KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/002
Gündem No : 29
Karar Tarihi : 13.01.2021
Karar No : 2021/UH.I-79
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

İz Sosyal Hizmetler Turizm Eğitim Kargo Bilişim İnşaat Gıda Temizlik San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/551682 İhale Kayıt Numaralı “Yemek” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından 18.11.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Yemek” ihalesine ilişkin olarak İz Sosyal Hizmetler Turizm Eğitim Kargo Bilişim İnşaat Gıda Temizlik San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 12.11.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.11.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.11.2020 tarih ve 52820 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.11.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/1839 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Yeterlik kriteri olarak istenen işletme kayıt belgesinin faaliyet konusu belirlenmediğinden istenilen belgeye ilişkin değerlendirmenin nasıl yapılacağının belirsiz olduğu,

2. İşin ifasında kullanılacak 2 adet aracın günlük 282 km yol yapacağına dair düzenleme yapılmakla birlikte söz konusu araçları kullanacak şoför ve yemek dağıtım elemanlarına ilişkin belirleme yapılmadığı ve araçların köprü, tünel ve otoyol geçişleri konusunda da bilgi bulunmadığından anılan giderlerin birim fiyat teklif cetvelindeki işçilik kalemlerinden birine doğrudan yansıtılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle belirtilen giderler için ayrı satır açılması gerektiği,

3. Gıda işletmelerinde ilgili alanda lisans eğitimi almış personel çalıştırılması gerektiği, ancak söz konusu personelin idarece çalışacak personel sayısına dahil edilmemesinin mümkün olmadığı,

4. İşin yürütülmesinde yaptırılacak tahlillerin içerikleri ve sayıları konusunda belirleme yapılmadığından teklif fiyata yansıtılamayacağı gibi keyfiyete de yol açabileceği,

5. İlaçlama konusunda teknik bilgilere yer verilmemesinin ne kadar alanın ilaçlanacağı ve hangi ilaçların hangi miktarda kullanılacağı konusunda belirsizlik yarattığı,

6. Atık kutu sayısı, atık ayrıştırması yapılarak belediyelere ödenecek çöp bedeli, yemekhane girişlerine konulması istenilen sensörlü el dezenfeksiyon ünitesi ile solüsyon miktarı ve teknik özellikleri belirlenmediğinden söz konusu maliyetlerin teklif fiyata yansıtılmasının mümkün olmadığı,

7. Teknik Şartname içerisinde kişisel koruyucu güvenlik malzemesi masraflarının yükleniciye ait olduğu düzenlenmesine yer verilirken söz konusu masrafların İdari Şartname içerisinde teklif fiyata dahil edilmemesinin ihale dokümanı arasında çelişki oluşturduğu, ayrıca 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesindeki giderlere ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmadığı, İdari Şartname içerisinde teklif fiyata dahil olduğu belirtilen giderlerin hesaplanabilir şekilde düzenlenerek birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir iş kalemi olarak gösterilmesinin zorunlu olduğu, iş, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı olduğundan söz konusu giderlerin teklif fiyata dahil edilmesi gereken giderler statüsünde olduğu, yardımcı giderlere yalnızca aşırı düşük teklif açıklaması sunulması gerekmemekle birlikte yaklaşık maliyete dahil edilmeyeceğine ilişkin hüküm getirilmediğinden yardımcı giderlerin de bir gider kalemi olduğunun açık ve net olduğu, söz konusu giderlerin birim fiyat teklif cetvelinde düzenlenmesi gerektiği, aksi durumda sınır değerin belirlenmesi ve aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinde keyfiyete yol açabileceği, iş artışı veya eksilişi durumunda her iki taraf için de zarar oluşturabileceği, işçilik veya öğünle ilgili herhangi bir iş kalemine dahil edilmesinin mümkün olmadığı, söz konusu giderlerin hangi iş kalemi içerisinde yer alacağı açık ve net olarak belirlenmediğinden işçilik iş kalemlerinin herhangi birisine doğrudan yansıtılabilmesinin mümkün olmadığı, anılan giderler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir iş kalemi olarak satır açılması gerektiği,

