SoorglaÜcretsiz Dene

KİK Kararı: 2021/UH.I-1770

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

Kamu İhale Kurumu Kararı

Karar No

2021/UH.I-1770

Karar Tarihi

22 Eylül 2021

İhale

2021/441322 İhale Kayıt Numaralı "500000 Öğün Malzemeli Yemek" İhalesi


KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/039
Gündem No : 42
Karar Tarihi : 22.09.2021
Karar No : 2021/UH.I-1770
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

İsa Araç Kiralama Hizm. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/441322 İhale Kayıt Numaralı “500000 Öğün Malzemeli Yemek” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından 07.09.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “500000 Öğün Malzemeli Yemek” ihalesine ilişkin olarak İsa Araç Kiralama Hizm. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 01.09.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 01.09.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.09.2021 tarih ve 41457 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.09.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/1490 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

  1. İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesinde belirtilen giderlerinin yüklenici tarafından karşılanması gerektiği şeklinde düzenleme yapılmasına rağmen, anılan giderlere ilişkin birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satırlar açılmadığı, özellikle ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısına ilişkin ihale dokümanında açık bir düzenlemeye yer verilmemesinin isteklilerin personel giderlerine ilişkin maliyet hesaplaması yapmalarını imkânsız hale getireceği, birim fiyat teklif cetvelinde yapılan bu düzenlemenin isteklilerin sağlıklı teklif vermesine engel teşkil edeceği, bu durumun teklif fiyatları arasında anormal farklar yaratacağı, dolayısıyla birim fiyat teklif cetvelinde anılan giderlere ilişkin ayrı satır açılması gerektiği, zira farklı nitelikteki iş kalemlerinin aynı iş kalemi altında birleştirilmesinin sağlıklı bir iş artışı ve iş eksilişine imkân vermeyeceği, diğer taraftan Teknik Şartname’nin 58’inci maddesinde ihalede çalışacak personel sayısına yer verilmekle beraber yeterli sayıda servis elemanı, garson, bulaşıkçı şeklindeki düzenlemenin ucu açık bir düzenleme olduğu sözleşme aşamasında idare ile yüklenici arasında telafisi güç sorunlara neden olacağından dolayı anılan maddenin bu haliyle kalmasının mevzuata aykırı olduğu,

  2. Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde ihale kapsamında yükleniciye fatura edilecek ceza oranlarının listesine bakıldığında birbirini takip eden cezaların dokümana konulduğu, ihale mevzuatına aykırılık teşkil eden bu ceza ve oranların yüklenicinin işin sürdürebilirliği açısından olumsuz bir durum olarak ortaya çıkacağı, yapılan düzenlemede sadece sözleşme hükümlerine uyulmaması denilmesi yeterince açık olmayıp sözleşmenin ifası sırasında yüklenicinin hangi cezalar ile uygunsuzluklar durumunda ceza uygulanacağından habersiz olmasına sebebiyet vereceği, ayrıca yapılan düzenlemede verilecek cezaların örneğin personel başına tek sefer mi veya her personel başına ayrı ayrı mı ya da makine eksikliğinde yine tek sefer mi veya ayrı ayrı mı verileceğinin belli olmaması her ne kadar fiyat hazırlama esnasında teklifleri etkilemese de sözleşmenin ifası sırasında sözleşmenin feshine sebebiyet verebilecek telafisi güç sorunlara yol açacağından dolayı mevzuata aykırı olduğu,

  3. Sözleşme Tasarısı’nın 21’inci maddesinde yüklenicinin yaptırması gereken sigorta bedellerinin açıklamalarına yer verildiği, büyük gider kalemi olarak yer tutan sigorta giderlerinin işin maliyetini etkileyeceğinden bu tür gider kalemlerinin teklif cetvelinde gösterilmesi işin sağlıklı bir şekilde yapılabilirliği açısından önem arz ettiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun temel ilkeler başlıklı 5’inci maddesinde yer alan hükümlerden idarelerin sorumlu olduğu, ihaleye katılımı engelleyici düzenlemelere yer verilmemesi gerektiği, ihalenin iptal edilmesi gerektiği,

  4. İdari Şartname’nin 7.1’inci maddesinin (a) fıkrasının 2 numaralı alt maddesinde isteklilerin tüzel kişi olması durumunda Ticaret Sicil Gazetesi sunması gerektiğinin düzenlendiği, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 38’inci maddesinde yapılan değişiklik sonrası Ticaret Sicil Gazetesi yerine tüzel kişilerde ortaklık bilgilerine ve yönetimdeki görevlilere ilişkin son durumu gösterir belgenin sunulmasının zorunlu kılındığı, yapılan değişikliğin yürürlük tarihinin ise 21.10.2020 olduğu, idarece yapılan düzenlemede yönetmelik değişikliğinin göz ardı edildiği ve yürürlükten kaldırılan yeterlilik belgesinin sunulmasının zorunlu kılındığı,

  5. İdari Şartname’nin 46.1’inci maddesinde fiyat farkı hesaplanmayacağının düzenlendiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 81.1’inci maddesinde yer alan açıklama, Teknik Şartname’nin 1, 12 ve 58’inci maddelerinde yer alan düzenleme gereği, çalıştırılacak personel sayısına açıkça yer verildiği, çalışma saatlerine bakıldığında yüklenicinin personeli başka işlerinde kullanmasının mümkün olmadığı, mevzuata uygun olarak fiyat farkı hesaplanacağına dair düzenleme yapılması ve ihale dokümanında yer verilmesi gerektiği,

  6. Teknik Şartname’nin 62’nci maddesinde çalıştırılan personelin, işyerine geliş gidişlerinde servis kullanılacağının belirtildiği, ancak hem İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde yer verilmediği hem de ihtiyaçların karşılanacağı gün sayısı ile asgari kriterlere değinilmediği,

  7. İhale dokümanında, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılacak çalışmalara ve Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinde belirtilen hususlarda yapılacak fazla çalışmalara ilişkin bir düzenlemenin yapılmadığı, yapılacak fazla mesai günleri/saatleri ile çalışacak personel sayılarının, isteklilerin mesai giderlerini hesaplamaları ve tekliflerine dahil etmeleri için ihale dokümanında açıkça yer verilmesi gerektiği,

