KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/022
Gündem No : 18
Karar Tarihi : 02.06.2021
Karar No : 2021/UH.II-1092
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Hayat Organizasyon ve Danışmanlık San. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/114080 İhale Kayıt Numaralı “36 Aylık Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi (01/05/2021-30/04/2024)” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 12.04.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “36 Aylık Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi (01/05/2021-30/04/2024)” ihalesine ilişkin olarak Hayat Organizasyon ve Danışmanlık San. Tic. Ltd. Şti. nin 06.04.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.04.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.04.2021 tarih ve 20716 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.04.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/744 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Teknik Şartname’nin “B.Araçlarda İstenen Diğer Şartlar ve Kullanım Sırasında Uygulanacak Kurallar” başlıklı bölümünün 1’inci maddesinde “Akaryakıt, HGS, OGS, Avrasya Tüneli, köprü, feribot, otoyol, otopark giderleri kurumumuza ait olmak üzere, sınırsız km üzerinden kiralama yapılacaktır. Araçların her türlü tamir, bakım ve onarımı yükleniciye aittir. (Lastik, cam vb. dâhil) Araçların bakım garanti süresi bitinceye kadar tüm bakımları, parça değişimleri yetkili serviste yapılacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, söz konusu düzenlemede araçların sınırsız km üzerinden kiralama yapılacağının belirtildiği isteklilerin sağlıklı ve gerçekçi teklif verebilmeleri için çalıştırılacak araçların günlük kaç km yapacağının ve kaç saat çalışacağının belirtilmesinin önemli olduğu, bu veriler ile araçların amortisman, tamir, bakım, lastik vb maliyetleri ile iş sonunda aracın değer kaybı göz önünde bulundurularak en uygun teklifin oluşturulabileceği, idarenin günlük çalışma saatlerini ve ortalama kilometrelerini Şartname’de belirtmesi gerektiği, tüm araçların sınırsız km ve 24 saat çalışmasına ilişkin düzenlemenin gerçekçi olmadığı, işlerin bir kısmının vardiyalı olduğu da göz önünde bulundurulduğunda söz konusu düzenlemenin sağlıklı teklif verilmesine engel teşkil edeceği ve bu durumun kamu zararına yol açacağı,

2. İhalede engelli personel için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmamasının mevzuata aykırı olduğu,

3. İhale konusu işin süresi ve araç çeşitliliği göz önüne alındığında kısmi teklife izin verilmemesi ve İhale İlanı’nın 12’nci maddesinde konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemeyeceğine ilişkin düzenlemenin ihaleye katılımı ve rekabeti engelleyeceği,

4. Teknik Şartname’nin “B.Araçlarda İstenen Diğer Şartlar ve Kullanım Sırasında Uygulanacak Kurallar” başlıklı bölümünün 8’inci maddesinde “Araçlar şehir içinde ve şehirlerarası görevlerde kullanılabilecektir. Araçların bu görevlerde gerekli olan her türlü belge ve tesisatı eksiksiz araç üzerinde olacaktır. 8.1. Şehirlerarası görevlendirilen araçların mola ve konaklama yerleri yüklenici tarafından belirlenecek olup, idarenin onayladığı yerler olacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, anılan düzenlemede şehir dışı konaklamalarda yapılacak giderlerin kim tarafından karşılanacağının belirtilmediği, anılan konaklamaların ne kadar olacağının belli olmadığı, diğer taraftan idarenin onayladığı yerler olacaktır ifadesinin yer aldığı ancak onay işleminin hangi kriterlere göre yapılacağının belli olmadığı, bu durumun isteklileri tereddüde düşüreceği ve sözleşme süresi içerisinde sorunlara yol açacağı,

5. Teknik Şartname’nin “B.Araçlarda İstenen Diğer Şartlar ve Kullanım Sırasında Uygulanacak Kurallar” başlıklı bölümünün 4’üncü maddesinde “Araçların zorunlu trafik sigortaları ile kasko sigortaları yüklenici tarafından yaptırılacaktır. Bu sigortalara ait poliçelerin birer örneği idareye teslim edilecektir. Araçtaki sürücü ve yolcuların yaralanma veya ölümü halinde ödenecek tazminat miktarları kasko sigortasında belirtilecektir. Kasko sigortası çok kullanıcıyı ve her türlü zarar ve ziyanı kapsayacak şekilde yapılacak, ayrıca kazalardan dolayı ortaya çıkacak araç piyasa değeri üzerinden oluşacak kaza-hasar v.b. durumlarda idareden veya sürücüden, zarar ve ziyanlar için bedel talep edilmeyecektir. Sigorta poliçesi buna göre düzenlenmiş ve araç üzerindeki tüm aksesuar sigorta kapsamında olacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, buna karşın ihale dokümanında sigorta tür kapsam ve limitlerine yer verilmemesinin mevzuata aykırı olduğu,

6. Teknik Şartname’nin C.6 maddesinde araçların iç ve dış temizliğinden sürücü personelin sorumlu olduğuna ilişkin düzenleme bulunmasına rağmen sözleşme süresi ve işin boyutu dikkate alındığında anılan temizliğin önemli bir maliyet kalemi olduğu, araçların kaç günde bir temizleneceği veya araç yıkama bedellerinin kim tarafından karşılanacağının belirtilmemesinin mevzuata aykırı olduğu,

