Kiralama Pazarlama Turizm Nakliyat İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

15’inci Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/514349 İhale Kayıt Numaralı “15'inci Piyade Eğitim Komutanlığında (General Hikmet Akıncı Kışlası) Görevli Personeli Mesaiye Getirilip Götürülmesi Maksadıyla 2021-2022 Yılları Arasında 4 (Dört) Ayrı Güzergahta 8 (Sekiz) Araç ile Toplam 4000 Sefer Personel Servis Aracı Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

15’inci Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı tarafından 12.11.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “15'inci Piyade eğitim Komutanlığında (General Hikmet Akıncı Kışlası) Görevli Personeli Mesaiye Getirilip Götürülmesi Maksadıyla 2021-2022 Yılları Arasında 4 (Dört) Ayrı Güzergahta 8 (Sekiz) Araç ile Toplam 4000 Sefer Personel Servis Aracı Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Beyzade Araç Kiralama Pazarlama Turizm Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şti.nin 07.12.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.12.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.12.2020 tarih ve 58738 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.12.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/2121 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin, egzoz emisyon ölçümü giderine, zorunlu fenni periyodik muayane giderine, araç lastik giderine, zorunlu trafik sigortası ve zorunlu koltuk sigortası giderine, işçilik giderine, akaryakıt giderine, iş sağlığı giderine ve Covid-19 tedbirleri giderine ilişkin olarak yaptığı aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı; ihalede belirtilen özellikte araca sahip olmadığı, kendi malı olan araçlar için amortisman gideri hesaplamadığı, kiralayacağı araçlar için mevzuata uygun tevsik edici belge sunmadığı, açıklamasına ilişkin sunduğu fatura, proforma fatura, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mevzuata uygun olmadığı, %4 sözleşme giderine ilişkin açıklama yapmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Verilen hizmetin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir...” hükmü bulunmaktadır.

İhale ilan tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.8.İsteklinin Ortağı Olduğu Tüzel Kişiye Ait İşletmeden Mal Çekmesiyle Oluşan Emsal Bedel: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir.

…

79.2.7. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.

79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir. Ancak birden fazla yılı kapsayan işlerde ilk yıl için alınan sigorta teklifinin ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran esas alınmak suretiyle güncellenerek diğer yıllar için kullanılması mümkündür. Örneğin; sözleşme süresi 3 yıl, ihale tarihi 1/11/2019, işe başlama tarihi 1/1/2020 olan bir ihalede, ihale tarihi itibarıyla yıllık 100 TL olan sigorta prim tutarı maliyet kalemi, Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı tablosunda en son açıklanmış olan 2019 yılı Eylül ayı değişim oranı (%26,44) üzerinden; 2020 yılı için (100 TL1,2644) 126,44 TL; 2021 yılı için (126,44 TL1,2644) 159,87 TL; 2022 yılı için (159,87 TL*1,2644) 202,14 TL olarak hesaplanacaktır.

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.

79.3.6. İhale dokümanında fiyat farkı verileceğine ilişkin düzenleme bulunmayan ve birden fazla yılı kapsayan işlere ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında idarece önemli bir bileşen olarak belirtilen ve istekliler tarafından ihale tarihi itibarıyla artış oranı ve/veya tutarı tespit edilemeyen motorlu taşıtlar vergisi, araç muayene işlemleri gibi giderler ile mali yükümlülükler ve/veya tarife bedellerinin, sonraki yıllara ilişkin bedelleri, ilk yıl için öngörülen bedelin, ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran üzerinden güncellenerek hesaplanır. Örneğin; sözleşme süresi 3 yıl, ihale tarihi 15/11/2019, işe başlama tarihi 1/1/2020 olan bir ihalede, motorlu taşıtlar vergisi tutarı ihale tarihi itibarıyla yıllık 100 TL olan maliyet kalemiz Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı tablosunda en son açıklanmış olan 2019 yılı Ekim ayı değişim oranı (%22,58) üzerinden; 2020 yılı için (100 TL1,2258) 122,58 TL; 2021 yılı için (122,58 TL1,2258) 150,26 TL; 2022 yılı için (150,26 TL*1,2258) 184,19 TL olarak hesaplanacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.