  8. Teknik Şartname’nin 1 ve 19’uncu maddesinde yemeklerin taşıma işinin 3 araçla yapılacağının düzenlendiği, bu araçlar için birim fiyat teklif cetvelinde satır açılması ve isteklilerden teklif alınması gerektiği,

  9. Teknik Şartname Tablo 2'de bulunan malzemeler için birim fiyat teklif cetvelinde satır açılması ve isteklilerden teklif alınması gerektiği,

  10. İdari Şartname’nin 25’inci maddesinin (f) bendinde personel giderleri içinde kıdem ve ihbar tazminatına da yer verildiği, yüklenicinin kıdem tazminatlarının ödenmesi hususunda yükümlülüğünün bulunmadığı, ilgili düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, tekliflerin oluşturulmasını engelleyici veya isteklileri tereddüde düşürücü nitelikte olduğu, işin ifası aşamasında telafisi güç sorunlara neden olacağı,

  11. Sözleşme Tasarısı’nın 15.1’inci maddesinde, bu işte alt yüklenici çalıştırılmayacak ve işlerin tamamı yüklenicinin kendisi tarafından yapılacaktır düzenlemesinin bulunduğu, Teknik Şartname’nin 51’inci maddesinde ise yüklenicinin il sağlık müdürlüğünden ilaç uygulama izin belgesi almış profesyonel bir ilaçlama şirketiyle anlaşma sağlanıp anlaşmanın bir suretinin idareye vereceğinin düzenlendiği, alt yüklenici çalıştırılmayacağı düzenlenmesine rağmen ilaçlama işinin alt yüklenici firmaya yaptırılacağının düzenlendiği, yapılan düzenlemeler arasında farklılık bulunmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

  1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 500.000 ÖĞÜN MALZEMELİ YEMEK ALIMI

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

500.000 ÖĞÜN MALZEMELİ YEMEK ALIMI

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi tüm mutfak ve yemekhaneleri BOLU” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. İşin yapılacağı yeri ve çevresini görmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmek isteklinin sorumluluğundadır. İşyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masraflar istekliye aittir.

12.2. İstekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini görmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılır.

12.3. İstekli veya temsilcilerinin işin yapılacağı yeri görmek istemesi halinde, işin gerçekleştirileceği binaya ve/veya araziye girilmesi için gerekli izinler İdare tarafından verilecektir.

12.4. Tekliflerin değerlendirilmesinde, isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığı kabul edilir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Teknik şartname hükümlerine göre yemeklerin hazırlanması ve dağıtılmasında kullanılacak

a) Her türlü yiyecek ve içecek malzemesi,

b) Temizlikte kullanılacak malzemeler, İlaçlama giderleri.

c) Yemek üretim-servis malzemesi, makine ekipman giderleri,

d) Elektrik, doğalgaz, su giderleri,

e) Demirbaş malzemelerin bakım onarım giderleri, (Asansör bakım vb)

f) Personel Giderleri.( maaş, fazla mesai ücretleri, kıdem ve ihbar tazminatının kendi dönemini kapsayan kısmı, Yol gideri, yemek, giyim, portör muayene ücretleri vb.)

g) Yüklenici tarafından yapılacak her türlü sigorta giderleri,

h) Yemek taşıma içinde kullanılan taşıtların işletme giderleri,

ı) Su ve et tahlil ücretleri,

i) Teknik Şartnamede yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilen tüm giderler teklif fiyata dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Anılan Şartname’nin ekinde ihale konusu işin türü ve miktarına ilişkin cetvel aşağıda yer almaktadır.

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

Yemek

öğün

500.000

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 29’uncu maddesinde “29.1. Öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde, işin;

a) Sözleşmeye konu hizmet içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

şartlarıyla, sözleşme bedelinin % 20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde ilave iş aynı yükleniciye yaptırılabilir.

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Bu durumda, yüklenicinin sözleşme bedeli tamamlanıncaya kadar işi ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmesi zorunludur.

Bu ihalede 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 24 üncü maddesi çevresinde iş eksilişi yapılabilir. İhale konusu işin sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması halinde ise, yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i ödenir. …” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Yemeğin Hazırlanması ve Servisi İle İlgili Hükümler” bölümünde “Madde 9. Her personel ve öğrenciye 4 çeşit yemek + 1 çeşit salata verilir. Tüm yemek çeşitleri idarenin onayladığı menü esas alınarak yapılacaktır. (Günlük yemek yenen sayısı yükleniciye önceden bildirilmemektedir.) 4 çeşit yemeğin şekli aşağıdaki gibi olacaktır.

1.Grup Yemek; Çorba çeşitlerinden her gün 1 (bir) çeşit olarak çıkarılacaktır.

2.Grup Yemek; Ana yemek çeşitlerinden her gün 1 (bir) çeşit olarak çıkarılacaktır. Ana yemek kırmızı et-sebze- bakliyat-beyaz et çeşitleri dönüşümlü olarak verilecektir.

3.Grup Yemek; Yardımcı yemek çeşitlerinden, her gün 1 (bir) çeşit olarak çıkarılacaktır. Pilav, makarna ve börek çeşitleri dönüşümlü verilecektir.

4.Grup Yemek; Tatlılar, meyveler, hoşaflar, kompostolar, yoğurt ve içecek çeşitlerinden dönüşümlü olmak üzere her gün 1 çeşit çıkarılacaktır.

Salata: Her gün 1 çeşit olacaktır. (Karışık Salata, Patates Salatası, Çoban Salata, Haydari, Kısır, Cacık, Turşu, Zeytinyağlılar vb) Salata yanında limon veya limon suyu, sirke ve ayçiçek yağı verilecektir.

Madde 10. Aylık yemek menüsü idarenin yetkilendirdiği kişiler ve yüklenici tarafından yukarıdaki esaslar çerçevesinde ve her öğün kalori hesabı göz önüne alınarak hazırlanacak ve idarenin onayı ile uygulanacaktır. İki haftalık örnek menü aşağıda yer almaktadır.