7. Teknik Şartname’nin F.7 maddesinde araçların her iki yan ve arka kısmına idarenin uygun göreceği logolar kaplanacağı, yüklenici tarafından karşılanacağı düzenlemesi bulunmasına rağmen sözleşme süresi ve işin boyutu dikkate alındığında anılan logoların ebatlarının ve sözleşme süresi içerisinde kaç defa yapılacağının belirtilmemesinin mevzuata aykırı olduğu,

8) Birim fiyat teklif cetveli ile Teknik Şartname’de belirtilen asgari ücretin % 50 fazlası ücret alacak personelin hafif ticari tipi, çok amaçlı otomobil, tek sıra kabinli kamyonet, 4x2 çift sıra kabinli kamyonet ile panelvan tipi araçlarda (1.Grup, 2.Grup, 3.Grup, 4.Grup,7.Grup, 8.Grup ve 9.Grup) istihdam edileceğinin belirtildiği, anılan kalemlere bakıldığında 1.445 aracın çalıştırılacağı ve bu araçlarda sadece 10 personelin istihdam edileceğinin düzenlendiği, asgari ücretin % 70 fazlası ücret verilecek toplam 555 sürücü personelin fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pickup’lar ile minibüs, cenaze aracı, otobüs, kamyon ve motosiklet tipi araçlarda (5.Grup, 6.Grup,10.Grup, 11.Grup, 12.Grup, 13.Grup, 14.Grup, 15.Grup,16.Grup ve 17.Grup) istihdam edileceği ve bu personelin anılan kalemlerde belirtilen 412 araçta görev yapacağının düzenlendiği, söz konusu düzenlemelerde asgari ücretin % 50 fazlası ücret alacak 10 adet sürücü personel için 1.445 aracın belirtildiği, asgari ücretin % 70 fazlası ücret alacak 555 sürücü personel için ise 412 aracın belirtildiği, bu durumun izaha muhtaç olduğu ve hizmet alımı suretiyle taşıt edinilmesine ilişkin esas ve usullere aykırı olduğu,

9) Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.1 ve 16.1.2’nci maddesinde belirtilen cezaların yeterince açık olmadığı, işin süresi ve büyüklüğü dikkate alındığında aykırılık sayısının 5 olarak belirlenmesinin işin ifası sırasında sözleşmenin feshi için zemin hazırlamaya müsait olduğu, bu durumun mevzuata aykırı olduğu,

10. İşin yaklaşık maliyeti 837.750.890,10 TL olarak açıklandığı, ihalede 3 isteklinin geçerli teklif verdiği ve bu tekliflerin yaklaşık maliyetin çok altında olduğu, ihalenin kısmi teklife açık olmamasının işin büyüklüğü göz önüne alındığında bu iş ile ilgili firmaların ihaleye teklif veremediği, ihalede rekabet ortamının oluşmadığı, ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında İlgili mevzuat gereğince ödenecek (KDV Hariç) vergi, resim, harç, ulaşım ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dahildir

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

…

Akaryakıt, HGS, OGS, Avrasya Tüneli, köprü, feribot, otoyol, otopark giderleri idaremiz tarafından karşılanacaktır.

-Teknik Şartnamede Yükleniciye ait olduğu belirtilen tüm giderler teklif fiyatına dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesinin bulunduğu,

Teknik Şartname’nin “B.Araçlarda İstenen Diğer Şartlar ve Kullanım Sırasında Uygulanacak Kurallar” başlıklı bölümünün 1’inci maddesinde “Akaryakıt, HGS, OGS, Avrasya Tüneli, köprü, feribot, otoyol, otopark giderleri kurumumuza ait olmak üzere, sınırsız km üzerinden kiralama yapılacaktır. Araçların her türlü tamir, bakım ve onarımı yükleniciye aittir. (Lastik, cam vb. dâhil) Araçların bakım garanti süresi bitinceye kadar tüm bakımları, parça değişimleri yetkili serviste yapılacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı,

Birim fiyat teklif cetvelinde “aylık” birim üzerinden çalıştırılacak araçlara ilişkin teklif fiyatların verileceği belirlenmiştir.

İhaleye ait birim fiyat teklif cetvelinde araç kiralanmasına ilişkin aylık olarak belirleme yapıldığı (kilometre üzerinden birim oluşturulmadığı), bu kapsamda idare tarafından ihaleye katılan isteklilerden aylık araç kiralamalarına ilişkin teklif verilmesinin istenildiği, kiralanacak araçlarda sınırsız kilometre düzenlemesi bulunmasından, birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen aylara ilişkin kiralanacak olan araçların idare tarafından bu süre içerisinde herhangi bir kilometre kısıtı olmaksızın kullanılmasının amaçlandığı anlaşılmıştır.

Teknik Şartname maddeleri incelendiğinde kiralanacak araçlara ilişkin herhangi bir kilometre sınırı koyulmadığı, ayrıca il dışı görevlerde de kullanılabileceği yönünde düzenlemeye gidildiği tespit edilmiştir.