Şikâyete konu ihaleye ait ilanın 2’nci maddesinde ihale konusu hizmetin niteliği, türü ve miktarı: “2021-2022 Yıllarına ait personel taşıma işi için 4 (Dört) farklı güzergahı takiben 8 (sekiz) araçla, hizmet takviminde belirtilen 730 (yediyüzotuz) takvim günü içerisinde toplam 4000 (dörtbin,) sefer personel taşıma hizmetidir.” ifadelerine yer verilerek, işin süresi “İşe başlama tarihi 01.01.2021, işin bitiş tarihi 31.12.2022” olarak gösterilmiştir.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin yürürlükteki mevzuat ve sözleşme hükümleri gereğince, KDV hariç ihale ve sözleşmeye ve taahhüdün tamamının yapılmasına ait ödenecek bütün ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harçlarla sözleşme giderleri (Sözleşmenin fotokopi ile çoğaltılması dahil) ile muayene ve her türlü giderler vb. teklif fiyata dahil edilecek masraflardır.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin yürürlükteki mevzuat ve sözleşme hükümleri gereğince, KDV hariç ihale ve sözleşmeye ve taahhüdün tamamının yapılmasına ait ödenecek bütün ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harçlarla sözleşme giderleri (Sözleşmenin fotokopi ile çoğaltılması dahil) ile muayene ve her türlü giderler vb. teklif fiyata dahil edilecek masraflardır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.

Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 46.1’inci maddesinde “İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında fiyat farkı hesaplanmayacaktır. Ancak, mücbir sebepler veya idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, yürürlükte bulunan fiyat farkına ilişkin esaslar dikkate alınarak fiyat farkı hesaplanacaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Açık ihale usulü ile gerçekleştirilen şikayete konu ihalede 12.11.2020 tarihli ihale komisyonu kararı uyarınca, ihaleye 6 istekli tarafından teklif verildiği, idarece hesaplanan sınır değerin altında teklif veren üç istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, isteklilerden ikisinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı, ihaleye en düşük teklifi veren Adem Sevindik tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunması üzerine anılanın ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi olarak; başvuru sahibi olan Beyzade Araç Kir. Paz. Tur. Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği; Beyzade Araç Kir. Paz. Tur. Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti’nin şikayet ve itirazen şikayet dilekçesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığını iddia ettiği anlaşılmıştır.

İdare tarafından teklifi sınır değerin altında kalan isteklilere 18.11.2020 tarihinde EKAP üzerinden yapılan tebligat ile “Önemli bulunan maliyet bileşenleri analizleri olarak; Yakıt Gideri, Şoför Ücret Gideri, Amortisman Gideri, Lastik Giderleri, Bakım Giderleri, Araç Kiralama Giderleri, Motorlu Taşıtlar Vergisi Giderleri, Zorunlu Mali Sigortası Giderleri, Muayene-Egzos Ölçüm Giderleri, Sözleşme Giderleri, Karar Damga Vergisi belirlenmiştir. İsteklilerin kendi aracı olması halinde amortisman gideri hesabının yanında, önemli bileşen olarak dikkate alınan kalemlerin maliyetleri de hesaplanarak toplamı gider gösterilecek, kiralanan araçlarda her türlü gider dahil olduğunun belirtildiği sözleşmeler kabul edilmeyecek, gider kalemi için önemli bileşen olarak dikkate alınan bileşenlerin bedeli gösterilerek tevsik edilecektir.” ifadelerine yer verilerek, aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunulduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli olan Adem Sevindik tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, isteklinin;

Akaryakıt giderine ilişkin olarak, “Temsa ve Otokar Marka 29+1 Koltuklu Küçük Otobüs km’ye 0,80 TL yakıt yakar.” ifadeleri bulunan Erektaş Tur. Sey. San. Tic. Ltd. Şti.ne ait kaşenin ve imzasının bulunduğu bir fiyat teklifi sunduğu, bu fiyat esas alınarak, “29+1 Kapasiteli küçük otobüs 0,80 Krş (24 km/1 gün) =19,20 TL ,8 Araç x 19,20 TL=153,6 TL (1 gün) x 30 gün =4608 TLx24 ay=110.592 TL” şeklinde bir hesaplama yaptığı, açıklaması kapsamında 20.11.2020 tarihli Petrol Piyasası Bayi Satış Fiyatı Bülteni sunduğu ancak burada yer alan birim fiyatları kullanmadan, yukarıda bahsi geçen fiyat teklifinde yer alan fiyatı kullanarak yakıt giderini hesapladığı anlaşılmıştır. Ancak söz konusu fiyat teklifinin ekinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesinde belirtildiği üzere maliyet/satış tutarı tespit tutanağının ve fiyat teklifi üzerinde meslek mensubu tarafından yer verilmesi gereken ifadenin bulunmadığı, ayrıca meslek mensubunun imzasını ile iletişim bilgilerini içeren kaşe/mührün de yer almadığı görüldüğünden, açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı görülmüştür. Diğer taraftan yakıt sarfiyatına ilişkin olarak sunulan fiyat teklifini veren tüzel kişinin bu hesabı yapmaya yetkili olduğuna dair (yetkili servis olduğunu gösteren) tevsik edici bir bilgi veya belge sunulmadığı da göz önüne alındığında, isteklinin akaryakıt fiyatının yanında araç yakıt sarfiyatı giderini de mevzuata uygun bir şeklide açıklayamadığı anlaşılmıştır.