2 HAFTALIK ÖRNEK MENÜ (Öğlen ve II. Öğretim için Akşam Yemeği)

1. Grup

2. Grup

3. Grup

4. Grup

Salata

Pazartesi

Ezogelin Çorbası

İslim Köfte

Peynirli Makama (Boncuk)

Elma

Zy.Brüksel Lahanası

Salı

Düğün Çorbası

Etli Taze Fasulye

Pirinç Pilavı Sade

Tulumba Tatlısı

Haydari

Çarşamba

Sebze Çorbası

Tavuk Sote

Buhara Pilavı

Ayran

Çoban Salatası

Perşembe

Naneli Yoğurt Çorbası

Sebzeli Köfte

Patatesli Kol Böreği

Erik Kompostosu

Patates Salatası

Cuma

Domates Çorbası

Etli Nohut Yemeği

Bulgur Pilavı

Sütlaç

Kırmızı Lahana

Salatası

Pazartesi

Yayla Çorbası

Fırın Tavuk

Napoliten Soslu Makama (Spagetti)

Armut

Kısır

Salı

Şafak Çorbası

Hasanpaşa Köfte

Mısırlı Pilav

Meyve Suyu

Şefin Salatası

Çarşamba

Mercimek Çorbası

Karnıyarık

Kuskus Pilavı

Revani

Cacık

Perşembe

Patates Çorbası

Tavuk Haşlama

Sigara Böreği

Ayran

Mevsim Salata

Cuma

Toyga Çorbası

Etli Patates Yemeği

Arpa Şehriyeli Pirinç Pilavı

Keşkül

Karışık Turşu

Madde 11. Bir öğünde verilecek yemek gramaj miktarı tablo 4 de verilmiştir. Yüklenici, yapılan yemek listelerini ve teknik şartnamedeki gramajları esas alacak olup hizmeti buna göre yapacaktır. Yüklenici hazırlayacağı yemeklerde 1.sınıf, kaliteli malzeme kullanacaktır. Yemek Gramaj listesinde olmayan yemekler, hangi yemek grubuna ait ise o yemek grubunun gramajları dikkate alınarak, idarenin gıda mühendisinin onayı ile üretilecektir.

Madde 12. Yemek saatleri, personel ve öğrenci için 12.00-13.00, ikinci öğretim öğrencileri için 14.30-17.00 dir. Bu saatlerin dışındaki durumlarda idare tarafından Yüklenici bilgilendirilir. Yemek saatleri içinde yemeklerin tüm personel ve öğrenciye yetecek miktarda olması yüklenicinin sorumluluğundadır…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Personelle İlgili Hükümler” bölümünün 58’inci maddesinde “Yüklenici öğlen ve II. öğretim öğrencileri için akşam yemeği hizmeti verilecek olan tüm yemekhanelerimizde yemek pişirilmesi, personel ve öğrenci yemekhanelerine yemeğin ulaşması, öğrenci ve personele yemek servisinin yapılması, servis sonrası bulaşık ve temizlik işlemlerinin gerçekleştirilmesi için bir gıda mühendisi, bir aşçıbaşı, 3 aşçı, 6 aşçı yardımcısı ve yeterli sayıda servis elemanı, garson, bulaşıkçı temin edecektir.

Akademik Takvime göre öğretimin devam ettiği aylarda işyerlerinde çalışacak yaklaşık (225 gün) 60 personel, tatil döneminde yaklaşık (140 gün) 15 personel ile işin yürütülebileceği idarece öngörülmektedir. Yüklenici personellerinin haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirmek zorunda olmayışı esas alınarak hizmet gerçekleştirilecek olup, mevcut hizmet koşullarında idarece öngörülen personel sayısı, isteklilerin personel maliyetine ilişkin öngörüsünü sağlamak amacıyla sunulmuştur.

Yüklenicinin çalıştıracağı 1 aşçıbaşı ve en az 3 aşçının Milli Eğitim Bakanlığından onaylı sertifika veya ustalık belgesi, aşçı yardımcısı olarak çalışan personelin Milli Eğitim Bakanlığından onaylı Kalfalık Belgesi veya en az 3 yıllık deneyimi bulunmalıdır. Depo Stok Takip Programını kullanacak personel bilgisayar işletim sertifikalı ve en az lise mezunu olacaktır.

İdare gerekli gördüğü takdirde yemekhanelerde çalışacak personelin yerlerini değiştirebilecektir. 4857 sayılı kanun gereğince garson veya servis elemanı olmak üzere çalışan sayısının %3'ü oranında engelli personel istihdam edilecektir. Engelli personel, personel sayısına dahildir.” düzenlemesi yer almıştır.

İtirazen şikâyete konu ihalede 31 adet ihale dokümanı indirildiği, 07.09.2021 tarihinde yapılan ihaleye 16 isteklinin katıldığı, 15.09.2021 onay tarihli ihale komisyonu kararında, söz konusu ihalenin Zirve Yemekçilik San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, Tepe Group Kur. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesinde Teknik Şartname düzenlemelerine göre yemeklerin hazırlanması ve dağıtılmasında kullanılacak her türlü yiyecek ve içecek malzemesi, temizlikte kullanılacak malzemeler, ilaçlama giderleri, yemek üretim-servis malzemesi, makine ekipman giderleri, elektrik, doğalgaz, su giderleri, demirbaş malzemelerin bakım onarım giderleri, personel giderleri, yüklenici tarafından yapılacak her türlü sigorta giderleri, yemek taşıma içinde kullanılan taşıtların işletme giderleri, su ve et tahlil ücretleri, Teknik Şartname’de yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilen tüm giderlerin teklif fiyata dahil olduğunun düzenlendiği görülmüştür.

Şikâyete konu ihalenin 500.000 öğün malzemeli yemek alımı işi olduğu, işin konusu ve yerinin ise idareye bağlı yemekhanelerde personelin öğlen, öğrencilerin öğlen ve II. öğretim öğrencileri için akşam yemeğinin yapımı, servis yapılacak yerlerde tüketime hazırlanması ve servis sonrası temizlik hizmetleri olarak tanımlandığı, idarece hazırlanan birim fiyat teklif cetvelinde tek bir kalem olarak 500.000 öğün malzemeli yemek alımı olduğunun belirtildiği, İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesinde belirlenen personel ve malzeme gideri gibi bahse konu giderlere ilişkin ayrı bir satır açılmadığı, fakat söz konusu giderlerin detayına Teknik Şartname’de yer verildiği görülmüştür.