Başvuru konusu ihale dokümanında kilometre sınırı olmamakla birlikte, söz konusu araçların kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde hizmetin ifası sırasında kullanılacağı, ayrıca akaryakıt, HGS, OGS, Avrasya Tüneli, köprü, feribot, otoyol, otopark giderlerinin idare tarafından karşılanacağı, ihaleyi yapan idarenin görev yetkisi çerçevesinde söz konusu araçların yapacağı kilometrelerin basiretli istekliler tarafından önceden öngörülebilir olduğu, şehir dışı kullanımlarına ilişkin olarak kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı bir durumun mevcudiyeti halinde yüklenici tarafın da bu hususa itiraz edebileceği anlaşıldığından iddia yerinde görülmemiştir.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinde “İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılık” başlıklı 101’inci maddesinde “Bu Kanunun 30 uncu maddesindeki hükümlere aykırı olarak engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için binyediyüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.22. Brüt asgari ücret veya üzerinde ücret ödenmesi öngörülen personelin varsa nakdi yol ve yemek bedeli dahil aylık (78.12 nci maddeye göre gün üzerinden teklif alınan hallerde günlük) ücreti, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü, 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik günü ve yılbaşı günü) yapılacak çalışmalara ilişkin ücretler ile engelli işçi ücreti gibi ayrı ayrı hesaplanması gereken her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması, malzeme giderlerinin de ayrı iş kalemleri şeklinde düzenlenmesi zorunludur. Ayrıca, ayni teklif verileceği belirtilen yemek ve yol giderlerinin de ayrı iş kalemleri şeklinde düzenlenmesi esastır. Ancak, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasına göre işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kaleminin/kalemlerinin bulunduğu personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesinin birim fiyat teklif cetvelinde, bu iş kalemi/kalemleri kapsamındaki işlerde çalıştırılmak üzere ihale dokümanında asgari sayısı belirtilen personele ilişkin maliyetlere işçilik kaleminde değil, ait olduğu iş kalemi içerisinde yer verilecek ve istekliler de tekliflerini buna göre sunacaklardır.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in 78.28’inci maddesinde “İsteklilerin aynı il sınırları içerisinde birden fazla iş yerinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen asgari orana uyulmak kaydıyla idarece tespit edilen engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubu idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilecek ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılacaktır. İdareler tarafından İş Kanununda belirtilen asgari oranının üzerinde engelli işçi çalıştırılmasını öngören düzenleme yapılması da mümkündür. İstekliler tarafından ihale dokümanında öngörülen engelli işçi sayısı ve bu işçiler için Hazinece karşılanacak prim teşvik tutarları dikkate alınarak teklif bedelleri oluşturulacaktır. İlgili mevzuatında engelli işçi çalıştırılmasını kısıtlayan hükümler saklıdır.” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait ihale dokümanı incelendiğinde, ihale konusu işin İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin muhtelif hizmetlerinde kullanılmak üzere 565 sürücü personel ile toplam 1857 adet aracın kiralanması işi olduğu, ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı niteliğinde olduğu ve ihale dokümanında engelli işçi çalıştırılıp çalıştırılmayacağına, engelli işçilerin ücretine ve sayısına yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve yapılan tespitler, iddia konusu husus birlikte değerlendirildiğinde, 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesi uyarınca elli veya daha fazla işçi çalıştırılan işyerlerinde %3 engelli işçi çalıştırılmasının zorunlu olduğu, belirtilen oran dâhilinde engelli işçi istihdam eden işverenlerin bu personel için 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu gereğince prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan ve işveren tarafından karşılanacak olan prim tutarının Hazinece karşılanacağının hükme bağlandığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.28’inci maddesinde yapılan düzenleme ile de engelli işçi çalıştırılması ile ilgili olarak ihale dokümanında düzenleme yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Ancak, idarenin başvuruya konu ihaleye yapılan şikâyet başvurusuna ilişkin cevabında Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik’in EK-1 No’lu çizelgesinde belirtilen özürlülerin çalıştırılabileceği işler arasında şoförlüğün sayılmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78’inci maddesinde engelli personele ilişkin düzenlemenin personel çalıştırılmasına dayalı işlere ilişkin olduğu, bu ihale kapsamında gerçekleştirilecek işin nevi ve hizmetin gereği olarak engelli personel çalıştırılmasının mümkün olmadığı, kaldı ki engelli personel hesaplamasının teklif vermeye engel teşkil etmediği, istekliler için eşitsizlik oluşturmadığı hususlarının belirtildiği görülmektedir.

İncelemeye konu ihalenin dokümanı incelendiğinde ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı anlaşılmaktadır. İhalede birim fiyat teklif cetvelinde şoförler için ayrı satır açılırken engelli personel için ayrı bir satır açılmadığı tespit edilmekle birlikte, ihale konusu işin çeşitli tür ve özelliklerde araç kiralama işi olduğu, personelin de söz konusu araçların kullanılmasında görevlendirileceği, ihale konusu işin niteliği dikkate alındığında engelli personel istihdamının idarece uygun görülmeyerek bu gerekçeyle dokümanda engelli personel istihdamı ile ilgili düzenleme yapılmadığı, engelli personelin araçların kullanımında istihdam edilmemesi yönündeki idarenin tercihinin, işin hizmet araçlarının kullanımını gerektirmesi dikkate alındığında güvenlik ve benzeri sebeplerle kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğunun değerlendirildiği, ayrıca aksi bir düzenleme durumunda araçların engelli sürücülere mahsus gerekli birtakım teknik donanımlara sahip olmasını da gerektireceği anlaşıldığından düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. Kaldı ki idarenin söz konusu düzenlemelerinin iş mevzuatının ilgili hükümlerinde aranan zorunluluğu ortadan kaldırmayacağı ve isteklilerin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan işbu ihaledeki maliyet hesaplamalarında şoför kalemlerinde engelli personeli dikkate alarak teklif oluşturabileceklerinin önünde de bir engel bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiştir.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 55’inci maddesinde; “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde;

(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında; “ (1) Süreler;

a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,

b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın satın alındığı tarihi, belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde ihale dokümanının teslim alındığı tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi izleyen günden itibaren başlar.” hükmü yer almaktadır.