8. Hakediş ödemelerinde hiçbir sorumluluk alınmamasına rağmen personel maaşlarının her ayın en geç onuncu gününde hesaba yatırılmasının istenilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

9. Hijyen için sarf malzeme miktarı, birimi ve teknik özelliklerinin belirlenmeyerek yeterli miktarda belirlemesi yapılmasının teklif fiyatın hazırlanmasını mümkün kılmadığı, her bir istekli tarafından farklı kriterler dikkate alınarak belirleme yapılacağından nasıl değerlendirme yapılacağının belirsiz olduğu gerekçeleriyle ihalenin iptaline karar verilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri hükme bağlanmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikâyetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “Süreler;

a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,

b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın satın alındığı tarihi, …

izleyen günden itibaren başlar.

… Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İhale İlanı’nın “İhaleye katılabilme şartları ve istenilen belgeler ile yeterlik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler” başlıklı 4’üncü maddesinde “4.1. İhaleye katılma şartları ve istenilen belgeler:

4.1.1.3. İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgeler,

İstekli adına düzenlenmiş İşletme Kayıt Belgesi” düzenlemesine yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihale ilanının 19.10.2020 tarihinde yayımlandığı, başvuru sahibinin ihale dokümanına yönelik şikâyet başvurusunun ise 12.11.2020 tarihinde yapıldığı görülmüştür.

Başvuru sahibinin ihaleye katılma şartı olarak istenen işletme kayıt belgesinin faaliyet konusunun belirlenmediğine ilişkin iddiasının ihale ilanı düzenlemesine yönelik olduğu, aktarılan mevzuat hükümleri gereği söz konusu iddiayla ilgili şikâyet başvurusunun 19.10.2020 tarihinde yayımlanan ilk ilan tarihini izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde idareye yapılması gerekirken, 12.11.2020 tarihli mevcut şikâyet başvurusuna konu edildiği, dolayısıyla anılan iddiaya ilişkin süresi içerisinde şikâyet başvurusunda bulunulmadığından başvuru sahibinin birinci iddiasının incelenmeksizin süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3.3. Malzeme Giderleri; Teknik şartnamede belirtilen yemek giderleri (yemek malzeme gideri, temizlik malzeme gideri, servis malzeme gideri, personellere verilecek kıyafetler, elektrik gideri, su gideri ve doğalgaz gideri ve taşımaya ait giderler) teklif fiyata dahil edilecektir.…” düzenlemesine,

Teknik Şartname’nin “Taşımalı Yemek Hizmeti” başlıklı 3.2’nci maddesinde “3.2.1.Yüklenici; Yemek taşıma işini tablo 4’teki program baz alınarak maliyet tespit edilip fiyat teklifi içine dahil edilecektir. Hizmet verilecek araçlar ve taşıma ekipmanları idarenin onayladığı taşıma standartlarına uygun olacaktır. Araçlar belirtilen iş dışında kullanılmayacaktır. Araçlarda yemek taşıma kısmına yerleştirilmiş kayıt kapasitesi otuz gün olan kamera sistemi ve GPS takip sistemi bulundurulacaktır. Kayıtlar, istenildiği zaman idareye teslim edilecektir.

3.2.2. Yüklenici; Tablo 4’te Planlanan programa göre taşıma ile yemek hizmeti verecektir.

TABLO 4

Yemek Üretilen Yemekhaneler

Taşıma Yemek

Dağıtım Gün

x Sayı

Mesafe(Km)

Toplam Km

Hasanpaşa Garaj Yemekhanesi

Anadolu Garajı

Her Gün x 2

9x2=18 Km

2 Servis Aracı ile Avrupa ve Anadolu Toplam Km:

Yunus Garajı

Her Gün x 2

21x2=42 Km

Şahinkaya Garajı

Her Gün x 2

31x2=62 Km

Sarıgazi Garajı

Her Gün x 2

22x2=44 Km

İkitelli Garajı

Her Gün x 1

33 Km

Edirnekapı Garajı

Her Gün x 1

21 Km

Topkapı Garajı

Her Gün x 1

20 Km

Kâğıthane Garajı

Her Gün x 2

19x2=38 Km

Karaköy Yemekhanesi

Metrohan

İş Günleri

1 Km

Gümüşsüyü

İş Günleri

3 Km

Toplam Km

282 Km

Belirlenen Mesafe Tek Yönlüdür.

…” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale dokümanı içerisindeki birim fiyat teklif cetvelinin, yemeğin hazırlanmasında çalıştırılması istenilen aşçıbaşı, aşçı ve servis işçisi olmak üzere 43 personele ilişkin işçilik iş kalemleri ile öğün üzerinden teklif alınacak yemek ve kutu sayısı üzerinden teklif verilmesi istenilen bayram çikolatası iş kalemlerinden oluştuğu görülmüştür.

İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde öğün sayısı üzerinden teklif alınması öngörülen yemek iş kalemi teklif birim fiyatına taşımaya ait giderlerin de dahil olduğu bilgisinin bulunduğu, Teknik Şartname’nin 3.2’nci maddesinde yemeklerin hazırlanacağı yemekhaneler ile dağıtımları yapılması istenilen taşıma noktalarının yeri ile km bilgileri ve sefer sayılarının düzenlendiği, ihale konusu alanda faaliyet gösteren isteklilerin söz konusu bilgiler üzerinden sürücü dahil 2 servis aracının taşıma maliyetini dikkate alarak yemek öğünü teklif birim fiyatını oluşturabileceği ve taşıma maliyetlerinin hesaplanmasında belirsizliğin bulunmadığı değerlendirildiğinden başvuru sahibinin ikinci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun “Sorumluluklar” başlıklı 22’nci maddesinde “(7) Ek-1’de belirlenen gıda ve yem işletmeleri, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırmak zorundadır. Bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre, Ek-1’de Bakanlıkça değişiklik yapılabilir. Bu değişiklikler Bakanlıkça çıkarılacak bir tebliğ ile ilan edilir.” hükmü yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin Yükümlülükleri” başlıklı 5.2’nci maddesinde “5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunun Sorumluluklar başlıklı 22 inci maddesinin 7 inci fıkrası yükleniciye aittir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İdare tarafından yemeğin hazırlanmasında çalıştırılması istenilen personel, yemek ve kutu birim fiyatları üzerinden teklif alınması öngörülmüştür.

5996 sayılı Kanun’un Ek-1 listesinde belirtilen işin türüne göre ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırılmasının gıda işletmelerinin sorumluluğunda olduğu, Teknik Şartname’nin 5.2’nci maddesinde de söz konusu yükümlülüğün yükleniciye ait olduğunun belirtildiği, isteklilerin anılan listede belirtilen işlerde faaliyet göstermesi durumunda ilgili personeli her halükarda kendi bünyelerinde istihdam etmeleri gerektiği, idare tarafından söz konusu personel için ayrıca teklif alınmasının öngörülmediği, kendi bünyelerinde bulunan istihdamı zorunlu personel dışında personel çalıştırılması halinde istekliler tarafından bu maliyetin yemek öğün birim fiyatına dâhil edilebileceği dikkate alındığında başvuru sahibinin üçüncü iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Yemek Hazırlama Hizmeti” başlıklı 3.1’inci maddesinde “3.1.35. Yemek üretiminde kullanılan gıda ve temizlik maddeleri İdarece istenildiğinde tahlile gönderilecek, tahlil masrafları Yüklenici tarafından karşılanacaktır. Tahliller İstanbul İl Kontrol Laboratuvarında yapılacaktır.” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Numune Alma ve Tutma İşlemi” başlıklı 3.3’üncü maddesinde “3.3.2. Yüklenici firma, günlük yemek çeşitlerinin tümünden steril kaplara numuneler alacak ve bu numuneler 72 saat süreyle idare mutfağı bünyesinde buzdolabı bölümünde dondurulmadan saklanacaktır. İdare gerek gördüğü takdirde bu numunelerin analizlerini resmi bir laboratuvara yaptıracak ve masrafını yüklenici firmadan tahsil edecektir. Bu konuda sorumluluk yüklenici firmaya aittir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden, yüklenicinin günlük yemeklerin tümünden numune alarak 72 saat boyunca buzdolabında saklayacağı, idarece gerek görülmesi halinde söz konusu numunelerin laboratuvarda masrafları yükleniciye ait olmak üzere tahlil edileceği anlaşılmıştır.