Ayrıca Teknik Şartname’de bir gıda mühendisi, bir aşçıbaşı, 3 aşçı, 6 aşçı yardımcısı ve yeterli sayıda servis elemanı, garson ve bulaşıkçının temin edileceği, akademik takvime göre öğretimin devam ettiği aylarda işyerlerinde çalışacak yaklaşık (225 gün) 60 personel, tatil döneminde yaklaşık (140 gün) 15 personel ile işin yürütülebileceğinin idarece öngörüldüğü, yüklenici tarafından personelin haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirmek zorunda olmayışı esas alınarak hizmetin gerçekleştirileceği, mevcut hizmet koşullarında idarece öngörülen personel sayısı, isteklilerin personel maliyetine ilişkin öngörüsünü sağlamak amacıyla sunulduğu şeklinde düzenlemeye yer verildiği, dolayısıyla ihale kapsamında çalıştırılacak personel sayısının açık bir şekilde belirtildiği tespit edilmiştir.

İdari Şartname'nin 12'nci maddesi gereğince işin yapılacağı yerin ve çevresinin gezilmesi, incelenmesi ve bu kapsamda teklif hazırlanması için gerekli olabilecek tüm bilgilerin temin edilmesinin isteklinin sorumluluğunda olduğu anlaşılmaktadır.

İhaleye konu işin malzeme dâhil yemek hazırlanması ve dağıtımı olduğu, yemek hizmeti alım ihalelerinde istekliler tarafından sağlıklı ve objektif bir fiyat teklifi verilebilmesi için, yemeklere ilişkin toplam öğün sayısı ve bu öğünlerde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarının(gramajlarının) belirtilmesi gerektiği, bu çerçevede birim fiyat teklif cetvelinde toplam öğün sayısının belirtildiği, bunun yanında istekliler tarafından Teknik Şartnameye uygun ve ekli listede yer alan yemek listesi ve gramajlara göre maliyetler bulunup teklif fiyata dâhil edileceğinin anlaşıldığı, tekliflerin öğün adedi üzerinden oluşturulacağı, ihale konusu iş kapsamında kullanılacak personel, malzeme ve diğer giderlerin ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve maliyet unsurlarına ilişkin açıklamalar dikkate alınarak ihale konusu alanda faaliyet gösteren tecrübe sahibi olması beklenen istekliler tarafından, Teknik Şartname'de belirlenen esaslar dâhilinde hesaplanacak öğün maliyetine dâhil edilmek suretiyle teklif birim fiyatlarının oluşturulabileceğinin açık olduğu, dolayısıyla İdari Şartname’de düzenlenen bahse konu giderlere ilişkin olarak birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmasına gerek bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu düzenlemenin eşit koşullar altında ve sağlıklı bir şekilde fiyat teklifi hazırlanmasına engel teşkil etmediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, işe ait Sözleşme Tasarısı’nın 29’uncu maddesinde yer alan düzenlemenin Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 29’uncu maddesinde yer verilen hüküm ile aynı içeriğe sahip olduğu, birim fiyat teklif cetvelinde personel, malzeme ve diğer giderlere ayrı satır açılmamasının mevzuat bağlamında herhangi bir aykırılık sebebi oluşturmadığı, bu bağlamda söz konusu düzenlemenin bu konuda bir belirsizliğe yol açmayacağı ve ihaleye teklif verilmesine engel teşkil etmediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartname’nin “Sözleşmenin uygulanmasına ilişkin hususlar” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1. Sözleşmenin uygulanmasına ilişkin aşağıdaki hususlar sözleşme tasarısında düzenlenmiştir.

  1. Ödeme yeri ve şartları
  2. Avans verilip verilmeyeceği, verilecekse şartları ve miktarı
  3. İşe başlama ve iş bitirme tarihi

ç) Süre uzatımı verilebilecek haller ve şartları

d) Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi

e) Cezalar ve sözleşmenin feshi

f) Denetim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar

g) Anlaşmazlıkların çözüm şekli” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in eki Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir:

16.1.1. Sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak asgari ceza oranı, sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır.]’dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır.26.1 Bu aykırılıkların üçten az olmamak üzere, tabloda belirtilen sayıda gerçekleşmesi halinde, ayrıca 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın, son aykırılığa ilişkin ceza kesilmeden sözleşme feshedilir.

Aykırılık Hali

İhtar Yapılacaktır/İhtar Yapılmayacaktır26.2

Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesilecek Ceza Oranı

Sözleşmenin Feshini Gerektiren Aykırılık Sayısı26.3

1

2

3

16.1.3. Aşağıdaki aykırılık hallerinden birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilir.

…16.1.4. Kesilecek cezanın toplam tutarı, hiçbir durumda, sözleşme bedelinin % 30’unu geçemez. Toplam ceza tutarının, sözleşme bedelinin % 30’unu geçmesi durumunda, bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesi gereğince yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” hükmü,

Aynı Tip Sözleşme’nin 16’ncı maddesine bağlı (26.1), (26.2) ve (26.3) numaralı dipnotlarında “26.1. Bu kısma yazılacak oranlar, 16.1.1. inci maddede belirlenen asgari ceza oranından yüksek olmakla birlikte sözleşme bedelinin %2’sinden fazla olamaz.

26.2. Bu kısımda, aykırılık hali için ceza uygulamaya başlamadan evvel daha önceki bir aşamada ihtar yapılıp yapılmayacağı belirtilecektir.

26.3. Bu kısma yazılacak sayı 3’ten az olamaz.” açıklaması,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir:

16.1.1. Sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak asgari ceza oranı, sözleşme bedelinin On Binde 10,00’dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır.

16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Bu aykırılıkların üçten az olmamak üzere, tabloda belirtilen sayıda gerçekleşmesi halinde, ayrıca 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın, son aykırılığa ilişkin ceza kesilmeden sözleşme feshedilir.

Sıra No

Aykırılık Hali

İhtar Yapılacaktır/İhtar Yapılmayacaktır26.2

Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesilecek Ceza Oranı

Sözleşmenin Feshini Gerektiren Aykırılık Sayısı26.3

1

Hizmetle ilgili herhangi bir kusur bulunması, hizmete ait sözleşme, idari şartname ve teknik şartnamenin herhangi bir hükmüne göre işin tekrar eden kısımlarına uyulmaması hallerinde

İhtar Yapılacaktır

On Binde 10,00

10,00

16.1.3. Aşağıdaki aykırılık hallerinden birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilir.

Yemek yiyenlerde vuku bulacak yemekten kaynaklı toplu besin zehirlenmesi şikâyetlerinde, klinik bulgu ve müdavi hekim teşhisinin aynı doğrultuda olması, ayrıca bu durumun laboratuvar bulguları ile desteklenmesi

16.1.4. Kesilecek cezanın toplam tutarı, hiçbir durumda, sözleşme bedelinin % 30?unu geçemez. Toplam ceza tutarının, sözleşme bedelinin % 30?unu geçmesi durumunda, bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.