İhaleye ilişkin ilanın 15.03.2021 günü yayımlandığı, ilanın 9’uncu maddesinde “İstekliler tekliflerini, Birim fiyatlar üzerinden vereceklerdir. İhale sonucu üzerine ihale yapılan istekliyle, her bir iş kaleminin miktarı ile bu kalemler için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır. Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir.” düzenlemesinin, 12’nci maddesinde ise “Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez.” düzenlemesinin yer aldığı, aynı hususa ilişkin düzenlemeye İdari Şartname’nin 17 ve 20’nci maddesinde de yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin iddiasının İdari Şartname’nin ilana yansıyan anılan maddesinde yer alan düzenlemelere yönelik olduğu, başvuru sahibinin bu iddialara yönelik olarak ihale ilan tarihi olan 15.03.2021 tarihini izleyen günden itibaren 10 gün içinde 25.03.2021 Perşembe günü idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 06.04.2021 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan hususlar doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca söz konusu iddianın süre yönünden reddi gerekmektedir.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında İlgili mevzuat gereğince ödenecek (KDV Hariç) vergi, resim, harç, ulaşım ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dahildir

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

…

Akaryakıt, HGS, OGS, Avrasya Tüneli, köprü, feribot, otoyol, otopark giderleri idaremiz tarafından karşılanacaktır.

-Teknik Şartnamede Yükleniciye ait olduğu belirtilen tüm giderler teklif fiyatına dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “B.Araçlarda İstenen Diğer Şartlar ve Kullanım Sırasında Uygulanacak Kurallar” başlıklı bölümünün 8’inci maddesinde “Araçlar şehir içinde ve şehirlerarası görevlerde kullanılabilecektir. Araçların bu görevlerde gerekli olan her türlü belge ve tesisatı eksiksiz araç üzerinde olacaktır. 8.1. Şehirlerarası görevlendirilen araçların mola ve konaklama yerleri yüklenici tarafından belirlenecek olup, idarenin onayladığı yerler olacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıdaki ihale dokümanı düzenlemeleri incelendiğinde, idarenin çalışma esaslarını, çalıştırılacak araçların ve makinelerin teknik özelliklerini, teklif fiyata dahil olan giderleri ve yüklenicinin sorumluluklarını belirlediği anlaşılmaktadır. Başvuru sahibinin itirazen şikayete konu ettiği husus olan idarenin araçların mola ve konaklama yerlerinin yüklenici tarafından belirleneceğine ilişkin açıklamanın bulunduğu, ancak bunun bir gider kalemi olarak belirtilmediği anlaşılmıştır.

Söz konusu hususun teklif fiyata dahil giderler arasında öngörülen bir maliyet unsuru olmadığı, bu durumda, basiretli tacir olan isteklilerin işin uygun şekilde yerine getirmesi gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinin dördüncü fıkrasında “Sözleşme taslağının (21.1.) maddesinde iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğu belirtilmesine rağmen, idari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” maddesinde sigorta giderine yer verilmediği ve/veya sözleşme taslağının (21.2.) maddesinde sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmediği hallerde, iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının istenmediği ve sigorta giderinin de teklif fiyata dahil giderler arasında yer almadığı kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında İlgili mevzuat gereğince ödenecek (KDV Hariç) vergi, resim, harç, ulaşım ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dahildir

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Mevzuata Göre Hesaplanacak İşçilik Ücretleri;

I. Grup Sürücülere Asgari Ücretin %70 Fazlası

I. Grup Fazla Çalışma Programı (Saat):

- Sürücü personellere (555 sürücü personel x 22,5 saat x 36 ay) = 449.550 saat verilecektir.

1. Grup Resmi, Dini ve Ulusal Bayram Çalışma Programı (Gün):
2. - Sürücü personellere (540 sürücü personel x 48,5 gün) = 26.190 Gün verilecektir. İstekliler tarafından çalıştırılacak sürücü personellere yemek ve yol gibi giderleri ayda 26 gün üzerinden nakdi olarak ödenecek ve bordrosunda gösterilecektir. Söz konusu giderlerin günlük brüt tutarları;
3. - (I.Grup 555 Sürücü Personel ) Yemek Bedeli : 20.00 TL'dir.
4. -( I.Grup 555 Sürücü Personel ) Yol Bedeli : 15,00 TL'dir.

II. Grup Sürücülere Asgari Ücretin %50 Fazlası verilecektir.(yemek ücreti ve yol ücreti verilmeyecektir)

Akaryakıt, HGS, OGS, Avrasya Tüneli, köprü, feribot, otoyol, otopark giderleri idaremiz tarafından karşılanacaktır.

-Teknik Şartnamede Yükleniciye ait olduğu belirtilen tüm giderler teklif fiyatına dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

İhale konusu işte tespit edilen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı % 2 (iki) dir.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde “21.1. İş ve işyerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye aittir.

21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “B.Araçlarda İstenen Diğer Şartlar ve Kullanım Sırasında Uygulanacak Kurallar” başlıklı maddesinde “4.Araçların zorunlu trafik sigortaları ile kasko sigortaları yüklenici tarafından yaptırılacaktır. Bu sigortalara ait poliçelerin birer örneği idareye teslim edilecektir. Araçtaki sürücü ve yolcuların yaralanma veya ölümü halinde ödenecek tazminat miktarları kasko sigortasında belirtilecektir. Kasko sigortası çok kullanıcıyı ve her türlü zarar ve ziyanı kapsayacak şekilde yapılacak, ayrıca kazalardan dolayı ortaya çıkacak araç piyasa değeri üzerinden oluşacak kaza-hasar v.b. durumlarda idareden veya sürücüden, zarar ve ziyanlar için bedel talep edilmeyecektir. Sigorta poliçesi buna göre düzenlenmiş ve araç üzerindeki tüm aksesuar sigorta kapsamında olacaktır.