Yemek hizmetinin düzenli ve insan sağlığına uygun sunulmasındaki sorumluluğun yükleniciye ait olduğu, söz konusu sorumluluğun gereği olarak idare tarafından yemeklerde ortaya çıkabilecek olumsuzluklar için ise numune alınmasının istenildiği ve zehirlenme vb. durumlarda numunelere yapılacak tahlillerin masraflarının yükleniciye ait olacağına yer verildiği, şikâyet başvurusu üzerine idarece alınan kararda da uygulamada Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun’daki sınır değerlerin dikkate alınacağı belirtildiğinden istekliler açısından belirsizliğin bulunmadığı, sözleşmenin uygulanması aşamasında idarenin keyfi kararlarına karşı ilgili yargı mercilerine başvurulabileceği hususları bir arada değerlendirildiğinde başvuru sahibinin dördüncü iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. İşin yapılacağı yeri ve çevresini gezmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmek isteklinin sorumluluğundadır. İşyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masraflar istekliye aittir.

12.2. İstekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işinin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılır. …” düzenlemesine,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3.3. Malzeme Giderleri; Teknik şartnamede belirtilen yemek giderleri (… temizlik malzeme gideri, …) teklif fiyata dahil edilecektir.” düzenlemesine,

Teknik Şartname’nin “Temizlik ve Hijyen” başlıklı 3.1’inci maddesinde “Personelinin ve çalışma mahallerinin temizlik ve intizamından Yüklenici sorumludur.

3.4.2 Yüklenici yemek hizmeti verdiği yerleri Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan Halk Sağlığı Alanında Haşerelere Karşı İlaçlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak 20 gün ara ile ilaçlatılacaktır.

3.4.3. Yüklenicinin Halk Sağlığı Alanında Haşerelere Karşı İlaç Uygulama İzin Belgesine sahip olması durumunda ilaçlama yüklenici tarafından; bu izin belgesine sahip olmaması durumunda ise söz konusu ilaçlama işi anılan izin belgesine sahip olanlara yaptırılabilecektir.

3.4.4. İlaçların etken maddesi WHO (Dünya Sağlık Örgütü) tarafından kabul görmüş olmalıdır. İlaçlama malzemeleri ve tüm giderleri yükleniciye aittir.

3.4.5. İlaçlama yaptırılması esnasında her türlü güvenlik önlemleri (zehirlenme vb.) yüklenici tarafından alınacaktır.

3.4.6. Kullanılan ilaçlar uçan ve yürüyen haşerelere (Hamamböceği, kalorifer böceği, bit, pire, tahtakurusu, karınca, örümcek, akrep ve fare) karşı öldürücü etkili, uygulanacağı mekânlarda en az 2 (iki) hafta süre ile kalıcı etkiye sahip olmalıdır. Yemekhanelere fare monitörleri yerleştirilecektir.” düzenlemelerine,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “İşe başlama tarihi 01.01.2021; işi bitirme tarihi 31.12.2021” düzenlemesine yer verilmiştir.

Şikâyet başvurusu üzerine idarece alınan kararda; ihale dokümanı içerisinde ilaçlama işinde dikkate alınacak yönetmeliğin, ilaçlama periyodunun, etken madde standardının, hangi canlı organizmalara karşı kullanılacağının Teknik Şartname’de düzenlendiği bilgisine yer verildiği görülmüştür.