16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir.

16.3. 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesi gereğince yapılacak ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.

16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Cezai Hükümler” başlıklı bölümünde “Madde 68. Yüklenici firma hizmeti sözleşme süresi içinde hiçbir aksama ve noksanlığa meydan vermeksizin yürütecektir. Herhangi bir konuda aksama ve noksanlık meydana gelmesi halinde en az 10 gün süreli ihtar yapılacaktır. 10 günlük ihtar süresi içinde aynı aykırılığın tekrarı halinde cezai işlem uygulanacaktır. Firma kusurun düzeltildiğini anında idareye yazılı olarak bildirmek zorundadır. Aksi takdirde idarenin kusurların giderildiğini tespit ettiği güne kadar geçen süre cezalı gün olarak kabul edilir. Aksaklığın verilen süre içinde giderilmemesi durumunda, aksaklığın giderilmediği her gün için aşağıdaki cezai müeyyideler uygulanacaktır. Firmaya kesilen ceza firmanın ilk hakedişinden kesilir.

a) Hizmetle ilgili herhangi bir kusur bulunması; hizmete ait sözleşme, idari şartname ve teknik şartnamenin herhangi bir hükmüne göre işin tekrar eden kısımlarına uyulmaması hallerinde sözleşme bedelinin onbinde on‘u oranında yüklenicinin hak edişinden ceza olarak kesilecektir. Bu aykırılıkların 10'dan fazla olması halinde ayrıca 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilebilecektir.

b- Yemek yiyenlerde vuku bulacak yemekten kaynaklı toplu besin zehirlenmesi şikâyetlerinde, klinik bulgu ve müdavi hekim teşhisinin aynı doğrultuda olması, ayrıca bu durumun laboratuvar bulguları ile desteklenmesi hallerinde, aykırılık bir defa gerçekleşmiş olsa dahi 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilebilecektir.

c- İdare tarafından kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda sözleşme bedelinin %30"unu geçmeyecektir. Toplam ceza tutarının, sözleşme bedelinin % 30'unu geçmesi durumunda, bu orana kadar uygulanacak cezanın yanı sıra 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’de ihale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezaların tabloda belirtileceği, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak asgari ceza oranı, sözleşme bedelinin %1’den fazla olmamak üzere oran yazılacağı, aynı fiilin tekrarı halinde bu oran %50 artırımlı uygulanacağı, söz konusu maddede bulunan tabloda yer alan aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanacağı, bu aykırılıkların üçten az olmamak üzere, tabloda belirtilen sayıda gerçekleşmesi halinde, ayrıca 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın, son aykırılığa ilişkin ceza kesilmeden sözleşmenin feshedileceğinin hükme bağlandığı anlaşılmıştır.

Bahse konu ihalenin 500.000 öğün malzemeli yemek alımı işi olduğu, işin konusu ve yerinin ise idareye bağlı yemekhanelerde personelin öğlen, öğrencilerin öğlen ve II. öğretim öğrencileri için akşam yemeğinin yapımı, servis yapılacak yerlerde tüketime hazırlanması ve servis sonrası temizlik hizmetleri olarak tanımlandığı, işin bu haliyle özelliği gereği sürekli tekrar eden nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

Şikâyete konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak asgari ceza oranın, sözleşme bedelinin on binde 10’u olduğu, aynı fiilin tekrarı halinde bu cezanın % 50 artırımlı uygulanacağı, bahse konu maddede yer alan tablonun tek satırdan oluştuğu, bu tabloda hizmetle ilgili herhangi bir kusur bulunması, hizmete ait Sözleşme, İdari Şartname ve Teknik Şartname’nin herhangi bir düzenlemesine göre işin tekrar eden kısımlarına uyulmaması hallerinde ihtar yapılarak sözleşme bedeli üzerinden on binde 10 oranında ceza kesileceğinin, ayrıca bu durumun 10 defa gerçekleşmesi halinde sözleşmenin feshedileceği şeklinde işin sözleşmesine uygun olmayan hallerin genel nitelikli aykırılık halleri olarak belirlendiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, idarece hazırlanan ihale dokümanının parçası olan Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.1’inci maddesinde işin sözleşmesine uygun olmayan genel aykırılık hallerinin belirlendiği, aynı Tasarı’nın 16.1.2’nci maddesinde işin sözleşmesine uygun olmayan özel aykırılık hallerinin ise belirlenmediği, idarece özel aykırılık hallerinin belirlenip belirlenmeyeceği hususunda takdir yetkisinin olduğu, Tip Sözleşme Tasarısı’na uygun olarak söz konusu tabloda ihtar yapılıp/ yapılmayacağı, sözleşme bedeli üzerinden kesilecek ceza oranı ve sözleşmenin feshini gerektiren aykırılık sayısının belirlendiği, dolayısıyla söz konusu düzenlemenin Tip Sözleşme Tasarısı’na uygun olduğu, ayrıca söz konusu düzenlemenin isteklilerin ihaleye teklif vermesine engel bir durum oluşturmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinde “76.1. Hizmet alımı ihalelerinde iş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin düzenleme Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesi ile tip idari şartnamelerin “teklif fiyata dahil olan giderler” maddesi ve tip sözleşmenin 21 inci maddesinde yer almaktadır.

76.1.1 Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtileceği” hükme bağlanmıştır.

76.1.2 Tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dahil olan giderler” maddesinde “Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek … sigorta … teklif fiyatına dahildir.” ifadesine yer verilmiştir.

…76.4. İstekliler tarafından ilgili mevzuatı gereğince yapılması gereken sigorta giderleri, tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesi kapsamında teklif fiyatına dâhil edilecektir. İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasının ayrıca istendiği durumlarda sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmesi gerekmektedir.

Sigorta türleri belirtilmesine rağmen sigorta teminatının kapsamı ve limitinin belirlenmediği hallerde iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının asgari limitler dâhilinde istendiği kabul edilecektir. Sigorta türü veya türlerinin belirlenmediği hallerde ise, iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının istenmediği kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir.