5. Araçlarla ilgili trafik, sigorta, vergi, vb. yasal sorumlulukların yüklenici tarafından zamanında yerine getirilmemesi halinde şartnamenin ceza hükümleri uygulanacak, aracın hizmette olmadığı dönemin kirası ödenmeyecektir. Ayrıca bu eksikliklerden dolayı Emniyet, Maliye veya herhangi bir kurumun uygulayacağı cezalar yüklenici tarafından ödenecektir. Sürücü hatalarından kaynaklanan ceza makbuzları, son ödeme tarihinden en az beş iş günü öncesinden idareye teslim edilecektir. Zamanında teslim edilmeyen ceza makbuzlarından idare sorumlu olmayacaktır.” düzenlemesine yer verildiği,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin Eki Hizmet Alımları Tip Sözleşmesi’nin “İş ve İşyerlerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 22’nci maddesine ilişkin 31 nolu dipnotta “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin sorumluluğun Genel Şartname’nin 19’uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde kime ait olacağı hususu ile idarenin işin nitelik ve özelliğine göre ihtiyaç duyduğu sigorta türleri ile teminat kapsam ve limitleri burada belirtilecektir.” açıklaması,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin İş ve işyerlerinin korunması” başlıklı 19’uncu maddesinin dördüncü fıkrasında “Hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitleri günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 21’inci maddesine ait 34 ve 35 numaralı dipnotlarda yer alan düzenlemeler birlikte ele alındığında, işin ve/veya işyerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılması isteniyorsa bu sorumluluğun yükleniciye ait olduğu hususunun Sözleşme Tasarısı’nın 21.1’inci maddesinde belirtileceği, söz konusu Sözleşme Tasarısı’nın 21.2’nci maddesinde ise sigorta kapsam ve limitlerinin açıkça düzenleneceği anlaşılmaktadır.

Ayrıca Sözleşme Tasarısı’nın 21.1’inci maddesinde işin ve/veya işyerlerinin yüklenici tarafından sigortalattırılacağı belirtilmiyor ise Sözleşme Tasarısı’nın 21.2’nci maddesinde sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitine dair herhangi bir düzenlemeye yer verilmesine gerek bulunmamaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde doğrudan araçlara ait sigorta ve kasko giderlerinin teklif fiyata dahil olduğuna ilişkin düzenleme bulunmasa da İdari Şartname’nin 25.1’inci maddesinde yer alan “Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olacaktır” şeklindeki düzenleme gereğince teklif fiyata dahil edilmesi gereken giderler arasında olduğunun anlaşılabileceği, nitekim Teknik Şartname’nin “Araçlarda İstenen Diğer Şartlar ve Kullanım Sırasında Uygulanacak Kurallar” başlıklı B düzenlemesinin 4’üncü alt maddesinin de bu hususla aynı doğrultuda olduğu görülmüştür.

Söz konusu giderlerin iş ve iş yerinin sigortalanmasına ilişkin giderler ile aynı hususu ihtiva etmemekle birlikte “Teknik Şartname’nin “B.Araçlarda İstenen Diğer Şartlar ve Kullanım Sırasında Uygulanacak Kurallar” başlıklı maddesinde “4.Araçların zorunlu trafik sigortaları ile kasko sigortaları yüklenici tarafından yaptırılacaktır. Bu sigortalara ait poliçelerin birer örneği idareye teslim edilecektir. Araçtaki sürücü ve yolcuların yaralanma veya ölümü halinde ödenecek tazminat miktarları kasko sigortasında belirtilecektir. Kasko sigortası çok kullanıcıyı ve her türlü zarar ve ziyanı kapsayacak şekilde yapılacak, ayrıca kazalardan dolayı ortaya çıkacak araç piyasa değeri üzerinden oluşacak kaza-hasar v.b. durumlarda idareden veya sürücüden, zarar ve ziyanlar için bedel talep edilmeyecektir. Sigorta poliçesi buna göre düzenlenmiş ve araç üzerindeki tüm aksesuar sigorta kapsamında olacaktır.” şeklindeki düzenlemesi ile kasko sigorta kapsamının belirlendiği dolayısıyla bu hususun tekliflerin oluşturulması bakımından belirsizlik yaratmayacağı,

Öte yandan iş ve iş yerinin sigortalanmasına ilişkin giderlerin teklif fiyata dahil giderler olarak belirlenmediği ve Sözleşme Tasarısı’nın “Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri”nin belirtildiği 21.2’nci maddesi boş bırakılmak suretiyle bu hususta bir belirleme yapılmadığı, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nin 76.4’üncü maddesi uyarınca iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının istenmediği ve sigorta giderinin de teklif fiyata dahil giderler arasında yer almadığı kabul edilerek tekliflerin oluşturulacağı, ayrıca dokümanda belirtilen sigortanın asgari limitler ve teminatlar üzerinden hesaplanıp teklifin oluşturulabileceği anlaşıldığından anılan düzenlemenin mevzuata uygun olduğu ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

6. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında İlgili mevzuat gereğince ödenecek (KDV Hariç) vergi, resim, harç, ulaşım ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dahildir

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

…

Akaryakıt, HGS, OGS, Avrasya Tüneli, köprü, feribot, otoyol, otopark giderleri idaremiz tarafından karşılanacaktır.