İşin süresinin 1 yıl olduğu, İdari Şartname’nin 12’nci maddesi kapsamında yemek hizmetinin bir parçası olarak belirlenen ilaçlama işinin yapılacağı yeri ve çevresini gezip inceleme yaparak teklif hazırlamadaki sorumluluğun yükleniciye ait olduğu, ilaçlamanın 20 gün ara ile Halk Sağlığı Alanında Haşerelere Karşı İlaçlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre uygulanacağı, ilaçlamanın WHO tarafından kabul görmüş etken maddelerden birisi ile yapılacağı, uçan ve yürüyen haşerelere karşı öldürücü etkiye en az iki hafta ise kalıcı etkiye sahip ilaçların kullanılabileceği hususlarının Teknik Şartname’de düzenlendiği, ilaçlama maliyetinin hesaplanmasına yeterli olduğu ve isteklilerin tekliflerini sunmalarını engelleyen belirsizliğin bulunmadığı dikkate alındığında başvuru sahibinin beşinci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

6. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Temizlik ve Hijyen” başlıklı 3.4’üncü maddesinde “3.4.15. Yüklenici temizlik plan çizelgelerini hazırlar ve uygular. Atık ambalaj malzemeleri ayrıştırılarak yemekhanelerden uzaklaştırılacaktır.(Kâğıt, cam, plastik vb.) Sıfır Atık Projesine uygun eğitimler verip uygulanabilir hale getirecektir. Renklerine göre atık kutularını her yemekhaneye temin etmek zorundadır. Atık ayrıştırmasının yapılarak ilgili belediyelere çöp bedelini yüklenici ödeyecektir. Yemek yenilen yemekhanelerin girişlerine sensörlü el dezenfeksiyon ünitesi ve solüsyonu bulundurulacaktır.

3.4.16. Mutfaklara Temizlik ve Dezenfeksiyon solüsyonları Yüklenici tarafından temin edilecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İdari Şartname’nin 25.3.3’üncü maddesinde yemek giderleri ile temizlik malzeme giderlerinin teklif fiyata dahil olduğu düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Yemekhanelerdeki servisin yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, temizlik malzemesi giderinin de yemek teklif birim fiyatına dahil olduğu, idare tarafından yükleniciden kağıt, cam, plastik vb. atıkların renklerine uygun kutularla toplanıp ilgili belediyelere bedeli ödenerek yemekhanelerden uzaklaştırılmasının istenildiği, kullanılacak temizlik ve dezenfeksiyon solüsyonlarına ilişkin net belirleme yapılmadığından yüklenicinin kendisine uygun ve idarece kabul edilecek her türdeki malzemeleri kullanabileceği, mutfaklardaki temizlik ve dezenfeksiyon solüsyonu bulundurulmasının mutfaklarda yemek hazırlama sürecinin ayrılmaz parçası olduğu, atık kutuları ve dezenfeksiyon ünitelerinin tüm yemekhane ve mutfaklara temin edileceği, işin yapılacağı yerleri görerek teklif oluşturma sorumluluğu bulunan ve yemek üretimi alanında faaliyet gösteren isteklilerin söz konusu giderin maliyetini hesaplayarak yemek teklif birim fiyatını oluşturabileceği dikkate alındığında başvuru sahibinin altıncı iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

7. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “… 78.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden hizmet alımlarını ifade eder. …” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3.3. Malzeme Giderleri; Teknik şartnamede belirtilen yemek giderleri (yemek malzeme gideri, temizlik malzeme gideri, servis malzeme gideri, personellere verilecek kıyafetler, elektrik gideri, su gideri ve doğalgaz gideri ve taşımaya ait giderler) teklif fiyata dahil edilecektir.…” düzenlemesine,

Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin Yükümlülükleri” başlıklı 5’inci maddesinde “5.7.Kıyafet, Araç, Gereç, Donanım ile ilgili yükümlülükler

…

5.7.11.Kişisel koruyucu güvenlik malzemelerinin (eldiven, maske, bone, kartuşlu galoş, tek kullanımlık önlük) temin edilmesi, kullandırılmasından yüklenici sorumludur (İSG yükümlülüklerine uygun olacaktır).