İşçilik ücretine ilişkin olarak, “SGK:331,09 TL+Maaş 743,76 TL=1.074,15 TL, 8 Araç x 1.074,15 TL=8.593,20 TL(Aylık) x 12 ay=103.118,40 TL ; 2. Yıl İşçilik Giderleri % 15 fazla asgari ücret artışı oranına göre = 118.586,16 TL” şeklinde bir hesap yaptığı, açıklaması kapsamında bir şoförun saatlik ücretinin 40,05 TL, günlük 3 saatlik çalışmanın 120,17 TL, aylık maliyetin ise 1.081,55 TL olarak gösterildiği bir Maliyet Tespit Tutanağı sunduğu, ekinde Kamu İhale Kurumu İşçilik Hesaplama Modülü’ne yer verildiği, SGK sigorta primi tahakkuk fişi sunulduğu ve Serdar Kuru adına düzenlenmiş Aralık 2020 ücret bordrosunun sunulduğu görülmüştür. Her ne kadar sunulan belgelerde yer alan aylık maliyet ile teklif bedelini oluşturan hesap kendi içinde uyumlu ve tutarlı olmasa da (yapılan hesaplamada aylık işçilik ücreti 1.074,15 TL, işçilik ücretini tevsik etmek üzere sunulan belgede 1.081,55 TL’dir.) saatlik asgari işçilik ücretinin karşılandığı, ikinci yıl için de %15 tutarında bir artış öngörüldüğü birlikte değerlendirildiğinde, açıklamanın bu yönüyle uygun olduğu anlaşılmıştır.

Amortisman giderine ilişkin olarak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ihale konusu işte kullanacağı araçları kiralama yoluyla temin edeceğini; bu nedenle amortisman gideri öngörmediğini beyan ettiği göz önüne alındığında, tevsik edici belge sunmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