-Teknik Şartnamede Yükleniciye ait olduğu belirtilen tüm giderler teklif fiyatına dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “C-Sürücü Personellerin Çalışma Koşullarına İlgili Hükümler” başlıklı 6’ncı maddesinde “Araçların iç ve dış temizliğinden sürücü personel sorumludur.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıdaki ihale dokümanı düzenlemeleri incelendiğinde, idarenin çalışma esaslarını, çalıştırılacak araçların ve makinelerin teknik özelliklerini, teklif fiyata dahil olan giderleri ve yüklenicinin sorumluluklarını belirlediği anlaşılmaktadır. Başvuru sahibinin itirazen şikayete konu ettiği hususlarda idarenin kalite, sayı gibi konularda düzenleme yapmadığı tespit edilmiştir.

Bu durumda, basiretli tacir olan isteklilerin işin uygun şekilde yerine getirilmesini sağlayacak elverişli nitelikte ürün kullanması gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

7. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında İlgili mevzuat gereğince ödenecek (KDV Hariç) vergi, resim, harç, ulaşım ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dahildir

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

…

Akaryakıt, HGS, OGS, Avrasya Tüneli, köprü, feribot, otoyol, otopark giderleri idaremiz tarafından karşılanacaktır.

-Teknik Şartnamede Yükleniciye ait olduğu belirtilen tüm giderler teklif fiyatına dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “F.Genel Şartlar” başlıklı 7’nci maddesinde “Araçların her iki yan ve arka kısmına idarenin uygun göreceği logolar kaplanacak, yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıdaki ihale dokümanı düzenlemeleri incelendiğinde, idarenin çalışma esaslarını, çalıştırılacak araçların ve makinelerin teknik özelliklerini, teklif fiyata dahil olan giderleri ve yüklenicinin sorumluluklarını belirlediği anlaşılmaktadır. Başvuru sahibinin itirazen şikayete konu ettiği hususlarda idarenin kalite, sayı gibi konularda düzenleme yapmadığı tespit edilmiştir.

Bu durumda, basiretli tacir olan isteklilerin işin uygun şekilde yerine getirilmesini sağlayacak elverişli nitelikte ürün kullanması gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

8. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

36 Aylık Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi (01/05/2021-30/04/2024) Teknik Şartnamesi’nin “İşin Konusu” başlıklı maddesinde “İstanbul Büyükşehir Belediyesi hizmetlerinde çalıştırılması üzere 565 sürücü personel ile toplam 1857 adet araç kiralanması işidir.

Birim Fiyat Teklif Cetvelinde belirtilen 555 sürücü personel; fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pickup’lar ile minibüs, cenaze aracı, otobüs, kamyon ve motosiklet tipi araçlarda (5.Grup, 6.Grup,10.Grup, 11.Grup, 12.Grup, 13.Grup, 14.Grup, 15.Grup,16.Grup ve 17.Grup) istihdam edilecektir.

Birim Fiyat Teklif Cetvelinde belirtilen 10 sürücü personel, binek tipi, hafif ticari tipi, çok amaçlı otomobil, tek sıra kabinli kamyonet, 4x2 çift sıra kabinli kamyonet ile panelvan tipi araçlarda (1.Grup, 2.Grup, 3.Grup, 4.Grup,7.Grup, 8.Grup ve 9.Grup) istihdam edilecektir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “F.Genel Şartlar” başlıklı maddesinde “237 Sayılı Taşıt Kanunu, 17.03.2006 tarih ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 02.10.2014 tarih ve 29137 sayılı Resmi Gazetede Yayınlanan Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen şartlarda; Binek ve station-wagon araçlar Yerli Menşeili (Yerli Muhteva oranı %50’ nin üzerinde) olacaktır. İlgi Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen araçlar için (Binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi) Teklif Edilen Aylık Kiralama Bedeli (KDV hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil) harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı itibariyle Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayınlanan Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan 1.Grup, 2.Grup, 3.Grup,4.Grup,7.Grup, 8.Grup ve 9.Grup’taki araçlar için Kasko Sigorta Değerinin %2’sini aşmayacaktır. düzenlemesi yer almaktadır.

Söz konusu düzenlemeler çerçevesinde sadece ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak 1.Grup (285 adet klimalı binek araç) , 2.Grup (430 adet klimalı binek araç), 3.Grup (283 adet hafif ticari araç), 4.Grup ( 23 adet çok amaçlı otomobil) ,7.Grup (29 adet tek sıra kabinli kamyonet) , 8.Grup (287 adet 4x2 çift sıra kabinli kamyonet) ve 9.Grup’taki (108 adet panelvan araç) araçların Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde yer alan düzenlemeye tabi olduğu anlaşılmıştır.

İhale dokümanında Birim Fiyat Teklif Cetvelinde belirtilen 10 sürücü personelin, binek tipi, hafif ticari tipi, çok amaçlı otomobil, tek sıra kabinli kamyonet, 4x2 çift sıra kabinli kamyonet ile panelvan tipi araçlarda (1.Grup, 2.Grup, 3.Grup, 4.Grup,7.Grup, 8.Grup ve 9.Grup) istihdam edileceği ve bunlara brüt asgari ücretin % 50 fazlası verileceği düzenlenmiştir.