76.5. İhale dokümanında iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğu belirtilerek sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlendiği ihalelerde, isteklilerden ihale aşamasında sigortaya ilişkin herhangi bir belge (taahhütname, sigorta poliçesi vb.) sunmaları istenmeyecektir. Bu durumda, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında yüklenici tarafından sigorta poliçesi sunulacağına ilişkin düzenleme teknik şartnamede yapılacaktır.” açıklaması,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 19’uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenici sorumludur.

Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gereken bütün önlemleri almak ve kontrol teşkilatı tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatların hepsine uymak zorundadır.

Yüklenici, işin devamı süresince iş yerinde yapılacak çalışmalarda her türlü güvenlik önlemini almak zorundadır. İş sahasında veya çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması nedeniyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan ekipmanın neden olabileceği kazalardan korunma usullerini ve önlemlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu konularda gerek kontrol teşkilatı tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.

Hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitleri günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtilir.” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Teknik şartname hükümlerine göre yemeklerin hazırlanması ve dağıtılmasında kullanılacak

a) Her türlü yiyecek ve içecek malzemesi,

b) Temizlikte kullanılacak malzemeler, İlaçlama giderleri.

c) Yemek üretim-servis malzemesi, makine ekipman giderleri,

d) Elektrik, doğalgaz, su giderleri,

e) Demirbaş malzemelerin bakım onarım giderleri, (Asansör bakım vb)

f) Personel Giderleri.( maaş, fazla mesai ücretleri, kıdem ve ihbar tazminatının kendi dönemini kapsayan kısmı, Yol gideri, yemek, giyim, portör muayene ücretleri vb.)

g) Yüklenici tarafından yapılacak her türlü sigorta giderleri,

h) Yemek taşıma içinde kullanılan taşıtların işletme giderleri,

ı) Su ve et tahlil ücretleri,

i) Teknik Şartnamede yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilen tüm giderler teklif fiyata dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde “21.1. İş ve işyerlerinin korunması ile işin ve/veya işyerlerinin sigortalattırılmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye aittir.

21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1.

Yüklenici, işin yapıldığı mutfak ve yemekhaneleri kapsayacak şekilde (bina, makine teçhizat, diğer ekipman, dahili dekorasyon vb.) yangın, infilak, dahili su, duman, deprem, hırsızlık, savaş-terörden (vb.) kaynaklanan sorumluluklar için YANGIN PAKET SİGORTASI yaptıracak olup, teminat limiti üretim alanı (mutfak) 900.000,00.-TL.(Dokuzyüzbin.) makine ve ekipmanlar 700.000,00 TL(yediyüzbin) ve her dağıtım alanı için Şehir Kampüsü Yemekhane binası 70.000,00.-TL.(Yetmişbin.) makine ve ekipmanlar 50.000,00 TL (Ellibin), Diş Hekimliği Yemekhane binası 600.000,00.-TL.(Altıyüzbin.) makine ve ekipmanlar 350.000,00 TL (Üçyüzellibin), Rektörlük Yemekhanesi 50.000,00.-TL.(Ellibin.) makine ve ekipmanlar 30.000,00 TL(Okuzbin), Gerede MYO Yemekhanesi binası 70.000,00.-TL.(Yetmişbin.) makine ve ekipmanlar 50.000,00 TL (Ellibin), Teknik Bilimler MYO Yemekhanesi binası 40.000,00.-TL.(Kırkbin.) makine ve ekipmanlar 30.000,00 TL (Otuzbin), Mudurnu MYO Yemekhanesi binası 70.000,00.-TL.(Yetmişbin.) makine ve ekipmanlar 50.000,00 TL (Ellibin), Mengen MYO Yemekhanesi binası 70.000,00.-TL.(Yetmişbin.) makine ve ekipmanlar 50.000,00 TL (Ellibin), Yeniçağa Yaşar Çelik MYO Yemekhanesi binası 70.000,00.-TL.(Yetmişbin.) makine ve ekipmanlar 50.000,00 TL, (Ellibin) Seben MYO Yemekhanesi binası 70.000,00.-TL.(Yetmişbin.) makine ve ekipmanlar 50.000,00 TL(Ellibin) olacaktır.

Yüklenici ayrıca verilen yemekten kaynaklı gıda zehirlenmelerine karşı 3. Şahıs sorumluluk sigortası yaptıracak olup teminat limiti 6.000.000,00 TL (Altımilyon) olacaktır. Ölüm halinde kişi başına 300.000,00 TL.- (Üçyüzbin) üzerinden sigorta yaptırmak ve sigorta poliçelerini sözleşmenin imzalanmasını müteakip 10 iş günü içinde İdareye ibraz etmek zorundadır. Sigorta poliçelerinin süresi iş bitimi tarihine kadar olacaktır. Düzenlenen sigorta poliçelerinde, idare işveren sıfatıyla, yüklenici ise işi gerçekleştiren sıfatıyla yer almalıdır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin 57’nci maddesinde “İş ve işyerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluk Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19’uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye aittir. Yüklenici, işin yapıldığı mutfak ve yemekhaneleri kapsayacak şekilde (bina, makine teçhizat, diğer ekipman, dahili dekorasyon vb.) yangın, infilak, dahili su, duman, deprem, hırsızlık, savaş-terörden (vb.) kaynaklanan sorumluluklar için YANGIN PAKET SİGORTASI yaptıracak olup, teminat limiti üretim alanı (mutfak) 900.000,00.- TL.(Dokuzyüzbin.) makine ve ekipmanlar 700.000,00 TL(Yediyüzbin) ve her dağıtım alanı için Şehir Kampüsü Yemekhane binası 70.000,00.-TL.(Yetmişbin.) makine ve ekipmanlar 50.000,00 TL (Ellibin), Diş Hekimliği Yemekhane binası 600.000,00.- TL.(Altıyüzbin.) makine ve ekipmanlar 350.000,00 TL (Üçyüzellibin), Rektörlük Yemekhanesi 50.000,00.-TL.(Ellibin.) makine ve ekipmanlar 30.000,00 TL(Otuzbin), Gerede MYO Yemekhanesi binası 70.000,00.-TL.(Yetmişbin.) makine ve ekipmanlar 50.000,00 TL (Ellibin), Teknik Bilimler MYO Yemekhanesi binası 40.000,00.-TL.(Kırkbin.) makine ve ekipmanlar 30.000,00 TL (Otuzbin), Mudurnu MYO Yemekhanesi binası 70.000,00.-TL.(Yetmişbin.) makine ve ekipmanlar 50.000,00 TL (Ellibin), Mengen MYO Yemekhanesi binası 70.000,00,-TL.(Yetmişbin.) makine ve ekipmanlar 50.000,00 TL (Ellibin), Yeniçağa Yaşar Çelik MYO Yemekhanesi binası 70.000,00.-TL.(Yetmişbin.) makine ve ekipmanlar 50.000,00 TL, (Ellibin) Seben MYO Yemekhanesi binası 70.000,00.-TL.(Yetmişbin.) makine ve ekipmanlar 50.000,00 TL(Ellibin) olacaktır.