Lastik giderine ilişkin olarak, “600 TL x 8 araç = 4800 TL x 2 yıl = 9600 TL” olarak hesaplama yapıldığı, tevsik edici belge olarak da Makro Lastik Otomotiv’den alınmış bir fiyat teklifi sunduğu, ancak fiyat teklifinin ekinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesinde belirtildiği üzere maliyet/satış tutarı tespit tutanağının ve fiyat teklifi üzerinde meslek mensubu tarafından yer verilmesi gereken ifadenin bulunmadığı, ayrıca meslek mensubunun imzasını ile iletişim bilgilerini içeren kaşe/mührün de yer almadığı görüldüğünden, açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Araç bakım giderine ilişkin olarak, “790 x 8 araç = 6320 (15.000 km bakımı-2 yıl)” şeklinde bir hesaplama yaptığı, bu gideri tevsik etmek üzere İveco Özel Bakım Servisi’nden alınmış bir fiyat teklifi sunduğu, ancak fiyat teklifinin ekinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesinde belirtildiği üzere maliyet/satış tutarı tespit tutanağının ve fiyat teklifi üzerinde meslek mensubu tarafından yer verilmesi gereken ifadenin bulunmadığı, ayrıca meslek mensubunun imzasını ile iletişim bilgilerini içeren kaşe/mührün de yer almadığı görüldüğünden, açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Araç kiralama giderine ilişkin olarak, “3000 TL x 2 = 6000 TL(İki yıl) x 8 Araç= 48.000 TL” şeklinde bir hesaplama yaptığı, bu tutarı tevsik etmek üzere biri noterde düzenlenmiş, diğerleri iki taraf arasında yazılı şekilde düzenlenmiş kira sözleşmeleri sunduğu, bu sözleşmelere göre araç kiralama tutarının yıllık 3000 TL olduğunun belirtildiği ve ayrıca Amasya 1. Noterliği imza yetkili katibin kaşesi ve imzasının yer aldığı “Motorlu Araç Kira Sözleşmeleri ortalama 300.00 TL tutar” ifadelerinin bulunduğu bir belgeye de yer verdiği görülmüştür. Bahsi geçen sözleşmeler ve noter katibinin ifadesini içeren belge Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen tevsik edici yöntemler arasında yer almadığından, açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Motorlu taşıtlar vergisi giderine ilişkin olarak, “1454 TL+1454 TL= 2908 TL (Yıllık) x 8 araç=23.264 TL x 2 yıl=46.528 TL” şeklinde bir hesaplama yaptığı, bu gideri tevsik etmek üzere MTV hesaplamasının yapıldığı internet sayfası çıktısı sunduğu görülmüştür. Ancak şikayete konu ihalede, fiyat farkı verilmeyeceği düzenlenmiş olduğu göz önüne alındığında, ihalenin ikinci yılında Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.6’ncı maddesinde belirtildiği üzere bir güncelleme yapılmadığı görüldüğünden, açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Zorunlu Mali sorumluluk sigortası giderine ilişkin olarak, zorunlu mali sigorta giderini “2246,51 TL,(1 yıllık) x 2 yıl = 4493,02 TL x 8 araç = 35.944,16 TL; koltuk sigortasını 75 TL(1 yıllık) x 2 yıl = 150 TL x 8 araç= 1.200 TL” olarak hesapladığı, zorunlu mali sorumluluk sigortası giderini tevsik etmek üzere “Sompo Sigorta, Trafik Sigorta Poliçesi” başlıklı bir belge sunduğu, belgenin Hisar Sigorta Aracılık Hizmetleri A.Ş.den alındığı, poliçe başlangıç tarihinin 30.12.2019, bitiş tarihinin ise 30.12.2020 tarihi olduğu görülmüştür. Ancak belgenin ekinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.4’üncü maddesi uyarınca teyit yazısı bulunmadığı ve ihalenin ikinci yılı için güncelleme yapılmadığı anlaşıldığından, açıklamanın bu yönüyle uygun olmadığı anlaşılmıştır. Benzer şekilde, koltuk ferdi kaza sigortası giderini tevsik etmek üzere Hisar Sigorta Aracılık Hizm. A.Ş.den alınmış bir poliçe sunduğu, ancak sigorta süresinin 365 gün olduğu, bu gider için ihalenin ikinci yılı için güncelleme yapılmadığı anlaşıldığından, açıklamanın bu yönüyle de uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Muayene ve egzoz ölçüm giderine ilişkin olarak, “550TL x 2 (yıllık) = 1100 TL x 8 araç = 8.800 TL” şeklinde bir hesaplama yaptığı, bu gideri tevsik etmek üzere Tamaş Taşıt Muayene İstasyonu İşletim A.Ş. Amasya Şubesi tarafından düzenlenmiş 542,56 TL tutarında bir makbuz ve Amasya TÜVTÜRK’ten alınmış muayene raporu sunulduğu, raporda muayene ücretinin “0,00 TL” olarak gösterildiği anlaşılmıştır. Sunulan makbuzun Kamu İhale Genel Tebliği’nde düzenlenen açıklama yöntemlerinden biri olmadığı ve ayrıca fiyat farkı verilmeyeceği öngörülen söz konusu ihalede, ihalenin ikinci yılına ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.6’ncı maddesinde belirtildiği üzere güncelleme yapılmadığı görüldüğünden, açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir.

Sözleşme gideri ve karar pulu ve damga vergisine ilişkin olarak, sözleşme giderini “300 TL(2 yıllık) x 8 araç = 2.400,00 TL; karar vergisi giderini ise 5.249,25 TL” olarak hesapladığı görülmüştür. Teklif bedeli olan 922.500,00 TL’nin %0,569 oranındaki karar pulu bedelinin doğru hesaplandığı (teklif bedeli olan 922.500 x 0,00569 = 5.249,025 TL) ancak %0,948 oranındaki damga vergisi bedelinin 8.745,30 TL’nin öngörülmediği göz önüne alındığında, açıklamanın bu yönüyle uygun olmadığı tespit edilmiştir.

Diğer taraftan, başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin, iş sağlığı ve güvenliği gideri ile Covid-19 tedbirleri giderine ilişkin olarak mevzuata uygun açıklama yapılmadığını ileri sürmekte ise de bu giderler idarece aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında önemli bir bileşen olarak öngörülmediğinden başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının reddedilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Adem Sevindik’in teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.