Şoförlü araç kiralama ihalelerinde şoförlere verilecek ücretlere sınırlama getirildiği, şoförlere en fazla brüt asgari ücretin % 50 fazlası ödenebileceği, ancak bu durumun binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi araçlar için geçerli olduğu, bu tip araçları kullanmayan şoförlerin bu kapsamda ele alınmayacağı, sayılan tipte araçları kullanmayan yani 5.Grup, 6.Grup,10.Grup, 11.Grup, 12.Grup, 13.Grup, 14.Grup, 15.Grup,16.Grup ve 17.Grupta istihdam edilecek şoförlere asgari ücretin % 50 fazlasından daha fazla ödeme yapılabileceği anlaşılmıştır.

Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde yer alan düzenleme gereğince şoför giderleri dahil binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde aylık kiralama bedelinin taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak motorlu kara taşıtları kasko değer listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini ve yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmaması gerektiği belirtilmiş olup, şikâyete konu edilen 5. Grup, 6. Grup, 10. Grup, 11. Grup, 12. Grup, 13. Grup, 14. Grup, 15. Grup, 16. Grup ve 17. Grupta belirtilen araçların Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde yer alan düzenlemeye tabi olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

9. Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ekinde yer alan Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesine ilişkin 26 no’lu dipnot “Bu madde aşağıda belirtilen açıklamalara uygun olarak İdare tarafından düzenlenecektir:

(1) Kısmi kabul öngörülmeyen işlerde, yüklenicinin işi süresinde bitirmemesi durumunda, İdare tarafından en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için kesilecek ceza miktarı sözleşme bedelinin % 1’ini geçmemek üzere oran olarak belirtilecektir. Ancak, gecikmeden kaynaklanan aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idarece feshedilebileceği, sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedelinin % 1’ini geçmemek üzere idarece bu maddede belirlenecek oranda ceza uygulanacağı hususuna maddede yer verilecektir.

…

(3) İşin özelliği gereği sürekli tekrar eden nitelikteki işlerde, işin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, idarece her bir aykırılık için ayrı ayrı uygulanmak üzere kesilecek ceza miktarı, sözleşme bedelinin % 1’ini geçmemek üzere oran olarak belirtilecektir. Ayrıca, bu aykırılıkların ardı ardına veya aralıklı olarak gerçekleştirilmek suretiyle belli bir sayıya ulaşması durumunda, yukarıda öngörülen ceza uygulanmakla birlikte 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği hususu ile sözleşmenin bu şekilde feshedilebilmesi için gerekli olan aykırılık sayısı (iki veya daha fazla) idarece belirlenerek bu maddede yazılacaktır. Ancak ağır aykırılık hallerinde, bu aykırılık halleri maddede belirtilmek kaydıyla, aykırılık bir defa gerçekleşmiş olsa dahi yukarıda öngörülen şekilde sözleşmenin feshedilebileceği hususuna da idarece gerek görülmesi halinde bu maddede yer verilecektir.

(4) İşin tamamının ya da kısmi kabule konu olan kısmının süresinde bitirilmemesi veya işin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halleri hariç, idarece gerek görülüyorsa diğer sözleşmeye aykırılık hallerinin neler olduğu belirlenecek ve bu aykırılıkların gerçekleşmesi durumunda İdare tarafından en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için kesilecek ceza miktarı sözleşme bedelinin % 1’ini geçmemek üzere oran olarak belirtilecektir. Ancak, söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idarece feshedilebileceği, sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedelinin % 1’ini geçmemek üzere idarece bu maddede belirlenecek oranda ceza uygulanacağı hususuna maddede yer verilecektir.

(5) İdare tarafından kesilecek cezanın toplam tutarının, hiçbir durumda, sözleşme bedelinin % 30’unu geçmeyeceği hususu da bu maddede belirtilecektir.” şeklindedir.

Sözleşme Tasarısı’nın “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İdare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir:

16.1.1. İşin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, her bir aykırılık için ayrı ayrı uygulanmak üzere sözleşme bedelinin Onbinde 1 tutarında ceza kesilecektir. Bu aykırılıkların 5 'den fazla olması halinde ayrıca 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilebilecektir. Ancak 4735 Sayılı Kanunun 25 inci maddesinde belirtilen hükümlerine aykırı davranmak hallerinde, aykırılık bir defa gerçekleşmiş olsa dahi 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilebilecektir.

16.1.2. 16.1.1 nci maddede belirtilen haller dışında kalan

-Yüklenici, sözleşmeyi imzaladıktan sonra mücbir sebepler ve veya üretici araç firmasından kaynaklanan üretim / tedarik aşaması gecikmesi (ilgili yazışmaları ibraz edilerek) hariç, bu şartnameye göre ilk etapta teslim etmesi gereken araçları hazır etmediği takdirde işe tam başlanmamış sayılır. Bu durumda, Yüklenici, istenilen aracın tamamını iş için hazır edinceye kadar, eksik olan araç sayısına bakılmaksızın, varsa diğer cezalar hariç,

- Araçların Karayolları ve trafik mevzuatına göre her türlü donanım ve belgeye haiz olacaktır. Araçlarda bu konularla ilgili eksiklik tespit edildiği durumunda,

- Araçlarda her türlü fenni muayeneleri periyodik olarak yapılacaktır. Araçlarda zamanı gelmiş fakat yenilenmeyen fenni muayeneler tespit edildiği durumunda,

- Araç Modeli Teknik Şartnamede belirtilen kriterlere uygun olmadığı tespit edildiği durumunda,

- Araçların kurum çalışanlarına ve yakınlarına ait olması tespit edilmesi durumunda,

-Araç sayılarında tamamlanmayan her bir aracın tespit edilmesi durumunda, (araç sayılarında tamamlanmayan araçlarla ilgili; idarenin ihtiyacı olmadığı veya yükleniciye ileri bi tarihte getirmesi gerektiğiyle ilgili idarenin onayıyla tamamlanmamışsa ceza uygulanmayacaktır)

Yukarıda tespit edilen hususlar her bir araç için ayrı ayrı idarenin onayıyla uygulanacaktır.

durumlarda en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin Onbinde 1 tutarında ceza uygulanacaktır. Ancak söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranda ceza uygulanacaktır.

16.1.3. Kesilecek cezanın toplam tutarı, hiçbir durumda, sözleşme bedelinin % 30'unu geçemez. Toplam ceza tutarının, sözleşme bedelinin % 30'unu geçmesi durumunda, bu orana kadar uygulanacak cezanın yanı sıra 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilecektir.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. İhtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Sözleşme Tasarısı’nın 20.1’inci maddesinde “20.1. Bu işte kısmi kabul yapılmayacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan incelemede ihale konusu “36 Aylık Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi (01/05/2021-30/04/2024)” işinin özelliği gereği sürekli tekrar eden nitelikte olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu işte, işin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, idarece her bir aykırılık için ayrı ayrı uygulanmak üzere kesilecek ceza miktarının, sözleşme bedelinin %1’ini geçmemek üzere oran olarak belirtilmesi ve ayrıca bu aykırılıkların ardı ardına veya aralıklı olarak gerçekleştirilmek suretiyle belli bir sayıya ulaşması durumunda, yukarıda öngörülen ceza uygulanmakla birlikte 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği hususu ile sözleşmenin bu şekilde feshedilebilmesi için gerekli olan aykırılık sayısının idarece belirlenerek Sözleşme Tasarısı’nın 16.1’inci maddesinde yer alması gerekmektedir.

Sözleşme Tasarısı incelendiğinde, işin gereği yerine getirilmediği takdirde sözleşme bedelinin %0,01 oranında ceza kesileceği, kesilecek cezanın toplam tutarının, hiçbir durumda sözleşme bedelinin %30'unu geçmeyeceği hususlarının düzenlendiği tespit edilmiştir. Söz konusu düzenlemede kesilecek ceza oranının belirtildiği ve toplam ceza bedelinin hiçbir durumda sözleşme bedelinin %30'unu geçmeyeceği hususlarının düzenlendiği anlaşıldığından söz konusu hususun mevzuata aykırılık içermediği anlaşılmıştır.

10. Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasında “Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

...

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir...” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “İdarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemez.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında ise “...İdareye yapılan şikâyet başvurusundan farklı bir konu ile Kuruma yapılan başvurularda şikâyet süresinin henüz dolmadığı hallerde, itirazen şikâyet konusuna ilişkin idarenin cevabının alınmamış olması nedeniyle bu başvurular da ilgili idareye gönderilir. İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması bulunmaktadır.

Dolayısıyla; söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikayet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve bu iki aşamalı idari başvuru yolunda şikayet yoluna başvurulmadan itirazen şikayet yoluna başvurulamayacağından, şikayet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların da itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün olamayacaktır.

Bu çerçevede şikayet başvurusu; Kurul kararının alınmasından önceki süreçte uyuşmazlık konusu hususla ilgili tarafların haklarını veya mevcut hukuki durumlarını sınırlayan ya da değiştiren bir zorunlu idari başvuru yolu olup, idarelere kendi vakıa, gerekçe ve delillerini ileri sürme fırsatı tanıyarak Kurul kararına ilişkin idari usulün bir parçası olması nedeniyle, önemli bir usuli güvence teşkil etmektedir.

Netice itibarıyla, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların; şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Buna göre, başvuru sahibinin iddiasının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan uyuşmazlık konusu olan iddiaların bunu ileri süren aday/istekli olabilecek/istekliler tarafından iddia konusu hususun farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde ve her durumda ihale gününden 3 iş günü öncesine kadar bu iddiaları incelemek ve sonuçlandırmakla yetkili makamlar nezdinde ileri sürülmesi de gerekmektedir.

Buna göre, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, idareye sunulan şikayet dilekçesinde bulunmayan ancak Kuruma sunulan itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesinin Kamu İhale Kurumunun yetkisi dahilinde olduğu ileri sürülse dahi, söz konusu iddia/iddiaların, farkına varıldığı veya varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde ve her durumda ihale gününden 3 iş günü öncesine kadar ileri sürülme zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla süresinde ileri sürülmeyen iddiaların da süre aşımı sebebiyle Kurum tarafından incelenmesi mümkün bulunmamaktadır.

Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasının şikâyet dilekçesinde yer almadığı anlaşılmıştır.

Aktarılan mevzuat hükümleri çerçevesinde, idareye şikâyet başvurusunda yer verilmeyen ve idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda yer alan hususlara ilişkin olmayan, 10’uncu iddianın itirazen şikâyet kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından bahse konu iddiaya ilişkin olarak başvurunun şekil yönünden reddedilmesi, öte yandan, başvuru sahibinin bahse konu iddiasını uyuşmazlığa konu hususu öğrendiği 06.04.2021 tarihini izleyen günden itibaren on gün içinde yazılı şekilde ileri sürmesi, bir diğer deyişle başvuruda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 22.04.2021 tarihinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin 10’uncu iddiasının süre yönünden de reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.