Yüklenici ayrıca verilen yemekten kaynaklı gıda zehirlenmelerine karşı 3. Şahıs sorumluluk sigortası yaptıracak olup teminat limiti 6.000.000,00 TL (Altımilyon) olacaktır. Ölüm halinde kişi başına maddi manevi 300.000,00 TL.- (Üçyüzbin) üzerinden sigorta yaptırmak ve sigorta poliçelerini sözleşmenin imzalanmasını müteakip 10 iş günü içinde İdareye ibraz etmek zorundadır. Sigorta poliçelerinin süresi iş bitimi tarihine kadar olacaktır. Düzenlenen sigorta poliçelerinde, idare işveren sıfatıyla, yüklenici ise işi gerçekleştiren sıfatıyla yer almalıdır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 19’uncu maddesinde iş yerinin korunması ve sigortalattırılması ile ilgili olarak işyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtileceği hükme bağlanmıştır. Diğer taraftan Tebliğ’in aktarılan açıklamaları uyarınca idarece Sözleşme Tasarısı’nın 21’inci maddesinde yükleniciden sigorta yaptırması istenmekte ise İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesinde sigorta giderinin de teklif fiyata dâhil olduğunun belirtilmesi gerektiği, bu çerçevede, idarece yüklenici tarafından iş ve/veya işyerinin sigortalattırılması isteniyorsa Sözleşme Tasarısı’nın 21.1’inci maddesinde iş ve işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğunun mutlaka belirtileceği, ayrıca Sözleşme Tasarısı’nın 21.1’inci maddesinde iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğu belirtilmesine rağmen, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” maddesinde sigorta giderine yer verilmediği ve/veya sözleşme Tasarısı’nın 21.2’nci maddesinde sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmediği hallerde, iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının istenmediği ve sigorta giderinin de teklif fiyata dahil giderler arasında yer almadığı kabul edilmek suretiyle tekliflerin değerlendirileceği anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın 21’inci maddesinde, iş ve işyerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluğun Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 19’uncu maddesinde düzenlenen esaslar dâhilinde yükleniciye ait olduğunun belirtildiği, İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde teklif fiyata dâhil giderler kapsamına yüklenici tarafından yapılacak her türlü sigorta giderleri ile Teknik Şartname’de yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilen tüm giderlerin teklif fiyata dahil olduğunun düzenlendiği, Teknik Şartname’de ve Sözleşme Tasarısı’nın 21.2’nci maddesinde sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlendiği ve ayrıca İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde teklif fiyata dâhil giderler kapsamına yüklenici tarafından yapılacak her türlü sigorta giderlerinin de teklif fiyata dahil olduğunun düzenlendiği tespit edilmiştir.

Şikâyete konu ihalenin 500.000 öğün malzemeli yemek alımı işi olduğu, işin konusu ve yerinin ise idareye bağlı yemekhanelerde personelin öğlen, öğrencilerin öğlen ve II. öğretim öğrencileri için akşam yemeğinin yapımı, servis yapılacak yerlerde tüketime hazırlanması ve servis sonrası temizlik hizmetleri olarak tanımlandığı, idarece hazırlanan birim fiyat teklif cetvelinde tek bir kalem olarak 500.000 öğün malzemeli yemek alımı olduğunun belirtildiği, İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesinde yer alan yüklenici tarafından yapılacak her türlü sigorta giderlerine ilişkin ayrı bir satır açılmadığı görülmüştür.

Sonuç olarak, ihaleye konu işin malzeme dâhil yemek hazırlanması ve dağıtımı olduğu, yemek hizmeti alım ihalelerinde istekliler tarafından sağlıklı ve objektif bir fiyat teklifi verilebilmesi için, yemeklere ilişkin toplam öğün sayısı ve bu öğünlerde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarının(gramajlarının) belirtilmesi gerektiği, bu çerçevede birim fiyat teklif cetvelinde toplam öğün sayısının belirtildiği, bunun yanında istekliler tarafından Teknik Şartnameye uygun ve ekli listede yer alan yemek listesi ve gramajlara göre maliyetler bulunup teklif fiyata dâhil edileceğinin anlaşıldığı, tekliflerin öğün adedi üzerinden oluşturulacağı, ihale konusu iş kapsamında yapılması istenilen iş ve işyerinin korunması ve sigortalanması giderinin ihale dokümanında belirlenen esaslar dâhilinde hesaplanacak öğün maliyetine dâhil edilmek suretiyle teklif birim fiyatlarının oluşturulabileceğinin açık olduğu, dolayısıyla, İdari Şartname’de düzenlenen bahse konu giderlere ilişkin olarak birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmasına gerek bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu düzenlemenin eşit koşullar altında ve sağlıklı bir şekilde fiyat teklifi hazırlanmasına engel teşkil etmediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 ve 11’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvurunun şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin 10’uncu fıkrasında “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Başvuru üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 15’inci maddesinde “ (1) Kuruma yapılan başvurular, öncelikle 16 ncı madde çerçevesinde incelenir.