…

5.8.Çalıştırılacak Personel İle İlgili Yükümlülükler

...

5.8.19.Yüklenici iş ile ilgili lüzumlu bütün emniyet tedbirlerini ile işçi sağlığı ve iş güvenliğini tedbirlerini zamanında almak ve kazalardan korunma usul ve çarelerini personele öğretmekle mükelleftir. Bu konuda doğabilecek her türlü sorumluluk yükleniciye aittir. Bu itibarla taahhüdün ifasında gerek ihmal ve itaatsizlik gerekse tedbirsizlik ve ehliyetsiz işçiler kullanmaktan veya herhangi bir sebeple vukuu bulacak her turlu iş kazalarının, yasal sorumluluğu ve yasal işlemlerini yürütmek ve tedavi giderlerini karşılamak yükleniciye aittir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan malzemeli yemek hizmeti alımı olduğu, ihale süresince yemekhanelerde çalıştırılması öngörülen 43 personele verilecek kıyafet giderlerinin teklif fiyata dahil olduğu anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihale malzemeli yemek alımı olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olmadığı, ihale dokümanındaki düzenlemelere göre birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satırlar açılarak sadece yemeğin hazırlanması sürecinde çalışacak personellere ilişkin işçilik tekliflerinin ayrı verilmesinin istenildiği, personele verilecek kıyafetlerin de malzeme gideri olarak teklif fiyatına dahil edildiği, insan sağlığına uygun yemek hazırlama sorumluluğunun bir parçası olarak eldiven, maske, bone, kartuşlu galoş ve tek kullanımlık önlük gibi iş sağlığı ve güvenliğine uygun kişisel koruyucu güvenlik malzemesi giderlerinin de malzeme gideri içerisinde değerlendirilmesi gerektiği, ayrıca ihale konusu yemek hizmetinin mevzuata uygun şekilde sunulması gerektiğinden iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yükümlülüklerden doğan maliyetlerin de yüklenici tarafından hesaplanabileceği ve personele ilişkin açılan iş kalemlerinin teklif fiyatına dahil edilebileceğinden anılan giderler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması gerekmediği değerlendirildiğinden başvuru sahibinin yedinci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

8. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasında “Kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verilir.” hükmü,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde “a) Sözleşme bedelinin iş süresince dönemler itibariyle ödenmesi:

…

Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.

1- Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde;

…

Her hakediş tutarına, eğer sözleşmede öngörülmüşse eklenecek miktar dahil edilir. Bulunan miktardan, bir önceki hakediş tutarı çıkarılarak bulunan miktara, ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi (KDV) eklenir. Bu miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.” genel usul ve esası yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Çalıştırılacak Personel İle İlgili Yükümlülükler” başlıklı 5.8’inci maddesinde “5.8.13. Yüklenici, personelin gerek 4857 sayılı İş kanunu, gerekse SGK kanunu ve ilgili mer’i tüm mevzuatların gereği, yerine getirilmesi gereken her türlü özlük haklarının gününde ve zamanında ödemek ve/veya yerine getirmekle yükümlüdür. Bu konularda İdare’nin hiçbir sorumluluğu yoktur.

…

5.8.15 Sosyal Güvenlik Kurumu Mevzuatı ile her türlü işçi ve işveren hakkındaki mevzuata göre işçi alınması, işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması ve sair konularda tüm sorumluluk yükleniciye ait olup, İdare bu konularda sorumlu sayılmayacaktır.

5.8.16 Yüklenici, personelin maaşını her ayın en geç 10. günü hesabında olacak şekilde yatırmak zorundadır.” düzenlemesine,

Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12.1’inci maddesinde “Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil) İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığınca ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:

Ödeme planı ve şartları;

Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin “Hakedişler ve Ödeme” başlıklı Yedinci Bölümünde birim fiyat bedel sözleşmeler için öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde aylık Hakediş raporları düzenlenerek ödenir. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç 30 (otuz) gün içinde tahakkuka bağlanır. Ödeme, bu tarihten başlamak üzere 30 (otuz) gün içinde de yüklenici’ nin banka hesap numarasına havale / EFT etmek suretiyle yapılır. Ancak, idarenin nakit yetersizliği durumunda 5018 sayılı kanunun 34.ncü maddesi 2.nci fıkrası uygulanır.

Ödemede, Tahsilat Genel Tebliğleri çerçevesinde, amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ve işlem yapanların sorumlulukları kapsamında vergi borcu olmadığına dair belge aranacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden; yüklenici tarafından personelin maaşının her ayın en geç onuncu günü hesabında olacak şekilde yatırılmasının zorunlu olduğu, hakediş raporunun, yüklenici tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç 30 gün içinde tahakkuka bağlanacağı, bu tarihten başlamak üzere 30 gün içinde de yükleniciye ödeneceği, ancak idarenin nakit yetersizliği durumunda 5018 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasının uygulanacağı anlaşılmıştır.

İhalede yüklenici tarafından personelin maaşının her ayın en geç onuncu günü ödenmesi istenilerek işçi lehine bir düzenleme yapıldığı, Sözleşme Tasarısı’nın 12’nci maddesinde aylık olarak düzenlenecek hakediş raporlarının en geç 30 gün içerisinde tahakkuka bağlanacağı ve ertesi 30 gün içerisinde de hakedişlerin yükleniciye ödeneceği düzenlemesi dikkate alındığında idarenin ödemelerinin de aylık olarak yapılacağının anlaşıldığı ve bu düzenlemenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 42’nci maddesine uygun olduğu, sadece nakit sıkıntısı durumunda 5018 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasının cevaz verdiği işlemin tesis edileceği, isteklilerin de söz konusu hususu dikkate alarak ihaleye teklif verip vermemeyi tercih edebileceği gibi söz konusu hususun yaratacağı maliyeti dikkate alarak teklif fiyatlarını oluşturabileceği hususları bir arada değerlendirildiğinde personelin maaş ödemelerinde idarenin herhangi bir sorumluluk almadığına ilişkin başvuru sahibinin sekizinci iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

9. Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Temizlik ve Hijyen” başlıklı 3.4.10’uncu maddesinde “Yemekhanelere ait lavabo ve tuvaletlerde yeterli kâğıt havlu, tuvalet kâğıdı ve sıvı sabun bulundurulacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde temizlik malzeme giderinin teklif fiyata dahil edileceğine yönelik düzenleme yapıldığı görülmüştür.

Yüklenicinin yemekhanelerdeki lavabo ve tuvaletlerde yeterli kağıt havlu, tuvalet kağıdı ve sıvı sabun bulundurma yükümlülüğünün bulunduğu, temizlik malzemesi niteliğindeki söz konusu giderin de teklif fiyata dahil edilmesinin istenildiği, işin yapılacağı yeri gezme, inceleme yapma ve gerekli tüm bilgileri idareden temin etme sorumluluğu bulunan isteklilerin söz konusu temizlik malzemeleri için kullanılması öngörülen miktarlara ilişkin bilgileri işin yapılacağı yeri görerek idareden temin edebileceği gibi idarece herhangi bir belirleme yapılmadığı durumlarda kendileri için maliyet açısından uygun malzemeleri kullanarak teklif fiyatlarını oluşturabileceği hususları bir arada değerlendirildiğinde başvuru sahibinin dokuzuncu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, 24.12.2020 tarihinde ihale yetkilisi tarafından ihale komisyonu kararı “Pandemi sebebiyle tüketilen öğün sayısında yaşanan ciddi azalışlar nedeniyle ihaleye çıkılan 240.000 öğünün sözleşme süresince tamamlanamayacağı anlaşılmıştır. Yapılan değerlendirme sonucunda yemekhane işletim şekli hizmet alımından gıda maddesi alımına dönüştürülmesi daha uygun bulunmuştur. Bu nedenle kamu zararına sebebiyet vermemek için söz konusu İhale Komisyon Kararı İPTAL edilmiştir.” gerekçesiyle onaylanmayarak ihalenin iptaline karar verildiği görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.