(2) İdareye başvuruda bulunulması gerekirken doğrudan Kuruma yapılan başvurular ile idareye başvurulmuş olmakla birlikte Kurumun haberdar edilmesine yönelik başvurular veya idarenin on günlük karar alma süresi beklenilmeden yapılan başvurular ihaleyi yapan idareye gönderilir.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “(2) İdareye şikayet başvurusunda bulunulmadan veya idareye yapılan şikayet başvurusu hakkında idarece bir karar alınmadan ve on günlük karar verme süresi beklenilmeden doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde, Yönetmeliğin 15 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince bu başvurular ilgili idareye gönderilir. Ayrıca, başvuru sahibine de bilgi verilir. İdareye yapılan şikayet başvurusundan farklı bir konu ile Kuruma yapılan başvurularda şikayet süresinin henüz dolmadığı hallerde, itirazen şikayet konusuna ilişkin idarenin cevabının alınmamış olması nedeniyle bu başvurular da ilgili idareye gönderilir. İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin “4) İdari Şartname’nin 7.1’inci maddesinin (a) fıkrasının 2 numaralı alt maddesinde isteklilerin tüzel kişi olması durumunda Ticaret Sicil Gazetesi sunması gerektiğinin düzenlendiği, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 38’inci maddesinde yapılan değişiklik sonrası Ticaret Sicil Gazetesi yerine tüzel kişilerde ortaklık bilgilerine ve yönetimdeki görevlilere ilişkin son durumu gösterir belgenin sunulmasının zorunlu kılındığı, yapılan değişikliğin yürürlük tarihinin ise 21.10.2020 olduğu, idarece yapılan düzenlemede yönetmelik değişikliğinin göz ardı edildiği ve yürürlükten kaldırılan yeterlilik belgesinin sunulmasının zorunlu kılındığı,

  1. İdari Şartname’nin 46.1’inci maddesinde fiyat farkı hesaplanmayacağının düzenlendiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 81.1’inci maddesinde yer alan açıklama, Teknik Şartname’nin 1, 12 ve 58’inci maddelerinde yer alan düzenleme gereği, çalıştırılacak personel sayısına açıkça yer verildiği, çalışma saatlerine bakıldığında yüklenicinin personeli başka işlerinde kullanmasının mümkün olmadığı, mevzuata uygun olarak fiyat farkı hesaplanacağına dair düzenleme yapılması ve ihale dokümanında yer verilmesi gerektiği,

  2. Teknik Şartname’nin 62’nci maddesinde çalıştırılan personelin, işyerine geliş gidişlerinde servis kullanılacağının belirtildiği, ancak hem İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde yer verilmediği hem de ihtiyaçların karşılanacağı gün sayısı ile asgari kriterlere değinilmediği,

  3. İhale dokümanında, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılacak çalışmalara ve Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinde belirtilen hususlarda yapılacak fazla çalışmalara ilişkin bir düzenlemenin yapılmadığı, yapılacak fazla mesai günleri/saatleri ile çalışacak personel sayılarının, isteklilerin mesai giderlerini hesaplamaları ve tekliflerine dahil etmeleri için ihale dokümanında açıkça yer verilmesi gerektiği,

  4. Teknik Şartname’nin 1 ve 19’uncu maddesinde yemeklerin taşıma işinin 3 araçla yapılacağının düzenlendiği, bu araçlar için birim fiyat teklif cetvelinde satır açılması ve isteklilerden teklif alınması gerektiği,

  5. Teknik Şartname Tablo 2'de bulunan malzemeler için birim fiyat teklif cetvelinde satır açılması ve isteklilerden teklif alınması gerektiği,

  6. İdari Şartname’nin 25’inci maddesinin (f) bendinde personel giderleri içinde kıdem ve ihbar tazminatına da yer verildiği, yüklenicinin kıdem tazminatlarının ödenmesi hususunda yükümlülüğünün bulunmadığı, ilgili düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, tekliflerin oluşturulmasını engelleyici veya isteklileri tereddüde düşürücü nitelikte olduğu, işin ifası aşamasında telafisi güç sorunlara neden olacağı,

  7. Sözleşme Tasarısı’nın 15.1’inci maddesinde, bu işte alt yüklenici çalıştırılmayacak ve işlerin tamamı yüklenicinin kendisi tarafından yapılacaktır düzenlemesinin bulunduğu, Teknik Şartname’nin 51’inci maddesinde ise yüklenicinin il sağlık müdürlüğünden ilaç uygulama izin belgesi almış profesyonel bir ilaçlama şirketiyle anlaşma sağlanıp anlaşmanın bir suretinin idareye vereceğinin düzenlendiği, alt yüklenici çalıştırılmayacağı düzenlenmesine rağmen ilaçlama işinin alt yüklenici firmaya yaptırılacağının düzenlendiği, yapılan düzenlemeler arasında farklılık bulunmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği”ne yönelik iddiasının 01.09.2021 tarihli idareye şikayet başvurusuna konu edilmediği, söz konusu iddianın ilk kez 09.09.2021 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusunda yer aldığı tespit edilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan açıklama şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade etmektedir.

Dolayısıyla; söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikayet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve bu iki aşamalı idari başvuru yolunda şikayet yoluna başvurulmadan itirazen şikayet yoluna başvurulamayacağından, şikayet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların da itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün olamayacaktır.

Bu çerçevede şikayet başvurusu; Kurul kararının alınmasından önceki süreçte uyuşmazlık konusu hususla ilgili tarafların haklarını veya mevcut hukuki durumlarını sınırlayan ya da değiştiren bir zorunlu idari başvuru yolu olup, idarelere kendi vakıa, gerekçe ve delillerini ileri sürme fırsatı tanıyarak Kurul kararına ilişkin idari usulün bir parçası olması nedeniyle, önemli bir usuli güvence teşkil etmektedir.

Netice itibarıyla, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların; şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Buna göre, başvuru sahibinin iddiasının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan uyuşmazlık konusu olan iddiaların bunu ileri süren aday/istekli olabilecek/istekliler tarafından iddia konusu hususun farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde ve her durumda ihale gününden 3 iş günü öncesine kadar bu iddiaları incelemek ve sonuçlandırmakla yetkili makamlar nezdinde ileri sürülmesi de gerekmektedir.

Buna göre, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, idareye sunulan şikayet dilekçesinde bulunmayan ancak Kuruma sunulan itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesinin Kamu İhale Kurumunun yetkisi dahilinde olduğu ileri sürülse dahi, söz konusu iddia/iddiaların, farkına varıldığı veya varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde ve her durumda ihale gününden 3 iş günü öncesine kadar ileri sürülme zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla süresinde ileri sürülmeyen iddiaların da süre aşımı sebebiyle Kurum tarafından incelenmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin bahse konu iddiasını uyuşmazlığa konu hususu öğrendiği 01.09.2021 tarihini izleyen günden itibaren on gün içinde ve her durumda ihale gününden 3 iş günü öncesine kadar yazılı şekilde ileri sürmesi, bir diğer deyişle şikayet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 09.09.2021 tarihinde doğrudan itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının süre yönünden de reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla
Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim